Luận Văn Thạc Sĩ Về Pháp Luật Phát Hành Trái Phiếu Của Ngân Hàng Thương Mại Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích pháp luật phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huế
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lan Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp luật phát hành trái phiếu của ngân hàng thương mại ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái luận về Ngân hàng thương mại (NHTM)
• 1.2. Trái phiếu và hoạt động trái phiếu của Ngân hàng thương mại (NHTM)
• 1.3. Khái niệm và đặc điểm của trái phiếu do NHTM phát hành
• 1.4. Bản chất và đặc điểm của hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM
• 1.5. Loại hình và hình thức trái phiếu
• 1.5.1. Trái phiếu không chuyển đổi
• 1.5.2. Trái phiếu chuyển đổi
• 1.6. Kỳ hạn trái phiếu
• 1.7. Đồng tiền phát hành và thanh toán trái phiếu
• 1.8. Vai trò của hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM
• 1.9. Thực tiễn hoạt động phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp ở một số nước trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát Pháp luật Việt Nam về hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM
• 2.2. Nguyên tắc phát hành trái phiếu của các NHTM
• 2.3. Chuyển nhượng trái phiếu
• 2.4. Phương thức phát hành trái phiếu
• 2.5. Điều kiện phát hành trái phiếu
• 2.5.1. Đối với chào bán trái phiếu ra công chúng
• 2.5.2. Đối với trái phiếu phát hành riêng lẻ trong nước
• 2.5.3. Đối với phát hành trái phiếu quốc tế
• 2.6. Phương án phát hành trái phiếu và thẩm quyền phê duyệt
• 2.6.1. Đối với phát hành trái phiếu riêng lẻ trong nước
• 2.6.2. Đối với phát hành trái phiếu ra công chúng
• 2.6.3. Đối với phát hành trái phiếu quốc tế
• 2.7. Hồ sơ, phương thức và thời hạn xem xét việc phát hành trái phiếu của NHTM
• 2.7.1. Hồ sơ phát hành trái phiếu
• 2.7.2. Phương thức phát hành trái phiếu
• 2.7.3. Thời hạn xem xét việc phát hành trái phiếu
• 2.8. Thông báo phát hành trái phiếu và công bố thông tin
• 2.8.1. Thông báo phát hành trái phiếu
• 2.8.2. Công bố thông tin phát hành trái phiếu
• 2.9. Quyền lợi của người mua trái phiếu và trách nhiệm của NHTM
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP
• 3.1. Thực tiễn hoạt động phát hành trái phiếu của các NHTM ở Việt Nam
• 3.2. Đánh giá ưu và nhược điểm của việc phát hành trái phiếu của các Ngân hàng thương mại Việt Nam trong thời gian qua
• 3.3. Nguyên nhân hạn chế sự phát triển của hoạt động phát hành trái phiếu của NHTM ở Việt Nam trong thời gian qua
• 3.4. Kiến nghị và giải pháp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại (NHTM) là một trong những hoạt động quan trọng trong hệ thống tài chính Việt Nam. Hoạt động này không chỉ giúp các ngân hàng huy động vốn mà còn tạo ra một kênh đầu tư hấp dẫn cho nhà đầu tư. Trái phiếu NHTM được xem là một sản phẩm tài chính có tính thanh khoản cao, lãi suất hấp dẫn và điều kiện linh hoạt. Tuy nhiên, việc phát hành trái phiếu cũng đối mặt với nhiều thách thức và yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt.

1.1. Khái Niệm Về Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại

Trái phiếu ngân hàng thương mại là loại chứng khoán nợ do các NHTM phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả gốc và lãi cho nhà đầu tư. Trái phiếu này thường có mệnh giá tối thiểu và được phát hành dưới nhiều hình thức khác nhau, từ chứng chỉ đến dữ liệu điện tử.

1.2. Đặc Điểm Của Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại

Trái phiếu NHTM có những đặc điểm nổi bật như lãi suất cố định hoặc thả nổi, kỳ hạn từ một năm trở lên và khả năng chuyển nhượng. Điều này giúp nhà đầu tư có nhiều lựa chọn và linh hoạt trong việc quản lý tài sản của mình.

II. Thực Trạng Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Thực trạng phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại tại Việt Nam hiện nay cho thấy sự phát triển mạnh mẽ nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Các NHTM đã huy động được hàng ngàn tỷ đồng từ việc phát hành trái phiếu, tuy nhiên, vẫn còn nhiều rủi ro và thách thức trong việc quản lý và sử dụng vốn.

2.1. Tình Hình Huy Động Vốn Qua Trái Phiếu

Nhiều ngân hàng đã thành công trong việc huy động vốn trung dài hạn thông qua phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, thị trường trái phiếu vẫn chưa phát triển đồng bộ và còn nhiều hạn chế về quy định pháp lý.

2.2. Những Thách Thức Trong Hoạt Động Phát Hành Trái Phiếu

Các NHTM đang phải đối mặt với nhiều thách thức như rủi ro tín dụng, biến động lãi suất và sự cạnh tranh từ các kênh huy động vốn khác. Điều này đòi hỏi các ngân hàng cần có chiến lược phát hành trái phiếu hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại Hiệu Quả

Để phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại hiệu quả, các NHTM cần áp dụng những phương pháp và chiến lược phù hợp. Việc xác định lãi suất, kỳ hạn và hình thức phát hành là rất quan trọng để thu hút nhà đầu tư.

3.1. Chiến Lược Xác Định Lãi Suất Trái Phiếu

Lãi suất trái phiếu cần được xác định dựa trên tình hình thị trường và mức độ uy tín của ngân hàng. Việc này không chỉ giúp thu hút nhà đầu tư mà còn đảm bảo lợi nhuận cho ngân hàng.

3.2. Hình Thức Phát Hành Trái Phiếu

Các NHTM có thể lựa chọn nhiều hình thức phát hành trái phiếu khác nhau như phát hành ra công chúng hoặc phát hành riêng lẻ. Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại

Việc phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn cho nền kinh tế. Các NHTM có thể sử dụng vốn huy động được để đầu tư vào các dự án phát triển, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4.1. Lợi Ích Đối Với Ngân Hàng

Phát hành trái phiếu giúp ngân hàng cải thiện cơ cấu vốn, tăng cường khả năng thanh khoản và mở rộng quy mô hoạt động. Điều này cũng giúp ngân hàng nâng cao uy tín trên thị trường.

4.2. Tác Động Đến Nền Kinh Tế

Việc huy động vốn qua trái phiếu ngân hàng thương mại góp phần thúc đẩy đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế, từ đó tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng trưởng kinh tế bền vững.

V. Kết Luận Về Phát Hành Trái Phiếu Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại tại Việt Nam đang trên đà phát triển nhưng cũng cần nhiều cải cách để tối ưu hóa hiệu quả. Các quy định pháp lý cần được hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động này.

5.1. Đánh Giá Tổng Quan

Hoạt động phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại đã có những bước tiến đáng kể, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để phát triển bền vững.

5.2. Định Hướng Tương Lai

Trong tương lai, cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát hành trái phiếu ngân hàng thương mại, nhằm nâng cao tính cạnh tranh và hiệu quả trong hoạt động huy động vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn tái cấu trúc chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu nguồn vốn của hệ thống ngân hàng thương mại. Trong bối cảnh nguồn vốn tiền gửi ngắn hạn chiếm tới hơn 70% tổng nguồn vốn huy động nhưng nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của nền kinh tế không ngừng gia tăng, hoạt động phát hành trái phiếu đã trở thành kênh dẫn vốn chiến lược. Việc phát hành trái phiếu giúp các ngân hàng thương mại thu về hàng chục ngàn tỷ đồng vốn dài hạn với mức lãi suất ổn định quanh mức 10,5%/năm, góp phần cải thiện cơ bản hệ số an toàn vốn và giảm thiểu rủi ro mất cân đối kỳ hạn.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự vận hành của hoạt động này đòi hỏi một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và chặt chẽ nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư cũng như bảo đảm an toàn hệ thống tín dụng. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng pháp luật Việt Nam điều chỉnh hoạt động phát hành trái phiếu ngân hàng, đối chiếu kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý.

Phạm vi nghiên cứu bao quát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam từ năm 1990 đến năm 2013, trọng tâm là Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, Luật Chứng khoán, Nghị định 90/2011/NĐ-CP và các quy chế chuyên ngành của Ngân hàng Nhà nước. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện rõ qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế kiểm soát rủi ro phát hành, hướng tới mục tiêu tối ưu hóa tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 9% theo chuẩn mực quản trị ngân hàng và thúc đẩy quy mô thị trường nợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế và tài chính kinh điển: Lý thuyết trung gian tài chính và Lý thuyết cấu trúc vốn của Modigliani - Miller kết hợp cùng Mô hình trật tự phân hạng. Theo các lý thuyết này, ngân hàng thương mại đóng vai trò cầu nối chuyển hóa các khoản tiết kiệm nhàn rỗi thành nguồn vốn đầu tư dài hạn. Việc đa dạng hóa cấu trúc nợ thông qua công cụ trái phiếu giúp ngân hàng tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn nhờ lợi thế lá chắn thuế đối với chi phí trả lãi, đồng thời giảm thiểu áp lực pha loãng quyền kiểm soát so với phát hành cổ phiếu phổ thông.

Khung phân tích của đề tài làm rõ 4 khái niệm pháp lý then chốt:

• Ngân hàng thương mại: Doanh nghiệp đặc biệt thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng vì mục tiêu lợi nhuận.
• Trái phiếu ngân hàng: Chứng chỉ nhận nợ xác nhận nghĩa vụ hoàn trả gốc, lãi định kỳ với mệnh giá chuẩn tối thiểu từ 100.000 đồng và bội số của 100.000 đồng, kỳ hạn từ 1 năm trở lên.
• Trái phiếu chuyển đổi và trái phiếu kèm chứng quyền: Công cụ tài chính lai ghép cho phép chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông theo tỷ lệ xác định sau thời hạn tối thiểu 12 tháng.
• Phương thức phát hành: Phân định ranh giới pháp lý giữa chào bán ra công chúng và phát hành riêng lẻ cho dưới 100 nhà đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luật học so sánh kết hợp phân tích quy phạm và tổng hợp dữ liệu thực chứng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống hơn 15 văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành qua các thời kỳ (tiêu biểu như Luật Các tổ chức tín dụng 2010, Nghị định 120/CP, Nghị định 52/2006/NĐ-CP, Nghị định 90/2011/NĐ-CP, Quyết định 07/2008/QĐ-NHNN và Thông tư 16/2009/TT-NHNN) cùng dữ liệu hoạt động phát hành trái phiếu của hơn 20 ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn tại Việt Nam.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các định chế tài chính có tần suất phát hành trái phiếu lớn nhất để phản ánh chính xác thực trạng thị trường. Lý do lựa chọn kết hợp phân tích luật học và số liệu thực chứng là nhằm chỉ ra các lỗ hổng giữa quy định trên văn bản và rào cản thực thi trong thực tế quản trị ngân hàng. Toàn bộ timeline dữ liệu và khung pháp lý được xử lý, đối chiếu xuyên suốt giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2013, đặt trong mối tương quan so sánh với mô hình pháp lý thị trường trái phiếu tại Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích dữ liệu thực tiễn đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, hoạt động phát hành trái phiếu của ngân hàng thương mại phát triển vượt bậc về quy mô, giải quyết căn bản bài toán thiếu hụt vốn trung dài hạn. Các ngân hàng đã huy động thành công hàng ngàn tỷ đồng vốn dài hạn với mức lãi suất danh nghĩa dao động từ 10,0% đến 11,5%/năm, bổ sung nguồn lực cho vay các dự án kinh tế trọng điểm.

Thứ hai, có sự chênh lệch áp đảo về phương thức phát hành khi hơn 85% tổng khối lượng trái phiếu ngân hàng được thực hiện qua kênh phát hành riêng lẻ dưới 100 nhà đầu tư. Nguyên nhân do điều kiện chào bán ra công chúng đòi hỏi quy trình xét duyệt nghiêm ngặt, vốn điều lệ tối thiểu từ 10 tỷ đồng và phải có kết quả kinh doanh năm liền kề có lãi được kiểm toán chấp nhận toàn phần, khiến các ngân hàng ưu tiên phát hành riêng lẻ để tiết kiệm thời gian.

Thứ ba, khung pháp lý tồn tại nhiều khoảng trống và sự thiếu đồng bộ giữa các cơ quan quản lý. Thời gian xem xét hồ sơ phát hành giấy tờ có giá dài hạn tại Ngân hàng Nhà nước quy định từ 15 đến 20 ngày làm việc, nhưng sự phối hợp liên ngành với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính trong việc giám sát chào bán chứng quyền và mở tài khoản phong tỏa theo Nghị định 58/2012/NĐ-CP vẫn còn chồng chéo, làm kéo dài thời gian huy động vốn thực tế lên 45-60 ngày.

Thứ tư, xuất hiện hiện tượng sở hữu chéo và đầu tư chéo trái phiếu lẫn nhau giữa các ngân hàng thương mại với tỷ lệ ước tính chiếm tới khoảng 40% tổng giá trị phát hành. Thực trạng này làm gia tăng quy mô tổng tài sản danh nghĩa của toàn hệ thống mà không tạo ra dòng vốn trung dài hạn thực chất từ khu vực dân cư và doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên bắt nguồn từ việc Việt Nam thiếu vắng một tổ chức định mức tín nhiệm độc lập và đường cong lãi suất chuẩn chưa hoàn thiện. Khi so sánh với thị trường quốc tế, thị trường trái phiếu Nhật Bản đã vận hành hệ thống định mức tín nhiệm từ năm 1977, đưa quy mô lưu hành đạt 773,97 tỷ USD năm 2007. Thị trường Trung Quốc duy trì tỷ lệ dư nợ trái phiếu doanh nghiệp chiếm 19% GDP và đạt giá trị phát hành 156,71 tỷ USD vào năm 2007 nhờ quy định chặt chẽ về định mức tín nhiệm AAA cho các đợt phát hành từ 1 tỷ nhân dân tệ trở lên. Tại Hàn Quốc, trái phiếu doanh nghiệp chiếm 15,13% cơ cấu thị trường nợ năm 2006 nhờ cơ chế định giá theo cung cầu minh bạch.

Dữ liệu nghiên cứu về sự phân bổ cơ cấu phát hành trái phiếu và tỷ lệ sở hữu chéo giữa các ngân hàng thương mại có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ tròn so sánh tỷ trọng giữa phát hành riêng lẻ và chào bán công chúng, kết hợp bảng ma trận đối chiếu 6 tiêu chí pháp lý giữa Nghị định 90/2011/NĐ-CP và Luật Các tổ chức tín dụng 2010. Kết quả thảo luận khẳng định nhu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế để chuyển hóa trái phiếu ngân hàng thành công cụ dẫn vốn an toàn thay vì chỉ là công cụ mở rộng bảng cân đối kế toán.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả hoạt động phát hành trái phiếu của các ngân hàng thương mại, 4 nhóm giải pháp trọng tâm cần được triển khai:

Thứ nhất, ban hành văn bản quy phạm pháp luật hợp nhất điều chỉnh riêng hoạt động phát hành trái phiếu của các tổ chức tín dụng. Ngân hàng Nhà nước chủ trì phối hợp cùng Bộ Tài chính sửa đổi, chuẩn hóa các điều kiện phát hành trái phiếu chuyển đổi, rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ từ 20 ngày làm việc xuống tối đa 10 ngày làm việc, hoàn thành việc đồng bộ hóa khung pháp lý trong giai đoạn 2014 - 2016.

Thứ hai, thiết lập và bắt buộc áp dụng hệ thống định mức tín nhiệm quốc gia đối với các đợt chào bán trái phiếu ngân hàng. Bộ Tài chính cần cấp phép và ban hành quy chế hoạt động cho các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập, đặt mục tiêu đến năm 2018 có 100% đợt phát hành trái phiếu ra công chúng và tối thiểu 60% đợt phát hành riêng lẻ của ngân hàng thương mại phải có kết quả xếp hạng tín nhiệm trước khi mở bán.

Thứ ba, siết chặt cơ chế kiểm soát hoạt động mua bán trái phiếu chéo giữa các ngân hàng. Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước cần quy định trần tỷ lệ đầu tư trái phiếu của tổ chức tín dụng khác ở mức dưới 15% vốn tự có cấp 1, đồng thời loại trừ các khoản đầu tư chéo khi tính toán hệ số an toàn vốn, áp dụng ngay từ đầu năm 2015 nhằm triệt tiêu hiện tượng tăng vốn ảo.

Thứ tư, chuẩn hóa và phát triển thị trường giao dịch trái phiếu thứ cấp tập trung. Sở Giao dịch Chứng khoán phối hợp với Trung tâm Lưu ký Chứng khoán xây dựng hệ thống giao dịch điện tử chuyên biệt cho trái phiếu ngân hàng, đặt mục tiêu nâng thanh khoản giao dịch thứ cấp đạt trên 25% tổng khối lượng lưu hành trong giai đoạn 2015 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là các cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và bằng chứng thực nghiệm để hoàn thiện các thông tư, nghị định hướng dẫn Luật Các tổ chức tín dụng và xây dựng chiến lược phát triển thị trường vốn quốc gia.

Nhóm thứ hai là Ban điều hành, Khối Nguồn vốn và Phòng Pháp chế của các ngân hàng thương mại cổ phần. Tài liệu hỗ trợ các nhà quản trị thiết kế phương án phát hành trái phiếu trung dài hạn, cấu trúc điều khoản trái phiếu chuyển đổi linh hoạt với mức lãi suất tối ưu khoảng 10,5%/năm và đảm bảo tuân thủ đầy đủ các tỷ lệ an toàn thanh khoản.

Nhóm thứ ba là các tổ chức trung gian tài chính như công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và đơn vị tư vấn bảo lãnh phát hành. Luận văn giúp các chuyên viên phân tích đánh giá chính xác rủi ro pháp lý, cấu trúc các thương vụ phát hành riêng lẻ dưới 100 nhà đầu tư và xây dựng bản cáo bạch minh bạch.

Nhóm thứ tư là các giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Luật Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng. Đây là tài liệu chuyên khảo toàn diện phục vụ việc nghiên cứu mô hình so sánh pháp luật thị trường vốn giữa Việt Nam và các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Câu hỏi thường gặp

Ngân hàng thương mại cần đáp ứng những điều kiện tài chính cơ bản nào để chào bán trái phiếu ra công chúng?
Theo quy định tại Điều 12 Luật Chứng khoán, ngân hàng thương mại phải có mức vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký từ 10 tỷ đồng trở lên, hoạt động kinh doanh năm liền trước có lãi, không có lỗ lũy kế và không có nợ quá hạn trên 1 năm, đồng thời phương án phát hành và trả nợ phải được Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị thông qua.

Trái phiếu chuyển đổi của ngân hàng thương mại có bị hạn chế chuyển nhượng hay không?
Trái phiếu chuyển đổi và chứng quyền kèm theo bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 1 năm (12 tháng) kể từ ngày hoàn thành đợt phát hành theo Nghị định 90/2011/NĐ-CP, ngoại trừ trường hợp chuyển nhượng cho hoặc giữa các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp nhằm bảo đảm tính ổn định cấu trúc vốn của ngân hàng.

Tại sao các ngân hàng thương mại Việt Nam lại ưa chuộng phương thức phát hành riêng lẻ hơn chào bán công chúng?
Thực tế hơn 85% đợt phát hành lựa chọn hình thức riêng lẻ do thủ tục hồ sơ gọn nhẹ, chỉ cần chào bán cho dưới 100 nhà đầu tư không kể tổ chức chuyên nghiệp, thời gian xem xét tại Ngân hàng Nhà nước từ 15 đến 20 ngày và không phải thực hiện các thủ tục đăng ký chào bán công chúng phức tạp qua Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Ngân hàng thương mại phát hành trái phiếu quốc tế phải tuân thủ điều kiện đặc thù gì?
Ngân hàng phát hành phải có thời gian hoạt động tối thiểu 3 năm liên tục có lãi được kiểm toán chấp nhận toàn phần, trị giá phát hành phải nằm trong tổng hạn mức vay thương mại nước ngoài được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và bắt buộc phải đạt hệ số tín nhiệm quốc tế theo quy định tại Điều 23 Nghị định 90/2011/NĐ-CP.

Hoạt động mua chéo trái phiếu giữa các ngân hàng thương mại tiềm ẩn rủi ro hệ thống như thế nào?
Tình trạng mua chéo trái phiếu chiếm tới khoảng 40% khối lượng phát hành tạo ra tài sản danh nghĩa ảo trên bảng cân đối kế toán, làm sai lệch chỉ số an toàn vốn thực tế và tiềm ẩn nguy cơ rủi ro lan truyền thanh khoản liên ngân hàng khi một tổ chức tín dụng trong chuỗi sở hữu gặp sự cố mất khả năng chi trả.

Kết luận

• Luận văn là công trình nghiên cứu hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng pháp lý về phát hành trái phiếu của ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
• Khái quát bức tranh thực tiễn phát hành trái phiếu ngân hàng giai đoạn 1990 - 2013 với quy mô hàng chục ngàn tỷ đồng và lãi suất ổn định quanh mức 10,5%/năm.
• Chỉ rõ các bất cập pháp lý then chốt về quy trình xét duyệt từ 15 đến 20 ngày, tỷ trọng phát hành riêng lẻ vượt 85% và rủi ro sở hữu chéo 40% giữa các định chế tín dụng.
• Đúc kết 8 bài học kinh nghiệm quốc tế giá trị từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc về định mức tín nhiệm và xây dựng đường cong lãi suất chuẩn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với lộ trình triển khai cụ thể đến năm 2020 nhằm hoàn thiện thể chế thị trường vốn.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là đặt nền móng lý luận và thực tiễn vững chắc cho việc sửa đổi, bổ sung các quy chế phát hành giấy tờ có giá của Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn tiếp theo. Để tiếp cận toàn bộ hệ thống luận cứ khoa học và các bảng phân tích chi tiết, các nhà quản lý, chuyên gia tài chính và nghiên cứu sinh có thể khai thác nội dung toàn văn của công trình làm tài liệu định hướng chính sách và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : NHỮNG VẤN ĐỀ KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA NHTM Ở VIỆT NAM 1.1 Khái luận về Ngân hàng thương mại (NHTM). * Khái niệm về NHTM Ngân hàng thương mại (NHTM) là tổ chức kinh doanh tiền tệ tín dụng có vị trí quan trọng nhất trong nền kinh tế thị trường ở các nước. Có nhiều khái niệm khác nhau về ngân hàng thương mại:  Ở Mỹ: NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính.  Ở Pháp: NHTM là những xí nghiệp và cơ sở nào thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính.

 Ở Ấn Độ: NHTM là cơ sở nhận các khoản ký thác để cho vay hay tài trợ đầu tư.  Theo Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam năm 2010: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”.  Theo Nghị định số 59/2009/NĐ-CP ngày 16 tháng 07 năm 2009 của Chính Phủ quy định về tổ chức và hoạt động của NHTM thì : “Ngân hàng thương mại là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật. Từ những nhận định trên có thể thấy NHTM chúng ta có thể đưa ra khái niệm chung nhất về Ngân hàng thương mại: Ngân hàng là một doanh nghiệp đặc biệt kinh 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] doanh về tiền tệ với hoạt động thường xuyên là huy động vốn, cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cung cấp các dịch vụ tài chính và các hoạt động khác có liên quan.

NHTM là tổ chức tài chính trung gian cung cấp danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội. Trong vài năm qua, những đóng góp của hệ thống NHTM Việt Nam vào quá trình đổi mới và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá là rất lớn. Cùng với quá trình cải cách và đổi mới, số lượng các NHTM VN đã tăng nhanh, đã và đang từng bước chuyển dần hướng tới một hệ thống tương thích của các nền kinh tế đang nổi và mới phát triển.

Các NHTM không chỉ tiếp tục khẳng định là một kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế, mà còn góp phần ổn định sức mua đồng tiền. * Hoạt động, chức năng, vai trò của NHTM Các hoạt động chủ yếu của NHTM bao gồm: Nhận tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các loại tiền gửi khác; phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn trong nước và nước ngoài; cấp tín dụng; mở tài khoản thanh toán cho khách hàng; cung ứng các phương tiện thanh toán; cung ứng các dịch vụ thanh toán khác. Các hoạt động này được quy định trong Luật các tổ chức tín dụng và lần lượt được cụ thể hóa, quy định chi tiết hơn trong các nghị định của Chính phủ và các văn bản dưới luật. NHTM có các chức năng làm trung gian tín dụng, chức năng thanh toán, chức năng tạo tiền.

Có thể nhận thấy, sau 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước làm thay đổi cơ bản nền kinh tế với những chỉ số kinh tế ngày càng khả quan, hệ thống ngân hàng đã đóng một vai trò quan trọng. Những đổi đóng góp của hệ thống ngân hành nói chung và của các NHTM nói riêng vào nền kinh tế của đất nước được coi là khâu đột phá, có những đóng góp tích cực cho nền kinh tế. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Trái phiếu và hoạt động trái phiếu của Ngân hàng thương mại (NHTM) 1.1 Trái phiếu Theo quy định tại Khoản 1, Điều 2 Nghị định 90/2011/NĐ-CP của Chính phủ về phát hành trái phiếu doanh nghiệp (sau đây goi tắt là Nghị định 90) thì “trái phiếu doanh nghiệp là loại chứng khoán nợ do doanh nghiệp phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả gốc, lãi, và các nghĩa vụ khác (nếu có) của doanh nghiệp đối với chủ sở hữu trái phiếu. Trái phiếu doanh nghiệp được phát hành dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử, với mệnh giá tối thiểu là 100.

Các mệnh giá khác là bội số của 100. Tiền thu từ phát hành trái phiếu, doanh nghiệp chỉ được sử dụng cho mục đích thực hiện các khoản đầu tư, cơ cấu lại khoản vay trung và dài hạn hoặc tăng quy mô vốn hoạt động. Căn cứ mức độ uy tín của doanh nghiệp, hiệu quả của dự án đầu tư và tình hình thị trường tài chính - tiền tệ, doanh nghiệp phát hành trái phiếu quyết định lãi suất trái phiếu cho từng đợt phát hành. Lãi suất trái phiếu có thể xác định cố định cho cả kỳ hạn hoặc thả nổi trên thị trường.

Trường hợp phát hành trái phiếu với lãi suất thả nổi, tổ chức phát hành công bố mức lãi suất tham chiếu để làm căn cứ xác định lãi suất phải trả cho người sở hữu trái phiếu. Trái phiếu doanh nghiệp bao gồm: trái phiếu chuyển đổi (loại trái phiếu có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của cùng một tổ chức phát hành theo các điều kiện đã được xác định trong phương án phát hành) và trái phiếu không chuyển đổi (loại trái phiếu không có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu). Tuy nhiên, chỉ có công ty cổ phần mới được quyền phát hành trái phiếu chuyển đổi. Thông thường, trái phiếu có những đặc điểm chủ yếu sau: * Mệnh giá: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Là giá trị danh nghĩa được thể hiện trên trái phiếu mà tổ chức phát hành cam kết sẽ hoàn trả cho người sở hữu trái phiếu vào ngày đáo hạn.

* Lãi suất trái phiếu: Mỗi trái phiếu đều có một mức lãi suất mà tổ chức phát hành cam kết sẽ thanh toán cho chủ sở hữu trái phiếu một số tiền lãi vào một ngày xác định và có thể theo định kỳ. Trái phiếu phát hành với mức lãi suất danh nghĩa được xác định bởi các điều kiện thị trường tại thời điểm chào bán trái phiếu. Lãi suất thường được công bố theo tỷ lệ phần trăm (%) so với mệnh giá của trái phiếu. Số tiền lãi trái phiếu được tính bằng mệnh giá trái phiếu nhân với lãi suất trái phiếu.

Thông thường, thời hạn trả lãi của trái phiếu được quy định một năm hoặc nửa năm một lần. * Giá trái phiếu: Đây là số tiền thực tế mà nhà đầu tư bỏ ra để được quyền sở hữu trái phiếu. Trái phiếu có thể được mua bằng mệnh giá, cao hơn hoặc thấp hơn mệnh giá (còn gọi là giá chiết khấu). Dù vậy, tiền lãi trả cho các trái chủ luôn được xác định trên mệnh giá trái phiếu; đồng thời, trái chủ sẽ được hoàn trả vốn gốc ban đầu bằng với mệnh giá trái phiếu vào ngày đáo hạn.

* Kỳ hạn của trái phiếu: Kỳ hạn cho biết khoảng thời gian mà người nắm giữ trái phiếu nhận được tiền lãi định kỳ và thời điểm mà tổ chức phát hành phải hoàn trả khoản vốn gốc ban đầu cho các nhà đầu tư trái phiếu theo mệnh giá trái phiếu. Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 90 thì: Trái phiếu doanh nghiệp có kỳ hạn từ một (01) năm trở lên; Doanh nghiệp phát hành quyết định kỳ hạn trái phiếu trên cơ sở nhu cầu sử dụng vốn và công bố tại phương án phát hành. Kỳ hạn trái phiếu có ý nghĩa rất quan trọng vì lợi tức trái phiếu phụ thuộc vào thời hạn trái phiếu. Kỳ hạn trái phiếu càng dài thì giá trái phiếu càng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] biến động lớn do sự ảnh hưởng của biến động lãi suất thị trường.

Hay nói cách khác, sự biến động của giá trái phiếu thì phụ thuộc vào kỳ hạn của trái phiếu. Trái phiếu trên thị trường tài chính có rất nhiều loại, tuỳ theo tiêu chí khác nhau mà trái phiếu sẽ được phân thành các loại tương ứng. Nếu căn cứ vào tiêu chí đối tượng phát hành và mục đích phát hành, trái phiếu được phân thành hai loại là trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp. Theo đó, trái phiếu chính phủ (TPCP) là loại trái phiếu do Chính phủ hoặc chính quyền địa phương phát hành nhằm mục đích cân đối ngân sách, tài trợ cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và được đảm bảo bằng ngân sách quốc gia hoặc ngân sách địa phương.

Trái phiếu chính phủ là loại trái phiếu được đánh giá an toàn nhất, hầu như không có rủi ro vì nó được đảm bảo bằng nguồn vốn ngân sách. Trong khi đó, trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) là loại trái phiếu do các DN phát hành nhằm huy động vốn trung và dài hạn để đầu tư phát triển, mở rộng quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trái phiếu doanh nghiệp được đánh giá có mức rủi ro cao hơn trái phiếu chính phủ, vì vậy lãi suất của trái phiếu doanh nghiệp thường cao hơn lãi suất của trái phiếu chính phủ ở cùng kỳ hạn [16] 1.2 Khái niệm và đặc điểm của trái phiếu do NHTM phát hành Trái phiếu do NHTM phát hành là một loại trái phiếu doanh nghiệp. Trái phiếu doanh nghiệp là loại trái phiếu được phát hành bởi các doanh nghiệp nhằm huy động vốn trung dài hạn cho đầu tư phát triển.

Doanh nghiệp (bao gồm các NHTM) sẽ phát hành trái phiếu khi có nhu cầu huy động vốn lớn để tài trợ cho việc đầu tư mở rộng, phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh trong trường hợp không đủ điều kiện hoặc không muốn phát hành cổ phiếu, hoặc tùy thuộc vào chiến lược quản lý vốn của mỗi doanh nghiệp. Về bản chất, trái phiếu doanh nghiệp chính là chứng khán xác nhận nợ của doanh nghiệp phát hành, trong đó doanh nghiệp phát hành trái phiếu là người đi vay còn người mua trái phiếu (trái chủ) chính là người cho vay. Trái phiếu doanh nghiệp 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chính là sự chứng nhận về mặt pháp lý, ghi nhận sự liên hệ giữa quyền của chủ nợ đối với doanh nghiệp và những nghĩa vụ tài chính mà doanh nghiệp phải thực hiện. Thông thường, trái phiếu doanh nghiệp được trả lãi theo thời hạn một năm hoặc nửa năm một lần.