Phân Tích Thu Nhập Lãi Cận Biên và Ngoài Lãi trong Hệ Thống Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Phân tích thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Lê Thị Bội Trâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Sáng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phân Tích Thu Nhập Lãi Cận Biên và Ngoài Lãi của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.6. Quy trình nghiên cứu và kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về thu nhập lãi cận biên
• 2.2. Phương pháp đo lường thu nhập lãi cận biên
• 2.3. Cơ sở lý thuyết về thu nhập ngoài lãi
• 2.4. Đặc điểm của thu nhập ngoài lãi
• 2.5. Mối liên hệ giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi
• 2.6. Tổng quan các nghiên cứu trước về thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi
• 2.6.1. Tổng quan các nghiên cứu về thu nhập lãi cận biên
• 2.6.2. Tổng quan các nghiên cứu về thu nhập ngoài lãi
• 2.6.3. Kinh nghiệm rút ra cho bài nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu về thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.2. Quy trình nghiên cứu thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.3. Mô hình nghiên cứu thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.4. Mô tả các biến độc lập trong mô hình nghiên cứu thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI
• 4.1. Sơ lược về Ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.2. Khái quát hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.3. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.4. Phân tích tương quan và đa cộng tuyến các biến trong mô hình
• 4.5. Phân tích các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.6. Kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.7. Kiểm định kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.8. Phân tích các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.9. Kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.10. Kiểm định kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.11. Thảo luận kết quả nghiên cứu về mối quan hệ nội sinh giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi
• 4.12. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận về mối quan hệ giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi và khuyến nghị chính sách nhằm hợp lý hóa cơ cấu thu nhập của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 5.2. Kết luận về mối quan hệ giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi
• 5.3. Khuyến nghị chính sách nhằm hợp lý hóa cơ cấu lợi nhuận của ngân hàng thương mại Việt Nam
• 5.4. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.4.1. Hạn chế của đề tài
• 5.4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG ANH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT
• PHỤ LỤC 1: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: MÔ HÌNH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN
• PHỤ LỤC 3: MÔ HÌNH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP NGOÀI LÃI

Tóm tắt

I. Tổng quan về thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi ngân hàng

Thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi là hai yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam. Sự phát triển của hệ thống tài chính đã làm thay đổi cách thức hoạt động của ngân hàng, từ đó tạo ra nhiều nguồn thu nhập khác nhau. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hai loại thu nhập này, đồng thời chỉ ra mối quan hệ giữa chúng.

1.1. Khái niệm thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi

Thu nhập lãi cận biên là khoản thu nhập từ hoạt động cho vay, trong khi thu nhập ngoài lãi bao gồm các khoản phí dịch vụ và thu nhập từ các hoạt động phi tín dụng. Cả hai loại thu nhập này đều đóng góp vào lợi nhuận của ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi

Sự gia tăng thu nhập ngoài lãi cho thấy sự đa dạng hóa trong hoạt động của ngân hàng, giúp tăng cường khả năng sinh lời và tính bền vững tài chính. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

II. Vấn đề và thách thức trong phân tích thu nhập ngân hàng

Mặc dù thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi có vai trò quan trọng, nhưng việc phân tích chúng cũng gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như chi phí hoạt động, rủi ro tín dụng và biến động lãi suất có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích.

2.1. Các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên

Các yếu tố như lãi suất huy động, chi phí hoạt động và chất lượng tài sản có thể ảnh hưởng đến thu nhập lãi cận biên. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp ngân hàng tối ưu hóa lợi nhuận.

2.2. Thách thức trong việc đo lường thu nhập ngoài lãi

Việc đo lường thu nhập ngoài lãi gặp khó khăn do sự đa dạng của các dịch vụ phi tín dụng. Ngân hàng cần có phương pháp rõ ràng để xác định và phân tích các nguồn thu nhập này.

III. Phương pháp nghiên cứu thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để phân tích các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi. Phương pháp hồi quy GMM được áp dụng để kiểm định giả thuyết và phân tích dữ liệu.

3.1. Phương pháp hồi quy GMM trong nghiên cứu

Hồi quy GMM là một phương pháp mạnh mẽ giúp xác định mối quan hệ giữa các biến trong nghiên cứu. Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố không quan sát được.

3.2. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017. Mẫu nghiên cứu bao gồm 34 ngân hàng, đảm bảo tính đại diện cho toàn hệ thống.

IV. Kết quả nghiên cứu về thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tiêu cực giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi. Điều này cho thấy sự đánh đổi giữa hai loại thu nhập này trong hoạt động của ngân hàng.

4.1. Phân tích các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên

Các yếu tố như lãi suất, chi phí hoạt động và chất lượng tài sản có tác động mạnh đến thu nhập lãi cận biên. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc quản lý tốt các yếu tố này có thể cải thiện hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.2. Kết quả hồi quy mô hình thu nhập ngoài lãi

Kết quả hồi quy cho thấy thu nhập ngoài lãi có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như phí dịch vụ và hoạt động đầu tư. Ngân hàng cần chú trọng phát triển các dịch vụ phi tín dụng để tăng cường thu nhập.

V. Kết luận và khuyến nghị cho ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tối ưu hóa cơ cấu thu nhập giữa thu nhập lãi cận biên và ngoài lãi là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các ngân hàng cần có chiến lược rõ ràng để phát triển cả hai loại thu nhập này.

5.1. Khuyến nghị chính sách cho ngân hàng

Ngân hàng cần xây dựng các chính sách khuyến khích phát triển thu nhập ngoài lãi, đồng thời quản lý tốt thu nhập lãi cận biên để đảm bảo sự bền vững tài chính.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể mở rộng để xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến thu nhập ngân hàng, như sự thay đổi trong chính sách tài chính và tác động của công nghệ đến hoạt động ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2008-2017, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đã trải qua nhiều biến động quan trọng với sự phát triển mạnh mẽ về quy mô và đa dạng hóa hoạt động kinh doanh. Tổng dư nợ và tổng huy động vốn của các ngân hàng thương mại tăng trưởng liên tục, phản ánh sự mở rộng của ngành tài chính ngân hàng trong nền kinh tế đang phát triển. Trong bối cảnh đó, thu nhập lãi cận biên (Net Interest Margin - NIM) và thu nhập ngoài lãi (Non-Interest Income - NII) trở thành hai chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động và cơ cấu lợi nhuận của các ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các yếu tố tác động đến NIM và NII của các NHTM Việt Nam, đồng thời làm rõ mối quan hệ tác động qua lại giữa hai loại thu nhập này. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng cân bằng từ 26 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2008-2017 với tổng số 260 quan sát, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho kết quả phân tích. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng và mối quan hệ giữa NIM và NII có ý nghĩa quan trọng trong việc hợp lý hóa cơ cấu thu nhập, nâng cao hiệu quả hoạt động và ổn định hệ thống ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập tài chính quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính về thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của ngân hàng thương mại. Thu nhập lãi cận biên được định nghĩa là chênh lệch giữa thu nhập từ lãi và chi phí lãi trên tổng tài sản sinh lời, phản ánh hiệu quả hoạt động tín dụng truyền thống. Thu nhập ngoài lãi bao gồm các khoản thu từ hoạt động phi tín dụng như phí dịch vụ, hoa hồng, lợi nhuận từ các hoạt động đầu tư và dịch vụ ngân hàng phi truyền thống.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: (1) Chỉ số cấu trúc thị trường (BANKHI) đo mức độ tập trung thị trường; (2) Chi phí hoạt động (NIEAA) phản ánh hiệu quả quản lý chi phí; (3) Mức ngại rủi ro (ETA) thể hiện tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản. Ngoài ra, các yếu tố như rủi ro tín dụng (LLRGL), rủi ro thanh khoản (NLTD), quy mô ngân hàng (LNTA) và các chỉ số chi phí chung cũng được xem xét để đánh giá tác động đến NIM và NII.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ báo cáo tài chính của 26 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017, tổng cộng 260 quan sát. Phương pháp phân tích chính là hồi quy mô hình động sử dụng Generalized Method of Moments (GMM) hệ thống nhằm xử lý vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu.

Việc lựa chọn GMM dựa trên đặc điểm dữ liệu bảng có số lượng quan sát lớn (N) và chuỗi thời gian ngắn (T), đồng thời giải quyết các vấn đề nội sinh do mối quan hệ hai chiều giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc. Các biến trễ được sử dụng làm biến công cụ để đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả của ước lượng. Phần mềm Stata 14.0 được sử dụng để thực hiện các kiểm định và ước lượng mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên (NIM):

   • Chỉ số cấu trúc thị trường (BANKHI) có tác động cùng chiều, với hệ số ước lượng dương và ý nghĩa thống kê, cho thấy thị trường tập trung cao giúp tăng NIM.
   • Chi phí hoạt động (NIEAA) cũng tác động tích cực đến NIM, phản ánh khả năng chuyển chi phí sang khách hàng qua lãi suất.
   • Mức ngại rủi ro (ETA) có mối quan hệ dương với NIM, cho thấy ngân hàng có vốn chủ sở hữu cao thường yêu cầu biên lãi cao hơn để bù đắp rủi ro.
   • Rủi ro tín dụng (LLRGL) có tác động tích cực đến NIM, với mức tăng dự phòng rủi ro đi kèm với biên lãi cao hơn.
   • Quy mô ngân hàng (LNTA) cũng có mối quan hệ dương với NIM, phản ánh lợi thế quy mô trong hoạt động tín dụng.

2. Các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi (NII):

   • Quy mô ngân hàng (LNTA) và chi phí chung (OVTA) có tác động tích cực đến NII, cho thấy ngân hàng lớn và có chi phí hoạt động cao thường đa dạng hóa thu nhập ngoài lãi.
   • Rủi ro tín dụng (LLRGL) có tác động âm đến NII, cho thấy ngân hàng có rủi ro tín dụng cao có xu hướng giảm thu nhập ngoài lãi.
   • Dự phòng tổn thất cho vay (LLPTA) và lợi nhuận trước thuế (BTPTA) có tác động tích cực đến NII, phản ánh nỗ lực bù đắp rủi ro và tăng lợi nhuận qua các hoạt động phi tín dụng.

3. Mối quan hệ tác động qua lại giữa NIM và NII:

   • Kết quả ước lượng cho thấy mối quan hệ hai chiều tiêu cực giữa NIM và NII, nghĩa là khi thu nhập lãi cận biên giảm, ngân hàng có xu hướng tăng thu nhập ngoài lãi và ngược lại.
   • Mối quan hệ này phản ánh sự đánh đổi trong cơ cấu thu nhập của ngân hàng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích bởi sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong ngành ngân hàng Việt Nam, buộc các ngân hàng phải đa dạng hóa nguồn thu nhập để duy trì hiệu quả hoạt động. Mối quan hệ tiêu cực giữa NIM và NII phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy các ngân hàng chuyển dịch từ hoạt động truyền thống sang các dịch vụ phi truyền thống để bù đắp sự giảm sút biên lãi do cạnh tranh và áp lực chi phí.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này đồng nhất với báo cáo của Nguyen (2012) và Vithyea (2014) về mối quan hệ đánh đổi giữa NIM và NII. Việc sử dụng phương pháp GMM giúp kiểm soát tốt các vấn đề nội sinh và tự tương quan, nâng cao độ tin cậy của kết quả. Các biểu đồ phân tích tương quan và bảng hồi quy chi tiết minh họa rõ ràng tác động của từng yếu tố, hỗ trợ việc ra quyết định chính sách và quản trị ngân hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý chi phí hoạt động:
   Các ngân hàng cần tối ưu hóa chi phí hoạt động (NIEAA) để duy trì biên lãi ổn định, đồng thời cân nhắc chuyển đổi chi phí sang khách hàng một cách hợp lý nhằm không làm giảm sức cạnh tranh. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban điều hành ngân hàng.

2. Đa dạng hóa nguồn thu nhập ngoài lãi:
   Khuyến khích phát triển các dịch vụ phi tín dụng như dịch vụ thanh toán, bảo hiểm, môi giới chứng khoán để tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi (NII), giảm phụ thuộc vào thu nhập lãi truyền thống. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Phòng kinh doanh và phát triển sản phẩm.

3. Tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng:
   Giảm thiểu rủi ro tín dụng (LLRGL) thông qua nâng cao chất lượng thẩm định và quản lý nợ xấu, từ đó giảm áp lực dự phòng và tăng hiệu quả thu nhập. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban quản lý rủi ro.

4. Ổn định cơ cấu vốn và nâng cao vốn chủ sở hữu:
   Tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (ETA) để giảm mức ngại rủi ro, đồng thời duy trì biên lãi hợp lý nhằm đảm bảo sự bền vững tài chính. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo và cổ đông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng:
   Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến cơ cấu thu nhập, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

2. Nhà hoạch định chính sách tài chính:
   Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chính sách ổn định hệ thống ngân hàng, thúc đẩy phát triển bền vững và đa dạng hóa nguồn thu nhập ngân hàng.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học:
   Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu định lượng, mô hình GMM và phân tích mối quan hệ giữa các chỉ số tài chính ngân hàng trong nền kinh tế đang phát triển.

4. Các chuyên gia tư vấn tài chính và đầu tư:
   Hỗ trợ đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng, phân tích rủi ro và cơ hội đầu tư dựa trên cơ cấu thu nhập và các yếu tố tác động.

Câu hỏi thường gặp

1. Thu nhập lãi cận biên là gì và tại sao quan trọng?
   Thu nhập lãi cận biên (NIM) là chênh lệch giữa thu nhập từ lãi và chi phí lãi trên tổng tài sản sinh lời, phản ánh hiệu quả hoạt động tín dụng truyền thống. NIM cao cho thấy ngân hàng có khả năng sinh lời tốt từ hoạt động cho vay.

2. Thu nhập ngoài lãi gồm những khoản nào?
   Thu nhập ngoài lãi (NII) bao gồm các khoản thu từ phí dịch vụ, hoa hồng, lợi nhuận từ hoạt động đầu tư, dịch vụ thanh toán và các hoạt động phi tín dụng khác, góp phần đa dạng hóa nguồn thu ngân hàng.

3. Tại sao lại có mối quan hệ tiêu cực giữa NIM và NII?
   Mối quan hệ tiêu cực phản ánh sự đánh đổi trong cơ cấu thu nhập: khi thu nhập lãi giảm do cạnh tranh, ngân hàng tăng thu nhập ngoài lãi để bù đắp, và ngược lại, nhằm duy trì lợi nhuận và giảm rủi ro.

4. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   GMM xử lý tốt vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng, giúp ước lượng các hệ số hồi quy chính xác và tin cậy hơn so với các phương pháp truyền thống như OLS hay FEM.

5. Các ngân hàng Việt Nam nên làm gì để tối ưu hóa cơ cấu thu nhập?
   Ngân hàng cần cân đối giữa thu nhập lãi và ngoài lãi, tăng cường quản lý chi phí, kiểm soát rủi ro tín dụng, đồng thời phát triển các dịch vụ phi truyền thống để đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích thành công các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017.
• Kết quả cho thấy mối quan hệ hai chiều tiêu cực giữa NIM và NII, phản ánh sự đánh đổi trong cơ cấu thu nhập ngân hàng.
• Phương pháp GMM được áp dụng hiệu quả để xử lý các vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách trong việc hợp lý hóa cơ cấu thu nhập và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến thu nhập ngân hàng.

Hành động khuyến nghị: Các nhà quản lý ngân hàng và nhà hoạch định chính sách nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển bền vững, đa dạng hóa nguồn thu và kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ BỘI TRÂM THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI: PHÂN TÍCH TRƢỜNG HỢP HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ BỘI TRÂM THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI: PHÂN TÍCH TRƢỜNG HỢP HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân hàng Mã số: 8 34 02 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Minh Sáng TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 i TÓM TẮT LUẬN VĂN Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm: (i) Nghiên cứu các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của các NHTM Việt Nam; (ii) Nghiên cứu các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi của các NHTM Việt Nam. (iii) Nghiên cứu mối quan hệ tác động qua lại giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi, từ đó đƣa ra những kiến nghị để hợp lý hóa cơ cấu thu nhập của ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phƣơng pháp định lƣợng để hỗ trợ nghiên cứu đó là phƣơng pháp phân tích hồi quy GMM và kiểm định giả thuyết với dữ liệu bảng cân bằng để thực hiện mục tiêu nghiên cứu trong giai đoạn 2008-2017. Kết quả nghiên cứu cho thấy những yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi cũng nhƣ mối quan hệ hai chiều tiêu cực giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi. Với các kết quả nghiên cứu trên, luận văn đã đóng góp về mặt lý thuyết về những yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của quốc gia có nền kinh tế đang phát triển nhƣ Việt Nam. Bên cạnh đó, luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi cũng nhƣ sự tác động qua lại giữa hai đối tƣợng trên trong hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Ngoài ra, luận văn đã có đóng góp quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam trong việc ổn định hệ thống ngân hàng cũng nhƣ các nhà quản trị ngân hàng trong việc kiểm soát tốt hơn các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi nhằm hợp lý hóa cơ cấu thu nhập của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. ii LỜI CAM ĐOAN Kính thƣa quý thầy cô, tôi tên là Lê Thị Bội Trâm, là học viên cao học khóa 18 trƣờng Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh. Tôi xin cam đoan luận văn này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một trƣờng đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn.HCM, tháng 4 năm 2019 Tác giả Lê Thị Bội Trâm iii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cám ơn quý Thầy Cô trƣờng Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã truyền đạt những kiến thức quý giá cho tôi trong suốt thời gian qua, những kiến thức đó là nền tảng không chỉ giúp tôi có thể thực hiện đề tài nghiên cứu này mà còn có ích trong công việc của tôi trong thời gian tới. Tôi đặc biệt xin gửi lời tri ân và cám ơn chân thành nhất đến TS. Nguyễn Minh Sáng, ngƣời đã tận tâm hƣớng dẫn, chỉ dạy và góp ý cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn, từ thực hiện đề cƣơng, tìm kiếm tài liệu cho đến khi hoàn thành luận văn này. Do trình độ còn hạn chế nên trong quá trình làm luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận đƣợc sự chỉ bảo, góp ý thêm từ phía Quý Thầy Cô để giúp tôi hoàn thiện và đạt kết quả tốt hơn.HCM, tháng 4 năm 2019 Tác giả Lê Thị Bội Trâm iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT TỪ VIẾT TẮT DIỄN GIẢI 1 BANKHII Bank concentration index 2 BTPTA Ratio of before-tax profit to total assets 3 COV Covariance of credit risk and interest rate risk 4 ETA Ratio of equity to total assets 5 FEM Fixed-Effects Model 6 GMM Generalized Method of Moments 7 LACSTF Ratio of liquid assets to customer and short term funding 8 LLPTA Ratio of loan loss provisions to total assets 9 LLRGL Ratio of loan loss reserves to gross loan 10 LNTA Log of total assets 11 NHTMCP Ngân hàng thƣơng mại cổ phần 12 NIEAA Ratio of noninterest expense to total assets 13 NII Non Interest Income 14 NIM Net Interest Margin 15 NLTD Ratio of net loans to total assets 16 OBS Off Balance Sheet 17 OEATA Ratio of other earning assets to total assets 18 OLS Ordinary least square 19 OVTA Ratio of overheads to total assets 20 REM Random-Effects Model v DANH MỤC BẢNG STT BẢNG Trang 1 Bảng 3. Danh sách các ngân hàng thƣơng mại thuộc mẫu nghiên 23 cứu giai đoạn 2008-2017 2 Bảng 3.2: Biến độc lập của mô hình nghiên cứu 32 3 Bảng 3.3: Công thức tính các biến đƣợc sử dụng để ƣớc tính 37 trong mô hình 4 Bảng 4. Cơ cấu thu nhập bình quân của các ngân hàng thuộc mẫu 43 nghiên cứu giai đoạn 2008 - 2017 5 Bảng 4. Thống kê mô tả các biến trong nghiên cứu 45 6 Bảng 4. Ma trận tƣơng quan giữa các biến trong nghiên cứu 48 7 Bảng 4. Kết quả ƣớc lƣợng theo GMM các yếu tố tác động đến 50 thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam 8 Bảng 4. Kiểm định kết quả ƣớc lƣợng theo GMM các yếu tố tác 51 động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam 9 Bảng 4. Kết quả ƣớc lƣợng theo GMM các yếu tố tác động 52 đến thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam 10 Bảng 4. Kiểm định kết quả ƣớc lƣợng theo GMM các yếu tố 53 tác động đến thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam vi DANH MỤC HÌNH STT HÌNH Trang Hình 4. Mô tả tổng dƣ nợ các ngân hàng thƣơng mại 41 1 tại Việt Nam từ năm 2008 đến năm 2017 Hình 4. Mô tả tổng huy động vốn các ngân hàng thƣơng mại 42 2 tại Việt Nam từ năm 2008 đến năm 2017 Hình 4. Cơ cấu thu nhập bình quân của các ngân hàng thuộc 3 43 mẫu nghiên cứu giai đoạn 2008 - 2017 4 Hình 4. Mô tả các biến bằng biểu đồ 45 vi DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1: Dữ liệu nghiên cứu. trang 71 Phụ lục 2: Mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên.trang 82 Phụ lục 3: Mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi.trang 84 vi MỤC LỤC TÓM TẮT LUẬN VĂN.i LỜI CAM ĐOAN.ii LỜI CẢM ƠN.iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.iv DANH MỤC BẢNG.v DANH MỤC HÌNH. vi DANH MỤC PHỤ LỤC. vii MỤC LỤC. viii CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Quy trình nghiên cứu và kết cấu của luận văn.4 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Cơ sở lý thuyết về thu nhập lãi cận biên. Phƣơng pháp đo lƣờng thu nhập lãi cận biên. Cơ sở lý thuyết về thu nhập ngoài lãi. Đặc điểm của thu nhập ngoài lãi. Mối liên hệ giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi.Tổng quan các nghiên cứu trƣớc về thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi13 2. Tổng quan các nghiên cứu về thu nhập lãi cận biên. Tổng quan các nghiên cứu về thu nhập ngoài lãi. Kinh nghiệm rút ra cho bài nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam.21 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 22 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI. Dữ liệu nghiên cứu về thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Quy trình nghiên cứu thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Mô hình nghiên cứu thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Mô tả các biến độc lập trong mô hình nghiên cứu thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi. 34 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 39 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI. Sơ lƣợc về Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Khái quát hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu. Phân tích tƣơng quan và đa cộng tuyến các biến trong mô hình. Phân tích các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Kiểm định kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Phân tích các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Kiểm định kết quả hồi quy mô hình các yếu tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Thảo luận kết quả nghiên cứu về mối quan hệ nội sinh giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi.54 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 57 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kết luận về mối quan hệ giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi và khuyến nghị chính sách nhằm hợp lý hóa cơ cấu thu nhập của các ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam. Kết luận về mối quan hệ giữa thu nhập lãi cận biên và thu nhập ngoài lãi 58 5. Khuyến nghị chính sách nhằm hợp lý hóa cơ cấu lợi nhuận của ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo.