Phân tích rủi ro đối với quy trình định danh điện tử khách hàng cá nhân ekyc tại ngân hàng trách nhiệm hữu hạn một thành viên shinhan việt nam

Phân tích rủi ro trong quy trình định danh điện tử khách hàng cá nhân eKYC tại ngân hàng Shinhan Việt Nam, đảm bảo an toàn và hiệu quả.

• Tác giả: Đặng Thị Xuân Thu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Mai Hương
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phân Tích Rủi Ro Quy Trình Định Danh Điện Tử Khách Hàng (eKYC) Tại Ngân Hàng Shinhan Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu
• 0.2.1. Tổng quan nghiên cứu
• 0.2.2. Khoảng trống các nghiên cứu và hướng nghiên cứu của đề án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO ĐỐI VỚI QUY TRÌNH ĐỊNH DANH ĐIỆN TỬ KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN (eKYC)
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Một số công nghệ được ứng dụng vào định danh khách hàng điện tử eKYC
• 1.3. Khung pháp lý về định danh điện tử khách hàng cá nhân (eKYC) tại Việt Nam
• 1.4. Quy trình định danh điện tử khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại
• 1.5. Lợi ích của định danh điện tử khách hàng cá nhân
• 2. THỰC TRẠNG VỀ RỦI RO ĐỐI VỚI QUY TRÌNH ĐỊNH DANH ĐIỆN TỬ KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG SHINHAN VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.1.1. Thông tin chung về Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.1.2. Sản phẩm dịch vụ và tình hình hoạt động của Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.2. Vận hành quy trình định danh khách hàng điện tử tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.2.1. Quy trình định danh khách hàng điện tử tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.2.2. Khung pháp lý vận hành quy trình định danh khách hàng điện tử tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.2.3. Mô phỏng thực tế quy trình định danh khách hàng điện tử tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.3. Phân tích một số rủi ro trong quy trình định danh điện tử khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.3.1. Rủi ro công nghệ
• 2.3.2. Rủi ro giả mạo, mạo danh khách hàng
• 2.3.3. Rủi ro an toàn hệ thống
• 2.3.4. Rủi ro bảo mật thông tin riêng tư của khách hàng
• 2.3.5. Rủi ro phi kỹ thuật
• 2.4. Đánh giá quy trình định danh điện tử khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 2.4.1. Kết quả đạt được
• 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH ĐỊNH DANH KHÁCH HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG SHINHAN VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển quy trình định danh khách hàng điện tử tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 3.2. Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình định danh khách hàng điện tử tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 3.2.1. Về phía ngân hàng Shinhan Việt Nam
• 3.2.2. Về phía cơ quan quản lý và Ngân hàng nhà nước Việt Nam
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu tiếng Anh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quy Trình Định Danh Điện Tử Khách Hàng eKYC

Quy trình định danh điện tử khách hàng (eKYC) đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động ngân hàng hiện đại, đặc biệt tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam. eKYC không chỉ giúp ngân hàng tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng. Quy trình này cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch mà không cần phải đến trực tiếp chi nhánh, từ đó tạo ra sự thuận tiện và nhanh chóng. Tuy nhiên, việc áp dụng eKYC cũng đặt ra nhiều thách thức về bảo mật và rủi ro công nghệ.

1.1. Khái Niệm Về eKYC Và Lợi Ích Của Nó

eKYC là quy trình xác minh danh tính khách hàng thông qua các công nghệ số. Lợi ích của eKYC bao gồm giảm thiểu thời gian xử lý, tăng cường bảo mật thông tin và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Theo nghiên cứu của Zetzsche và cộng sự (2018), eKYC giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí và thời gian đáng kể.

1.2. Các Công Nghệ Ứng Dụng Trong eKYC

Các công nghệ như nhận diện khuôn mặt, chữ ký điện tử và trí tuệ nhân tạo (AI) được sử dụng trong quy trình eKYC. Những công nghệ này không chỉ giúp xác minh danh tính mà còn nâng cao độ chính xác và bảo mật thông tin khách hàng.

II. Thách Thức Trong Quy Trình Định Danh Điện Tử Khách Hàng Tại Ngân Hàng Shinhan

Mặc dù eKYC mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng không thể tránh khỏi những thách thức lớn. Rủi ro công nghệ, bảo mật thông tin và khả năng giả mạo là những vấn đề cần được giải quyết. Ngân hàng Shinhan Việt Nam cần có các biện pháp bảo vệ hiệu quả để đảm bảo an toàn cho khách hàng và hệ thống.

2.1. Rủi Ro Công Nghệ Trong eKYC

Rủi ro công nghệ bao gồm các vấn đề liên quan đến phần mềm và phần cứng. Việc hệ thống gặp sự cố có thể dẫn đến việc không xác minh được danh tính khách hàng, gây ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng.

2.2. Rủi Ro Bảo Mật Thông Tin Khách Hàng

Bảo mật thông tin khách hàng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong quy trình eKYC. Việc rò rỉ thông tin cá nhân có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, không chỉ cho khách hàng mà còn cho ngân hàng.

III. Phương Pháp Phân Tích Rủi Ro Trong eKYC Tại Ngân Hàng Shinhan

Để phân tích rủi ro trong quy trình eKYC, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Việc thu thập dữ liệu từ khách hàng và các chuyên gia trong ngành sẽ giúp xác định các rủi ro tiềm ẩn và đề xuất giải pháp hiệu quả.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Tính

Phương pháp nghiên cứu định tính giúp thu thập ý kiến từ các chuyên gia và khách hàng về quy trình eKYC. Điều này giúp xác định các vấn đề và thách thức mà ngân hàng đang gặp phải.

3.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Lượng

Phương pháp nghiên cứu định lượng sẽ sử dụng các số liệu thống kê để phân tích hiệu quả của quy trình eKYC. Việc này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan về tình hình và đưa ra quyết định chính xác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của eKYC Tại Ngân Hàng Shinhan

Ngân hàng Shinhan đã áp dụng eKYC thành công trong việc mở tài khoản trực tuyến. Khách hàng có thể hoàn tất quy trình chỉ trong vài phút, điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao trải nghiệm người dùng. Tuy nhiên, cần theo dõi và đánh giá thường xuyên để đảm bảo quy trình hoạt động hiệu quả.

4.1. Kết Quả Triển Khai eKYC Tại Ngân Hàng Shinhan

Sau khi triển khai eKYC, ngân hàng đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể trong số lượng tài khoản mở mới. Điều này cho thấy eKYC đã đáp ứng nhu cầu của khách hàng và tạo ra giá trị cho ngân hàng.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Của Quy Trình eKYC

Đánh giá hiệu quả của quy trình eKYC là cần thiết để xác định các điểm mạnh và điểm yếu. Ngân hàng cần thường xuyên thu thập phản hồi từ khách hàng để cải thiện quy trình.

V. Kết Luận Về Rủi Ro Và Giải Pháp Cho eKYC Tại Ngân Hàng Shinhan

Việc phân tích rủi ro trong quy trình eKYC tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam là rất quan trọng. Các giải pháp cần được đề xuất để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả của quy trình. Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để đảm bảo an toàn cho khách hàng.

5.1. Giải Pháp Giảm Thiểu Rủi Ro Công Nghệ

Ngân hàng cần áp dụng các biện pháp bảo mật tiên tiến để giảm thiểu rủi ro công nghệ. Việc cập nhật phần mềm thường xuyên và kiểm tra hệ thống là rất cần thiết.

5.2. Đề Xuất Cải Thiện Quy Trình eKYC

Đề xuất cải thiện quy trình eKYC bao gồm việc tăng cường đào tạo cho nhân viên và nâng cao nhận thức của khách hàng về bảo mật thông tin. Điều này sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO ĐỐI VỚI QUY TRÌNH ĐỊNH DANH ĐIỆN TỬ KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN (eKYC) 1.1 Một số khái niệm Định nghĩa về rủi ro có thể tìm thấy và xuất hiện trong nhiều công trình nghiên cứu, các giáo trình, các văn bản pháp lý thuộc nhiều lĩnh vực như tài chính, bảo hiểm, ngân hàng, kinh tế,…Nhìn chung, rủi ro được định nghĩa là bất cứ điều gì có thể tạo ra trở ngại trong việc đạt được các mục tiêu nhất định, là một điều không may mắn, không lường trước được về khả năng xảy ra cả về thời gian, không gian xảy ra, cũng như mức độ nghiệm trọng và hậu quả của nó. Nó có thể là do các yếu tố bên trong hoặc các yếu tố bên ngoài, tùy thuộc vào loại rủi ro tồn tại trong một tình huống cụ thể. Việc tiếp xúc với rủi ro đó có thể gây ra tình trạng nghiêm trọng hơn. Một cách tốt hơn để giải quyết tình huống như vậy là thực hiện các biện pháp chủ động nhất định để xác định bất kỳ loại rủi ro nào có thể dẫn đến kết quả không mong muốn.

Nói một cách đơn giản, có thể nói rằng nhận diện rủi ro trước, phân tích và quản lý rủi ro sẽ tốt hơn nhiều so với việc chờ đợi nó xảy ra. KYC là viết tắt của cụm từ Know Your Customer - Nhận biết khách hàng của bạn hay còn gọi là định danh khách hàng. Đây là một quy trình nhằm xác minh danh tính của khách hàng khi tham gia vào các dịch vụ của ngân hàng như mở tài khoản, rút tiền, gửi tiền… Định danh khách hàng là bước tiền đề và quan trọng nhất trong quá trình tiếp cận và sử dụng sản phẩm/dịch vụ của các doanh nghiệp tài chính, ngân hàng. Đơn giản mà nói, ngân hàng hoặc tổ chức tài chính phải có khả năng nhận biết và xác minh thông tin về khách hàng của mình, và quy trình KYC (Know Your Customer - Hiểu rõ khách hàng) giúp đảm bảo rằng khách hàng thực sự là chủ sở hữu và đã đăng ký sử dụng dịch vụ với ngân hàng.

Việc nhận biết khách hàng của mình là ai không chỉ hỗ trợ các tổ chức tài chính và ngân hàng xác minh danh tính khách hàng, mà còn giúp các ngân hàng đánh giá và giám sát rủi ro, ngăn chặn các hoạt động gian lận bất hợp pháp. Điều này đặc biệt quan trọng vì nó giúp tăng cường sự tin tưởng và đáng tin cậy trong hệ thống tài chính và ngân hàng. 11 Định danh khách hàng (Know your customer - KYC) là quá trình xác định và xác minh thông tin khách hàng của các tổ chức tài chính theo các quy định về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố (AML/CFT). Theo Financial Action Task Force (FATF), các biện pháp KYC bao gồm: (i) xác định và xác thực danh tính của khách hàng thông qua giấy tờ, dữ liệu hoặc thông tin độc lập, đáng tin cậy để đánh giá rủi ro tiềm ẩn của khách hàng; (ii) xác định và xác thực người thụ hưởng/chủ sở hữu hưởng lợi; (iii) hiểu rõ và nắm bắt thông tin về bản chất của mối quan hệ kinh doanh; và (iv) thực hiện đánh giá tăng cường khách hàng (Customer due diligence - CDD) liên tục, toàn diện trong toàn bộ quá trình khách hàng thực hiện giao dịch.

Định danh khách hàng điện tử (electronic Know Your Customer – gọi tắt là “eKYC”) là phương thức định danh khách hàng điện tử, trực truyến, nhờ sự hỗ trợ từ công nghệ trí tuệ nhân tạo bao gồm nhưng không giới hạn ở các phương thức như: xác nhận khuôn mặt (face-matching) để so sánh khuôn mặt khách hàng từ hình ảnh chụp chính diện với hình ảnh khuôn mặt trên giấy tờ tùy thân; nhận diện kí tự (OCR) để đọc và trích xuất các thông tin trên giấy tờ tùy thân. Phương thức eKYC cho phép các ngân hàng định danh khách hàng hoàn toàn trực tuyến nhằm (i) xác định danh tính của khách hàng đúng với thông tin cá nhân mà khách hàng đăng ký mà không cần gặp mặt trực tiếp, (ii) ghi nhận sự đồng ý của khách hàng về việc đăng ký sử dụng dịch vụ do ngân hàng cung cấp. Kể từ đó, việc đơn giản hóa các quy trình xác minh giấy tờ và xác minh sinh trắc học đã trở nên dễ dàng hơn mà không cần phải gặp mặt trực tiếp tại phòng giao dịch như KYC truyền thống. Tóm lại:  eKYC là một phương pháp xác thực danh tính khách hàng trực tuyến, giúp ngân hàng xác định danh tính của khách hàng một cách toàn diện thông qua việc sử dụng thông tin sinh trắc học (biometrics) và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

mà không cần phải gặp mặt trực tiếp như quy trình hiện tại.  eKYC được dựa trên quy trình KYC (quy trình định danh khách hàng truyền thống trong ngành tài chính, ngân hàng) với sự hỗ trợ từ video call và các công nghệ trí tuệ nhân tạo như: Xác thực khuôn mặt để so khớp khuôn mặt với ảnh trên giấy tờ tùy thân; nhận diện ký tự để đọc và trích xuất các thông tin trên giấy tờ, đối chiếu thông tin cá nhân tức thời với cơ sở dữ liệu tập trung về danh tính người dùng. 12 Khách hàng không cần gặp mặt, tới trực tiếp chi nhánh của ngân hàng mà có thể thực hiện quy trình định danh ở bất cứ đâu, thông qua cuộc gọi Video Call. Sau khi phân tích, tác giả đã định nghĩa eKYC như sau: "eKYC là quy trình xác minh danh tính của khách hàng, đánh giá và theo dõi tình hình tài chính của họ thông qua việc sử dụng các công nghệ điện tử, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao dịch và ngăn chặn các hoạt động tài chính liên quan đến tội phạm.2 Một số công nghệ được ứng dụng vào định danh khách hàng điện tử eKYC Cùng với sự phát triển công nghệ và để đơn giản hóa thủ tục, giấy tờ và tạo thuận lợi cho việc thiết lập quan hệ khách hàng, các ngân hàng, tổ chức tài chính với sự chấp thuận của cơ quan quản lý đang nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong quá trình KYC để chuyển từ nhận biết khách hàng đòi hỏi gặp mặt trực tiếp, dựa trên giấy tờ sang nhận biết khách hàng trực tuyến, từ xa bằng phương thức điện tử, nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí và tăng trải nghiệm khách hàng.

Quy trình KYC có thể khác nhau do yêu cầu pháp lý khác nhau của các quốc gia và yêu cầu cụ thể của ngân hàng. Tuy nhiên, có thể xác định được một số hoạt động cốt lõi lặp lại của quy trình KYC. Quá trình bắt đầu bằng việc thu thập dữ liệu về khách hàng tiềm năng để xác định họ. Ưu tiên sử dụng các tài liệu do chính phủ cấp như chứng minh thư, bằng lái xe hoặc hộ chiếu.

Tài liệu từ các công ty khác trong lĩnh vực tài chính cũng như các tài liệu khác liên quan đến việc nhận dạng cá nhân, chẳng hạn như hóa đơn điện thoại hoặc gas, cũng có thể được sử dụng (Mugarura , 2014). Sau khi xác định được khách hàng và xác minh các yêu cầu về dữ liệu nhận dạng, ngân hàng sẽ kiểm tra xem người đó có phải là rủi ro cho tổ chức tài chính hay không. Điều này bao gồm việc đối sánh với danh sách những kẻ khủng bố, tội phạm và những người có liên quan đến chính trị đã biết (Arasa và Ottichilo, 2015). Các biện pháp ban đầu và liên tục tiếp theo sẽ cho phép ngân hàng thực hiện giám sát rủi ro lâu dài.

Quá trình xác minh ban đầu và giám sát liên tục các hoạt động phải được lặp lại đối với mỗi khách hàng và mọi khách hàng phải thực hiện lại quy trình này khi mở tài khoản với ngân hàng mới. Từ đó, nhận biết khách hàng bằng phương thức điện tử (electronic KYC - eKYC) là quá trình nhận diện và định danh khách hàng từ xa bằng phương thức điện tử không đòi hỏi gặp mặt trực tiếp, dựa trên các công nghệ như nhận dạng ký tự 13 quang học cho trích xuất văn bản (OCR), so khớp khuôn mặt (face matching), nhận diện thực thể sống (liveness detection), phát hiện gian lận (fraud detecton), công nghệ dữ liệu (như phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo/học máy… và/hoặc xác thực thông tin nhận biết khách hàng, trong đó dữ liệu sinh trắc học cá nhân với cơ sở dữ liệu tập trung định danh khách hàng,… Việc thực hiện nhận biết khách hàng bằng phương thức điện tử (eKYC) phải đảm bảo tuân thủ các quy định liên quan phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố của quốc gia có liên quan. Để triển khai giải pháp định danh khách hàng điện tử eKYC hiệu quả, các ngân hàng đã áp dụng nhiều công nghệ hiện đại và tiên tiến, chi biết như sau:  Face Matching (Nhận diện khuôn mặt): Face Matching được gọi là công nghệ nhận dạng khuôn mặt, là một phương pháp hữu ích trong việc xác định nhận dạng khuôn mặt. Với khả năng so sánh một khuôn mặt với nhiều khuôn mặt khác thông qua ảnh, người thực hoặc video, Face Matching giúp nhận biết chính xác khuôn mặt trong cơ sở dữ liệu lưu trữ trước đó hoặc khuôn mặt trong giấy tờ tùy thân của khách hàng.

Từ đó, công nghệ này giúp ngân hàng có thể so sánh khuôn mặt của khách hàng trong video hoặc ảnh với khuôn mặt trong giấy tờ tùy thân.  Fraud Detection (Phát hiện gian lận): Fraud Detection là hệ thống phần mềm hỗ trợ các đơn vị, doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, viễn thông,. giúp giám sát các giao dịch và hành vi của khách hàng. Từ đó, có thể phát hiện và ngăn chặn các trường hợp gian lận tài chính như ăn cắp danh tính, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng, gian lận thẻ tín dụng, rửa tiền và thanh toán trực tuyến.

Fraud Detection là một trong những công nghệ hiện đại, là phần trọng tâm trong quy trình chống rửa tiền, giúp ngăn ngừa tổn thất cho các tổ chức, doanh nghiệp. Với sự gia tăng của ngân hàng số và giao dịch qua Internet, việc phát hiện gian lận đã trở thành một trong những bước quan trọng trong hoạt động tài chính - ngân hàng. Các tổ chức tài chính các trách nhiệm đảm bảo an toàn cho tài sản, dữ liệu,. của khách hàng.

Bất cứ hoạt động gian lận nào cũng có thể làm tổn hại danh tiếng, thiệt hại về tài sản và làm mất niềm tin của khách hàng. eKYC áp dụng công nghệ Fraud Detection giúp người dùng ngăn ngừa được tổn thất tài chính, đảm bảo an toàn dữ liệu và duy trì niềm tin 14 của khách hàng. Công nghệ Fraud Detection trong eKYC sẽ cung cấp một tập dữ liệu giúp ngân hàng, tổ chức tài chính,.