mở đầu một thời kỳ quan lý thủy lợi thống nhất. Nhờ thế, vua Menes và các vua kế vị đã xây dựng những công trình thủy lợi to lớn đầu tiên cho đất nước” [4, tr. Tổng cộng có 31 triều đại cai trị Ai Cập trong gần 4. “Lịch sử của Ai Cap cô đại đã trải qua một loạt các thời kỳ vương quốc én định và các giai đoạn hỗn loạn giữa chúng được gọi là các giai đoạn chuyền tiếp: Tảo Vương quốc (khoảng từ năm 3.686 TCN), Cổ Vương quốc (khoảng từ năm 2.181 TCN), Trung Vương quốc 11 (khoảng từ năm 2.690 TCN), Tân Vương quốc (khoảng từ năm 1.069 TCN) và Hậu Vương quốc (672 — 332 TCN)” [34, tr.
(Nguồn: https://www.ancient-egypt-online.com/ancient-egypt-maps.html) Sự thong nhất đất nước đã tạo điều kiện hình thành nha nước chuyên chế t rung ương tập quyên đầu tiên trong lịch sử Ai Cập. Vụa Ai Cập là người cai trị tuyệt đối và sở hữu tất cả đất đai, nguồn nước, con người. trong vương quốc của mình. Sau này người Ai Cập gọi vua của họ là Pharaoh.
Các Pharaoh đầu tiên cai quản n hà nước tại Thủ đô Memphis , từ đó họ có thé kiểm soát lực lượng lao động _, nông nghiệp và các tuyến thương mại trong và ngoài Ai Cap. Tuy nhiên, chỉ đến thời kỳ trị vì cua Pharaoh Cheops (Khufu) thì hệ thống nhà nước của Ai Cập cô đại mới trở thành một hệ thống hoàn chỉnh. Đứng đầu bộ máy Nhà nước là Pharaoh , người có quyền lực nhất, nắm trong tay quyền sinh sát và sở hữu nhiều tài sản, của cải có giá trị nhất, đặc biệt là quyền sở hữu tối cao về ruộng đất trong cả nước. Người Ai Cập tin 12 rằng Pharaoh là một vị thần trong hình thức sinh tử (có khả năng tái sinh) và ông ta có quyền lực vô hạn.
Pharaoh đề ra các luật lệ và đảm bảo mọi người phục tùng mọi quyết định mà ông đưa ra. Các Pharaoh cũng được cho là những người gần gũi với thần linh nhất và đảm bảo các vị thần được thờ phụng day đủ dé mưa thuận gió hòa, người dân có mùa vụ bội thu. Dưới Pharaoh là bộ máy quan lại céng kénh giúp việc gồm ba hang: thừa tướng, các quan dưới thừa tướng và thư lại. Các quan này chia nhau cai quản việc tài chính, quốc khố, thu thuế, số sách, coi sóc công tác thủy loi, dé điều, việc quân.
“Ngoài bộ máy chính quyền ở trung ương, vua Ai Cập còn cử quan lại trong triều hoặc con cháu trong hoàng gia hoặc thủ lĩnh địa phương dé quản các châu địa phương. Những chúa châu này vừa là thâm phan, vừa là người chỉ huy quân sự, vừa là tăng lữ cao nhất ở châu. Họ có địa vị cao trong xã hội và đảm bảo mọi luật lệ của nhà vua được thi hành và đảm bảo giữ gìn trật tự trong khu vực họ cai quản”{4, tr. Giới tăng lữ tại Ai Cập cổ đại cũng được đối xử rat trọng vọng.
Họ có nhiệm vụ liên lạc với các vị thần và thực hiện các nghi lễ thờ phụng, hiến tế dé thần linh hài long, không gây ra những thảm hoa tàn khốc ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Tang lớp tăng lữ và quý tộc, quan lại đều sở hữu rat nhiều ruộng đất. Các tầng lớp còn lại trong xã hội theo thứ tự lần lượt là thương nhân, nghệ nhân, nông dân và cuối cùng là nô lệ. Nô lệ là tầng lớp thấp nhất trong xã hội, thường là những tù nhân bị bắt trong chiến tranh.
Sự phân tầng xã hội này là cần thiết cho một nền văn minh lớn như Ai Cập cô đại hoạt động. Các nô lệ được sử dụng dé xay dung co so ha tang, nông dân sản xuất lương thực cho xã hội va các cấp xã hội khác đóng góp băng cách quản lý, bảo vệ hoặc sản xuất hàng hóa cho nền văn minh. Mặc dù vậy, tính di động xã hội có thê xảy ra ở Ai Cập cô đại. 13 Nền văn minh của Ai Cập cô đại phát triển trong khí hậu khô căn của miền Bắc châu Phi.
Vì vậy, sông Nile đóng vai trò quan trọng _, trở thành xương sống của nên văn minh Ai cập cô đại đa dạng và phong phú. Người Ai Cập đã lợi dụng mùa nước lên xuống the o chu kỳ tự nhiên của sông Nile dé phát triển các hoạt động canh tác nông nghiệp. Qua quan sát, người Ai Cập năm được, hàng năm mực nước của sông Nile sẽ dâng lên trong tháng 6 đến tháng 9, khiến cho vùng đồng bang ngập nước , và rút đi vào thang 10 dé lại lượng phù sa màu mỡ - “món quà” của vùng cao nguyên Ethiopia ở Đông Phi. “Hoạt động canh tác nông nghiệp diễn ra vào tháng 10 sau khi kết thúc đợt lũ.
Nhờ lượng phù sa đồi dao và màu mỡ của sông Nile , người nông dân Ai Cập chi cần gieo trồng hạt giống và bỏ ra ít công sức chăm bón dé có thé thu hoạch những vụ mùa bội thu vào giữa tháng 3 và tháng 5” [46]. Chu ky lũ lụt của sông Nile dé doa n và yên a hơn nhiều so với hai con sông kiến tạo nền văn minh Luong Ha là Tigris và Euphrates. Tuy nhiên, không phải lúc nào sông Nile cũng theo quy luật. Những năm nước lũ dâng cao có thé phá hủy các con kênh đã được xây dựng để tưới tiêu.
Ngược lại, không có lũ lụt còn gây nên mối đe doa nặng nè hơn đối với người dân Ai Cập, đó là nạn đói. “Từ thời cô đại, người A1 Cập đã phát hiện ra rằng, năm nào mực nước sông Nile lên quá 7 mét là năm ấy mùa màng bội thu, còn năm nào mực nước xuống dưới 4 mét thì sẽ mat mùa ” [4, tr. Vì vậy, sông Nile có tam quan trọng thiết thực đối với nền nông nghiệp Ai Cập. Tôn giáo là một trung tâm của cuộc song Ai Cap cô đại, là một khía cạnh rất quan trọng của cuộc sống hàng ngày.
Nhiều niềm tin tôn giáo của người Ai Cập tập trung vào việc quan sát môi trường xung quanh, sông Nile và nông nghiệp. Họ đã sử dụng tôn giáo như một cách để giải thích hiện tượng tự nhiên, chăng hạn như chu ky lũ lụt của sông Nile và sản lượng nông nghiệp. Người Ai Cập cô đại tôn thờ chính sông Nile và họ cũng cảm ơn các vị thần 14 đãban cho mọi tài sản mà họ có được. Người AI Cập tin vào nhiều vị thần, cho nên tôn giáo của họ là tôn giáo đa thần.
Người Ai Cập tin rằng Pharaoh là một vị thần sống, vì vậy họ đã phát triển một bộ máy nhà nước được cai tri bởi các nhà lãnh đạo tôn giáo. Điều này là quan trọng dé hiểu tại sao người Ai Cập sẵn sàng dâng ngũ cốc cho Pharaoh và xây dựng cho ông ta những ngôi đền lạ thường - họ nghĩ Pharaoh là hiện thân của vi thần sẽ tồn tại mãi mãi. Người Ai Cập có nhiều nghi lễ tôn giáo và lễ hội. Nghi lễ nổi tiếng nhất là ướp xác.
Người Ai Cập tin vào cuộc sống sau khi chết, và họ muốn cơ thể trông giống như vẫn sống. Bat cứ ai cũng có thé được ướp xác nếu họ có đủ tiền. Đầu tiên họ lây các bộ phận nội tạng ra. Sau đó, họ loại bỏ cảng nhiều hoi âm ra khỏi cơ thé càng tốt bang cách sử dụng mộtmuối gọi là natron dé bảo quản cơ thể và sau đó bọc lại trong vải lanh.
Thi thể được đặt trong một cái quan tài đá được gọi làsarcophagus`. Sự xuất hiện của lũ lụt sông Nile đã dẫn đến niềm tin vào các vị thần và một cấu trúc xã hội được phân tầng cao. Ở trên cùng của cau trúc xã hội là các vị thần như Ra và Osiris vì người AI Cập tin rằng họ kiểm soát vũ trụ. Người Ai Cập cô gắng hết sức dé làm hài lòng các vị thần bởi vì nếu họ hạnh phúc, thì sông Nile sẽ tràn ngập nhiều loại cây trồng và ngăn chặn nạn đói.Giống như cư dân Việt cô, người Ai Cập cũng thờ rất nhiều thứ: các thần tự nhiên, linh hồn người chết, động vật,.Các thần tự nhiên là Thiên thần, Địa thần và Thuy thần.
Thiên than là một nữ thần. Dia thần là một nam than. Thuỷ thần là thần sông Nile. Thuỷ thần cũng chính là thần Âm phủ, Diêm vương.
Cũng giống như loài người, các thần cũng thường kết hợp với nhau dé tạo ra những vị thần mới. Dưới sự thống trị của nhà nước trung ương tập quyền, tầng lớp tăng lữ được hưởng nhiều quyền lợi. Thành Heliopolis được coi là trung tâm của Ị Quan tài bằng đá thường được trang trí, trạm trồ;được đặt trên mặt đất (mặc dù có thể được chôn cất); sử dụng trong thời cô đại 15 quốc giáo, tôn giáo thờ thần mặt trời Ra. Dưới thời Pharaoh Zoser, thần mặt trời Ra chiếm vị trí độc tôn và trở thành vị thần được ca tụng, tôn thờ duy nhất.
Sau này đến thời kỳ Trung Vương quốc, những biến động chính trị đã khiến cho thủ đô Ai Cập chuyên về Thebes ở miền Nam, vì thế thần mặt trời cũng đời đô từ Heliopolis về Thebes và được gọi là thần mặt trời Amun Ra. Thời kỳ Tân Vương quốc cũng là thời kỳ các Pharaoh thay đổi quan niệm về tôn giáo. Amenophis IV đã hạ bệ thần mặt trời Amun, đổi niên hiệu thành Akhenaten dé tôn vinh vị thần mặt trời Aten. Kinh đô mới của Akhenaten ở Tel el-Amarna được dâng tặng cho than Aten.
Day là nỗ lực đầu tiên thay đôi quan niệm về tôn giáo của Pharaoh Ai Cập. Đó cũng là lần đầu tiên tôn giáo độc thần được xác lập ở Ai Cập. Nhung tôn giáo độc thần chăng tồn tại được bao lâu. Sau khi Akhenaten băng hà, cháu của ông ta là Tutakhamen đã nhanh chóng bị giới thầy tu thuyết phục và khôi phục tôn giáo đa thần.
Ai Cập cổ đại là một nền văn minh rất tiên tiến do những phát minh và công nghệ của họ. Người Ai Cập đã phát triển một hệ thống chữ viết được gọi là chữ tượng hình kết hợp hình ảnh và biểu tượng.Một trong những thành tựu văn hoá lớn của nền văn minh Ai Cập cổ đại là chữ viết tượng hình.000 năm trước Công nguyên chữ tượng hình ra đời. Cuối cùng, họ tạo ra một bảng chữ cái từ các biểu tượng của họ. Chữ viết được thé hiện dưới dạng các bức vẽ thắng hàng về các con vật, cây cối, núi non.
Đây chính là băng chứng khẳng định chữ tượng hình của các vương triều Pharaoh ở Ai Cập sau này trải qua một thời gian dài phôi thai và phát triển. Lúc đầu, chữ tượng hình giống như các hình sự vật.