Các Nhân Tố Tác Động Đến Tỷ Lệ Thu Nhập Lãi Thuần Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Các nhân tố tác động đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần của các ngân hàng thương mại việt nam 2023, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về

• Tác giả: Đặng Nguyễn Phương Linh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Hải
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Tỷ Lệ Thu Nhập Lãi Thuần Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Bố cục khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về tỷ lệ thu nhập lãi thuần
• 2.2. Ý nghĩa thực tiễn của hệ số NIM
• 2.3. Các yếu tố tác động đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần
• 2.4. Lược khảo nghiên cứu liên quan
• 2.4.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.4.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.5. Khe hở nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Biến độc lập
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.2. Phương pháp ước lượng
• 3.4.3. Kiểm định các khuyết tật của mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thống kê mô tả dữ liệu
• 4.2. Phân tích sự tương quan
• 4.3. Lựa chọn mô hình phù hợp
• 4.3.1. Kết quả ước lượng hồi quy
• 4.3.2. Kiểm định lựa chọn mô hình
• 4.3.3. Kiểm định các vi phạm của mô hình REM
• 4.3.4. Hồi quy theo phương pháp FGLS
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu theo FGLS
• 4.4.1. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 4.4.2. Quy mô vốn chủ sở hữu (CAP)
• 4.4.3. Quy mô Cho vay (LOAN)
• 4.4.4. Tính thanh khoản (LIQ)
• 4.4.5. Rủi ro tín dụng (CR)
• 4.4.6. Dự trữ bắt buộc tại NHNN (SBRP)
• 4.4.7. Chỉ số Lerner (LER)
• 4.4.8. Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Đề xuất hàm ý quản trị
• 5.1.1. Hàm ý quản trị quy mô VCSH
• 5.1.2. Hàm ý quản trị quy mô cho vay
• 5.1.3. Hàm ý quản trị tính thanh khoản
• 5.1.4. Hàm ý quản trị rủi ro tín dụng
• 5.1.5. Hàm ý quản trị dự trữ bắt buộc tại NHNN
• 5.1.6. Hàm ý quản trị sức mạnh thị trường
• 5.1.7. Hàm ý quản trị lạm phát
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mở rộng
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu mở rộng
• 5.3. Tóm tắt chương 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần ngân hàng

Tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM) là một chỉ số quan trọng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại. Nó phản ánh khả năng sinh lời từ hoạt động cho vay và huy động vốn. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến NIM của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong năm 2023. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tỷ lệ thu nhập lãi thuần

Tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM) là chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động của ngân hàng trong việc tạo ra lợi nhuận từ các khoản cho vay. NIM cho biết mức chênh lệch giữa lãi suất thu được từ cho vay và lãi suất phải trả cho các khoản tiền gửi. Chỉ số này không chỉ phản ánh khả năng sinh lời mà còn cho thấy sự ổn định tài chính của ngân hàng.

1.2. Tình hình ngân hàng thương mại Việt Nam năm 2023

Năm 2023, các ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường kinh tế toàn cầu. Lạm phát gia tăng và cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng quốc tế đã tạo ra áp lực lớn lên tỷ lệ NIM. Việc phân tích tình hình này sẽ giúp hiểu rõ hơn về bối cảnh hoạt động của các ngân hàng.

II. Các nhân tố chính ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần

Nhiều nhân tố tác động đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần của ngân hàng thương mại. Các yếu tố này bao gồm quy mô vốn chủ sở hữu, quy mô cho vay, tính thanh khoản, và rủi ro tín dụng. Việc phân tích các nhân tố này sẽ giúp xác định mức độ ảnh hưởng của chúng đến NIM.

2.1. Quy mô vốn chủ sở hữu và ảnh hưởng đến NIM

Quy mô vốn chủ sở hữu có mối quan hệ tích cực với tỷ lệ thu nhập lãi thuần. Ngân hàng có vốn chủ sở hữu lớn thường có khả năng cho vay cao hơn, từ đó tạo ra nhiều thu nhập lãi hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng có vốn chủ sở hữu lớn hơn có xu hướng duy trì NIM cao hơn.

2.2. Tính thanh khoản và tác động đến NIM

Tính thanh khoản của ngân hàng ảnh hưởng ngược chiều đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần. Ngân hàng có tính thanh khoản cao thường phải trả lãi suất thấp hơn cho các khoản tiền gửi, dẫn đến NIM thấp hơn. Việc quản lý tính thanh khoản là rất quan trọng để duy trì NIM ở mức hợp lý.

2.3. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến NIM

Rủi ro tín dụng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến NIM. Ngân hàng phải đối mặt với rủi ro khi cho vay, và nếu tỷ lệ nợ xấu tăng cao, ngân hàng sẽ phải trích lập dự phòng, làm giảm NIM. Việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là cần thiết để bảo vệ lợi nhuận.

III. Phân tích tình hình kinh tế Việt Nam và tác động đến NIM

Tình hình kinh tế Việt Nam trong năm 2023 có nhiều biến động, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các ngân hàng thương mại. Các yếu tố như lạm phát, tăng trưởng kinh tế và chính sách tiền tệ đều có tác động lớn đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần.

3.1. Tác động của lạm phát đến NIM

Lạm phát cao có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng và ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. Điều này có thể dẫn đến tăng tỷ lệ nợ xấu và giảm NIM. Ngân hàng cần có các biện pháp phòng ngừa để giảm thiểu tác động của lạm phát.

3.2. Tăng trưởng kinh tế và ảnh hưởng đến NIM

Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ thường dẫn đến nhu cầu vay vốn cao hơn, từ đó tăng thu nhập lãi cho ngân hàng. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng không bền vững, có thể dẫn đến rủi ro tín dụng gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến NIM.

IV. Giải pháp cải thiện tỷ lệ thu nhập lãi thuần cho ngân hàng

Để cải thiện tỷ lệ thu nhập lãi thuần, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các giải pháp quản lý tài chính hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm tối ưu hóa quy trình cho vay, cải thiện quản lý rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.1. Tối ưu hóa quy trình cho vay

Việc tối ưu hóa quy trình cho vay giúp ngân hàng giảm thiểu thời gian xử lý và tăng cường khả năng phục vụ khách hàng. Điều này không chỉ giúp tăng doanh thu từ lãi suất mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

4.2. Cải thiện quản lý rủi ro

Cải thiện quản lý rủi ro tín dụng là một yếu tố quan trọng để bảo vệ lợi nhuận. Ngân hàng cần áp dụng các công cụ phân tích rủi ro hiện đại để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng một cách chính xác hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tỷ lệ thu nhập lãi thuần

Tỷ lệ thu nhập lãi thuần là một chỉ số quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến NIM sẽ giúp các ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp. Trong tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình hoạt động và quản lý rủi ro để duy trì NIM ở mức cao.

5.1. Tóm tắt các nhân tố ảnh hưởng đến NIM

Các nhân tố như quy mô vốn chủ sở hữu, tính thanh khoản và rủi ro tín dụng đều có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần. Việc phân tích và hiểu rõ các yếu tố này là rất cần thiết cho sự phát triển bền vững của ngân hàng.

5.2. Triển vọng tương lai của NIM trong bối cảnh kinh tế

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, các ngân hàng cần phải linh hoạt và thích ứng với các thay đổi để duy trì tỷ lệ thu nhập lãi thuần. Sự phát triển của công nghệ tài chính cũng sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho các ngân hàng trong việc tối ưu hóa hoạt động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu của khóa luận sẽ tập trung vào việc giới thiệu đề tài nghiên cứu. Đầu tiên, lí giải lý do vì sao đây là một chủ đề cấp thiết và đáng nghiên cứu. Tiếp theo, đặt ra các câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu để định hƣớng và phát thảo rõ hơn các nội dung của đề tài. Sau đó, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu sẽ đƣợc xác định cùng với các nguồn thu thập dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu.

Cuối cùng, trình bày tính đóng góp của đề tài và cấu trúc của toàn bộ khóa luận. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN Chƣơng 2 sẽ cung cấp cơ sở lý thuyết về tỷ lệ NIM và tập trung vào những nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ NIM của các NHTM Việt Nam. Đồng thời, trình bày kết quả thực nghiệm của các nghiên cứu trƣớc đây có liên quan đến đề tài "Các nhân tố tác động đến tỷ lệ Thu nhập lãi thuần của các NHTM Việt Nam". PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Chƣơng 3 bàn luận sâu hơn về quy trình nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu, thiết lập các giả thuyết nghiên cứu, mô tả các biến tác động, từ đó xây dựng mô hình nghiên cứu phù hợp.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Chƣơng 4 báo cáo kết quả phân tích dữ liệu bằng phần mềm Stata 17, bao gồm việc thực hiện thống kê mô tả và phân tích tƣơng quan giữa các biến trong mô hình. Đồng thời, tiến hành kiểm định các giả thuyết nghiên cứu để xác định biến độc lập nào không có ý nghĩa thống kê và biến độc lập nào ảnh hƣởng đến tỷ lệ NIM và mức độ ảnh hƣởng nhƣ thế nào. Cuối cùng, trình bày và thảo luận kết quả nghiên cứu. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ Chƣơng 5 tóm tắt lại vấn đề nghiên cứu và đƣa ra kết luận chung cho bài nghiên cứu.

Bên cạnh đó, đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm cải thiện hệ số NIM của các NHTM Việt Nam. Đồng thời, trình bày các mặt hạn chế của đề tài và đề xuất hƣớng nghiên cứu tiếp theo của đề tài. TÓM TẮT CHƢƠNG 1 Chƣơng đầu tiên của khóa luận trình bày về tính cấp thiết của đề tài "Các nhân tố tác động đến tỷ lệ Thu nhập lãi thuần của các NHTM Việt Nam". Trong đó, tính cấp thiết xuất phát từ những khó khăn của lĩnh vực Tài chính – Ngân hàng trong thời kỳ toàn cầu hóa sâu rộng.

Bên cạnh đó, chƣơng 1 nêu lên một số thực tiễn về tầm quan trọng của hệ số NIM đối với các NHTM. Từ đó, xác định mục tiêu "Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ NIM của các NHTM Việt Nam từ năm 2010 – 2021" và "Đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm cải thiện tỷ lệ NIM của các NHTM Việt Nam". Tiếp đến, đặt ra câu hỏi nghiên cứu, xác định phạm vi nghiên cứu là 12 năm từ 2010 - 2021, thu thập số liệu của 27 NTHM Việt Nam từ các BCTC hợp nhất với độ tin cậy cao do các NHTM Việt Nam công bố. Tiếp đến, lựa chọn phƣơng pháp nghiên cứu Định lƣợng cho khoá luận.

Cuối cùng, nêu lên tính đóng góp và trình bày sơ lƣợc nội dung 5 chƣơng của khóa luận. 7 Sau khi đã bƣớc đầu xác định những vấn đề tổng quan cần thiết để thực hiện bài nghiên cứu, chƣơng 2 sẽ tiến hành lƣợc khảo một số cơ sở lý thuyết và tổng hợp các kết quả thực nghiệm có liên quan làm cơ sở phát triển nghiên cứu cho đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN Chƣơng 2 sẽ cung cấp cơ sở lý thuyết về tỷ lệ NIM và tập trung vào những nhân tố tác động đến tỷ lệ NIM của các NHTM Việt Nam. Đồng thời, phần này sẽ trình bày kết quả thực nghiệm của các nghiên cứu trƣớc đây có liên quan đến đề tài "Các nhân tố tác động đến tỷ lệ Thu nhập lãi thuần của các NHTM Việt Nam".1 Cơ sở lý thuyết về tỷ lệ thu nhập lãi thuần 2.1 Khái niệm "Tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM - Net Interest Margin) phản ánh tốc độ tăng trƣởng thu nhập từ lãi so với tốc độ tăng chi phí lãi hay còn đƣợc định nghĩa là chênh lệch phần trăm giữa tổng thu nhập lãi và tổng chi phí trả lãi" (Fungáčová & Poghosyan, 2011).

"Biên độ của hệ số NIM thể hiện dƣới dạng tỷ lệ phần trăm và đƣợc tính trong khoảng thời gian cụ thể, thƣờng sẽ là một quý hoặc một năm" (Golin, 2001). Đối với lĩnh vực ngân hàng, hệ số NIM cho biết ngân hàng hƣởng chênh lệch lãi suất giữa hoạt động huy động vốn và đầu tƣ, tín dụng thanh toán là bao nhiêu, qua đó đánh giá khả năng sinh lời và tăng trƣởng của ngân hàng. Hiện nay có nhiều công thức tính tỷ lệ NIM, tuy nhiên hai công thức đo lƣờng dƣới đây đƣợc các nhà nghiên cứu và quản trị NHTM sử dụng phổ biến nhất: NIM = = (1) hoặc NIM = = (2) 8 Trong bài nghiên cứu này, công thức (1) đƣợc tác giả sử dụng: chênh lệch phần trăm giữa Thu nhập lãi thuần chia cho Tổng tài sản sinh lời để đo lƣờng tỷ lệ NIM của các NHTM Việt Nam. Trong đó: - NIM: tỷ lệ Thu nhập lãi thuần (%).

- Thu nhập lãi thuần là phần thu nhập dựa trên chênh lệch giữa lãi suất huy động vốn và lãi suất cho vay, đƣợc tính bằng Thu nhập lãi và thu nhập tƣơng tự trừ đi Chi phí lãi và chi phí tƣơng tự (số liệu này có trên Báo cáo kết quả kinh doanh của ngân hàng). - Thu nhập lãi của ngân hàng gồm các khoản thu từ hoạt động cho vay khách hàng và các tổ chức tín dụng, tiền gửi, nghiệp vụ mua bán nợ, chứng khoán nợ, nghiệp vụ bảo lãnh… (số liệu này có trên Báo cáo kết quả kinh doanh của ngân hàng). - Chi phí lãi là chi phí mà ngân hàng phải trả bao gồm tiền gửi, tiền vay, phát hành giấy tờ có giá và những chi phí hoạt động tín dụng khác (số liệu này có trên Báo cáo kết quả kinh doanh của ngân hàng). - Tổng tài sản có sinh lời bao gồm các khoản mục nhƣ Tiền gửi tại NHNN, Tiền gửi và cho vay tại các TCTC khác (không bao gồm dự phòng rủi ro), Chứng khoán kinh doanh (không bao gồm dự phòng rủi ro), Cho vay khách hàng (không bao gồm dự phòng rủi ro), Chứng khoán đầu tƣ (không bao gồm dự phòng giảm giá) tất cả đƣợc thể hiện trên bảng cân đối kế toán theo quy định của pháp luật về chế độ BCTC đối với các tổ chức tín dụng tại Việt Nam.2 Ý nghĩa thực tiễn của hệ số NIM Trong các thƣớc đo kinh tế đánh giá khả năng sinh lời của các ngân hàng, tỷ lệ Thu nhập lãi thuần (NIM) là hệ số đƣợc dùng rộng rãi, nhằm đo lƣờng hoạt động kinh doanh của NHTM có hiệu quả hay không thông qua hoạt động nồng cốt là huy động nguồn tiền gửi và tín dụng.

Bên cạnh đó, "Tỷ lệ NIM đánh giá tính hợp lý giữa thu nhập lãi và chi phí lãi" (Goblin, 2001). Hệ số NIM cũng cho thấy khả năng kiểm 9 soát chi phí, năng lực quản lý tài sản của các nhà quản trị ngân hàng. Thông qua hệ số NIM, các NHTM có thể quản lý tài sản có sinh lời và xác định đƣợc nguồn vốn có chi phí thấp. Từ đó, các NHTM có thể thực hiện chức năng trung gian tài chính với chi phí thấp nhất.

Theo Goblin (2001), "Việc đánh giá tỷ lệ NIM là tốt hay không cần thận trọng xem xét trên nhiều nhân tố cả vi mô lẫn vĩ mô". Trên phƣơng diện kinh tế, hệ số NIM cao đƣợc xem là dấu hiệu tốt cho thấy tỷ lệ lãi đƣợc tạo ra trên Tài sản có sinh lời cao. Điều này cho thấy sự linh hoạt của NHTM trong việc sử dụng các công cụ tài chính, cũng nhƣ điều hành các hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, "Hệ số NIM cao có thể cải thiện khả năng tạo lợi nhuận của hệ thống NHTM, tăng cƣờng vốn hóa ngân hàng và củng cố vị thế tài chính bằng cách tạo thêm vùng đệm chống lại các cú sốc kinh tế" (Barajas, 2000).

Ngƣợc lại, hệ số NIM thấp hàm ý rằng ngân hàng đang gặp khó khăn trong việc cân đối nguồn tài sản có sinh lời của mình, khiến chi phí lãi lấn át thu nhập lãi tạo ra hoặc chi phí trả lãi để huy động vốn của ngân hàng đang quá cao. Tối đa hóa lợi nhuận có thể xem là mục tiêu hoạt động hàng đầu của các NHTM. Tuy nhiên, trên góc độ đóng góp xã hội nếu hệ số NIM cao qua các năm cho thấy NHTM niêm yết mức lãi suất tín dụng cao, gây bất lợi cho ngƣời dân trong việc tiếp cận nguồn vốn vay. "Hệ số NIM cao duy trì qua một khoảng thời gian dài sẽ làm mất đi chức năng trung gian tài chính của các NHTM, đồng thời giảm cơ hội đầu tƣ cũng nhƣ khả năng cạnh tranh của các ngân hàng" (Zuzana & Tigran, 2008).

Mặc khác, "Huy động với lãi suất thấp sẽ không khuyến khích tiết kiệm chảy vào tiền gửi ngân hàng, gây cản trở tăng trƣởng kinh tế" (Almarzoqi, 2015). Tóm lại, "Để đánh giá hệ số NIM là tốt hay không vẫn là vấn đề cần đƣợc làm rõ trên nhiều phƣơng diện" (Doliente, 2005). Trên góc độ kinh tế thì tỷ lệ NIM cao đƣợc xem là dấu hiệu tốt cho thấy các NHTM đang quản lý hiệu quả nguồn tài sản có sinh lời của mình. Tuy nhiên, đối với góc độ đóng góp xã hội thì hệ số NIM cao trong một thời gian dài lại gây bất lợi trong việc tiếp cận nguồn vốn vay của các chủ thể cần vốn trong nền kinh tế.

Do đó, các NHTM cần đảm bảo duy trì hệ số NIM hợp lý để vừa đáp ứng mục tiêu tối đa hóa lợi ích tài chính vừa đạt mục tiêu 10 tối ƣu hóa lợi ích xã hội, vừa đảm bảo khả năng cạnh tranh tốt vừa đảm bảo chức năng trung gian tài chính, từ đó góp phần phát triển nền kinh tế trong dài hạn.3 Các yếu tố tác động đến tỷ lệ thu nhập lãi thuần Để các NHTM vừa đáp ứng mục tiêu tối đa hóa lợi ích tài chính vừa đạt mục tiêu tối đa hóa lợi ích xã hội, đòi hỏi phải làm rõ mức độ tác động của các nhân tố đến tỷ lệ NIM. Khóa luận tiến hành nghiên cứu hai nhóm nhân tố chính, đó là nhóm yếu tố vi mô và nhóm yếu tố vĩ mô.