CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU Hiện nay vấn đề đo lường kích thước của các vật thể từ xa đang thu hút sự quan tâm rất lớn của các doanh nghiệp. Việc phát hiện và đo lường khuyết tật của các kết cấu, đặc biệt là vết nứt, có vai trò thiết yếu trong việc bảo dưỡng và phòng tránh thảm họa như động đất, bảo đảm an toàn của tòa nhà, bảo đảm an toàn của kết cấu bê tông. Sau đây xin liệt kê một số công bố quốc tế ISI về vấn đề này: Kỹ thuật xử lý ảnh hiện nay đã và đang được áp dụng rộng rãi trong Kỹ thuật xây dựng và cơ khí.
Moaveni [1] trích xuất và phân tích hình dạng và kích thước của các vật liệu hạt. Caetano [2] sử dụng hệ thống camera để giám sát độ dao động của các kết cấu kỹ thuật thay cho việc sử dụng cảm biến gia tốc và cảm biến ứng suất. Lee [3] đề xuất một phương pháp phát hiện sự biến dạng của kết cấu xây dựng dựa trên phân tích hình ảnh. Trong ngành xây dựng cầu, J.
Winkler [4] đo độ biến dạng cục bộ của các ống thép sử dụng phương pháp tương quan hình ảnh. Valenca [5] sử dụng phương pháp xử lý hình ảnh để giám sát tính an toàn của các trụ bê-tông dài. Klein [6] sử dụng phương pháp xác thực thực bằng hình ảnh để kiểm tra dữ liệu về xây dựng của các tòa nhà. Tuy nhiên, ứng dụng phổ biến nhất của kỹ thuật xử lý hình ảnh, thị giác máy tính vào xây dựng là tự động phát hiện và đo lường vết nứt của các kết cấu bê-tông [7-16].
Trong các nghiên cứu này, vết nứt được xem như các vật thể màu tối hình cây, trong đó mỗi nhánh có hình dạng ống và có tính đối xứng ở 2 bên đường trung tâm. Hình ảnh chứa vết nứt trong các nghiên cứu này đều là hình ảnh 2 pha và mỗi pha có màu sắc tương đối đồng đều, pha “sáng” là bề mặt vật liệu và pha “tối” là vết nứt. Hiện nay chưa có phương pháp xử lý hình ảnh hiệu quả để đo lường hiệu quả vết nứt trong hình ảnh có nhiều hơn 2 pha mặc dù trong thực tế hình ảnh chứa vết nứt có nhiều hơn 2 pha phổ biến hơn. Các phương pháp đo lường vết nứt từ hình ảnh 2 pha hiện tại yêu cầu người sử dụng cần khoanh vùng xử lý xung quanh vết nứt để đảm bảo hình ảnh chỉ chứa 2 pha.
Vết nứt bề mặt bê-tông là một dấu hiệu báo hiệu cho khả năng sụp đổ của kết cấu xây dựng. Zhu [7] đã sử dụng phương pháp đo lường vết nứt bằng hình ảnh dựa trên hiện tượng khuếch tán điểm ảnh của Yamaguchi [8] để thẩm định tính an toàn của các tòa nhà ngay sau động đất. 10 NTTU-KHCN-05-TMĐT R.S Adhikari [13] đã sử dụng phương pháp đo lường vết nứt sử dụng thị giác máy tính để đo vết nứt trên các trụ bê-tông của cầu đường bộ. Phương pháp của R.Adhikari có thể đo lường độ rộng vết nứt tương đối chính xác nhưng cần người sử dụng khoanh vùng xung quanh vị trí có vết nứt trên hình ảnh, vì vậy tính tự động của phương pháp này còn hạn chế.
Lee et al. [15] sử dụng thị giác máy tính kết hợp với trí tuệ nhân tạo để đo lường vết nứt nhưng tính hiệu quả của phương pháp này bị giới hạn ở các hình ảnh chứa vết nứt tương tự với loại hình ảnh đã được sử dụng để huấn luyện hệ trí tuệ nhân tạo. Yang et al. [16] sử dụng thị giác máy tính để đo lường độ rộng của vết nứt trong các thí nghiệm kiểm tra cơ tính của vật liệu xây dựng.
Gang li et al. (2013) [17] đã phát triển một thiết bị có thể phát hiện và đo lường vết nứt từ xa cho hệ thống cầu đường bộ: Hiện nay việc phát hiện và đo lường vết nứt trong các công trình xây dựng chủ yếu bằng tay nên phương pháp này có thể ứng dụng trong việc bảo trì cầu và các công trình xây dựng quan trọng Chủ nhiệm đề tài [18] đã phát triển một phương pháp mới có thể phát hiện và đo lường vết nứt hiệu quả trong các điều kiện ánh sáng thay đổi và màu sắc hình ảnh có nhiều pha không đều. Tuy nhiên để chuyển đổi độ rộng của vết nứt từ pixel sang mm cần người sử dụng tiếp cận đến gần vật thể cần đo. 11 NTTU-KHCN-05-TMĐT CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Board mạch điều khiển Arduino: Arduino là một board mạch sử dụng vi xử lý AVR Atmel 32-bit, hoặc ARM Atmel 32-bit.
Các board này thường bao gồm 1 cổng giao tiếp USB, các chân giao tiếp analog và digital.1 Arduino Mega 2560 Những thành phần chính của Arduino bao gồm: Cổng USB (loại B), Jack nguồn, các hàng Header, vi điều khiển AVR. Với mỗi mẫu Arduino khác nhau thì dùng vi điều khiển khác nhau. Trong nghiên cứu này chúng tôi dùng Arduino để kết nối với cảm biến laser, màn hình LCD và các module truyền thông như Bluetooth, WIFI. Chi tiết về Arduino có thể tham khảo theo [23] 12 NTTU-KHCN-05-TMĐT 2.2 Moduel bluetooth HC-05: Hình 2.
Module Bluetool HC-05 [22,25] Module HC-05 là một module Bluetooth SPP rất tiện dụng, tốc độ cao. Mô-đun này sử dụng CSR Bluecore 04-External với công nghệ CMOS và AFH có kích thước 12. Chúng ta có thể cấp nguồn và giao tiếp qua 3.3VDC hoặc 5VDC. Trong các ứng dụng kết nối HC-05 và máy tính thì HC-05 sẽ được nhận diện như 1 cổng COM ảo.
Chúng ta có thể sử dụng HC-05 với hai chế độ hoạt động: Command Mode và Data Mode. Một số lệnh AT [25]: • AT: Lệnh test, phản hồi OK nếu module hoạt động ở Command Mode • AT+VERSION? :cho biết firmware • AT+UART • AT+RMAAD • AT+ROLE • AT+RESET • AT+CMODE • AT+INQM=0,5,5 • AT+PSWD • AT+INQ • AT+PAIR 13 NTTU-KHCN-05-TMĐT • AT+PAIR • AT+LINK • AT+ADDR 2.3 LCD: LCD (Liquid crystal display) là màn hình hiển thị tinh thể lỏng bao gồm các điểm ảnh có thể thay đổi cường độ ánh sáng truyền qua. Chúng ta dùng LCD để hiển thị thông số của hệ thống vì hình ảnh chân thật và tiết kiệm năng lượng.[26,27] Chúng ta có thể dùng LCD kết nối trực tiếp với Board Arduino.4 Kiến thức cơ sở về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của mô hình: Trên cơ lý thuyết của bài báo khoa học [19], mô hình thiết bị đo vết nứt của tài liệu số [19] chưa dùng động cơ để điều khiển các khớp. Trong nghiên cứu này chúng tôi cải tiến bằng các lắp thêm 3 cảm biến đo khoảng cách, dùng 3 động cơ để điều khiển các khớp xoay từ đó có thể tự động canh chỉnh cho camera luôn vuông góc với mặt phẳng chứa vết nứt.
14 NTTU-KHCN-05-TMĐT Hình sau đây là mô hình điều khiển vết nứt từ tài liệu tham khảo số [19] Hình 2.3 Mô hình hệ thống đo vết nứt của tài liệu [19] Nguyên lý hoạt động của Mô hình trên là dùng tay tinh chỉnh các góc của máy ảnh một cách thô sơ và chụp ảnh truyền về máy tính dùng giao tiếp RS-485, máy tính xử lý hình ảnh trích xuất thông tin vết nứt. Trong nghiên cứu này, chúng tôi thêm vào cảm biến đo khoảng cách và động cơ để điều khiển các khớp trục cơ cấu cơ khí. Bằng cách so sánh giá trị vị trí của ba cảm biến laser, các khớp xoay được chỉnh sao cho khoảng cách từ mặt phẳng đến 3 cảm biến là như nhau. Hình ảnh sau đó được chụp và xử lý để trích xuất độ rộng vết nứt.
15 NTTU-KHCN-05-TMĐT Các tình huống hoạt động Tình huống 1 : máy ảnh song song với mặt phẳng chứa vết nứt, và đồng thời 3 cảm biến khoảng cách đo được giá trị trung bình gần bằng nhau. Người sử dụng bấm nút chụp trên phần mềm chạy trên laptop và lấy được ảnh về xử lý. Tình huống 2: Khi đặt máy ảnh nghiêng so với vết nứt. Vấn đề dặt ra là đặt máy ảnh không song song với vết nứt thì ở đây mặt phẳng có vết nứt nằm ở một mặt phẳng khác với ống kính camera, 3 cảm biến sẽ được hiệu chỉnh bởi các khớp cho đến khi trả về 3 kích thước như nhau Tình huống 3: Khi đặt máy ảnh không song song với camera và mặt phẳng nghiên năm trên mặt phẳng OXYZ.
Tình huống này cũng như tình huống trên là mặt phẳng không song song với ống len của máy ảnh thì các cảm biến vẫn luôn đo và động cơ hoạt động như tình huống hai.4 Các tình huống khi chụp ảnh 16 NTTU-KHCN-05-TMĐT CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ VÀ CHẾ TẠO PHẦN CƠ KHÍ Sau đây chúng tôi xin trình bày kết quả chế tạo mô hình của nhóm sinh viên tham gia làm đề tài đồng thời thực hiện khóa luận tốt nghiệp: [37,38,39] 3.1 Tổng quan: Hình 3.1 mô hình và các chi tiết cụ thể Chúng tôi dùng SolidWorks [29] để thiết kế hệ thống và mô phỏng hệ thống. Sau đó chế tạo dựa trên cải tiến một khung giá máy ảnh có sẵn. 17 NTTU-KHCN-05-TMĐT 3.2 Các khớp xoay: Hình 3.2 Khớp xoay điều chỉnh góc nghiêng Nhờ có góc nghiêng giúp cho người chụp dễ dàng chụp những bức hình nghiên, trong các ngành xây đựng có thể chụp những vết nức trên tường có góc nghiêng. Nhờ có gắn thêm động cơ, người dùng có thể điều khiển từ xa, không cần điều khiền bằng tay, có thể chụp những bức ảnh ở trên cao.
18 NTTU-KHCN-05-TMĐT Hình 3.3 Khớp xoay 360 độ Với khớp quay 360 độ giúp cho chân máy ảnh thêm linh hoạt có thể chụp các hình ảnh xung quanh. Không cần phải di chuyển chân máy ảnh đi liên tục, một khung hình bao trọn bối cảnh xung quay vị trí ta đứng chụp.4 Trục nâng vitme Thêm trục vitme giúp ta có thể nâng tự động điều chỉnh độ cao không cần phải nâng bằng tay. Khi truyền động, nếu trục vitme đứng yên thì đai ốc chuyển động tịnh tiến hoặc đai ốc đứng yên thì trục vitme chuyển động tịnh tiến. 19 NTTU-KHCN-05-TMĐT Hình 3.5 Khớp xoay nghiêng trái phải Với khớp xoay nghiên trái phải này nó sẽ giúp cho hệ thống linh hoạt hơn trong quá trình di chuyển đến vị trí mà chúng ta mong muốn để lấy hình ảnh về xử lý.
20 NTTU-KHCN-05-TMĐT Hình 3.6 chiều cao của giá ảnh Chiều cao tối thiểu là 110 (cm) ,chiều cao tối đa 170 (cm).Chiều cao có thể hơn nũa nhưng lên cao thì phần dưới của giá chịu lực nhiều.Nên chỉ sử dụng hai khớp nâng để chịu được phẩn trên của thiết bị. Các thông số của cơ cấu vít me đai ốc Tốc độ của ren tối đa: 1000 (mm/s) Hệ số ma sát: µ =0.02 Tốc độ động cơ: 3000 rpm - Lực tại tốc độ không đổi: 2.352 (N) - Lực khi gia tốc: 9.552(N) - Lực khi giảm tốc:-4.848(N) 21 NTTU-KHCN-05-TMĐT Hình 3.