Phân Lập và Nghiên Cứu Đặc Điểm Vi Khuẩn Gây Bệnh Đốm Đỏ Trên Cá Trắm

Tài liệu nghiên cứu Phân lập và nghiên cứu đặc điểm của chủng vi khuẩn gây bệnh đốm đỏ trên cá trắm, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Vũ Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Hồng Hạnh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Nghiên Cứu Vi Khuẩn Gây Bệnh Đốm Đỏ Trên Cá Trắm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1.1. Tổng quan về cá trắm
• 1.1.1.1. Sơ lược về cá trắm cỏ
• 1.1.1.2. Sơ lược về cá trắm đen
• 1.1.2. Vai trò và ý nghĩa kinh tế của cá trắm
• 1.1.3. Một số loại bệnh do vi khuẩn gây ra trên cá trắm
• 1.1.3.1. Bệnh thối mang do vi khuẩn Myxococcus piscicolas
• 1.1.3.2. Bệnh do vi khuẩn Pseudomonas
• 1.1.3.3. Bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Aeromonas di động
• 1.1.3.4. Bệnh vi khuẩn dạng sợi (bệnh hình trụ - Columnaris Disease)
• 1.1.3.5. Bệnh đốm đỏ do vi khuẩn Aeromonas hydrophila
• 1.1.4. Tình hình nghiên cứu trong nước và quốc tế về vi khuẩn gây bệnh trên cá trắm
• 1.1.4.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.4.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.2.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.2.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.2.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.4. Dụng cụ và thiết bị thí nghiệm
• 1.2.5. Hóa chất thí nghiệm
• 1.2.6. Môi trường sử dụng trong nghiên cứu
• 1.2.7. Nội dung nghiên cứu
• 1.2.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.8.1. Thu mẫu, bảo quản và vận chuyển
• 1.2.8.2. Phân lập vi khuẩn
• 1.2.8.3. Sàng lọc các chủng trên các môi trường RS
• 1.2.8.4. Định danh vi khuẩn theo phương pháp hóa sinh truyền thống
• 1.2.8.5. Phương pháp xác định hoạt tính enzyme ngoại bào của chủng tuyển chọn
• 1.2.8.6. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện nuôi cấy
• 1.3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.3.1. Kết quả phân lập và cấy thuần
• 1.3.2. Nuôi cấy vi khuẩn trên môi trường RS
• 1.3.3. Kết quả test hóa sinh
• 1.3.4. Kết quả xác định hoạt tính enzyme ngoại bào
• 1.3.5. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sinh trưởng của hai chủng vi khuẩn phân gây bệnh
• 1.3.6. Ảnh hưởng của pH đến sinh trưởng của 2 chủng vi khuẩn gây bệnh
• 1.3.7. Ảnh hưởng của độ mặn đến sinh trưởng của 2 chủng vi khuẩn gây bệnh
• 1.3.8. Ảnh hưởng của nguồn Cacbon đến sinh trưởng của chủng gây bệnh
• 1.3.9. Ảnh hưởng của nguồn Nitơ đến sinh trưởng của chủng gây bệnh
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bệnh Đốm Đỏ Cá Trắm Nguyên Nhân và Tác Hại

Bệnh đốm đỏ trên cá trắm, do vi khuẩn Aeromonas hydrophila gây ra, là một trong những thách thức lớn đối với ngành nuôi trồng thủy sản nước ngọt ở Việt Nam. Bệnh thường bùng phát khi nhiệt độ nước tăng cao, đặc biệt vào cuối xuân đầu hè và mùa thu. Sự xuất hiện của các đốm đỏ, loét trên thân cá không chỉ làm giảm giá trị thẩm mỹ của sản phẩm mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tỷ lệ sống của cá. Aeromonas hydrophila là một loại vi khuẩn gram âm, có khả năng thích nghi cao với môi trường, khiến việc kiểm soát và điều trị bệnh trở nên khó khăn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, điều kiện môi trường nuôi kém, ô nhiễm hữu cơ, và mật độ thả nuôi cao là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh đốm đỏ. Theo thống kê của Tổng cục Thủy Sản, bệnh đốm đỏ gây thiệt hại đáng kể cho sản lượng cá trắm hàng năm, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người nuôi. Việc nghiên cứu sâu hơn về đặc điểm sinh học và phương pháp phòng trị bệnh đốm đỏ là vô cùng cần thiết.

1.1. Bệnh Đốm Đỏ Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết ban đầu

Nguyên nhân chính gây bệnh đốm đỏ trên cá trắm là do vi khuẩn Aeromonas hydrophila. Vi khuẩn này xâm nhập vào cơ thể cá thông qua các vết thương trên da, mang, hoặc đường tiêu hóa. Cá bị bệnh thường có các dấu hiệu như xuất hiện các đốm đỏ nhỏ trên thân, vây, sau đó lan rộng và tạo thành các vết loét sâu. Cá bệnh thường yếu ớt, bơi lờ đờ, bỏ ăn, và có thể chết hàng loạt. Aeromonas hydrophila phát triển mạnh trong môi trường nước ấm, ô nhiễm hữu cơ. Dấu hiệu rõ nhất là trên thân cá xuất hiện các đốm đỏ lở loét. Bệnh đốm đỏ không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến uy tín của sản phẩm cá trắm trên thị trường.

1.2. Tác hại bệnh đốm đỏ đến năng suất và kinh tế nuôi cá trắm

Bệnh đốm đỏ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và kinh tế nuôi cá trắm. Cá bị bệnh chậm lớn, giảm trọng lượng, và chất lượng thịt giảm sút. Tỷ lệ chết của cá bệnh có thể lên đến 70-80% nếu không được điều trị kịp thời. Chi phí điều trị bệnh đốm đỏ cũng là một gánh nặng đối với người nuôi. Ngoài ra, bệnh đốm đỏ còn làm giảm giá trị thương phẩm của cá, khiến người nuôi gặp khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm. Theo số liệu thống kê, bệnh đốm đỏ gây thiệt hại hàng tỷ đồng mỗi năm cho ngành nuôi cá trắm. Do đó, việc phòng ngừa và điều trị bệnh đốm đỏ là vô cùng quan trọng để đảm bảo hiệu quả kinh tế của nghề nuôi cá trắm.

II. Thách Thức Trong Phòng và Điều Trị Bệnh Đốm Đỏ Cá Trắm

Việc phòng và điều trị bệnh đốm đỏ trên cá trắm gặp nhiều khó khăn do tính kháng kháng sinh của vi khuẩn Aeromonas hydrophila. Sử dụng kháng sinh không đúng cách hoặc lạm dụng có thể dẫn đến tình trạng vi khuẩn kháng thuốc, khiến việc điều trị trở nên kém hiệu quả. Bên cạnh đó, việc quản lý môi trường nuôi cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh. Môi trường nước ô nhiễm, thiếu oxy, và biến động nhiệt độ đột ngột là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh. Quản lý dịch bệnh đòi hỏi người nuôi phải có kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tế, và sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng. Việc tìm kiếm các giải pháp thay thế kháng sinh, thân thiện với môi trường, và hiệu quả trong việc phòng trị bệnh đốm đỏ là một trong những ưu tiên hàng đầu của ngành nuôi trồng thủy sản.

2.1. Kháng sinh và vấn đề kháng thuốc của vi khuẩn Aeromonas

Việc lạm dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản đã dẫn đến tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn Aeromonas hydrophila. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nhiều chủng vi khuẩn Aeromonas phân lập từ cá bệnh có khả năng kháng lại nhiều loại kháng sinh thông thường. Sử dụng kháng sinh không hiệu quả không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng. Cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản, đồng thời khuyến khích người nuôi sử dụng các phương pháp phòng bệnh sinh học.

2.2. Quản lý môi trường nuôi Yếu tố then chốt phòng bệnh đốm đỏ

Quản lý môi trường nuôi là yếu tố then chốt trong việc phòng ngừa bệnh đốm đỏ trên cá trắm. Môi trường nước sạch, giàu oxy, và ổn định về nhiệt độ là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của cá. Người nuôi cần thường xuyên kiểm tra các chỉ số môi trường như pH, oxy hòa tan, ammonia, nitrite, và thực hiện các biện pháp xử lý nước khi cần thiết. Việc sử dụng các chế phẩm sinh học để cải thiện chất lượng nước cũng là một giải pháp hiệu quả. Ngoài ra, cần đảm bảo mật độ thả nuôi hợp lý để tránh tình trạng quá tải và ô nhiễm môi trường.

2.3. Các biện pháp phòng ngừa sinh học thay thế kháng sinh

Các biện pháp phòng ngừa sinh học đang được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi như một giải pháp thay thế kháng sinh trong phòng trị bệnh đốm đỏ. Sử dụng probiotic, vaccine, và các chất tăng cường miễn dịch tự nhiên có thể giúp cá tăng cường sức đề kháng, chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn Aeromonas. Probiotic giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, tăng cường tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Vaccine kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể đặc hiệu chống lại vi khuẩn Aeromonas. Các chất tăng cường miễn dịch tự nhiên như vitamin C, beta-glucan giúp tăng cường hoạt động của các tế bào miễn dịch.

III. Phân Lập và Nghiên Cứu Đặc Điểm Vi Khuẩn Gây Bệnh Đốm Đỏ

Nghiên cứu về phân lập và xác định đặc điểm của vi khuẩn gây bệnh đốm đỏ là bước quan trọng để hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh và tìm ra các biện pháp phòng trị hiệu quả. Quá trình phân lập bao gồm việc thu thập mẫu bệnh phẩm từ cá bệnh, nuôi cấy trên môi trường thích hợp, và phân lập các chủng vi khuẩn thuần khiết. Định danh vi khuẩn bằng các phương pháp sinh hóa, sinh học phân tử giúp xác định chính xác loài vi khuẩn gây bệnh. Nghiên cứu đặc điểm sinh học như khả năng sinh trưởng, khả năng kháng kháng sinh, và khả năng tạo độc tố giúp đánh giá mức độ nguy hiểm của vi khuẩn. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để phát triển các phương pháp chẩn đoán, phòng ngừa, và điều trị bệnh đốm đỏ hiệu quả.

3.1. Quy trình thu thập mẫu và phân lập vi khuẩn Aeromonas

Quy trình thu thập mẫu và phân lập vi khuẩn Aeromonas cần được thực hiện đúng cách để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Mẫu bệnh phẩm nên được thu thập từ các vị trí có dấu hiệu bệnh rõ ràng như các vết loét trên da, mang, hoặc các cơ quan nội tạng. Mẫu được bảo quản trong điều kiện vô trùng và vận chuyển đến phòng thí nghiệm càng sớm càng tốt. Vi khuẩn Aeromonas có thể được phân lập trên các môi trường như Tryptic Soya Agar (TSA), Rimler Shotts (RS), hoặc các môi trường chọn lọc khác. Khuẩn lạc vi khuẩn Aeromonas thường có màu trắng đục hoặc vàng nhạt, hình tròn, và bề mặt nhẵn.

3.2. Các phương pháp định danh vi khuẩn gây bệnh đốm đỏ cá trắm

Việc định danh vi khuẩn gây bệnh đốm đỏ có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phương pháp sinh hóa truyền thống và phương pháp sinh học phân tử. Phương pháp sinh hóa dựa trên khả năng sử dụng các loại đường, enzyme, và các chất khác của vi khuẩn. Phương pháp sinh học phân tử sử dụng các kỹ thuật như PCR, giải trình tự gen để xác định trình tự DNA của vi khuẩn, từ đó xác định chính xác loài vi khuẩn. Kết hợp cả hai phương pháp giúp tăng tính chính xác của việc định danh.

3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng các yếu tố môi trường đến sự phát triển

Các yếu tố môi trường có tác động lớn đến khả năng sinh trưởng và phát triển của vi khuẩn Aeromonas. Nghiên cứu sự ảnh hưởng của nhiệt độ, pH, độ mặn, nguồn carbon, và nguồn nitrogen đến sự phát triển của vi khuẩn giúp hiểu rõ hơn về điều kiện tối ưu cho sự phát triển của chúng. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để điều chỉnh các yếu tố môi trường trong ao nuôi, hạn chế sự phát triển của vi khuẩn Aeromonas và giảm nguy cơ bùng phát bệnh.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Trong Phòng Ngừa Bệnh Đốm Đỏ

Kết quả nghiên cứu về đặc điểm của vi khuẩn gây bệnh đốm đỏ có thể được ứng dụng trong việc phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả. Dựa trên đặc điểm sinh học của vi khuẩn, có thể phát triển các loại vaccine, probiotic, hoặc các chất kháng khuẩn đặc hiệu. Kiểm soát môi trường bằng cách duy trì chất lượng nước tốt, hạn chế ô nhiễm hữu cơ, và điều chỉnh mật độ thả nuôi có thể giúp giảm nguy cơ bùng phát bệnh. Áp dụng các biện pháp quản lý dịch bệnh chặt chẽ, giám sát thường xuyên tình trạng sức khỏe của cá, và can thiệp kịp thời khi có dấu hiệu bệnh có thể giúp hạn chế thiệt hại do bệnh đốm đỏ gây ra.

4.1. Phát triển vaccine và probiotic đặc hiệu trị bệnh đốm đỏ

Dựa trên kết quả nghiên cứu về các chủng vi khuẩn Aeromonas gây bệnh, có thể phát triển các loại vaccine và probiotic đặc hiệu để tăng cường sức đề kháng cho cá trắm. Vaccine có thể được sản xuất từ các chủng vi khuẩn đã được làm yếu hoặc bất hoạt. Probiotic chứa các chủng vi khuẩn có lợi, có khả năng cạnh tranh với vi khuẩn Aeromonas, giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột của cá.

4.2. Xây dựng quy trình phòng bệnh tổng hợp cho cá trắm

Cần xây dựng một quy trình phòng bệnh tổng hợp cho cá trắm, bao gồm các biện pháp quản lý môi trường, dinh dưỡng, và sử dụng các sản phẩm hỗ trợ. Quy trình này cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện nuôi cụ thể của từng vùng, từng hộ nuôi. Cần tập huấn cho người nuôi về các biện pháp phòng bệnh, giúp họ nâng cao kiến thức và kỹ năng quản lý dịch bệnh.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Bệnh Đốm Đỏ Cá Trắm

Nghiên cứu về bệnh đốm đỏ trên cá trắm đã đạt được nhiều tiến bộ, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cơ chế gây bệnh của vi khuẩn Aeromonas hydrophila, đặc biệt là vai trò của các yếu tố độc lực. Nghiên cứu đa dạng sinh học của các chủng vi khuẩn Aeromonas trong các vùng nuôi khác nhau có thể giúp phát triển các biện pháp phòng trị bệnh phù hợp. Cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học, các cơ quan quản lý, và người nuôi để ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững của nghề nuôi cá trắm.

5.1. Các hướng nghiên cứu sâu hơn về vi khuẩn Aeromonas

Các hướng nghiên cứu sâu hơn về vi khuẩn Aeromonas bao gồm nghiên cứu về cơ chế kháng thuốc, vai trò của biofilm trong sự tồn tại và phát triển của vi khuẩn, và tìm kiếm các gen kháng bệnh trong cá trắm. Nghiên cứu về cơ chế kháng thuốc giúp phát triển các biện pháp ngăn chặn sự lan rộng của tình trạng kháng thuốc. Nghiên cứu về biofilm giúp tìm ra các biện pháp phá vỡ biofilm, tăng hiệu quả của các biện pháp điều trị. Tìm kiếm các gen kháng bệnh giúp tạo ra các giống cá trắm có khả năng chống lại bệnh đốm đỏ.

5.2. Đề xuất các giải pháp phòng bệnh bền vững cho nghề nuôi

Để đảm bảo tính bền vững của nghề nuôi cá trắm, cần áp dụng các giải pháp phòng bệnh tổng hợp, thân thiện với môi trường. Khuyến khích người nuôi sử dụng các phương pháp nuôi sinh học, hạn chế sử dụng kháng sinh, và tăng cường quản lý môi trường. Cần có các chính sách hỗ trợ người nuôi trong việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh bền vững, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm cá trắm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Nguồn lợi động vật nói chung và cá nói riêng ở nƣớc ta rất phong phú - thành phần loài động vật cũng nhƣ thành phần loài cá khá đa dạng. Trong đó hệ thống nuôi thuỷ sản nƣớc ngọt đã và đang phát triển mạnh cả về diện tích nuôi, đối tƣợng nuôi, hình thức nuôi. Theo thống kê của Tổng cục Thủy Sản năm 2016, diện tích nuôi trồng thủy sản nƣớc ngọt năm 2015 của Việt Nam khoảng 450 nghìn ha, sản lƣợng khoảng 2.413 nghìn tấn, chiếm 36,79% tổng sản lƣợng thủy sản. Các đối tƣợng nuôi truyền thống lâu nay nhƣ cá mè, cá trôi, cá trắm, cá chép vẫn đƣợc duy trì và thả nuôi với nhiều hình thức nhƣ: nuôi chuyên, xen ghép, lồng bè.

Do đƣợc thị trƣờng ƣa chuộng, mang lại hiệu quả kinh tế cao, chất lƣợng thịt thơm ngon, chi phí thấp, nên cá trắm vẫn là đối tƣợng đƣợc các hộ chọn nuôi thả chính trong ao, lồng. Cá trắm không chỉ là món ăn quen thuộc đƣợc nhiều ngƣời ƣa thích mà nó còn là nguồn thực phẩm toàn diện và giàu đạm cần thiết cho sự phát triển trí tuệ và thể chất của con ngƣời. Có 2 loài cá trắm đƣợc nuôi phổ biến ở nƣớc ta là cá trắm cỏ (Ctenopharyngodon idella) và cá trắm đen (Mylopharyngodon piceus). Chúng đều là những loài cá nƣớc ngọt truyền thống của nƣớc ta, đặc biệt là ở các tỉnh thành miền Bắc.

Đây là những loài có tốc độ lớn nhanh, chất lƣợng thịt thơm ngon, hàm lƣợng dinh dƣỡng cao, tốt cho sức khỏe con ngƣời nên đƣợc rất nhiều ngƣời dân ƣa chuộng. Chính vì vậy việc nuôi thả và tiêu thụ những loài cá này ngày càng phát triển giúp ngƣời dân đem lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, việc biến đổi khí hậu, môi trƣờng nuôi bị ô nhiễm trầm trọng, khiến các bệnh trên cá trắm ngày càng nhiều và khó kiểm soát. Một trong những loại bệnh gây ảnh hƣởng nghiêm trọng đến sự tồn tại và phát triển của cá là bệnh đốm đỏ do vi khuẩn Aeromonas hydrophila gây ra.

Thông thƣờng cá phát bệnh khi nhiệt độ nƣớc ở khoảng từ 25–32oC, xuất hiện vào cuối xuân đầu hè (từ tháng 3 đến tháng 5) và mùa thu (từ tháng 8 đến tháng 10). Ngoài ra còn có một số loại bệnh khác nhƣ bệnh thối mang do vi khuẩn 1 dạng sợi Myxococcus picicolas gây ra, bệnh lồi mắt do vi khuẩn Steptococcus, bệnh đen mình do vi khuẩn Aeromonas spp. Đây đều là những bệnh gây ảnh hƣởng nghiêm trọng đến việc nuôi cũng nhƣ sản lƣợng cá ở Việt Nam nói riêng và trên toàn thế giới nói chung. Hiện nay vẫn chƣa có biện pháp để loại bỏ hoàn toàn những loại vi khuẩn gây bệnh này.

Trên thế gới cũng nhƣ ở Việt Nam đã có rất nhiều nghiên cứu liên quan đến bệnh do vi khuẩn gây ra trên cá trắm. Nghiên cứu của các nhà khoa học Trung Quốc đã cho thấy một số loài Pseudomonas sp và Aeromonas sp là tác nhân gây bệnh đốm đỏ ở cá trắm cỏ, trắm đen; Rodger (1998), Stirling Scottland đã phân lập đƣợc A.hydrophila trong một số tổ chức của cá trắm cỏ bình thƣờng; năm 1973–1974, công trình nghiên cứu của Nguyễn Văn Thành đã xác định tác nhân gây bệnh đốm đỏ ở cá trắm cỏ là vi khuẩn Aeromonas punctata hay đến năm 1992, Bùi Quang Tề và các cộng sự đã phân lập đƣợc hai nhóm vi khuẩn trên cá bệnh là A. Có thể thấy đã có rất nhiều nghiên cứu trong và ngoài nƣớc liên quan đến việc phân lập và xác định loài vi khuẩn gây bệnh trên cá trắm nhƣng không có nhiều nghiên cứu về đặc điểm cũng nhƣ sự ảnh hƣởng của các yếu tố môi trƣờng đến khả năng sinh trƣởng của chủng vi khuẩn gây bệnh. Do đó tôi đã tiến hành đề tài: “Phân lập và nghiên cứu đặc điểm của vi khuẩn gây bệnh đốm đỏ trên cá trắm.” Yêu cầu - Phân lập chủng vi khuẩn có khả năng gây bệnh trên cá trắm.

- Nghiên cứu một số đặc điểm của chủng vi khuẩn gây bệnh đã phân lập đƣợc. - Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hƣởng đến sinh trƣởng của chủng vi khuẩn gây bệnh. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về cá trắm 1.

Sơ lược về cá trắm cỏ  Phân loại khoa học Giới: Animalia Ngành: Chordata Lớp: Actinopterygii Bộ: Cypriniformes Họ: Cyprinidae Chi: Ctenopharyngodon Loài: C. idells Danh pháp hai phần: Ctenopharyngodon idella (Valenciennes, 1844)  Đặc điểm Cá trắm cỏ (Ctenopharyngodon idella) là một loài thuộc họ cá chép (Cyprinidae), loài duy nhất của chi Ctenopharyngodon. Cá lớn có thể dài tới 1,5 mét, nặng 45 kg và sống tới 21 năm. Hình ảnh cá trắm cỏ (Nguồn: Phòng kỹ thuật An Bình, 2019) 3 Thân cá trắm cỏ thon dài và có dạng hình trụ, bụng tròn, thót lại ở gần đuôi; chiều dài lớn gấp 3,6-4,3 lần chiều cao của thân và gấp 3,8-4,4 lần chiều dài đầu; chiều dài của đuôi lớn hơn chiều rộng của nó; đầu trung bình; miệng rộng và có dạng hình cung; hàm trên dài rộng hơn hàm dƣới, phần cuối của nó có thể sát xuống phía dƣới mắt; không có xúc tu; các nếp mang ngắn và thƣa thớt; vảy lớn và có dạng hình tròn.

Hậu môn gần với vây hậu môn; màu cơ thể: phần hông màu vàng lục nhạt, phần lƣng màu nâu sẫm; bụng màu trắng xám nhạt.  Phân bố Cá trắm cỏ là một loài cá nƣớc ngọt bản địa Trung Quốc, phân bố rộng từ lƣu vực sông Pearl ở miền nam Trung Quốc, sông Hắc Long Giang ở miền bắc Trung Quốc. Ngày nay cá Trắm cỏ đƣợc di nhập đến hầu hết các thủy vực trên thế giới, có mặt ở hơn 40 quốc gia khác nhau. Ở Việt Nam cá Trắm cỏ phân bố chủ yếu ở khu vực sông Hồng, sông Kỳ Cung (Lạng Sơn).

Năm 1958, loài cá này đã đƣợc nhập từ Trung Quốc về Việt Nam nuôi thử nghiệm và cho sinh sản nhân tạo thành công. Sơ lược về cá trắm đen  Phân loại khoa học Giới: Animalia Ngành: Chordata Lớp: Actinopterygii Bộ: Cypriniformes Họ: Cyprinidae Chi: Mylopharyngodon Loài: M. piceus Danh pháp hai phần: Mylopharyngodon piceus (J.Richardson, 1846)  Đặc điểm Cá trắm đen có tên khoa học là Mylopharyngodon piceus, loài cá này 4 thuộc họ cá chép. Cá trắm đen đƣợc tìm thấy và miêu tả bởi Richardson vào năm 1846.

Cá trắm đen là loài cá nƣớc ngọt có kích thƣớc lớn. Trung bình một con cá trắm đen khi trƣởng thành có chiều dài từ 60–120cm, cân nặng của chúng dao động từ 3–10kg. Có những trƣờng hợp cá trắm đen khổng lồ có cân nặng lên đến 35kg và chiều dài lên đến 1,8m. Hình ảnh cá trắm đen (Nguồn: Khuyến nông Hà Nội, 2017) Cá trắm đen có thân thuôn dài và rất tròn.

Phần đầu của cá trắm đen thuôn và cân đối so với tỷ lệ cơ thể của chúng. Miệng của cá khá rộng, hàm trên dài hơn so với hàm dƣới. Mõm cá hơi nhọn, ngắn và hơi hƣớng về phía trƣớc. Lỗ mũi cá rất lớn và đƣợc bố trí ở gần mắt.

Cá có rất nhiều răng nhỏ và tạo thành một hàm lƣợc. Mắt cá trắm đen có tỷ lệ nhỏ hơn so với kích thƣớc của phần đầu, mắt đen nhánh và đƣợc bố trí đều ở 2 bên đầu. Phần lƣng của cá trắm đen thuôn thẳng xuống, trên lƣng có 1 chiếc vây lớn có khoảng 7–9 tia, không quá cứng. Vây ngực mềm và nằm cân đối, vây bụng song song với phần vây lƣng.

Vây hậu môn nằm gần ở khu vực đuôi của cá. Vây đuôi lớn và hơi chia thùy ở giữa. Cá trắm đen có một lớp vảy tròn, cứng, sắp xếp rất đều. Phần lƣng cá có màu đen đậm, càng dần về phía bụng màu sắc sẽ càng nhạt đi.

Vây có màu đen đậm, đậm hơn cả phần màu ở trên lƣng của cá. 5  Phân bố Môi trƣờng sống yêu thích nhất của loài cá trắm đen là khu vực bùn đất nơi có độ sâu khoảng 2m. Cá trắm đen chuyên sinh sống ở những vùng ao, hồ, sông, suối – môi trƣờng nƣớc ngọt. Tại Việt Nam, cá sống chủ yếu ở vùng hạ lƣu và thƣờng đẻ ở vùng trung lƣu các sông lớn nhƣ sông Hồng, sông Thái bình, sông Mã, sông Lam; cá có nhiều ở vùng đồng bằng Bắc bộ và Bắc Trung bộ, phân bổ chủ yếu ở một số tỉnh thành nhƣ: Thái Bình, Hòa Bình, Nam Định, Nghệ An.

Giới hạn thấp nhất của loài cá này là sông Lam - Nghệ An (Nguyễn Thái Tự, 1983). Trên thế giới: Cá trắm đen đƣợc phân bố ở những lƣu vực Thái Bình Dƣơng thuộc Đông Nam Á từ khu vực sông Amua tới phía đông Liên Xô và miền bắc Việt Nam nhƣng chủ yếu phân bố ở Trung Quốc (Nico và cs, 2005). Vai trò và ý nghĩa kinh tế của cá trắm  Vai trò Cá trắm là loại thức ăn bổ dƣỡng, ngon, quý, rất có giá trị dinh dƣỡng. Trong 100g ăn đƣợc của cá trắm nói chung có: 91Kcal, 17g protein, 2,6g lipit, 57mg canxi, 145mg phốt pho, 0,1mg sắt.

Cá trắm cỏ là loại cá nƣớc ngọt, giàu dinh dƣỡng, thịt mềm, là thực phẩm rất tốt cho sức khỏe. Theo Đông y, cá trắm cỏ vị ngọt tính ôn, công năng bổ tỳ ấm vị, bổ khí huyết. Thích hợp với các chứng biếng ăn, gầy yếu, mệt mỏi, đuối sức,. Cá trắm cỏ cung cấp các dƣỡng chất nhƣ: đạm, chất béo, canxi, photpho, sắt, các vitamin B1, B2, PP.

Cá trắm đen là loài cá có giá trị kinh tế cao, thịt cá thơm ngon, là loại thức ăn bổ dƣỡng đƣợc ngƣời dân Việt Nam cũng nhƣ ở Trung Quốc ƣa chuộng. Trong y học, thịt cá trắm đen có tính bình, vị ngọt, có rất nhiều tác dụng nhƣ chữa đau dạ dày mãn tính, phù nề, viêm gan, thận, tê thấp, sƣng đau, nâng cao sức đề kháng, tăng cƣờng miễn dịch, ngƣời Trung Quốc thƣờng sử dụng cá Trắm đen nhƣ một vị thuốc quý (Nico và cs, 2005). Mật cá trắm đen cũng là 6 dƣợc liệu quý chữa mờ mắt, mắt đỏ kéo màng, đau họng, tắc họng (sách Cây thuốc, bài thuốc và biệt dƣợc, nhà xuất bản Y học). Thành phần thịt cá trắm đen chứa 19,5% Protein, 5,2% Lipid, nhiều Canxi, Phospho, sắt, vitamin B1, B2, PP.

có chất lƣợng dinh dƣỡng cao hơn nhiều loài cá có giá trị kinh tế nhƣ cá chép (16% Protein, 3,6% Lipid), cá quả (18,2% protein, 2,7% Lipid) hay ngay cả trứng gà (10,9 % Protein, 0,5% Lipid), thịt gà (12,3% Protein). cá trắm đen là loại thức ăn tốt cho ngƣời già, trẻ em, phụ nữ có thai và ngƣời bị bệnh tim mạch (Từ Giấy và Bùi Thị Nhu Thuận, 1976); với những giá trị trên, giá cá trắm đen thịt trên thị trƣờng cao hơn các loại cá nƣớc ngọt khác.  Ý nghĩa kinh tế Cá trắm cỏ đƣợc biết đến ở hơn 40 quốc gia khác nhau, đôi khi cá đƣợc gọi là White amur (cá trắm trắng).