Luận văn thạc sĩ về tội hủy hoại tài sản tại tỉnh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tội hủy hoại tài sản từ thực tiễn tỉnh đồng nai, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Phượng
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội hủy hoại tài sản từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI HỦY HOẠI TÀI SẢN
• 1.1. Những vấn đề lý luận về tội hủy hoại tài sản
• 1.2. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội hủy hoại tài sản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI HỦY HOẠI TÀI SẢN TẠI TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Tình hình xử lý tội phạm tại tỉnh Đồng Nai
• 2.2. Những kết quả đạt được trong việc áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam về tội hủy hoại tài sản tại tỉnh Đồng Nai
• 2.3. Những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong việc áp dụng quy định về tội hủy hoại tài sản
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI HỦY HOẠI TÀI SẢN
• 3.1. Yêu cầu áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về tội hủy hoại tài sản
• 3.2. Giải pháp đảm bảo áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về tội hủy hoại tài sản
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về tội hủy hoại tài sản

Tội hủy hoại tài sản là một trong những tội phạm xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản của cá nhân, tổ chức và Nhà nước. Theo quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015, tội hủy hoại tài sản được định nghĩa là hành vi cố ý làm cho tài sản của người khác bị mất giá trị sử dụng. Hành vi này có thể được thực hiện qua nhiều hình thức như đập phá, đốt tài sản, hoặc thậm chí là không thực hiện hành động cần thiết để bảo vệ tài sản. Đặc điểm của tội hủy hoại tài sản bao gồm tính chất nguy hiểm cho xã hội, tính được quy định trong pháp luật và tính phải chịu hình phạt. Hành vi này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội. Do đó, việc nghiên cứu và hiểu rõ về tội hủy hoại tài sản là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm.

1.1 Khái niệm và đặc điểm của tội hủy hoại tài sản

Khái niệm tội hủy hoại tài sản được hiểu là hành vi làm cho tài sản của người khác bị mất giá trị sử dụng. Đặc điểm của tội này bao gồm tính chất nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự và phải chịu hình phạt. Hành vi này có thể được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, nhưng để bị xử lý hình sự, hành vi phải có tính chất nguy hiểm đáng kể. Tội hủy hoại tài sản có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng không chỉ cho cá nhân mà còn cho xã hội, do đó, việc phân tích và đánh giá các dấu hiệu pháp lý của tội này là rất quan trọng.

II. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật hình sự về tội hủy hoại tài sản tại tỉnh Đồng Nai

Tại tỉnh Đồng Nai, tình hình tội hủy hoại tài sản diễn ra khá phức tạp. Theo thống kê từ các cơ quan chức năng, số vụ việc liên quan đến tội hủy hoại tài sản có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự về tội này còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc xác định giá trị tài sản bị hủy hoại và phân định ranh giới giữa tội hủy hoại tài sản và các tội xâm phạm sở hữu khác. Các cơ quan tư pháp đã có những nỗ lực trong việc xử lý các vụ án liên quan, tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong công tác điều tra và truy tố. Điều này đòi hỏi cần có những biện pháp cải thiện và nâng cao hiệu quả trong việc áp dụng pháp luật.

2.1 Tình hình xử lý tội phạm tại tỉnh Đồng Nai

Tình hình xử lý tội hủy hoại tài sản tại tỉnh Đồng Nai cho thấy sự gia tăng đáng kể trong số vụ án được khởi tố. Các cơ quan chức năng đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra và xử lý tội phạm. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định của pháp luật vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc xác định thiệt hại và mức độ nghiêm trọng của hành vi. Điều này dẫn đến sự không đồng nhất trong việc xử lý các vụ án, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm.

III. Yêu cầu và giải pháp đảm bảo áp dụng quy định của pháp luật hình sự về tội hủy hoại tài sản

Để nâng cao hiệu quả trong việc áp dụng quy định của pháp luật về tội hủy hoại tài sản, cần có những yêu cầu và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về quyền sở hữu tài sản cho người dân. Thứ hai, cần hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến tội hủy hoại tài sản để đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn. Cuối cùng, cần nâng cao năng lực cho các cơ quan chức năng trong việc điều tra, truy tố và xét xử các vụ án liên quan đến tội hủy hoại tài sản. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức.

3.1 Giải pháp đảm bảo áp dụng các quy định của pháp luật hình sự

Giải pháp đảm bảo áp dụng các quy định của pháp luật về tội hủy hoại tài sản bao gồm việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong công tác điều tra và xử lý tội phạm. Cần có các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ tư pháp về các quy định mới của pháp luật. Đồng thời, cần xây dựng các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả trong việc áp dụng pháp luật để kịp thời phát hiện và khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực tiễn. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm và bảo vệ quyền sở hữu tài sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020, tỉnh Đồng Nai đã chứng kiến sự gia tăng phức tạp của các tội phạm xâm phạm sở hữu, trong đó có tội hủy hoại tài sản. Theo báo cáo của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai, tổng số bị cáo liên quan đến các tội xâm phạm sở hữu trong 5 năm là gần 5.000 người, với tội hủy hoại tài sản chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng có xu hướng biến động không ổn định qua các năm. Tội hủy hoại tài sản được quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền sở hữu tài sản của cá nhân, tổ chức và Nhà nước, góp phần duy trì trật tự an toàn xã hội.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các vấn đề lý luận về tội hủy hoại tài sản, đánh giá thực tiễn áp dụng quy định pháp luật hình sự tại tỉnh Đồng Nai, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vụ án xét xử tại tỉnh Đồng Nai trong khoảng thời gian 2016-2020, nhằm phản ánh sát thực trạng và những khó khăn trong áp dụng pháp luật hình sự về tội hủy hoại tài sản. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ nằm ở việc bổ sung cơ sở lý luận chuyên sâu cho ngành luật hình sự mà còn góp phần nâng cao hiệu quả xét xử, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sở hữu tài sản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết pháp luật hình sự hiện đại, trong đó có:

• Lý thuyết cấu thành tội phạm: Phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội hủy hoại tài sản gồm khách thể, mặt khách quan, mặt chủ quan và chủ thể, giúp xác định rõ bản chất và phạm vi của tội phạm.
• Lý thuyết phân biệt tội phạm: So sánh tội hủy hoại tài sản với các tội liên quan như vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản, hủy hoại nguồn lợi thủy sản, hủy hoại rừng, phá hủy công trình quan trọng về an ninh quốc gia để tránh nhầm lẫn trong áp dụng pháp luật.
• Khái niệm về quyền sở hữu tài sản: Được pháp luật bảo vệ, bao gồm quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản, là khách thể của tội hủy hoại tài sản.
• Mô hình áp dụng pháp luật hình sự trong xét xử: Tập trung vào việc định tội danh và quyết định hình phạt dựa trên các tình tiết vụ án và quy định pháp luật hiện hành.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích các quy định pháp luật, tổng hợp các quan điểm lý luận và thực tiễn áp dụng.
• Phương pháp thống kê: Thu thập và xử lý số liệu từ các vụ án xét xử tại tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 2016-2020, với tổng số mẫu là 83 vụ án và 92 bị cáo liên quan tội hủy hoại tài sản.
• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định của BLHS năm 1999 và BLHS năm 2015 để đánh giá sự thay đổi và tác động trong thực tiễn.
• Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các chuyên gia pháp luật và cán bộ tư pháp để làm rõ các vướng mắc trong áp dụng pháp luật.
• Phương pháp lịch sử và dự báo: Nghiên cứu quá trình phát triển của quy định pháp luật về tội hủy hoại tài sản và dự báo xu hướng áp dụng trong tương lai.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2019 đến 2021, bao gồm thu thập số liệu, phân tích, đánh giá thực tiễn và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ xét xử tội hủy hoại tài sản chiếm phần nhỏ trong tổng số các vụ án hình sự: Trong 5 năm, tỉnh Đồng Nai xét xử 83 vụ với 92 bị cáo về tội này, chiếm khoảng 0,014% tổng số vụ án hình sự. Điều này cho thấy tội phạm này tuy không phổ biến nhưng vẫn tồn tại và gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội.

2. Xu hướng áp dụng hình phạt thay đổi rõ rệt giữa BLHS 1999 và BLHS 2015: Dữ liệu cho thấy, trong giai đoạn áp dụng BLHS 1999, hình phạt tù chiếm ưu thế với 78,2% các vụ án áp dụng khoản 2 và 3. Trong khi đó, BLHS 2015 lại ưu tiên áp dụng hình phạt tiền và cải tạo không giam giữ, chiếm 67,6% ở khoản 1, thể hiện xu hướng giảm thiểu việc tước tự do, tăng cường hình phạt không giam giữ.

3. Nhân thân người phạm tội chủ yếu là lần đầu phạm tội, trình độ nhận thức thấp: Phần lớn bị cáo có trình độ văn hóa thấp, ý thức pháp luật hạn chế, thường phạm tội do mâu thuẫn nhỏ, tranh chấp đất đai hoặc nóng giận mất kiểm soát.

4. Vướng mắc trong xác định tội danh và đối tượng tác động: Có trường hợp cơ quan tố tụng chưa thống nhất trong việc xác định tài sản bị hủy hoại có phải là công trình quan trọng về an ninh quốc gia hay không, dẫn đến thay đổi tội danh hoặc đình chỉ vụ án. Ví dụ, vụ án cắt trộm dây điện chiếu sáng công cộng bị khởi tố ban đầu về tội phá hủy công trình quan trọng nhưng sau đó chuyển sang tội hủy hoại tài sản do tài sản không thuộc danh mục công trình quan trọng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc thiếu các văn bản hướng dẫn chi tiết, danh mục công trình quan trọng về an ninh quốc gia chưa được ban hành đầy đủ, gây khó khăn trong việc xác định khách thể tội phạm. Sự thay đổi trong chính sách hình sự từ BLHS 1999 sang BLHS 2015 thể hiện rõ qua việc mở rộng áp dụng hình phạt tiền và giảm hình phạt tù, phù hợp với xu hướng cải cách tư pháp nhằm giảm quá tải nhà tù và tăng cường giáo dục, cải tạo.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành luật hình sự, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của pháp luật hình sự hiện đại, nhấn mạnh tính nhân đạo và hiệu quả phòng ngừa tội phạm. Việc xác định chính xác tội danh và đối tượng tác động không chỉ giúp bảo vệ quyền sở hữu tài sản mà còn tránh bỏ lọt tội phạm hoặc xử oan người vô tội.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ áp dụng các loại hình phạt qua các năm, bảng thống kê số vụ án theo từng khoản điều luật, giúp minh họa rõ nét sự chuyển biến trong thực tiễn xét xử.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành danh mục công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia: Chính phủ cần sớm hoàn thiện và công bố danh mục này để các cơ quan tiến hành tố tụng có căn cứ xác định chính xác đối tượng tác động, tránh nhầm lẫn trong định tội danh. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng; Chủ thể thực hiện: Bộ Công an phối hợp Bộ Quốc phòng và các bộ ngành liên quan.

2. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ tư pháp về quy định pháp luật và kỹ năng định tội danh, quyết định hình phạt: Đào tạo chuyên sâu về các dấu hiệu pháp lý của tội hủy hoại tài sản và các tội liên quan, nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng pháp luật chính xác. Thời gian: tổ chức định kỳ hàng năm; Chủ thể: Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

3. Xây dựng hướng dẫn chi tiết về xác định giá trị tài sản bị hủy hoại và các tình tiết định khung hình phạt: Cần có văn bản hướng dẫn cụ thể về cách xác định giá trị tài sản theo giá thị trường địa phương, cách thu thập chứng cứ, giám định tài sản, đặc biệt với tài sản có giá trị đặc biệt như di vật, cổ vật. Thời gian: 6-9 tháng; Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Tài chính và các cơ quan chuyên môn.

4. Khuyến khích áp dụng hình phạt không tước tự do trong các vụ án tội hủy hoại tài sản có tính chất ít nghiêm trọng: Tăng cường sử dụng hình phạt tiền, cải tạo không giam giữ nhằm giảm áp lực cho hệ thống nhà tù và tạo điều kiện cho người phạm tội tái hòa nhập cộng đồng. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Tòa án các cấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tư pháp và cơ quan tiến hành tố tụng: Giúp nâng cao hiểu biết về các dấu hiệu pháp lý của tội hủy hoại tài sản, hỗ trợ định tội danh và quyết định hình phạt chính xác, tránh sai sót trong xét xử.

2. Giảng viên và sinh viên ngành Luật hình sự: Cung cấp tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về tội hủy hoại tài sản, bổ sung kiến thức thực tiễn và lý luận pháp luật hình sự Việt Nam.

3. Nhà hoạch định chính sách pháp luật: Là cơ sở để đánh giá hiệu quả các quy định pháp luật hiện hành, từ đó đề xuất sửa đổi, bổ sung phù hợp với thực tiễn và xu hướng cải cách tư pháp.

4. Các tổ chức nghiên cứu và phòng chống tội phạm: Hỗ trợ xây dựng các chương trình phòng ngừa tội phạm, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài sản và tuân thủ pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội hủy hoại tài sản được định nghĩa như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Tội hủy hoại tài sản là hành vi cố ý làm cho tài sản của người khác bị mất giá trị sử dụng ở mức độ không còn hoặc khó có khả năng khôi phục lại được, được quy định tại Điều 178 BLHS năm 2015.

2. Phân biệt tội hủy hoại tài sản với tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản?
   Tội hủy hoại tài sản thực hiện với lỗi cố ý, làm mất giá trị tài sản từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng trong các trường hợp đặc biệt. Tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng thực hiện với lỗi vô ý, gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên.

3. Hình phạt chính áp dụng cho tội hủy hoại tài sản là gì?
   Hình phạt chính gồm phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ và phạt tù có thời hạn từ 6 tháng đến 20 năm tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.

4. Có những khó khăn gì trong việc xác định đối tượng tác động của tội hủy hoại tài sản?
   Khó khăn chủ yếu là thiếu danh mục công trình, cơ sở quan trọng về an ninh quốc gia, dẫn đến nhầm lẫn trong xác định tài sản bị hủy hoại có thuộc diện này hay không, ảnh hưởng đến việc định tội danh.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về tội hủy hoại tài sản?
   Cần ban hành hướng dẫn chi tiết, đào tạo cán bộ tư pháp, hoàn thiện danh mục công trình quan trọng và khuyến khích áp dụng hình phạt không tước tự do trong các trường hợp phù hợp.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật về tội hủy hoại tài sản tại tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 2016-2020.
• Phân tích chi tiết các dấu hiệu pháp lý, sự khác biệt giữa BLHS 1999 và BLHS 2015, cũng như các vướng mắc trong thực tiễn xét xử.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự về tội hủy hoại tài sản.
• Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các cơ quan tư pháp, nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách pháp luật.
• Khuyến nghị tiếp tục theo dõi, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật để điều chỉnh, bổ sung phù hợp trong các giai đoạn tiếp theo.

Để góp phần bảo vệ quyền sở hữu tài sản và nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm, các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các giải pháp đề xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI HỦY HOẠI TÀI SẢN 1. Những vấn đề lý luận về tội hủy hoại tài sản 1. Khái niệm, đặc điểm của tội hủy hoại tài sản Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ thì “Hủy hoại” là động từ ghép, có nghĩa là: “làm cho hư hỏng đi, phá đi, cho tan nát” [34, tr. Hủy hoại tài sản được thực hiện bằng các phương pháp, cách thức khác nhau làm cho tài sản bị biến dạng hoặc làm cho tài sản mất hẳn không còn giá trị sử dụng như hiện trạng ban đầu.

Hình thức thực hiện hành vi hủy hoại tài sản có thể được thực hiện dưới dạng hành động phạm tội như đập phá tài sản, đốt tài sản,… nhưng cũng có thể thực hiện dưới dạng không hành động phạm tội như cố ý không tắt máy, không ngắt điện khi có sự cố dẫn đến máy hư hỏng hoàn toàn…. Chương XVI Các tội xâm phạm sở hữu được quy định trong BLHS năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 (sau đây gọi tắt là BLHS năm 2015), về số lượng các điều luật (gồm 13 Điều luật) không thay đổi so với Bộ luật Hình sự năm 1999. Các tội xâm phạm sở hữu được quy định trong BLHS năm 2015 từ Điều 168 BLHS đến Điều 180 BLHS. Tội phạm là một trong những chế định quan trọng được nghiên cứu trong pháp luật hình sự.

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về tội phạm: Theo GS. Nguyễn Ngọc Hòa và PGS.Lê Thị Sơn thì: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt” [10, tr. Đồng quan điểm trên, trong cuốn giáo trình Luật hình sự Việt Nam – Phần chung của Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh, theo định nghĩa nội dung về tội phạm, thì “tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt” [30,tr. 7 Luan van Theo TS.Trịnh Tiến Việt thì “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách có lỗi cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến một hoặc nhiều quan hệ xã hội được Luật Hình sự bảo vệ” [36, tr.

Dựa vào các định nghĩa về tội phạm nêu trên có thể đưa ra khái niệm tội hủy hoại tài sản như sau: “Tội hủy hoại tài sản là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, được thực hiện một cách cố ý như đốt, đập phá… tài sản xâm phạm đến quan hệ sở hữu tài sản của chủ sở hữu và theo quy định phải bị xử lý hình sự”. Từ khái niệm tội hủy hoại tài sản, tội phạm này có 4 đặc điểm, đó là: - Thứ nhất, về tính chất nguy hiểm cho xã hội của tội hủy hoại tài sản được hiểu là những hành vi cố ý đốt, đập, phá tài sản trái phép của chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp tài sản, xâm phạm tới quyền sở hữu (quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt) của chủ tài sản, đây là những quan hệ xã hội được Luật Hình sự bảo vệ. Hành vi hủy hoại tài sản bị coi là tội phạm trước tiên phải là hành vi nguy hiểm cho xã hội đến mức đáng kể. Nếu hành vi hủy hoại tài sản có tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội chưa đến mức đáng kể thì không được xem là tội phạm.

- Thứ ba, về tính được quy định trong BLHS. Tội hủy hoại tài sản được được quy định trong BLHS cụ thể tại Điều 178 BLHS. Đây là đặc điểm thể hiện hình thức pháp lý của tội phạm. Hành vi hủy hoại tài sản tuy có tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội đến mức đáng kể nhưng không được quy định trong BLHS thì cũng không phải là tội phạm [30, tr.

- Thứ tư, về tính phải chịu hình phạt của tội phạm này. Hành vi hủy hoại tài sản có tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội đáng kể, hành vi đó do chủ thể thực hiện với hình thức lỗi cố ý và được quy định trong BLHS coi là tội phạm thì tất yếu người thực hiện hành vi đó sẽ bị xử lý hình sự tức là phải chịu hình phạt và có thể bị áp dụng các biện pháp tư pháp. Hình phạt đối với 8 Luan van hành vi hủy hoại tài sản chính là hình thức thể hiện bản chất nguy hiểm của tội hủy hoại tài sản, thể hiện tính cưỡng chế Nhà nước nghiêm khắc nhất nhằm răn đe và phòng ngừa đối với loại hành vi nguy hiểm đáng kể này [30, tr. Giữa tính phải chịu hình phạt với các đặc tính ở trên có mối quan hệ với nhau, qua đó tạo cơ sở để phân biệt tội hủy hoại tài sản với hành vi hủy hoại tài sản vi phạm pháp luật khác không bị xử lý bằng chế tài nghiêm khắc của pháp luật hình sự.

Như vậy, tội hủy hoại tài sản có đầy đủ các đặc điểm chung của tội phạm. Từ đó, là cơ sở phân tích các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội hủy hoại tài sản quy định tại Điều 178 BLHS năm 2015. “Tội hủy hoại tài sản là hành vi cố ý làm cho tài sản của người khác bị mất giá trị sử dụng ở mức độ không còn khả năng khôi phục lại được” [11, tr. Hành vi hủy hoại tài sản cấu thành tội phạm khi tài sản bị hủy hoại phải có trị giá từ hai triệu đồng trở lên hoặc dưới hai triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp: Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều 178 BLHS mà còn vi phạm; Đã bị kết án về tội hủy hoại tài sản, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; Tài sản là di vật, cổ vật.

Phân biệt tội hủy hoại tài sản với một số tội phạm khác có liên quan 1. Phân biệt tội hủy hoại tài sản với tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản (Điều 180 BLHS) - Thứ nhất, hành vi khách quan của tội hủy hoại tài sản là hành vi làm cho tài sản mất hoàn toàn giá trị sử dụng hoặc làm mất một phần giá trị sử dụng của tài sản. BLHS năm 2015 quy định những hành vi trên chỉ bị coi là tội phạm nếu tài sản bị hủy hoại có giá trị từ 2.000 đồng đến dưới 50.000 đồng hoặc dưới 2.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp được quy định tại điểm a, b, c, d và đ khoản 1 Điều 178 BLHS năm 2015. 9 Luan van Đối với tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản thì hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi vi phạm (không tuân thủ hoặc tuân thủ không đúng, không đầy đủ) những quy định của pháp luật hoặc quy tắc sinh hoạt xã hội thông thường liên quan đến bảo vệ tài sản.

Thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra cho tài sản của người khác có giá trị từ 100.000 đồng trở lên. - Thứ hai, về mặt chủ quan của tội phạm. Về dấu hiệu lỗi, ở tội hủy hoại tài sản quy định tại Điều 178 BLHS năm 2015, lỗi của người thực hiện hành vi hủy hoại tài sản thực hiện với lỗi cố ý. Còn ở tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản quy định tại Điều 180 BLHS năm 2015 thì lỗi của người phạm tội thực hiện với lỗi vô ý.

Dưới hình thức lỗi vô ý do quá tự tin, người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của người khác trị giá 100.000 đồng trở lên nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được. Còn dưới hình thức vô ý do cẩu thả, người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra thiệt hại cho tài sản của người khác trị giá 100.000 đồng trở lên, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó [40, tr. - Thứ ba, chủ thể của tội hủy hoại tài sản là người có năng lực TNHS và đạt độ tuổi từ đủ 14 tuổi trở lên phải chịu TNHS. Chủ thể của tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 180 BLHS năm 2015 là bất kỳ người nào có năng lực TNHS.

Theo đó, chủ thể của tội phạm nay phải là người có năng lực TNHS và đạt độ tuổi từ đủ 16 tuổi trở lên. - Thứ tư, hình phạt áp dụng đối với người phạm tội hủy hoại tài sản nặng hơn so với hình phạt áp dụng đối với người phạm tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản. Cụ thể, các hình phạt chính áp dụng trong tội hủy hoại tài sản có hình phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù. Đối với hình phạt chính trong tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản là 10 Luan van hình phạt cảnh cáo hoặc phạt cải tạo không giam giữ.

Đối với hình phạt tù, tội hủy hoại tài sản quy định mức phạt cao nhất đến 20 năm, còn tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản quy định mức phạt cao nhất đến 02 năm. Ngoài ra, tội hủy hoại tài sản còn quy định người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung quy định tại khoản 5 Điều 178 BLHS năm 2015. Phân biệt tội hủy hoại tài sản với tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản (Điều 242 BLHS) Khách thể của tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản là các quan hệ xã hội về bảo vệ và sử dụng hợp lý những nguồn lợi thủy sản. Nguồn lợi thủy sản là tài nguyên sinh vật trong vùng nước tự nhiên, có giá trị kinh tế, khoa học để phát triển nghề khai thác thủy sản, bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản [40, tr.

Còn khách thể của tội hủy hoại tài sản là quyền sở hữu tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đối tượng tác động trực tiếp của tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản là các loài thủy sản sinh sống dưới nước. Còn đối tượng tác động của tội hủy hoại tài sản là tài sản bao gồm vật, tiền và giấy tờ có giá.