Luận văn sự phù hợp tay nghề học viên nghề làm bánh - Trần Thành Tín

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sự phù hợp tay nghề học viên nghề làm bánh với nhu cầu thị trường lao động tại TP.HCM. Phân tích chương trình đào tạo và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng.

• Tác giả: Trần Nguyễn Thành Tín
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Phù Hợp Tay Nghề Của Học Viên Với Thị Trường Lao Động: Trường Hợp Nghề Làm Bánh Tại Tp.Hcm
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tay nghề nghề làm bánh tại TP

Nghề làm bánh tại TP.HCM đang trải qua giai đoạn phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những ngành kinh tế trọng điểm. Sự tăng trưởng này đi kèm với nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao, có tay nghề phù hợp với thị trường lao động. Nghiên cứu sâu rộng về tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM không chỉ là một yêu cầu học thuật mà còn là kim chỉ nam giúp các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp định hình chiến lược phát triển bền vững. Mục tiêu chính là thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức được đào tạo và kỹ năng thực tế mà thị trường yêu cầu, từ đó nâng cao chất lượng tay nghề thợ bánh. Đây là tiền đề quan trọng để duy trì tốc độ phát triển của ngành, đảm bảo nguồn cung nhân lực ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của người tiêu dùng cũng như xu hướng ẩm thực toàn cầu.

Hoạt động đào tạo nghề làm bánh hiện nay được phân chia thành nhiều cấp độ khác nhau, từ sơ cấp, trung cấp đến cao đẳng nghề, nhằm cung ứng đa dạng các loại hình nhân sự cho thị trường lao động ngành bánh. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu các chương trình đào tạo này đã thực sự trang bị cho học viên những kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp cần thiết để thích ứng ngay lập tức với môi trường sản xuất thực tế? Một nghiên cứu về sự phù hợp tay nghề sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện, đánh giá đúng thực trạng và đưa ra các khuyến nghị cụ thể để tối ưu hóa quy trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

1.1. Tầm quan trọng của nghề làm bánh trong kinh tế TP.HCM

TP.HCM, với vị thế là trung tâm kinh tế, văn hóa lớn của Việt Nam, luôn dẫn đầu trong việc phát triển các ngành dịch vụ và sản xuất. Ngành chế biến lương thực thực phẩm, đặc biệt là nghề làm bánh, đóng vai trò quan trọng, góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế chung. Sự phát triển của các chuỗi cửa hàng bánh, khách sạn, nhà hàng cao cấp đã tạo ra nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM vô cùng lớn. Hàng năm, số lượng đơn vị tuyển dụng tìm kiếm thợ làm bánh có tay nghề đều tăng, khẳng định tiềm năng và sức hút của ngành. Điều này đòi hỏi các chương trình đào tạo phải liên tục cập nhật, nâng cao chất lượng để đáp ứng kịp thời, cung cấp nguồn nhân lực dồi dào và chất lượng cao, phục vụ cho sự phát triển nghề làm bánh bền vững tại thành phố.

1.2. Bối cảnh nghiên cứu sự phù hợp tay nghề thợ bánh với thị trường lao động

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế và cạnh tranh gay gắt, việc nghiên cứu sự phù hợp tay nghề làm bánh tại TP.HCM với thị trường lao động trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nghiên cứu của Trần Nguyễn Thành Tín (2015) đã chỉ ra rằng mặc dù nhu cầu tuyển dụng tăng, các doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự đã qua đào tạo có khả năng thích ứng với quy trình sản xuất và yêu cầu kỹ thuật hiện đại. Điều này nhấn mạnh sự tồn tại của một khoảng cách giữa những gì học viên được học và những gì doanh nghiệp mong đợi. Việc đánh giá chính xác sự phù hợp này giúp các cơ sở đào tạo nghề làm bánh điều chỉnh chương trình, đảm bảo đầu ra đáp ứng tiêu chuẩn tay nghề bánh TP.HCM và các kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp mà nhà tuyển dụng tìm kiếm.

II. Thực trạng tay nghề nghề làm bánh tại TP

Mặc dù nghề làm bánh tại TP.HCM đã có những bước tiến đáng kể trong phát triển nghề làm bánh, thực trạng về tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Thị trường lao động ngày càng khắt khe, đòi hỏi người thợ bánh không chỉ thành thạo kỹ thuật cơ bản mà còn phải sở hữu các kỹ năng nâng cao, tính thẩm mỹ và khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho biết họ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự có chất lượng tay nghề thợ bánh đáp ứng được những yêu cầu này, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực tay nghề cao. Khoảng cách này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất lao động mà còn cản trở sự đổi mới và cạnh tranh của ngành bánh TP.HCM.

Sự không phù hợp về kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp thường xuất phát từ việc chương trình đào tạo nghề làm bánh chưa theo kịp với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và xu hướng thị trường. Các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp, giải quyết vấn đề, và đặc biệt là khả năng tính toán chi phí, quản lý sản phẩm, tiếp thị cũng trở nên quan trọng nhưng thường ít được chú trọng trong quá trình đào tạo. Điều này khiến học viên sau khi tốt nghiệp cần thêm thời gian để thích nghi hoặc phải tự học hỏi thêm, làm chậm quá trình đóng góp vào thị trường lao động ngành bánh. Việc đánh giá chất lượng đào tạo nghề làm bánh TP.HCM một cách khách quan là cần thiết để xác định rõ những điểm yếu, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện hiệu quả.

2.1. Nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM và tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực

Hàng năm, nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM tăng liên tục, đặc biệt là thợ có tay nghề cao. Các cửa hàng, tiệm bánh, nhà hàng, khách sạn từ quy mô nhỏ đến lớn đều cần những người thợ có khả năng tạo ra sản phẩm chất lượng, độc đáo. Tuy nhiên, theo ghi nhận từ nghiên cứu, tình trạng thiếu hụt nhân sự có chất lượng tay nghề thợ bánh đã qua đào tạo vẫn diễn ra phổ biến. Nhiều doanh nghiệp phải tự đào tạo lại hoặc chấp nhận tuyển dụng nhân sự chưa đạt chuẩn, gây tốn kém thời gian và chi phí. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả của hệ thống đào tạo nghề làm bánh hiện tại và sự cần thiết phải có những điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn thị trường lao động ngành bánh đang tăng trưởng mạnh.

2.2. Hạn chế trong chất lượng tay nghề thợ bánh và kỹ năng thích ứng

Nghiên cứu của Trần Nguyễn Thành Tín (2015) đã chỉ rõ, người thợ làm bánh không chỉ cần thành thạo kỹ thuật mà còn phải có khả năng thích ứng với quy trình sản xuất, đáp ứng yêu cầu về tính thẩm mỹ và khả năng tính toán. Tuy nhiên, nhiều học viên sau tốt nghiệp vẫn còn yếu về các kỹ năng này. Khả năng làm việc độc lập, sáng tạo, giải quyết vấn đề phát sinh trong quá trình làm bánh cũng là điểm hạn chế. Sự thiếu hụt các kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp toàn diện này khiến học viên khó lòng đáp ứng ngay lập tức yêu cầu của nhà tuyển dụng. Việc đánh giá chất lượng đào tạo nghề làm bánh TP.HCM cần tập trung vào việc xác định những hạn chế này để xây dựng một chương trình dạy nghề làm bánh toàn diện hơn, chú trọng cả kỹ năng cứng và kỹ năng mềm.

III. Đánh giá chất lượng đào tạo nghề làm bánh TP

Để thực sự hiểu rõ tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM, việc đánh giá chất lượng đào tạo nghề làm bánh TP.HCM là bước đi không thể thiếu. Nền tảng của chất lượng tay nghề thợ bánh được hình thành từ các chương trình học. Theo tài liệu gốc, hoạt động đào tạo nghề làm bánh hiện nay được chia thành ba cấp độ chính: Sơ cấp nghề, Trung cấp nghề và Cao đẳng nghề. Trong đó, trình độ Sơ cấp nghề được xác định là nền tảng quan trọng cho các bậc trình độ tiếp theo. Việc xây dựng một chương trình dạy nghề làm bánh chuẩn mực, phù hợp với từng cấp độ là yếu tố then chốt để đảm bảo đầu ra đáp ứng được tiêu chuẩn tay nghề bánh TP.HCM và các yêu cầu của thị trường lao động ngành bánh.

Phân tích chi tiết các nội dung giảng dạy trong các chương trình đào tạo cho thấy sự đa dạng trong kỹ thuật và loại hình bánh. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM ngày càng cao, cần có sự cân bằng giữa lý thuyết và thực hành, cũng như việc cập nhật liên tục các xu hướng mới. Các kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp không chỉ dừng lại ở việc nắm vững công thức mà còn bao gồm khả năng sáng tạo, quản lý nguyên vật liệu và kiểm soát chất lượng. Do đó, việc tái cấu trúc hoặc bổ sung các module học phần là cần thiết để nâng cao phát triển nghề làm bánh nói chung và tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM nói riêng.

3.1. Các cấp độ đào tạo và khung chương trình học nghề làm bánh cơ bản

Hệ thống đào tạo nghề làm bánh tại TP.HCM được tổ chức ở ba cấp độ: Sơ cấp nghề, Trung cấp nghề và Cao đẳng nghề. Các chương trình này được thiết kế để cung cấp từ kiến thức nền tảng đến chuyên sâu. Cụ thể, chương trình Sơ cấp nghề tại một số cơ sở đào tạo lớn bao gồm các module như An toàn vệ sinh thực phẩm; Thực hành các loại bánh cơ bản như bánh mì Việt Nam, bánh ngọt Á-Âu, bánh lạnh, bánh cookies, tarte, choux, foam cake, butter cake, pizza, doughnut, puff pastry. Tổng thời gian học cho chương trình sơ cấp nghề làm bánh có thể lên đến hơn 500 giờ thực hành và lý thuyết, đảm bảo học viên nắm vững các kỹ thuật cơ bản trước khi đi vào chuyên sâu. Đây là nền tảng cốt lõi để xây dựng chất lượng tay nghề thợ bánh vững chắc.

3.2. Nội dung chuyên sâu và kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp được giảng dạy

Bên cạnh các kiến thức cơ bản, các chương trình dạy nghề làm bánh tại TP.HCM cũng chú trọng đến việc đào tạo kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp thông qua các học phần chuyên sâu. Ví dụ, học viên được thực hành làm các dạng bánh lạnh (Mousse, Tiramisu, Cheesecake), bánh mì kiểu Âu (Bánh mì Châu Âu, Croissant, Danish), và đặc biệt là kỹ năng trang trí bánh kem (căn bản và nâng cao), tạo hình – trang trí chocolate. Ngoài ra, một số chương trình còn tích hợp module Kế toán tiêu chuẩn và Kỹ năng quản lý, tiếp thị cửa hàng bánh. Phần thực tập nghề tại bakery/công ty (112 giờ) là điểm nhấn quan trọng, giúp học viên áp dụng kiến thức vào thực tế, cọ xát với môi trường làm việc, từ đó nâng cao tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM và sự thích ứng với thị trường lao động ngành bánh.

IV. Bí quyết phát triển nghề làm bánh tại TP

Để thúc đẩy sự phát triển nghề làm bánh tại TP.HCM một cách bền vững, việc nâng cao tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM là ưu tiên hàng đầu. Điều này đòi hỏi một chiến lược toàn diện, không chỉ dừng lại ở việc cải tiến nội dung giảng dạy mà còn phải tăng cường sự kết nối giữa các cơ sở đào tạo nghề làm bánh và cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu là tạo ra một thế hệ thợ làm bánh có tay nghề không chỉ vững về chuyên môn mà còn nhạy bén với xu hướng thị trường và có khả năng quản lý. Việc tích hợp các phản hồi từ doanh nghiệp vào chương trình học giúp thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn, đảm bảo chất lượng tay nghề thợ bánh đầu ra đáp ứng đúng nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM.

Ngoài ra, việc trang bị thêm các kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp bổ trợ như kế toán, quản lý, tiếp thị là vô cùng cần thiết. Điều này giúp người thợ bánh không chỉ là người tạo ra sản phẩm mà còn có thể tham gia vào các khía cạnh kinh doanh, từ đó mở rộng cơ hội nghề nghiệp và tăng cường giá trị của bản thân trên thị trường lao động ngành bánh. Các chương trình thực tập sâu rộng tại các bakery và nhà hàng uy tín cũng đóng vai trò quan trọng, giúp học viên trải nghiệm thực tế, học hỏi từ các chuyên gia và phát triển tiêu chuẩn tay nghề bánh TP.HCM ở mức cao nhất. Đây là chìa khóa để nghiên cứu tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM mang lại những giá trị thiết thực và lâu dài.

4.1. Cải tiến chương trình dạy nghề làm bánh Hướng tới yêu cầu thị trường

Để nâng cao chất lượng tay nghề thợ bánh và đáp ứng nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM, các chương trình dạy nghề làm bánh cần được cải tiến liên tục. Điều này bao gồm việc cập nhật công thức, kỹ thuật mới, xu hướng bánh quốc tế, và áp dụng công nghệ vào sản xuất. Việc xây dựng một khung chương trình linh hoạt, có khả năng điều chỉnh theo phản hồi từ doanh nghiệp và thị trường là cần thiết. Đặc biệt, tăng cường thời lượng thực hành chuyên sâu và các dự án thực tế giúp học viên làm quen với áp lực và yêu cầu của môi trường làm việc. Việc tham khảo các tiêu chuẩn tay nghề bánh TP.HCM quốc tế cũng là một cách để nâng cao chất lượng tổng thể, đảm bảo học viên không chỉ đáp ứng yêu cầu trong nước mà còn có thể cạnh tranh trên trường quốc tế.

4.2. Kỹ năng bổ trợ cần thiết cho thợ bánh Quản lý và tiếp thị sản phẩm

Ngoài các kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp cốt lõi, người thợ bánh hiện đại cần được trang bị thêm các kỹ năng bổ trợ để thành công trên thị trường lao động ngành bánh. Nghiên cứu đã chỉ ra sự cần thiết của các môn học như Kế toán tiêu chuẩn, Kỹ năng quản lý và tiếp thị cửa hàng bánh. Các module này giúp học viên hiểu về cách tính giá thành sản phẩm, xây dựng kế hoạch kinh doanh, kích hoạt bán hàng và các biện pháp quản lý trong kinh doanh. Khả năng làm nụ hoa chocolate, tạo hình quạt và ống chocolate, tạo hình chocolate bằng plastic cho thấy tầm quan trọng của thẩm mỹ. Điều này không chỉ giúp học viên tự tin khởi nghiệp mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho các doanh nghiệp, góp phần vào phát triển nghề làm bánh toàn diện.

V. Kết quả nghiên cứu tay nghề nghề làm bánh tại TP

Các kết quả từ nghiên cứu tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM mang lại những hiểu biết sâu sắc về thực trạng và tiềm năng của ngành. Nó khẳng định rằng sự phù hợp giữa tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM và thị trường lao động ngành bánh là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của cá nhân và sự phát triển của ngành. Khi chất lượng tay nghề thợ bánh được cải thiện, nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM sẽ được đáp ứng tốt hơn, giảm thiểu tình trạng thiếu hụt nhân sự và nâng cao năng suất chung. Điều này tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực: đào tạo tốt hơn dẫn đến chất lượng đầu ra cao hơn, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu doanh nghiệp, tạo động lực để các cơ sở đào tạo nghề làm bánh tiếp tục đầu tư và đổi mới.

Nghiên cứu cũng cung cấp một lộ trình rõ ràng để các bên liên quan – từ các trường dạy nghề, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý nhà nước – cùng nhau hành động. Việc áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu sự phù hợp tay nghề làm bánh tại TP.HCM với thị trường lao động sẽ giúp tối ưu hóa chương trình dạy nghề làm bánh, tập trung vào các kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp mà thị trường thực sự cần. Đồng thời, việc khuyến khích hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp thông qua các chương trình thực tập và đào tạo liên kết sẽ là cầu nối vững chắc, đảm bảo học viên có kinh nghiệm thực tế trước khi gia nhập lực lượng lao động. Đây là nền tảng để đạt được mục tiêu phát triển nghề làm bánh bền vững và nâng cao vị thế của ngành trong nền kinh tế TP.HCM.

5.1. Ảnh hưởng của sự phù hợp tay nghề đến cơ hội việc làm và thu nhập

Sự phù hợp của tay nghề nghề làm bánh tại TP.HCM với yêu cầu thị trường có ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội việc làm và mức thu nhập của người lao động. Khi học viên được trang bị đầy đủ các kỹ năng làm bánh chuyên nghiệp, từ làm bánh căn bản đến trang trí phức tạp và các kỹ năng quản lý, họ sẽ trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà tuyển dụng. Điều này không chỉ giúp họ dễ dàng tìm được việc làm phù hợp mà còn có khả năng đàm phán mức lương cao hơn. Ngược lại, những người có tay nghề chưa đáp ứng sẽ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định hoặc phải chấp nhận mức thu nhập thấp hơn. Do đó, việc đầu tư vào đào tạo nghề làm bánh chất lượng cao là khoản đầu tư chiến lược cho tương lai nghề nghiệp của mỗi cá nhân và cho sự phát triển nghề làm bánh chung.

5.2. Định hướng tương lai cho đào tạo và phát triển thị trường lao động ngành bánh

Để đảm bảo nghề làm bánh tại TP.HCM tiếp tục phát triển mạnh mẽ, các cơ sở đào tạo nghề làm bánh cần tiếp tục đổi mới. Định hướng tương lai bao gồm việc thường xuyên cập nhật chương trình dạy nghề làm bánh theo xu hướng mới, công nghệ tiên tiến và đặc biệt là tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra các mô hình đào tạo thực tiễn. Việc xây dựng một bộ tiêu chuẩn tay nghề bánh TP.HCM rõ ràng, được công nhận rộng rãi sẽ là kim chỉ nam cho cả người học và nhà tuyển dụng. Hơn nữa, việc khuyến khích học viên phát triển kỹ năng mềm, khả năng sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp cũng là yếu tố quan trọng để định hình một thị trường lao động ngành bánh năng động và cạnh tranh, đáp ứng mọi nhu cầu thợ làm bánh TP.HCM trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU SỰ PHÙ HỢP TAY NGHỀ CỦA HỌC VIÊN VỚI THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG NGHỀ LÀM BÁNH 1.1 Tổng quan lĩnh vực nghiên cứu.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước. Trong công trình nghiên cứu: “Đảm bảo chất lượng giảng dạy cho các trường đại học: Các vấn đề và cách tiếp cận” (Quality assurance for university teaching: Issues and approaches), tác giả Ellis. R đã nói rằng: “Các tiêu chuẩn chất lượng được đáp ứng sự hài lòng của khách hàng để đạt được mục đích nhất định” và “ đảm bảo chất lượng được xem là một quá trình nơi mà một nhà sản xuất đảm bảo với khách hàng là sản phẩm hay dịch vụ của mình luôn đáp ứng được chuẩn mực” [50, tr. Điều này minh chứng giao điểm tiếp xúc giữa khách hàng và nơi đào tạo chính là chất lượng sản phẩm của quá trình đào tạo, thông qua các tiêu chí và tiêu chuẩn nhất định với thống nhất cao.

Danielle Colardyn [47, tr.32] trong công trình nghiên cứu: “Đảm bảo chất lượng nền tảng đào tạo châu Âu trong việc tiếp tục đào tạo nghề” (European training foundation quality assurance in continuing vocational training) khẳng định: đào tạo nghề thường xuyên trong khuôn khổ học tập suốt đời cũng nhấn mạnh đặc biệt về đảm bảo chất lượng. Trước tiên, mỗi quốc gia phát triển theo cách tiếp cận riêng của mình về đảm bảo chất lượng. Thứ hai, các liên kết giữa các tiêu chuẩn nghề nghiệp và các tiêu chuẩn đào tạo. Mối liên hệ giữa sự chứng nhận ban đầu của việc đào tạo nghề và chứng nhận của đào tạo nghề thường xuyên.

Thứ ba, các tiêu chí sẽ trả lời bằng những câu hỏi khác nhau và sự cần thiết của “bên thứ ba” để cung cấp các đánh giá một cách khách quan. Như vậy, trong hệ thống dạy nghề, đặc biệt là dạy nghề thường xuyên, các chương trình dạy nghề cần có các bộ tiêu chuẩn ở cấp độ quốc gia, việc đánh giá này dựa vào một tổ chức thứ ba, tức là tổ chức đánh giá bên ngoài hệ thống nhằm đánh giá khác quan hơn về chất lượng đào tạo. Trên lĩnh vực dạy nghề, mỗi CSDN có một quy trình đảm bảo chất lượng riêng. Cơ quan đảm bảo chất lượng thực hiện đánh giá và 5 kiểm soát chất lượng bên ngoài bằng cách kiểm tra các đơn vị dạy nghề, để đưa ra báo cáo về các ưu điểm và các khuyến nghị để cho các đơn vị dạy nghề tự cải thiện.

Anna Maria Tammaro[42, tr.11-12] trong nghiên cứu: “Báo cáo về mô hình đảm bảo chất lượng trong các chương trình LIS” (Report on quality assurance models in LIS programs) đã nêu lên ba mô hình đảm bảo chất lượng đó là: Định hướng chương trình; định hướng quá trình giáo dục; định hướng kết quả học tập. Ba yếu tố cần thiết để duy trì chương trình theo đúng mục tiêu đã đặt ra trước đó. Brewer:“Mô hình đánh giá cho việc đánh giá chương trình giáo dục” (Evaluation Models for Evaluating Educational Programs)[45, tr.106-122]: Ba mô hình đánh giá chương trình đào tạo là: Mô hình đánh giá CIPP gồm đánh giá bối cảnh (Context), đánh giá đầu vào (Input), đánh giá quá trình (Process) và đánh giá sản phẩm (Product); Mạng lưới đánh giá 4 bước của Kirkpatrick và mô hình đánh giá dựa trên mục tiêu đào tạo. Những mô hình này có khả năng giúp các nhà sản xuất quyết định đánh giá hiệu quả và hiệu quả của các chương trình, dự án.

Các cuộc thảo luận dựa trên hơn 50 nguồn khác nhau trong các tài liệu và tập trung vào những ưu điểm và nhược điểm của các mô hình này. Mối quan tâm về giáo dục, chi phí và hiệu quả, kết quả chương trình, trách nhiệm giải trình và cung cấp hỗ trợ cho những người cần được thể hiện rõ trong lực lượng lao động. đánh giá chương trình được sử dụng để đo lường sự tiến bộ trong việc đạt được mục tiêu, cải thiện thực hiện chương trình, cung cấp trách nhiệm thông tin cho các bên liên quan, đảm bảo các tổ chức tài trợ về hiệu quả, phát triển cộng đồng, hỗ trợ cho các sáng kiến, và thông báo quyết định chính sách. 20] đã đưa ra mô Môi trường E hình đánh giá IEO (tam giác I,E,O) gồm có sự đo lường đầu vào (Inputs), thông qua quá trình tác động của môi trường (Evironment) lên kết quả đạt được và sau đó đo lường đầu ra (Outputs).

Theo mô hình Đầu vào I Đầu ra O đánh giá này, sự tác động của Hình1.1: Mô hình đánh giá I,E,O. 6 môi trường lên kết quả đạt được là trọng tâm đầu vào và đầu ra là hai trạng thái khác nhau của người học. Môi trường là kinh nghiệm thực tiễn trong khoảng thời gian đào tạo. Đầu vào có thể xem là các yếu tố giới hạn mà qua các yếu tố môi trường là những phương thức, kinh nghiệm, thực tiễn, người học đạt được các yếu tố đầu ra.

Đầu ra là yếu tố cuối cùng của quá trình đào tạo hướng đến. Như vậy, việc đánh giá này diễn ra xuyên suốt quá trình đào tạo. Quá trình này bao gồm tất cà việc thu thập thông tin liên quan đến các hoạt động người học, nhân viên và tổ chức hoạt động. Các thông tin thu được ở nhiều dạng khác nhau, nhưng động cơ cơ bản để thu thập nó là cải thiện các chức năng của chính nó và những người liên quan.

Trong nghiên cứu: “Có phải chương trình nghề nghiệp và giáo dục kỹ thuật tại Trường Cao đẳng Cộng đồng California được kết nối với thị trường lao động ?” (Are career and technical education programs at California Community Colleges aligned with labor markets?), tác giả Eric Joseph Chisholm [51, tr. 2-3] đề cập đến hai vấn đề sau: Làm thế nào các chương trình nghề nghiệp và giáo dục kỹ thuật mà người học hoàn thành phù hợp các công việc được tạo ra từ một cách chặt chẽ từ 2008 – 2010 và có thể dự báo trong một thập kỷ tới? Làm thế nào các chương trình nghề nghiệp và giáo dục kỹ thuật mà các trường đại học cung cấp phù hợp với các công việc tạo ra giữa năm 2008 và 2010 và trong một thập kỷ tiếp theo? Tác giả phân tích các khía cạnh của trường Cao đẳng cộng đồng California và sử dụng các dịch vụ và các giải thưởng, giúp cung cấp những thông tin mới; đặc biệt là các dịch vụ có thể chỉ ra những ngành nghề mà nhà trường chọn để tập trung phát triển với nguồn lực của họ. Trong bài giảng: “Xây dựng đánh giá trong trường học và nơi làm việc” (Developing assessment in school and workplaces),Patrick Griffin [59, tr. 3-4]đã nêu lên năm thành tố có thể được nhìn thấy để có sự tương đồng về kết quả đạt được.

Trong biểu đạt như một người học được dự kiến sẽ thay đổi, liên kết các kiến thức khác, chứng minh kiến thức bậc cao, phát triển hay xây dựng các kỹ năng và kiến thức trước đây, khái quát hóa hoặc chuyển giao kiến thức trong bối cảnh mới. Đánh giá dựa vào năng lực cá nhân và kết quả giáo dục giúp học thấy rằng người học đã đạt được kết quả nhất định. Tập trung vào những thay đổi có thể chứng minh ở người học. 7 Theo tác giả bài viết Lynn Whelan [56, tr.

198], bài viết đề cập đến “việc đánh giá năng lực của các nhân viên điều dưỡng trong ngành y tế. Việc đánh giá năng lực của nhân viên ngành này được định nghĩa dựa vào các yếu tố như kiến thức, kỹ năng và thái độ cư xử quá trình làm việc nhằm đạt sự chính xác và hiệu quả trong công việc mà ngành y đòi hỏi. Việc đánh giá thường xuyên năng lực nhân viên ngành y tế nhằm để nâng cao chất lượng phục vụ và việc đánh giá năng lực là việc làm cần thiết để giúp cơ sở y tế có chất lượng phục vụ tốt cho khách hàng và bệnh nhân của họ”. Đối với các công trình nghiên cứu ngoài nước có các luận điểm khoa học có thể kế thừa trong “Nghiên cứu sự phù hợp tay nghề của học viên với thị trường lao động: trường hợp Nghề làm bánh tại TP.HCM” như sau: - Mỗi đơn vị dạy nghề đều có một quy trình đảm bảo chất lượng riêng.

Tùy theo mô hình hoạt động và quản lý mà mỗi đơn vị đào tạo sẽ áp dụng, cải tiến và phát triển sao cho phù hợp với điều kiện thực tế. Cơ quan đảm bảo chất lượng thực hiện việc đánh giá và kiểm soát chất lượng bên ngoài (kiểm định chất lượng) để đưa ra báo cáo về các ưu điểm và các khuyến nghị đối với các đơn vị dạy nghề tự hoàn thiện các quy trình dựa trên thực tế giảng dạy tại các đơn vị. - Các giai đoạn cần thiết trong việc đảm bảo chất lượng của đơn vị dạy nghề bao gồm: Xác lập chuẩn đánh giá; xây dựng các quy trình; xác định các tiêu chí đánh giá; vận hành đo lường, đánh giá, thu thập và xử lí số liệu. - Hệ thống đảm bảo chất lượng đào tạo bao gồm cơ cấu tổ chức, các thủ tục, các quá trình và các nguồn lực cần thiết của các đơn vị dạy nghề dùng để thực hiện quản lí đồng bộ, đạt được những tiêu chuẩn, tiêu chí và các chỉ số cụ thể do Nhà Nước ban hành sau cho phù hợp với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và xã hội.2 Các công trình nghiên cứu trong nước.1 Những nghiên cứu về đảm bảo chất lượng ở trong nước.

Ở nước ta, Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng [30, tr.25]đã hệ thống hóa hệ thống quản lý chất lượng theo 5 mô hình: Kiểm tra chất lượng, kiểm soát chất lượng; đảm bảo chất lượng; quản lý chất lượng và quản lý chất lượng tổng thể và đã có bộ tài liệu hướng dẫn cho các doanh nghiệp thực hiện quản lý chất lượng theo ISO. 8 Theo tác giả Phạm Thành Nghị [28], trong tác phẩm “Quản lí chất lượng giáo dục đại học” đã nêu ra 03 cấp độ khác nhau của quản lý chất lượng: quá trình quản lí nói chung xuất phát từ quản lí truyền thống (hành chính tập trung - mọi chuyện được kiểm tra, kiểm soát) đến quản lý hiện đại (phi tập trung - thông qua các quy trình, cơ chế chịu trách nhiệm nhất định), đảm bảo chất lượng và quản lý chất lượng tổng thể. Trong tác phẩm “Giáo dục nghề nghiệp đáp ứng thị trường lao động”, TS. Nguyễn Đức Trí [15] cho rằng: Trong lĩnh vực dạy nghề hiện nay đã áp dụng các cấp độ này với các mô hình khác nhau tùy theo đặc điểm của từng CSDN.

Trong nghiên cứu “Một số vấn đề về quản lí cơ sở dạy nghề”, đồng tác giả Nguyễn Đức Trí và Phan Chính Thức [14] đã nêu: Ba việc đảm bảo chất lượng đào tạo chủ yếu đó là: Đánh giá, kiểm toán và kiểm định.