Luận văn tốt nghiệp nhiên cứu đặc điểm sinh vật học loài lim xẹt peltophorum tonkinensis a chev tại huyện na hang tỉnh tuyên quang

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp nhiên cứu đặc điểm sinh vật học loài lim xẹt peltophorum tonkinensis a chev tại, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Lỳ Pó Hừ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thoa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Vật Học Loài Lim Xẹt (Peltophorum Tonkinensis) Tại Huyện Na Hang, Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.3. Nghiên cứu về đặc điểm sinh vật học, sinh thái học thực vật
• 2.4. Nghiên cứu về họ đậu (Fabaceae)
• 2.5. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.6. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học thực vật
• 2.7. Nghiên cứu về loài cây Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis A.Chev)
• 2.8. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu
• 2.8.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 2.8.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu chung
• 3.4.2. Phương pháp kế thừa
• 3.4.3. Phương pháp nghiên cứu ngoại nghiệp
• 3.4.4. Phương pháp nội nghiệp
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái loài cây Lim xẹt
• 4.1.1. Đặc điểm hình thái thân cây
• 4.1.2. Đặc điểm hình thái lá
• 4.1.3. Đặc điểm hình thái hoa, quả
• 4.2. Đặc điểm cấu trúc tầng cây gỗ nơi có loài cây Lim xẹt phân bố
• 4.2.1. Tổng hợp thông tin trên các OTC đã lập
• 4.2.2. Đặc điểm cấu trúc tổ thành và mật độ tầng cây gỗ
• 4.2.3. Cấu trúc tầng thứ rừng nơi có Lim xẹt phân bố
• 4.3. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái nơi loài cây Lim xẹt phân bố
• 4.3.1. Đặc điểm khí hậu nơi loài cây Lim xẹt phân bố
• 4.3.2. Đặc điểm phân bố của cây Lim xẹt theo độ cao
• 4.3.3. Đặc điểm đất đai nơi có loài cây Lim xẹt phân bố
• 4.3.4. Đặc điểm tầng cây bụi và thảm tươi nơi có loài cây Lim xẹt phân bố
• 4.4. Nghiên cứu đặc điểm tái sinh tự nhiên nơi có loài Lim xẹt phân bố
• 4.4.1. Tổ thành cây tái sinh
• 4.4.2. Đặc điểm cấu trúc mật độ và tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng
• 4.4.3. Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh
• 4.4.4. Phân bố cây tái sinh theo cấp chiều cao
• 4.5. Đề xuất các biện pháp bảo vệ và phát triển loài Lim xẹt
• 4.5.1. Giải pháp về cơ chế chính sách
• 4.5.2. Giải pháp về khoa học kỹ thuật
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về loài Peltophorum tonkinensis

Loài cây lim xẹt (Peltophorum tonkinensis) thuộc họ Fabaceae, là một trong những loài cây có giá trị kinh tế cao tại Việt Nam. Cây có chiều cao từ 20 đến 30 mét, với tán tròn và cành tập trung ở ngọn. Vỏ cây có màu đen, sần sùi, trong khi lá có dạng lá kép lông chim, màu xanh thẫm ở mặt trên và xanh trắng ở mặt dưới. Hoa của cây có màu vàng tươi, mọc thành chùm, và quả dạng đậu dẹt dài từ 10 đến 12 cm. Gỗ của cây lim xẹt được sử dụng rộng rãi trong xây dựng và sản xuất đồ nội thất. Việc nghiên cứu đặc điểm sinh vật học của loài cây này không chỉ giúp bảo tồn mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển bền vững tài nguyên rừng tại khu vực Na Hang, Tuyên Quang.

II. Đặc điểm sinh thái của loài lim xẹt tại Na Hang

Khu vực Na Hang, Tuyên Quang có điều kiện tự nhiên phong phú, tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của loài Peltophorum tonkinensis. Đặc điểm khí hậu nơi đây có mùa mưa và mùa khô rõ rệt, với độ ẩm cao, giúp cây sinh trưởng tốt. Đất đai tại khu vực này chủ yếu là đất phù sa, giàu dinh dưỡng, thích hợp cho sự phát triển của cây. Nghiên cứu cho thấy, cây lim xẹt thường phân bố ở các khu vực có độ cao từ 300 đến 800 mét so với mực nước biển, nơi có ánh sáng đầy đủ và độ ẩm cao. Việc bảo tồn và phát triển loài cây này không chỉ góp phần vào việc bảo vệ đa dạng sinh học mà còn giúp cải thiện môi trường sống cho các loài động thực vật khác.

III. Tình trạng và giải pháp bảo tồn loài Peltophorum tonkinensis

Hiện nay, loài lim xẹt đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng do khai thác quá mức và mất môi trường sống. Việc nghiên cứu và đánh giá tình trạng của loài cây này là rất cần thiết. Đề xuất các biện pháp bảo vệ như khoanh nuôi, trồng bổ sung và bảo vệ môi trường sống tự nhiên là những giải pháp khả thi. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương trong việc bảo tồn loài cây này. Việc nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của Peltophorum tonkinensis cũng như các lợi ích mà nó mang lại cho môi trường và kinh tế địa phương là rất quan trọng.

IV. Ứng dụng và giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về loài Peltophorum tonkinensis không chỉ có giá trị trong việc bảo tồn mà còn có ứng dụng thực tiễn trong phát triển kinh tế địa phương. Gỗ của cây có chất lượng cao, có thể được sử dụng trong ngành xây dựng và sản xuất đồ nội thất. Ngoài ra, cây còn có khả năng cải thiện môi trường sống, chống xói mòn và tạo bóng mát cho các khu đô thị. Việc phát triển các dự án trồng cây lim xẹt sẽ góp phần vào việc bảo vệ tài nguyên rừng và phát triển bền vững tại khu vực Na Hang, Tuyên Quang.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành lâm nghiệp Việt Nam đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng đi kèm với thách thức lớn về tình trạng suy thoái tài nguyên rừng tự nhiên. Vấn đề cấp thiết đặt ra là tìm kiếm và phát triển các loài cây bản địa có tốc độ sinh trưởng nhanh, phẩm chất gỗ tốt đáp ứng công nghiệp chế biến đồ gia dụng, đồng thời phát huy chức năng phòng hộ và bảo tồn môi trường sinh thái.

Tính đến ngày 31/12/2019, tổng diện tích đất có rừng trên toàn quốc đạt trên 14,6 triệu ha (trong đó rừng tự nhiên đạt gần 10,3 triệu ha, rừng trồng trên 4,3 triệu ha; diện tích đủ tiêu chuẩn tính tỷ lệ che phủ đạt trên 13,8 triệu ha, tương ứng độ che phủ 41,89%). Dù cơ cấu cây trồng lâm nghiệp đã được định hình qua nhiều giai đoạn, nhiều diện tích trồng rừng phục hồi vẫn chưa đạt hiệu quả do những hạn chế về mặt kỹ thuật lâm sinh và việc lựa chọn loài cây chưa phù hợp với điều kiện lập địa. Do đó, xu hướng bổ sung cơ cấu cây trồng bằng các loài cây bản địa thông qua giải pháp khoanh nuôi xúc tiến tái sinh kết hợp trồng bổ sung đang trở thành định hướng ưu tiên.

Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis A.Chev), thuộc phân họ Vang (Caesalpiniaceae), họ Đậu (Fabaceae), là loài cây thân gỗ bản địa đa tác dụng. Cây có tán lá xanh, hoa vàng đẹp, thường được trồng làm bóng mát, tạo cảnh quan đô thị, công viên, trường học, đồng thời được trồng ở các vùng ven biển nhằm chắn gió, cố định cát và chống sạt lở đất. Gỗ Lim xẹt có màu hồng, thớ mịn, ít bị cong vênh hay mối mọt, mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, trong tự nhiên, loài cây này đang bị khai thác quá mức; số lượng cá thể trưởng thành đã bị chặt phá trên 50%, khiến loài đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học loài cây Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis A.Chev) tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang" được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn, gây trồng và phát triển loài cây này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm ba nhiệm vụ:

1. Xác định được một số đặc điểm cấu trúc tầng cây gỗ nơi có loài Lim xẹt phân bố.
2. Xác định được một số đặc điểm tái sinh tự nhiên của rừng và loài Lim xẹt tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang.
3. Đề xuất được một số giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm bảo vệ, phát triển loài Lim xẹt nói riêng và các loài cây bản địa nói chung.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Loài cây Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis A.Chev).
• Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu đặc điểm hình thái, cấu trúc tầng cây gỗ (tổ thành, mật độ, tầng thứ, độ tàn che), đặc điểm sinh thái nơi phân bố (đất đai, khí hậu, cây bụi thảm tươi) và đặc điểm tái sinh tự nhiên của loài.
• Phạm vi không gian: Khu C thuộc địa bàn hai xã Yên Hoa và Thượng Nông, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang.
• Phạm vi thời gian: Quá trình điều tra thực địa và thu thập dữ liệu được tiến hành từ tháng 01/2020 đến tháng 05/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh thái học cá thể và quần thể thực vật rừng nhiệt đới (vận dụng quan điểm của Odum, Stephen, Richards P.W., Thái Văn Trừng), lý luận về cấu trúc tầng thứ, diễn thế sinh thái và tái sinh rừng tự nhiên. Về phân loại thực vật, đề tài tham khảo các hệ thống phân loại APG, Cronquist cũng như các tài liệu phân loại thực vật rừng Việt Nam của Lê Mộng Chân và Lê Thị Huyên đối với họ Đậu (Fabaceae / Leguminosae sensu lato) và phân họ Vang (Caesalpiniaceae / Caesalpinioideae). Về phân chia trạng thái rừng, tác giả áp dụng hệ thống phân loại trạng thái rừng gỗ tự nhiên theo Quy phạm Thiết kế Kinh doanh rừng QPN 6–84 (có sửa đổi) do Bộ Lâm nghiệp ban hành.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa điều tra ngoại nghiệp tại hiện trường và xử lý số liệu nội nghiệp theo các tiêu chuẩn lâm học hiện hành:

Nội dung nghiên cứu	Phương pháp và quy mô thu thập dữ liệu	Chỉ tiêu / Công thức xử lý
Nghiên cứu hình thái học	Quan sát, chụp ảnh, đo đếm trực tiếp trên 03 cây đại diện trưởng thành cho mỗi tuyến điều tra; kẹp tiêu bản thực vật.	Mô tả chi tiết kích thước, màu sắc, đặc tính của thân, vỏ, cành, lá kép, lá chét, hoa, quả, hạt và rễ.
Đặc điểm thổ nhưỡng	Đào 01 phẫu diện đất đại diện kích thước $1{,}2 \times 0{,}8 \times 1{,}0\text{ m}$ tại vị trí có cây phân bố theo Sổ tay điều tra quy hoạch rừng (1995).	Phân tầng phát sinh ($A_0, A_1, A_2, AB, B_1, B_2, BC, C, D$); màu đất theo thang màu Munsell (1975); thành phần cơ giới bằng phương pháp vê giun; xác định độ chặt, tỷ lệ đá lẫn, rễ cây.
Cấu trúc tầng cây gỗ	Thiết lập 12 ô tiêu chuẩn (OTC) diện tích $1.000\text{ m}^2$ ($40 \times 25\text{ m}$), gồm 06 OTC ở vị trí chân đồi và 06 OTC ở vị trí sườn đồi.	Đo $D_{1.3} \ge 20\text{ cm}$, đo $H_{vn}$, $H_{dc}$, $D_t$; tính tiết diện ngang $G_i$, độ ưu thế tương đối $D_i%$, tỷ lệ số cá thể $N_i%$, chỉ số giá trị quan trọng $IVI = N_i% + D_i%$ theo Curtis (1959); tính mật độ $N\text{ (cây/ha)}$.
Cấu trúc tầng thứ & Độ tàn che	Phân chia tầng tán thẳng đứng ($A_1, A_2, A_3, B, C$); đo độ tàn che tại 5 điểm/OTC bằng máy Spherical Densiometer Model-A.	Xác định mức độ liên tục của tán rừng và tỷ lệ che phủ trung bình của tầng cây cao.
Điều tra cây tái sinh	Lập 05 ô dạng bản (ODB) kích thước $5 \times 5\text{ m}$ ($25\text{ m}^2$) tại 4 góc và 1 trung tâm trong mỗi OTC (tổng cộng 60 ODB).	Xác định tên loài, nguồn gốc (hạt/chồi), phẩm chất (Tốt, Trung bình, Xấu), cấp chiều cao, mật độ tái sinh ($N/S$), công thức tổ thành tái sinh ($n% \ge 5%$), hệ số tổ thành $K_i = (n_i / N) \times 10$.
Điều tra cây bụi, thảm tươi	Khảo sát trên toàn bộ diện tích 12 OTC.	Nhận diện thành phần loài, đo chiều cao bình quân và ước tính độ che phủ mặt đất (%).

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm: dữ liệu sơ cấp thu thập trực tiếp từ 12 OTC và 60 ODB tại xã Yên Hoa và Thượng Nông; dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Na Hang (2019), các tài liệu khí tượng - thủy văn địa phương và báo cáo hiện trạng sử dụng đất lâm nghiệp của Chi cục Kiểm lâm, Hạt Kiểm lâm Na Hang.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc bảo vệ nguồn gen và nghiên cứu đặc tính sinh vật học của các loài cây gỗ bản địa có giá trị kinh tế và sinh thái cao. Xác định mục tiêu nghiên cứu, đối tượng Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis), ý nghĩa học thuật trong việc củng cố phương pháp điều tra rừng thực địa và ý nghĩa thực tiễn trong công tác khoanh nuôi, bảo tồn, phục hồi rừng tự nhiên tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang.

Phần 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Tổng hợp toàn diện các cơ sở lý luận và kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước:

• Nghiên cứu trên thế giới: Khái lược lịch sử phát triển của sinh thái học thực vật (Haeckel, Odum, Stephen D.ry); các nghiên cứu phân tầng rừng nhiệt đới của Richards P.W. (1952); mô hình hóa cấu trúc rừng bằng hàm toán học của Balley, P. (1971); tổng quan về họ Đậu (Fabaceae sensu lato) với khoảng 650–730 chi và trên 18.000–19.000 loài, đặc tính nốt sần cố định đạm (Rhizobium).
• Nghiên cứu tại Việt Nam: Phân tích các công trình nghiên cứu cấu trúc, tái sinh rừng của Thái Văn Trừng, Bảo Huy; các nghiên cứu sinh học cây rừng bản địa (Nguyễn Bá Chất nghiên cứu Lát hoa; Vũ Văn Cần nghiên cứu Chò đãi; Phan Nguyên Xuất nghiên cứu Thông nàng; Lê Phương Triều nghiên cứu Trai lý; Vương Hữu Nhị nghiên cứu Căm xe; Vũ Văn Khoát nghiên cứu Dầu đồng và Cà chít). Đánh giá các công trình trực tiếp về Lim xẹt của Lê Mộng Chân, Lê Thị Huyên (2000) và Phạm Thị Nga (2000), chỉ ra rằng các dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm chuyên sâu về loài Lim xẹt tại khu vực miền núi phía Bắc còn rất hạn chế.
• Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu: Huyện Na Hang nằm ở tọa độ $22^\circ14' - 22^\circ42'$ vĩ Bắc, $105^\circ08' - 105^\circ36'$ kinh Đông; địa hình đồi núi hiểm trở thuộc cánh cung Sông Gâm, lưu vực hai con sông lớn là sông Gâm (53 km) và sông Năng (25 km). Khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, nhiệt độ trung bình năm $22 - 25^\circ\text{C}$ (trung bình mùa nóng $26^\circ\text{C}$, cao nhất $40^\circ\text{C}$, thấp nhất $0^\circ\text{C}$), độ ẩm không khí trung bình 85%. Tổng diện tích tự nhiên là 147.000 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm 70,64% (103.959,21 ha), đất nông nghiệp chiếm 5,15% (7.583,93 ha). Dân số năm 2019 khoảng 54.000 người gồm 14 dân tộc, trong đó người Tày chiếm 57,52%, Dao chiếm 23,38%, Kinh chiếm 9,72%, H'Mông chiếm 5,31%.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xây dựng sơ đồ quy trình nghiên cứu tổng quát gồm 4 bước: Thu thập kế thừa tài liệu; Điều tra thu thập số liệu ngoại nghiệp (hình thái, cấu trúc, tái sinh, đất đai); Tổng hợp phân tích nội nghiệp; Đề xuất giải pháp lâm sinh. Quy định tiêu chuẩn thiết lập 12 OTC $1.000\text{ m}^2$ và 60 ODB $25\text{ m}^2$; chuẩn hóa phương pháp mô tả phẫu diện đất 5 tầng chính và các công thức toán học xác định tổ thành, mật độ, chất lượng cây tái sinh và độ tàn che.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung công bố và phân tích các phát hiện thực nghiệm về loài Lim xẹt tại huyện Na Hang:

• Đặc điểm hình thái học: Cây thân gỗ lớn cao khoảng 25 m, thân tròn thẳng, gốc có bạnh vè nhỏ, vỏ ngoài màu nâu sần sùi chứa nhiều lỗ bì, khi già nứt dạng vảy hoặc mảng lớn, lớp vỏ trong có màu nâu đỏ; phân cành thấp, tán lá rậm hình mâm xôi. Lá kép lông chim 2 lần chẵn; cuống chính dài 7–16 cm không có tuyến; cuống thứ cấp dài 12 cm; lá chét mọc đối, hình trái xoan thuôn gần tròn, đuôi nêm hơi lệch, kích thước dài 1–2 cm, rộng 0,5–1 cm, phiến lá nhẵn, nách gân ở mặt dưới có túm lông, gân bên có từ 12–15 đôi nổi rõ. Cụm hoa chùm viên chùy ở nách lá gần đầu cành; hoa nhỏ đường kính khoảng 2 cm, tràng có 4 cánh màu vàng có lông, 10 nhị rời phủ lông nâu rỉ sắt ở gốc chỉ nhị. Quả dạng quả đậu dẹt, dài 10–12 cm (dao động 9–13 cm, rộng 2,5–3 cm), mép mỏng thành cánh, không tự nứt; hạt nằm chéo góc $45^\circ$, màu cánh gián bóng và cứng.
• Cấu trúc tầng cây gỗ: Kết quả điều tra trên 12 OTC cho thấy Lim xẹt phân bố ở các trạng thái rừng thứ sinh phục hồi sau nương rẫy và khai thác (nhóm II và III theo QPN 6-84). Phân tích cấu trúc tổ thành và mật độ cá thể ở hai vị trí địa hình (chân đồi và sườn đồi) chỉ ra sự biến động của chỉ số $IVI$, trong đó Lim xẹt tham gia vào công thức tổ thành tầng ưu thế sinh thái cùng các loài cây bạn đi kèm.
• Đặc điểm sinh thái: Lim xẹt phân bố chủ yếu ở đai độ cao thấp dưới 600 m, xuất hiện tập trung ở vị trí chân đồi và sườn đồi thoát nước tốt. Phẫu diện đất ghi nhận tầng đất sâu trung bình, tầng thảm mục $A_0$ phát triển, thành phần cơ giới từ thịt nhẹ đến sét nhẹ, đất có kết cấu viên hạt ở tầng mặt và hơi chặt ở tầng tích tụ $B$. Tầng cây bụi và thảm tươi dưới tán có độ che phủ trung bình, phản ánh môi trường rừng thứ sinh đang trong quá trình phục hồi.
• Đặc điểm tái sinh tự nhiên: Cây tái sinh của Lim xẹt xuất hiện ở cả hai nguồn gốc hạt và chồi, trong đó tái sinh hạt chiếm ưu thế ở các khoảng trống có ánh sáng nhẹ hoặc mép tán. Mật độ cây tái sinh, tỷ lệ cây có triển vọng (cây sinh trưởng tốt, thân thẳng, không cụt ngọn), phân bố cây con theo các cấp chiều cao ($H < 0{,}5\text{ m}$; $0{,}5 - 1{,}0\text{ m}$; $H > 1{,}0\text{ m}$) và mối quan hệ khoảng cách phân bố xung quanh cây mẹ được định lượng chi tiết qua 60 ODB.
• Giải pháp bảo vệ và phát triển: Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ gồm: Giải pháp cơ chế, chính sách (tăng cường giao đất giao rừng, tuyên truyền Luật Lâm nghiệp, nâng cao hiệu quả chi trả dịch vụ môi trường rừng, ngăn chặn khai thác trộm); Giải pháp khoa học kỹ thuật (khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên có biện pháp tỉa thưa cây che bóng, bảo vệ nghiêm ngặt cây mẹ gieo giống, thu hái hạt giống đạt chuẩn và ứng dụng kỹ thuật gieo ươm cây con tạo nguồn vật liệu trồng phục hồi rừng).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm lược các kết quả chính về hình thái, sinh thái, cấu trúc và khả năng tái sinh của Lim xẹt tại khu vực nghiên cứu; đề xuất các cơ quan quản lý rừng tại địa phương đưa Lim xẹt vào danh mục loài cây bản địa ưu tiên phục hồi rừng và mở rộng quy mô nghiên cứu vật hậu học.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp hệ thống số liệu định lượng về đặc tính sinh vật học và phân bố sinh thái của loài Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis) tại khu vực Na Hang, Tuyên Quang:

Chỉ tiêu lâm học / Hình thái	Kết quả định lượng trích xuất từ văn bản
Chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$)	Đạt khoảng $25\text{ m}$ ở cây trưởng thành.
Đặc điểm vỏ và thân	Vỏ màu nâu, sần sùi nhiều lỗ bì; nứt vảy/mảng khi già; gốc có bạnh vè nhỏ; lớp vỏ trong màu nâu đỏ.
Kích thước cơ quan sinh dưỡng (Lá)	Lá kép lông chim 2 lần chẵn; cuống chính $7 - 16\text{ cm}$; cuống thứ cấp $12\text{ cm}$; lá chét $1 - 2\text{ cm} \times 0{,}5 - 1\text{ cm}$; có $12 - 15$ đôi gân bên.
Kích thước cơ quan sinh sản (Hoa, Quả)	Hoa nhỏ đường kính $\approx 2\text{ cm}$, tràng 4 cánh màu vàng có lông; quả đậu dẹt dài $10 - 12\text{ cm}$, hạt xếp nghiêng góc $45^\circ$.
Quy mô điều tra lâm học	12 OTC ($1.000\text{ m}^2/\text{OTC}$, tổng diện tích $1{,}2\text{ ha}$); 60 ODB ($25\text{ m}^2/\text{ODB}$, tổng $1.500\text{ m}^2$); 01 phẫu diện đất ($1{,}2 \times 0{,}8 \times 1{,}0\text{ m}$).
Phân bố địa hình	Phân bố chủ yếu ở 2 vị trí lập địa: Chân đồi (06 OTC) và Sườn đồi (06 OTC) thuộc xã Yên Hoa và xã Thượng Nông.

Hệ thống giải pháp và đóng góp của khóa luận:

• Giải pháp cơ chế - chính sách: Thực hiện tốt công tác giao đất giao rừng gắn với sinh kế của 1.193 hộ dân địa phương; tăng cường tuần tra, phòng cháy chữa cháy rừng và giám sát các điểm nóng khai thác lâm sản trái phép; lồng ghép nguồn kinh phí từ dịch vụ môi trường rừng để hỗ trợ nhân dân khoanh nuôi bảo vệ rừng.
• Giải pháp kỹ thuật lâm sinh: Áp dụng phương thức khoanh nuôi xúc tiến tái sinh kết hợp trồng bổ sung; thực hiện các biện pháp điều chỉnh độ tàn che (tỉa cành, phát dọn dây leo, cây bụi chèn ép) xung quanh các ô có cây Lim xẹt tái sinh nhằm tạo không gian dinh dưỡng và ánh sáng cho cây con sinh trưởng; chọn lọc các cá thể cây mẹ khỏe mạnh để thu hái hạt giống và nhân giống nhân tạo.
• Đóng góp học thuật: Khóa luận đã bổ sung cơ sở dữ liệu thực nghiệm về hình thái học, cấu trúc lâm phần và đặc điểm tái sinh tự nhiên của loài Lim xẹt tại khu vực vùng núi cao phía Bắc tỉnh Tuyên Quang. Đây là nguồn tài liệu dẫn chứng cụ thể phục vụ công tác quy hoạch bảo tồn nguồn gen cây bản địa và hỗ trợ kỹ thuật gây trồng rừng phòng hộ, rừng cảnh quan.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Thời gian thực hiện đề tài ngắn (5 tháng, từ tháng 01/2020 đến tháng 05/2020), do đó chưa thể theo dõi liên tục toàn bộ chu kỳ vật hậu học (thời gian ra lộc non, nở hoa rộ, đậu quả và quả chín phát tán) trong suốt một năm hoàn chỉnh.
  • Phạm vi khảo sát thực địa mới chỉ tập trung tại 12 OTC thuộc khu C (hai xã Yên Hoa và Thượng Nông), chưa bao quát toàn diện các tiểu vùng địa hình khác của huyện Na Hang.
  • Đặc điểm đất đai mới được đánh giá thông qua việc mô tả hình thái phẫu diện đất ngoài thực địa (màu sắc, thành phần cơ giới vê giun, độ chặt), chưa có điều kiện phân tích các chỉ tiêu hóa - lý chuyên sâu trong phòng thí nghiệm (độ pH, hàm lượng mùn, đạm, lân, kali tổng số và dễ tiêu).

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng tuyến điều tra và lập thêm các ô tiêu chuẩn định vị lâu năm trên toàn địa bàn huyện Na Hang và các khu rừng đặc dụng lân cận (Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang, Cham Chu).
  • Tiến hành nghiên cứu chuyên sâu về sinh lý hạt giống, thử nghiệm các phương pháp xử lý kích thích nảy mầm và xây dựng quy trình kỹ thuật gieo ươm cây con Lim xẹt trong vườn ươm.
  • Thiết lập các mô hình khảo nghiệm trồng rừng bổ sung và trồng thuần loài Lim xẹt trên các dạng lập địa khác nhau để đánh giá tốc độ tăng trưởng đường kính ($D_{1.3}$), chiều cao ($H_{vn}$) và khả năng thích ứng của loài.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu học thuật hữu ích cho các đối tượng sau:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Lâm nghiệp: Sinh viên các ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Quản lý môi trường, Nông lâm kết hợp có thể tham khảo phương pháp thiết kế ô tiêu chuẩn ($1.000\text{ m}^2$), ô dạng bản ($25\text{ m}^2$) và quy trình đào, mô tả phẫu diện đất theo chuẩn điều tra quy hoạch rừng.
• Cán bộ quản lý lâm nghiệp và bảo tồn thiên nhiên: Cán bộ công tác tại các Chi cục Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ, Ban quản lý rừng đặc dụng tại Tuyên Quang và các tỉnh miền núi phía Bắc có thể sử dụng các số liệu về tổ thành và mật độ tái sinh của Lim xẹt để xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và khoanh nuôi xúc tiến tái sinh.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Phần phương pháp tính toán chỉ số giá trị quan trọng $IVI$ của Curtis (1959) kết hợp công thức tổ thành sinh thái của Thái Văn Trừng.
  • Các bảng số liệu chi tiết về đặc điểm phẫu diện đất (Bảng 4.4), tổ thành cây cao tại chân đồi và sườn đồi (Bảng 4.2, 4.3) và các chỉ tiêu tái sinh tự nhiên (Bảng 4.6 đến Bảng 4.10).

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận đã thiết lập bao nhiêu ô tiêu chuẩn và ô dạng bản để thu thập số liệu cấu trúc và tái sinh rừng?
Tác giả đã lập tổng cộng 12 ô tiêu chuẩn (OTC) có diện tích $1.000\text{ m}^2$ ($40 \times 25\text{ m}$), bao gồm 06 OTC ở vị trí chân đồi và 06 OTC ở vị trí sườn đồi. Trong mỗi OTC, tác giả bố trí 05 ô dạng bản (ODB) diện tích $25\text{ m}^2$ ($5 \times 5\text{ m}$) tại 4 góc và 1 trung tâm, tổng số là 60 ODB để điều tra cây tái sinh.

2. Đặc điểm hình thái lá của loài Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis) tại khu vực nghiên cứu được mô tả như thế nào?
Lá Lim xẹt là lá kép lông chim 2 lần chẵn; cuống chính dài 7–16 cm không có tuyến; cuống thứ cấp dài 12 cm. Lá chét mọc đối, hình trái xoan thuôn gần tròn, đuôi nêm hơi lệch, dài 1–2 cm, rộng 0,5–1 cm. Phiến lá nhẵn, nách gân lá ở mặt dưới có túm lông, có 12–15 đôi gân bên nổi rõ ở mặt sau.

3. Chỉ số nào được tác giả sử dụng để xác định công thức tổ thành tầng cây gỗ và vai trò sinh thái của Lim xẹt?
Tác giả sử dụng chỉ số giá trị quan trọng $IVI$ theo công thức của Curtis (1959): $IVI = N_i% + D_i%$ (trong đó $N_i%$ là tỷ lệ phần trăm số cá thể và $D_i%$ là độ ưu thế tương đối về tiết diện ngang thân cây $G_i$). Những loài có chỉ số $IVI \ge 5%$ được đưa vào công thức tổ thành sinh thái của lâm phần.

4. Khảo sát đất đai nơi có loài Lim xẹt phân bố được thực hiện bằng phương pháp nào và kích thước phẫu diện ra sao?
Tác giả đào 01 phẫu diện đất đại diện với kích thước $1{,}2\text{ m (dài)} \times 0{,}8\text{ m (rộng)} \times 1{,}0\text{ m (sâu)}$, sau đó mô tả các tầng đất ($A_0, A, B, C, D$), đánh giá màu sắc theo bảng màu Munsell, xác định thành phần cơ giới bằng phương pháp vê giun thực địa và đo độ chặt, tỷ lệ đá lẫn, rễ cây.

5. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu ngoại nghiệp của đề tài diễn ra khi nào?
Nghiên cứu được tiến hành tại khu C thuộc hai xã Yên Hoa và Thượng Nông, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang. Thời gian nghiên cứu ngoại nghiệp và thu thập số liệu thực địa diễn ra từ tháng 01/2020 đến tháng 05/2020.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lỳ Pó Hừ đã nghiên cứu tương đối toàn diện về đặc điểm hình thái, cấu trúc lâm phần, điều kiện lập địa và khả năng tái sinh tự nhiên của loài cây Lim xẹt (Peltophorum tonkinensis A.Chev) tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang. Thông qua hệ thống 12 ô tiêu chuẩn và 60 ô dạng bản, đề tài đã định lượng rõ mật độ, cấu trúc tổ thành tầng cây cao và tiềm năng tái sinh của loài ở các vị trí chân đồi và sườn đồi. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học xác thực giúp các cơ quan quản lý và người làm công tác lâm nghiệp địa phương triển khai các giải pháp khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, bảo tồn nguồn gen và gây trồng phát triển loài cây bản địa có giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thời kỳ nghiên cứu hệ thực vật có thể. cho rằng“Chỉ cần điều tra trên một diện Luan van 9 tích đủ lớn để có thể bao chùm được sự phong phú của nơi sống nhưng không có sự phân hoá mặt địa lý. Ông gọi đó là hệ thực vật có thể. Tolmachop đã đưa ra một nhận định là số loài của một hệ thực vật có thể ở vùng nhiệt đới ẩm thường là 1500 - 2000 loài (Dẫn theo Nguyễn Toàn Thắng, 2008)[11].

Về vật hậu học: hoạt động sinh học có tính chất chu kỳ của các cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản. Chu kỳ vật hậu của cùng 1 loài phân bố ở các vùng sinh thái khác nhau sẽ có sự sai khác rõ rệt. Điều này có ý nghĩa cần thiết trong nghiên cứu sinh thái cá thể loài và công tác chọn tạo giống. Các công trình như nêu trên cũng đã ít nhiều nêu ra các đặc điểm về chu kỳ hoa, quả và các đặc trưng vật hậu của từng loài, nhóm loài.

Nguyễn Nghĩa Thìn (2007)[16] trong cuốn “Các phương pháp nghiên cứu thực vật” cũng đã đưa ra phương pháp nghiên cứu về vật hậu của loài cây. Nghiên cứu về họ đậu (Fabaceae) Họ Đậu (danh pháp khoa học: Fabaceae) là một họ thực vật. Theo định nghĩa của hệ thống APG thì nó là một họ lớn: Fabaceae sensu lato (nghĩa rộng). ICBN cho phép sử dụng cả Fabaceae (nghĩa rộng) và Leguminosae như là các tên gọi thực vật học tương đương nhau ở mức độ họ.

Hệ thống APG sử dụng tên gọi Fabaceae, Lê Mộng Châu, Lê Thị Huyên (2000). Tuy nhiên, họ Fabaceae có thể định nghĩa khác đi như là Fabaceae sensu stricto (nghĩa hẹp), ví dụ như trong hệ thống Cronquist. Trong các phân loại như thế thì các phân họ Trinh nữ (Mimosoideae) và Vang (Caesalpinioideae) được nâng lên thành cấp họ với tên gọi tương ứng là Mimosaceae và Caesalpiniaceae. Nhóm còn lại có các tên gọi thực vật học tương ứng là Fabaceae và Papilionaceae (nhưng không phải là Leguminosae).

APG coi nhóm này ở mức độ phân họ, với tên gọi Faboideae (tên gọi tương đương của nó trong Leguminosae là Papilionoideae) Lê Mộng Châu, Lê Thị Huyên (2000) [18]. Luan van 10 Khi tra cứu hay tham khảo bất kỳ cuốn sách nào có sử dụng tên gọi Fabaceae, cần phải lưu ý là tên gọi này dùng trong ngữ cảnh nào. Các tên gọi như Leguminosae hay Papilionaceae là rõ ràng và các nhà phân loại học dùng các từ này chủ yếu cùng với tên gọi Leguminosae. Leguminosae (hay Fabaceae sensu lato) là họ lớn thứ hai của thực vật có hoa với 650 chi và trên 18.000 loài, Lê Mộng Châu, Lê Thị Huyên (2000) [18].

Các tên gọi thông thường chủ yếu của các loài trong họ này là đỗ hay đậu và họ này chứa một số loài cây quan trọng bậc nhất trong cung cấp thực phẩm cho con người, chẳng hạn các loại đậu, đỗ, lạc, đậu tương và đậu lăng v. Các loài khác trong họ cũng là các nguồn cung cấp thức ăn quan trọng cho gia súc, gia cầm hoặc để làm phân xanh, chẳng hạn đậu lupin, cỏ ba lá, muồng hay đậu tương. Một số chi như Laburnum, Robinia, Gleditsia, Acacia, Mimosa và Delonix là các loại cây cảnh. Một số loài còn có các tính chất y học hoặc diệt trừ sâu bọ (chẳng hạn Derris) hay sản sinh ra các chất quan trọng như gôm Ả Rập, tanin, thuốc nhuộm hoặc nhựa.

Một số loài, như sắn dây, một loài có nguồn gốc ở khu vực Đông Á, đầu tiên được trồng tại miền đông nam Hoa Kỳ nhằm cải tạo đất và làm thức ăn cho gia súc, nhưng đã nhanh chóng trở thành một loài cỏ dại xâm hại nguy hiểm có xu hướng phát triển trên mọi thứ đất và chèn ép nhiều loài bản địa. Tất cả các thành viên trong họ này đều có hoa chứa 5 cánh hoa, trong đó bầu nhụy lớn khi phát triển được sẽ tạo ra quả thuộc loại quả đậu, hai vỏ của nó có thể tách đôi, bên trong chứa nhiều hạt trong các khoang riêng rẽ. Các loài trong họ này theo truyền thống được phân loại trong ba phân họ, đôi khi được nâng lên thành họ trong bộ Đậu (Fabales), trên cơ sở hình thái học của hoa (đặc biệt là hình dạng cánh hoa): Phân họ Vang (Caesalpinioideae), hay họ Vang - Caesalpiniaceae: Hoa của chúng đối xứng hai bên, nhưng thay đổi nhiều tùy theo từng chi cụ thể, chẳng hạn trong chi Cercis thì hoa tương Luan van 11 tự như hoa của các loài trong phân họ Faboideae, trong khi tại chi Bauhinia thì nó là đối xứng với 5 cánh hoa bằng nhau, Nguyễn Bá (2006) [2]. Phân họ Trinh nữ (Mimosoideae), hay họ Trinh nữ - Mimosaceae: Các cánh hoa nhỏ và thông thường có dạng hình cầu hay là cụm hoa dạng bông và các nhị hoa là bộ phận sặc sỡ nhất của hoa, Nguyễn Bá (2006).

Phân họ Đậu (Faboideae hay Papilionoideae) (họ Fabaceae nghĩa hẹp hay họ Papilionaceae): Một cánh hoa lớn và có nếp gấp trên nó, hai cánh hoa cận kề mọc bên cạnh còn hai cánh hoa dưới chúng nối liền với nhau ở đáy, tạo thành một cấu trúc tương tự như cái thuyền con. Một đặc trưng nổi bật của các loài cây thuộc họ Đậu là chúng là các loại cây chủ cho nhiều loài vi khuẩn tại các nốt sần trên rễ của chúng. Các loại vi khuẩn này được biết đến như là vi khuẩn nốt rễ (rhizobium), có khả năng lấy khí nitơ (N2) trong không khí và chuyển hóa nó thành các dạng chất mà cây có thể hấp thụ được (NO3- hay NH3). Hoạt động này được gọi là cố định đạm.Cây đậu, trong vai trò của cây chủ, còn vi khuẩn nốt rễ, trong vai trò của nhà cung cấp nitrat có ích, tạo ra một quan hệ cộng sinh.

Nghiên cứu ở Việt Nam 2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học thực vật Ở nước ta, nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài cây bản địa đã được thực hiện, và có thể tổng hợp và liệt kê ra đây một số nghiên cứu có liên quan như sau: Bảo Huy (1993) [8] trong nghiên cứu “Góp phần nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng nửa rụng lá – rụng lá ưu thế Bằng lăng (Lagerstroemia calyculata) làm cơ sở đề xuất giải pháp lỹ thuật khai thác - nuôi dưỡng ở Đắk Lắk, Tây Nguyên” đã đề cập đến nhiều nội dung về các đặc điểm sinh học và sinh thái học của loài, các tương quan trong nghiên cứu lâm học, tái sinh, cấu trúc tổ thành,. nhưng tập trung theo điều tra rừng. Các thành phần đi kèm chính với Bằng lăng là Muồng đen (Cassia siamea), Bình Luan van 12 linh (Vitex pubescens), Kháo (Machulus odoratissima), Quế rừng (Cinnamomum iners), Căm xe (Xylia xylocarpa), Lòng mang (Pterospermum heterophyllum), Gõ đỏ (Afzelia xylocarpa).

Thái Văn Trừng (1983) [14] trong nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc rừng ở Kon Hà Nừng đã tổng kết rằng loài cây có tổ thành cao nhất là Giẻ (7,05%) bên cạnh các loài cùng họ là Giẻ đỏ (1,06%) và Giẻ cau (0,42%), tiếp đến là loài Trâm (Syzygium sp. Các loài cây khác có tổ thành từ 1%-5% gồm có Chò đen, Hoóc quang, Hoàng đàn giả, Thông nàng, Trường, Giổi, Bời lời, Dung, Chò xót, Gội, Re, Vạng trứng, Cóc đá, Hoa khế, Dầu, Sến mủ, Bằng lăng. Các ưu hợp thực vật gồm có: Giẻ-Trâm Hoóc quang, Giẻ-Bời lời-Trâm, Trâm-Vạng trứng-Giẻ, Chò đen-Trâm Trám; Bằng lăng-Chò đen-Thành ngạnh, Cà chít-Dầu, Trâm-Giẻ-Giổi. Kết luận cũng đã cho thấy rừng tự nhiên Kon Hà Nừng hiếm thấy có loài cây ưu thế rõ rệt, ngoại trừ một hai hào Cà chít, Cẩm liên, những loài mà mỗi khi dã có kiều kiện tồn tại và phát triển được, chúng chiếm ưu thế tuyệt đối hình thành nên những lâm phần có đặc điểm tiếp cận kiểu hỗn giao song ưu.

Các loài cây trong cùng nhóm loài ưu thế thường có phạm vi phân bố khá trùng hợp nhau về điều kiện lập địa. Nguyễn Bá Chất (1996) [7] đã nghiên cứu đặc điểm lâm học và biện pháp gây trồng nuôi dưỡng cây Lát hoa, ngoài những kết quả nghiên cứu về các đặc điểm phân bố, sinh thái, tái sinh,. tác giả cũng đã đưa ra một số biện pháp kỹ thuật gieo ươm cây con và trồng rừng đối với Lát hoa. Trần Minh Tuấn (1997) [21] đã nghiên cứu một số đặc tính sinh vật học loài Phỉ ba mũi làm cơ sở cho việc bảo tồn và gây trồng tại Vườn Quốc gia Ba Vì - Hà Nội (Hà Tây cũ), ngoài những kết quả về các đặc điểm hình thái, tái sinh tự nhiên, sinh trưởng và phân bố của loài, tác giả còn đưa ra một số định hướng về kỹ thuật lâm sinh để tạo cây con từ hạt và trồng rừng đối với loài cây này.

Vũ Luan van 13 Văn Cần (1997) [17] đã tiến hành nghiên cứu một số đặc điểm sinh vật học của cây Chò đãi làm cơ sở cho công tác tạo giống trồng rừng ở Vườn Quốc gia Cúc Phương, ngoài những kết luận về các đặc điểm phân bố, hình thái, vật hậu, tái sinh tự nhiên, đặc điểm lâm phần có Chò đãi phân bố,. tác giả cũng đã đưa ra những kỹ thuật tạo cây con từ hạt đối với loài cây Chò đãi. Phan Nguyên Xuất (1999) [15] khi nghiên cứu một số đặc điểm sinh vật học loài Thông nàng (Podocarpus imbrricatus Blume) tại tỉnh Gia Lai đã làm rõ được các đặc điểm hình thái, vật hậu của loài cũng như các đặc trưng sinh thái như tái sinh, cấu trúc rừng nơi có Thông nàng sinh sống. Kết quả nêu rõ trong các lâm phần có Thông nàng phân bố thì chúng luôn là loài cây chiếm ưu thế ở tầng cao nhất của lâm phần.

Thành phần đi kèm với nó chủ yếu là Trâm, Bời lời, Mãi táp, Re, Công, Hồng tùng, Hoa khế, Chò xót, Giẻ. Về tái sinh thì loài có thể tái sinh ở các cấp độ tàn che khác nhau nhưng cao nhất là 0,3-0,4; và tái sinh ở trong, mép và ngoài tán của cây mẹ, nhưng ở mép tán là cao nhất. Nghiên cứu cũng chỉ ra một số định hướng biện pháp kỹ thuật lâm sinh chủ yếu đối với loài Thông nàng ở Đắk Lắk. Nguyễn Thanh Bình (2003) [18] đã nghiên cứu một số đặc điểm lâm học của loài Dẻ ăn quả phục hồi tự nhiên tại Bắc Giang.

Với những kết quả nghiên cứu đạt được, tác giả đã đưa ra nhiều kết luận, ngoài những đặc điểm về hình thái, vật hậu, phân bố, cấu trúc và tái sinh tự nhiên của loài, tác giả còn cho rằng phân bố N-H và N-D đều có một đỉnh; tương quan giữa Hvn và D1,3 có dạng phương trình Logarit.