Luận văn thạc sĩ về hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa tại ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam, phân tích và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Đỗ Mai Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thùy Dương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Hoạt Động Môi Giới Phái Sinh Hàng Hóa Tại Ngân Hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa

Hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa tại ngân hàng thương mại là một lĩnh vực quan trọng trong tài chính hiện đại. Môi giới phái sinh không chỉ giúp các nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro mà còn tạo ra cơ hội đầu tư mới. Hàng hóa phái sinh bao gồm các sản phẩm như hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn và hợp đồng hoán đổi. Những sản phẩm này cho phép các nhà đầu tư bảo vệ mình trước những biến động giá cả không lường trước. Theo nghiên cứu, ngân hàng thương mại có vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ môi giới này, giúp kết nối các nhà đầu tư với thị trường. Việc phát triển hoạt động môi giới không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn cho cả nền kinh tế thông qua việc tăng cường tính thanh khoản và ổn định giá cả trên thị trường.

1.1 Khái niệm về phái sinh hàng hóa

Phái sinh hàng hóa là các công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào giá của hàng hóa cơ sở. Chúng được sử dụng để phòng ngừa rủi ro giá cả và tạo ra cơ hội đầu tư. Đầu tư phái sinh cho phép các nhà đầu tư tham gia vào thị trường mà không cần sở hữu hàng hóa thực tế. Các hợp đồng phái sinh như hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn giúp các nhà đầu tư có thể dự đoán và quản lý rủi ro giá cả. Theo các chuyên gia, việc hiểu rõ về thị trường hàng hóa và các công cụ phái sinh là rất cần thiết để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro trong đầu tư.

1.2 Đặc điểm của thị trường phái sinh hàng hóa

Thị trường phái sinh hàng hóa có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính thanh khoản cao và khả năng biến động giá lớn. Quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng trong hoạt động này, giúp các nhà đầu tư bảo vệ tài sản của mình trước những biến động không lường trước. Thị trường này cũng có sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau, từ các nhà đầu tư cá nhân đến các tổ chức tài chính lớn. Sự đa dạng trong các sản phẩm phái sinh cũng tạo ra nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư. Theo các nghiên cứu, việc phát triển thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam còn nhiều tiềm năng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang ngày càng hội nhập.

II. Thực trạng hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) đã có những bước tiến đáng kể trong hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa. Trong giai đoạn 2016-2020, ngân hàng đã phát triển mạnh mẽ các sản phẩm phái sinh, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Hoạt động môi giới tại Techcombank không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng doanh thu mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng thông qua việc cung cấp các giải pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức mà ngân hàng phải đối mặt, bao gồm việc nâng cao nhận thức của khách hàng về tín dụng phái sinh và cải thiện quy trình giao dịch. Theo báo cáo, khối lượng giao dịch phái sinh hàng hóa tại Techcombank đã tăng trưởng ổn định, cho thấy sự phát triển của thị trường hàng hóa tại Việt Nam.

2.1 Quy trình giao dịch phái sinh hàng hóa tại Techcombank

Quy trình giao dịch phái sinh hàng hóa tại Techcombank được thiết kế để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Ngân hàng đã áp dụng các công nghệ hiện đại để tối ưu hóa quy trình giao dịch, từ việc tiếp nhận yêu cầu của khách hàng đến việc thực hiện giao dịch trên sàn. Công cụ tài chính được sử dụng trong giao dịch phái sinh bao gồm hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn, giúp khách hàng có nhiều lựa chọn hơn trong việc quản lý rủi ro. Theo các chuyên gia, việc cải thiện quy trình giao dịch sẽ giúp Techcombank thu hút thêm nhiều khách hàng và nâng cao vị thế trên thị trường.

2.2 Đánh giá thực trạng hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa

Hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa tại Techcombank đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Các chỉ tiêu đánh giá cho thấy ngân hàng cần cải thiện hơn nữa về mặt dịch vụ khách hàng và nâng cao chất lượng sản phẩm. Chiến lược đầu tư phái sinh cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường. Theo các nghiên cứu, việc tăng cường đào tạo nhân lực và nâng cao nhận thức về rủi ro phái sinh sẽ giúp ngân hàng phát triển bền vững trong tương lai.

III. Giải pháp hoàn thiện hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa tại Techcombank

Để hoàn thiện hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa, Techcombank cần triển khai một số giải pháp chiến lược. Đầu tiên, ngân hàng nên tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, từ đó tạo ra sự tin tưởng và gắn bó lâu dài với khách hàng. Đầu tư phái sinh cần được quảng bá rộng rãi để khách hàng hiểu rõ hơn về lợi ích của các sản phẩm này. Thứ hai, ngân hàng cần đa dạng hóa các sản phẩm phái sinh để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc phát triển các sản phẩm mới sẽ giúp ngân hàng thu hút thêm nhiều khách hàng và tăng trưởng doanh thu. Cuối cùng, việc cải thiện quy trình quản lý rủi ro cũng rất quan trọng để bảo vệ ngân hàng và khách hàng khỏi những biến động không lường trước.

3.1 Xây dựng chiến lược thu hút khách hàng

Techcombank cần xây dựng một chiến lược thu hút khách hàng toàn diện và hợp lý. Ngân hàng nên tập trung vào việc phát triển các chương trình khuyến mãi và ưu đãi cho khách hàng mới, đồng thời duy trì mối quan hệ tốt với khách hàng hiện tại. Dịch vụ ngân hàng cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất. Theo các chuyên gia, việc tạo ra các gói sản phẩm liên kết sẽ giúp ngân hàng nâng cao giá trị dịch vụ và thu hút thêm nhiều khách hàng.

3.2 Tăng cường các hoạt động Marketing

Tăng cường các hoạt động marketing là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển hoạt động môi giới phái sinh hàng hóa. Techcombank cần sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để quảng bá sản phẩm phái sinh đến với khách hàng. Việc tổ chức các hội thảo, buổi tọa đàm về thị trường phái sinh cũng sẽ giúp nâng cao nhận thức của khách hàng về các sản phẩm này. Theo các nghiên cứu, việc tăng cường marketing sẽ giúp ngân hàng tạo ra sự khác biệt và thu hút thêm nhiều khách hàng tiềm năng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI PHÁI SINH HÀNG HÓA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. HOẠT ĐỘNG PHÁI SINH HÀNG HÓA 1. Khái niệm về phái sinh hàng hóa Sự vận động và phát triển của nền kinh tế thế giới đã khiến thị trường phái sinh hàng hóa hình thành như một quy luật tất yếu khách quan. Nguồn gốc hình thành của phái sinh hàng hóa xuất phát từ bản chất của hoạt động thương mại, trao đổi mua bán “hàng hóa”.

Khi thế giới xuất hiện thị trường, tức là có sự trao đổi mua bán thì phái sinh hàng hóa cũng manh nha định hình theo. Một thị trường cơ bản phụ thuộc vào quá trình trao đổi, mua bán. Quá trình thương mại này bao gồm hai bước: - Người mua và người bán thỏa thuận mức giá thị trường cho hàng hóa giao dịch. - Hoàn tất trao đổi, thường với một bên thanh toán tiền mặt để đổi lấy một lượng hoàng hóa giao dịch trong thỏa thuận từ trước.

Trong nhiều giao dịch trao đổi, thời gian thỏa thuận giá cả, thời gian thanh toán tiền hay giao hàng là khác nhau. Bởi các nguyên nhân như sự chậm trễ trong chuyển nhượng, do gặp khó khăn trong giao thông vận tải, do mùa vụ thu hoạch của các hàng hóa trao đổi là khác nhau. Do đó, tại các thị trường sơ khai, nhiều giao dịch đã tách biệt giai đoạn thỏa thuận và giai đoạn chuyển tiền hoặc giao hàng. Trong một số trường hợp, việc tách biệt như vậy tạo nên các điều kiện ràng buộc trong thỏa thuận, cơ sở hình thành của giao dịch phái sinh hàng hóa.

Như vậy, sự đa dạng của các thể thức thỏa thuận giao hàng đã phát triển các loại phái sinh. Ở Mỹ vào những năm đầu của thế kỷ 19, những mặt hàng nông sản (chủ yếu là ngũ cốc hoặc các loại hạt tương tự) thường được đưa đến kho hàng ở 9 Chicago từ những trang trại ở Midwest để sau đó di chuyển đến khu vực bờ biển phía Đông. Tuy vậy do nông sản là mặt hàng khó bảo quản nên là nhiều mặt hàng thường bị giảm chất lượng trong thời gian lưu trữ cũng như vận chuyển. Do đó nên giá của hàng hóa thường biến động, từ đó mà những hợp đồng để giao dịch hàng hóa với mức giá ở tương lai bắt đầu xuất hiện, đây là hợp đồng kỳ hạn cho phép người mua thanh toán trước khi giao nhận hàng hóa.

Những hợp đồng kỳ hạn hay quyền chọn được tạo ra để bảo vệ người bán nếu như có biến động bất lợi trên thị trường. Sau khi càng nhiều hàng hóa được chuyển đến kho dự trữ ở đây, thu hút lượng người mua bán lớn thì sàn giao dịch hàng hóa đầu tiên ở Mỹ được thành lập vào năm 1948, được gọi là Sàn giao dịch Chicago (CBOT). Từ đó giúp hàng hóa được giao dịch một cách quy chuẩn hơn với sự xuất hiện của hợp đồng tương lai. Thay vì quản lý số lượng quá lớn hợp đồng giữa các bên thì họ đã cho hiển thị giá hàng hóa của các hợp đồng vừa giao dịch một cách liên tục với những hợp đồng được chuẩn hóa về chất lượng sản phẩm, thời gian giao hàng.

Qua thời gian thì càng nhiều mặt hàng được thêm vào như gạo, thức ăn chăn nuôi, trứng, đậu tương, khoai tây. Trong thế kỷ 20 thì đã xuất hiện nhiều Sàn giao dịch ở Mỹ như Milwaukee, New York, St. nhưng CBOT vẫn là sàn có sức ảnh hưởng lớn đối với những giao dịch hợp đồng tương lai hàng hóa. “Thị trường hàng hóa phái sinh là thị trường phát hành và mua đi bán lại các hàng hóa phái sinh.

Hàng hóa phái sinh, theo cách hiểu chung nhất, là một khoản đầu tư có giá trị phụ thuộc vào giá trị một khoản đầu tư cơ bản khác. Hàng hóa phái sinh là những hợp đồng tài chính, hay công cụ tài chính mà giá trị của nó dựa vào giá trị của các tài sản cơ bản (underlying asset), nhằm mục tiêu khác nhau như phân tán rủi ro, bảo vệ lợi nhuận hoặc tạo lợi nhuận. Các tài sản cơ bản ở đây có thể là tài sản vật chất như nguyên vật liệu, ngũ cốc, hạt có dầu, kim loại, động vật sống, năng 10 lượng…; tài sản tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản nhà ở, bất động sản thương mại, các khoản vay; các chỉ số như lãi suất, tỉ giá, chứng khoán, giá tiêu dùng. Khi giá trị của tài sản cơ bản thay đổi thì giá trị hàng hóa phái sinh của nó cũng thay đổi theo và hàng hóa phái sinh sẽ là đòn bẩy, làm tăng nhiều lần giá trị các tài sản cơ bản.

“ Thị trường phái sinh hàng hóa phát hành và mua đi bán lại các hàng hóa phái sinh, trong đó các hàng hóa phái sinh có tài sản cơ bản là tài sản vật chất như nguyên vật liệu, ngũ cốc, hạt có dầu, kim loại, động vật sống, năng lượng. Đặc điểm của thị trường phái sinh hàng hóa Thị trường phái sinh hàng hóa, bao gồm cả thị trường tập trung hay phi tập trung cùng có những đặc điểm cơ bản sau: - Là thị trường có giá trị giao dịch rất lớn: Khối lượng giao dịch phái sinh hàng hóa cũng như tốc độ tăng trưởng của thị trường đang tăng lên rất nhanh trong giai đoạn gần đây. Với tỷ lệ đòn bẩy từ 1:10 đến 1:20, tùy theo một số mặt hàng (tức số tiền bỏ ra để giao dịch quyền mua hoặc quyền bán bằng 1/30 lần giá trị thật đang giao dịch của hàng hóa), giao dịch hàng hóa mang lại lợi thế không chỉ cho các nhà xuất khẩu trong việc bảo toàn doanh thu, mà tạo cơ hội cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ lướt song, là một kênh đầu tư hấp dẫn. - Là thị trường có tính linh hoạt, mềm dẻo hơn các loại thị trường khác: Các công cụ phái sinh hàng hóa tùy thuộc vào thị trường giao dịch có thể sẽ tuân theo các quy định của thị trường hoặc rất linh hoạt theo nhu cầu của người sử dụng.

- Các loại hàng hóa được giao dịch trên thị trường rất đa dạng: Đối tượng giao dịch trên thị trường phái sinh hàng hóa hiện nay chủ yếu là những sản phẩm thuộc bốn lĩnh vực cơ bản. Hàng hóa lĩnh vực năng lượng bao gồm các sản phẩm như: dầu thô, khí gas. Hàng hóa lĩnh vực kim loại bao gồm các sản 11 phẩm như: quặng sắt, đồng, chì, thiếc, bạch kim… Hàng hóa lĩnh vực nông sản bao gồm các sản phẩm như đậu tương, ngô, lúa mạch… Hàng hóa lĩnh vực nguyên liệu công nghiệp bao gồm các sản phẩm như cao-su, đường, cà- phê, bông sợi… Trong đó ngành hàng nông sản được xem là mặt hàng thường xuyên được giao dịch nhất trên thị trường hiện nay. Tuy nhiên, trên thị trường giao dịch phi tập trung còn đa dạng các loại hàng hóa hơn bởi không phải tuân theo các quy định của Sở giao dịch mà có thể được thiết kế theo nhu cầu sử dụng của các bên tham gia.

- Là thị trường chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá cả của hàng hóa: Giá cả của công cụ phái sinh chịu ảnh hưởng rất lớn từ giá của tài sản cơ sở, do vậy, khi thị trường hàng hóa có sự biến động giá cả lớn, giá của các hợp đồng phái sinh cũng thay đổi liên tục, mang lại lợi nhuận hoặc những khoản lỗ cho các bên tham gia. - Là thị trường có đa dạng các chủ thể tham gia: Các chủ thể tham gia thị trường có thể gồm các pháp nhân, các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư.họ tham gia vào thị trường có thể với vai trò là nhà tạo lập thị trường, nhà tự bảo hiểm, nhà đầu cơ, hay nhà kinh doanh chênh lệch giá. - Là thị trường có rủi ro tiềm ẩn lớn: Việc đầu tư vào các công cụ phái sinh hàng hóa thường chỉ yêu cầu khoản đầu tư thuần ban đầu nhỏ hơn rất nhiều so với giá trị hợp đồng, chính vì có thể sử dụng đòn bẩy tài chính lớn, nên các chủ thể tham gia vào thị trường với mục đích kiếm lời có thể gặp phải rủi ro rất lớn nếu xu hướng thị trường diễn ra không như dự đoán. Phân loại thị trường phái sinh hàng hóa Thị trường phái sinh hàng hóa được chia theo thị trường tập trung và phi tập trung.

Thị trường giao dịch tập trung Phái sinh hàng hóa có thể được giao dịch tại các sở giao dịch phái sinh 12 hàng hóa hoặc các sở giao dịch bình thường. Các sở giao dịch là thị trường tập trung, nơi các chủ thể tham gia thực hiện giao dịch các hợp đồng được chuẩn hóa, với các điều khoản của hợp đồng do sở giao dịch quy định. Sở giao dịch đóng vai trò là trung gian đối với tất cả các chủ thể tham gia và yêu cầu các bên tham gia phải tuân thủ các điều khoản về loại hợp đồng phái sinh được phép giao dịch, chủng loại, chất lượng và số lượng tài sản gốc trong hợp đồng phái sinh, ngày đến hạn của hợp đồng, các điều khoản giao nhận, thanh toán. Sở giao dịch cũng yêu cầu các bên tham gia mua bán phải ký quỹ và thực hiện vai trò trung gian thanh toán giữa bên mua và bên bán.

Trước kia các sở giao dịch tập trung hoạt động theo các hình thức truyền thống, các chủ thể giao dịch tập trung ở sàn giao dịch, dùng ký hiệu tay để biểu thị loại giao dịch mà họ muốn đặt lệnh. Ngày nay, cách thức này đã được thay thế bằng giao dịch điện tử, các chủ thể đặt lệnh thông qua máy tính và hệ thống máy tính sẽ khớp các nhu cầu của người mua và bán. Đặc điểm chung của thị trường giao dịch tập trung: - Có nhà thanh toán bù trừ: Trung tâm thanh toán bù trừ là một bộ phận của Sở giao dịch và đóng vai trò là người trung gian trong các giao dịch. Nó đảm bảo việc thực hiện hợp đồng giữa các bên trong mỗi giao dịch.

- Được đảm bảo thanh toán và phải có ký quỹ: Trung tâm thanh toán bù trừ sẽ tính toán mức lãi/ lỗ của các thành viên mỗi ngày hoặc cuối kỳ để thực hiện việc thanh toán thông qua tài khoản ký quỹ. Tài khoản ký quỹ vừa là nghĩa vụ của thành viên cần thực hiện vừa là khoản dùng để thực hiện thanh toán. - Giá cả theo các lệnh đặt mua bán và các giao dịch rõ ràng về khối lượng và giá cả: Trên thị trường chính thức, khối lượng hàng hóa giao dịch được quy chuẩn. Còn giá cả được niêm yết rõ ràng và minh bạch, từ đó giảm sự không cân xứng về thông tin.

Ngoài ra các Sở giao dịch còn đặt ra những tiêu chuẩn về chất lượng hàng hóa.