Chương 1 NHUNG VAN DE CHUNG VE HÒA GIẢI VỤ ÁN DÂN SỰ. TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ 1. Những vấn dé lý luận về hòa giải vụ án dân sự trong tố tụng dan se 1.1 Khai niệm, đặc diém và ý nghĩa cũa hòa giải vụ án dan sự trong 16 tung dan sir 11.1 Khdi niệm hòa giải vụ ân dân sự trong tổ ting dân sie Xã hội cảng phát triển, cảng phát sinh nhiều mỗi quan hệ x4 hột giữa con người với con người trong các lĩnh vực của đời sống như dân sự, kinh doanh. thương mại, hôn nhân gia định, lao động.
Từ đó, các tranh chấp, mâu thuẫn. nay sinh trong đời sông zã hội có zu hướng tăng nhanh và tính chất ngày cảng phức tạp hơn Điều này đất ra yêu câu phải có các cơ chế giải quyết tranh chấp phủ hợp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, dam bảo sự én định. ‘rat tự 28 hội. Trong đó, hoa giải được coi lả một phương pháp truyén thống, lâu đời va được sử dung rông rối để giải quyết các tranh chấp nay sinh trong đời sông xã hội "Dưới góc độ ngôn ngữ: “Hoa giải làm t pine các bên đẳng ÿ chấm đứt cửu về hoa giải, hau hết các học giã đều cho rằng hoa giải la một cơ chế, mét phương thức hay một hoạt đông nhằm giải quyết tranh chấp thông qua trung, gian.
Theo đó, hoa gidi là một phương thức giải quyết tranh chấp giữa các bên, được tiến hành béi bên thử ba lâm trung gian, hỗ trợ các bến ty nguyên thoả thuận, giải quyết tranh chấp. ` Viên Ngân ngšhc (1998), Từ ting Vit, Mi suất bên BA Nẵng e430) Hiện nay, ở Việt Nam đang tôn tai nhiễu phương pháp giãi quyết tranh. chấp thông qua các thủ tục tố tung vả ngoai tổ tụng, Hoa giãi vu an dân sự (VADS) trong tổ tung dan sw (TTDS) lả một phương thức giãi quyết tranh chấp dân sự được thực hiện trong quá trình giải quyết VADS, trong đó Toa án đồng vai trở trung gian, tổ chức, hướng dẫn, giúp đỡ các bên đương sự thoả thuận. giải quyết tranh chấp dân sự.
Để bảo dim hòa giải hiệu quả các VADS trong tô tung, pháp luật TTDS Việt Nam đã quy định về các vẫn dé liên quan như thẩm. quyền, nguyên tắc, thủ tục tiễn. Tuy nhiên, đến nay trong pháp luật TTDS Viết Nam hiện hảnh vẫn chưa có quy định vé đính nghĩa hoa giải VADS trong TTDS. Qua các công trình nghiên cứu khoa học pháp lý đã công bé cho thay vấn con nhiều quan niệm khác nhau về định nghĩa hòa giải VADS trong TTDS.
‘Theo Từ điển giãi thích thuật ngữ Luật hoc của Trường Đại học Luật Ha Nội, hòa giải VADS là “hoat động do Tòa ám tiễn hành dé giúp các đương sue théa thuận với nhau về giải quyết vu án dân sự "2 Định nghĩa này đã đưa ra được chủ thể trung gian tiền hành hoa giải la Toa án, thể hiện bản chất của hoa giải là sử tự nguyên, tự định đoạt của các bên nhưng định nghĩa này chưa để cập đến thời điểm, thủ tục tiền hảnh để phân biệt với hoạt động hoa giải khác cũng được thực hiện tại Toả án. ‘Theo Giáo trình Luật tổ tung dan sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội. "Hoa gidi vu án dân sự là hoat động lễ tg do Toán tiễn hành niềm giúp đỡ các đương sue thod tìniân với nhau vỗ việc giải quyết vu dn"? Quan điểm nay đã nêu khi quát được hoa giải là sự thoả thuân giai quyết tranh chấp của các bên thông qua hoạt đông tổ tung của Toa án. Định nghĩa nay đã để cập đến tính chat của hoà giải là hoạt đông tổ tụng thuộc thẩm quyền cia Toa án.
Tuy nhiên, van dé thời điểm, thủ tục, phạm vi thực hiện hoa giải van chưa được lâm rõ trong nội dung này. TẦv đỗn gi thến tit ngữ tộc học, (1699), Trường Đại học Luật Hi Nội, Ni mit bin Công ex nhân din, 199) ` Giáo tran Luật Té ung din se Việt Num, Hường Đụ học Luật Bà Một, Nhi mất băn Công main ¬ ‘Theo tác giã Bùi Đăng Huy: “Hod giải trong 16 tung dân sự là một cách thức giải quyét các tranh chấp dân sựđược pháp luật cuy đụh theo một trình the và thủ tục nhất đụnh, theo đó, Toà án giải thích pháp luật làm cho các bên "hiểu rố các quyền và ngiữa vụ của minh trong tranh chap nhằm mục dich hướng các đương sự thương lượng dé tự nguyện thod thudn với nhan về việc giải quy: ranh chấp giữa ho '® Đình nghĩa nay đã khải quát kha đây đũ các vẫn dé về hoà giải VADS trong TTDS, ban chất của hoa giải VADS trong TTDS la một phương thức giải quyết tranh chấp được thực hiện theo trình tự, thủ tục nhất định, thể hiện sự tham gia của Toa án với vai tro giãi thích pháp luật. Tuy nhiên, định nghĩa nay chưa thể hiện chính sắc vai trò trung gian hoa giải của Toa án Khí tiên hảnh hoà gidi, Toa án không chỉ thực hiên mỗi công việc giải thích pháp luật để các bên hiểu, nhân thức ré rang về quyên, nghĩa vụ minh ma thoả thuận giải quyết tranh chấp. Toà án còn đóng vai trò là chủ thể giúp đỡ, tao các điều kiên thuân lợi nhất, thúc đẩy để các bên tham gia hoa giải, thoả thuận với nhau về giải quyết tranh chấp.
Từ những phân tích nêu trên, có thể đưa ra kết luận: “Hoa giá vi án lin suetrong tổ hing dân sự là hoạt động tổ tung do Téaán cô thẫm quyên tiễnhành seat Kt thụ If vụ án dân sự và trước Rồi xét xử sơ tiẫm theo trình tực thủ te pháp luật tố tung dân sw quy dink nhằm giúp đố các bên đương sự thương. thôa thuận với nhan về giải quyết vụ án dân sue 11. Đặc điễm hòa giải vụ án đân sự trong tổ ting dan sự Thứ nhất, hèa giải VADS trong TIDS là một thủ túc mang tính chất bắt buộc trong quá trình Toà án giải quyết các VADS. Ha giải VADS trong TTDS giúp các đương sự thương lượng, théa thuận.
giải quyết tranh chấp, bởi vây pháp luật TTDS Việt Nam và nhiễu nước trên thể giới déu quy định hòa giải trong TTDS lả một thũ tục mang tính chat bắt tuộc trong qua trình Toa án giải quyết các VADS. Theo đó, đối với đa số các + Bùi Ding Huy, 196), Hod gãi song Tổ su di sự, tức tấn vi hướng dẫn hoà tin, Tuần vin thạc ậthọc, Trường Đạihạc Luật Hà Nội 10 VADS, để giải quyết Toa án phải chủ động tiến hảnh hoa i giữa các bên. khi thụ lý VADS khi người khởi kiện, người yêu cầu có ý kiến đồng ý hòa gi đổi thoại (Điểu 16 LHGĐTTTA năm 2020). Thứ hai, hòa giải VADS được Téa án tiến hành san int thụ If VADS và trước kit Tòa án quyết ah đưa vụ án dân sự ra xét xử sơ thẩm.
Hoa giải VADS trong TTDS được Toa án tiên hành trong giai đoạn chuẩn. ‘bi xét xử sơ thẩm VADS, sau khi thụ lý VADS và trước khi ra quyết định đưa 'VADS ra xét xử sơ thẩm Đây cũng là điểm khác biệt với hoa giải tiên tổ tung. (ngoài tô tung) tại Tòa án do Hòa giải viên thực hiện theo LGĐTTTA năm. Hoá giải ngoài tổ tung tai Toa an cũng 1a một thủ tục hoà giải được tiến ‘hanh tại Toa án để giải quyết tranh chấp dan sự giữa các bên nhưng đây lả thủ.
tục tiên tổ tụng, được thực hiện sau khi Toa án nhận được đơn khối kiến và trước khi Toa án có thẩm quyền thụ lý vụ án. Việc tổ chức hoa giai trước khi VADS được thụ lý tuy có ưu điểm giúp tranh chap được giải quyết nhanh hơn, thủ tục linh hoạt, không cén phải thực hién các quy trình, thủ tục tổ tụng phức tạp tại Toa án nhưng cũng có nhược điểm là tai liệu, chứng cứ của vụ án chưa được thu thap đây đủ, các tình tiết khách quan chưa được sáng tö có thể khiến cho hoà giải không dat được hiệu quả. Trong khi hoạt động hoà giãi VADS trong TTDS tại Toa án được tiến hành sau khi thụ lý VADS sé có lợi thé và trù điểm riêng. Bởi lẽ, trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, hô sơ vụ án đã được xây dựng tương đối hoàn thiện, các tài liệu chứng cử được thu thap, tiếp cân đây di, các tình tiết khách quan của vụ án đã được sóng tö, day là những cơ sở quan trọng để thực hiện hoà giải.
Việc tiền hành hòa giải trong giai đoạn này giúp Toa an va các đương sự có điều kiện tốt nhất dé việc hòa giải được thực hiện hiện qua. Đồi với thủ tục hoa giải VADS trong TTDS, sau khí hết thời han chuẩn bị xét xử sơ thâm, Toa án không tiền hanh tổ chức hoa giải ở các giai đoạn tổ tung. i tiếp theo nhưng các bên van có thể tự thoả thuận giải quyết tranh chấp va có thể được Toa án công nhận sự thoả thuận. Thứ ba, hòa giải VADS do Thắm phản được phân công giải quyét vu án dan sự chủ tri, hướng dẫn các đương sự thôa thuận.
Đặc trưng của hoạt đông hoà giải là có chủ giúp các bên tự thoả thuận, giãi quyết được tranh chấp. Bởi vay ma chủ thể trung gian có vai tro rất quan trong trong việc giải quyết tranh chấp thông qua hoà giải. Hoạt động hoà giải VADS trong TTDS do Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án thực hiện. Hoạt đông hoa giải VADS trong TTDS tại Toa an, các bên không có quyển Iva chọn chủ thé trung gian hoa giải.
Thẩm phán do Chánh án Tòa án quyết định phân công dua trên nguyên tắc vô tr, khách quan, ngẫu nhiên Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án sẽ đông thời thực hiện. uôn hoạt động hoa giải, điều này nhằm dm bảo tinh thống nhất trong sắp xếp tổ chức của Tod án. Các đương sự không có quyền lua chon Thẩm phán giải quyết vụ việc của mình vả chỉ có quyển yêu cầu thay đỗi Thẩm phán khi có căn. cử theo quy định pháp luật Khác với hoa giải VADS trong TTDS, đối với phương thức hoa giải ngoài tổ tung tại Toà án theo LHGDTTTA năm 2020, các bên tranh chấp có quyền.
Tựa chọn chủ thể trung gian hoà giải. Theo đó, các bến có quyền lựa chon Hoa giải viên trong danh sách Hòa giải viên của Tòa án có thẩm quyền (Điều 19 LHGBTTTA năm 2020). Việc cho phép các bên có thể tư do lựa chọn Hoa giải viên có wu điểm là phù hợp với nguyên tắc tự do, tự định doat của các bên, đẳng thời, các biên được lựa chọn người m minh tin tưỡng đứng ra kam trung gian hoà giải.