Độ Lệch Kỳ Hạn Tiền Gửi và Cho Vay Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Sài Gòn

Luận văn phân tích độ lệch kỳ hạn tiền gửi và cho vay tại ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý tài chính.

• Tác giả: Phan Hoàng Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Hạ Thị Thiều Dao
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Độ Lệch Kỳ Hạn Tiền Gửi Và Cho Vay Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Sài Gòn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT VỀ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN VÀ MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG
• 1.1. CÁC KHÁI NIỆM VỀ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN VÀ MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN
• 1.2. CÁC CHỈ TIÊU ĐO LƯỜNG ĐỘ LỆCH KỲ HẠN
• 1.3. NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN
• 1.4. CÁC NGUYÊN TẮC VÀ CÔNG CỤ QUẢN TRỊ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN
• 2.1. SƠ LƯỢC HOẠT ĐỘNG CỦA SCB
• 2.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG ĐỘ LỆCH KỲ HẠN TẠI SCB
• 2.2.1. Độ lệch kỳ hạn còn lại giữa tiền gửi và cho vay
• 2.2.2. Tỷ lệ cấp tín dụng trên nguồn vốn huy động (LDR)
• 2.2.3. Tỷ lệ vốn huy động trên thị trường liên ngân hàng
• 2.2.4. Tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung dài hạn
• 2.2.5. Tỷ lệ tiền gửi ngắn hạn trên tổng tiền gửi
• 2.2.6. Tỷ lệ nợ xấu (NPLR)
• 2.2.7. Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (hệ số CAR)
• 2.3. NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN TẠI SCB
• 2.3.1. Từ hệ thống quản trị, chính sách nguồn và sử dụng nguồn vốn của SCB
• 2.3.2. Đánh giá nhận thức về hoạt động quản trị độ lệch kỳ hạn trong hệ thống quản trị rủi ro của SCB
• 2.3.3. Đánh giá tính tuân thủ các nguyên tắc quản trị độ lệch kỳ hạn theo tiêu chuẩn Basel II về QLRRTK và bảo đảm các chỉ số đo lường độ lệch kỳ hạn theo quy định của NHNN và của SCB
• 2.3.4. Từ chính sách nguồn vốn và sử dụng nguồn vốn của SCB
• 2.3.5. Từ chính sách kinh tế vĩ mô và hành lang pháp lý
• 2.3.5.1. Từ chính sách kinh tế vĩ mô và tình hình kinh tế vĩ mô
• 2.3.5.2. Từ hành lang pháp lý về quản trị độ lệch kỳ hạn
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG VÀ THÁCH THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG
• 3.1.1. Định hướng cho đề xuất giải pháp khắc phục tình trạng mất cân đối kỳ hạn trong hoạt động của hệ thống ngân hàng
• 3.1.2. Thách thức trong hoạt động quản trị độ lệch kỳ hạn của hệ thống ngân hàng
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN TẠI SCB
• 3.3. KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI CHÍNH PHỦ VÀ NHNN
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.3.1.1. Bảo đảm sự hoạt động hiệu quả của Công ty Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC)
• 3.3.1.2. Tăng tính chủ động, độc lập cho NHNN trong điều hành chính sách tiền tệ quốc gia
• 3.3.1.3. Bảo đảm sự ổn định trong thực thi chính sách kinh tế vĩ mô và chọn lựa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với kiềm chế lạm phát
• 3.3.1.4. Ban hành quy định về tiêu chuẩn và định danh mô hình các ngân hàng sau tái cơ cấu hệ thống ngân hàng
• 3.3.2. Kiến nghị đối với NHNN
• 3.3.2.1. Thực thi chính sách tiền tệ linh hoạt
• 3.3.2.2. Tăng cường, nâng cao hiệu quả hệ thống giám sát từ xa và hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến quản trị độ lệch kỳ hạn và thanh khoản đối với hệ thống NHTM
• 3.3.2.3. Nghiên cứu, phân tích thống kê về cơ chế chính sách, tác động của chính sách đối với an toàn hoạt động của hệ thống
• 3.3.2.4. Đẩy mạnh hoạt động hợp nhất, sáp nhập các NHTM để nâng cao năng lực tài chính, trở thành các tổ chức tài chính lớn
• 3.4. GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN TẠI SCB
• 3.4.1. Tăng quy mô vốn tự có để tăng sức mạnh và quy mô tài chính
• 3.4.2. Tăng cường, đẩy mạnh công tác xử lý dứt điểm nợ xấu
• 3.4.3. Tái cấu trúc nguồn vốn và sử dụng nguồn vốn
• 3.4.3.1. Đối với tài sản Nợ
• 3.4.3.2. Đối với tài sản Có
• 3.4.4. Bảo đảm một tỷ trọng hợp lý giữa các nguồn vốn khác nhau trong cấu trúc Nợ và tỷ trọng sử dụng vốn trong tổng tài sản Có
• 3.4.5. Cải thiện dần các chỉ số phản ánh độ lệch về kỳ hạn giữa khoản mục tiền gửi và cho vay, giữa tài sản Có và tài sản Nợ trên bảng cân đối của SCB
• 3.4.6. Hoàn thiện mô hình cơ cấu tổ chức QLRRTK và đẩy mạnh xây dựng quy trình quy định liên quan
• 3.4.7. Triển khai xây dựng và ban hành khuôn khổ pháp lý về quản trị rủi ro trong đó có quản trị độ lệch kỳ hạn; nghiên cứu ban hành Cẩm nang quản trị rủi ro
• 3.4.8. Tăng cường công tác dự báo chính sách vĩ mô nền kinh tế có ảnh hưởng đến hoạt động quản trị độ lệch kỳ hạn và thanh khoản của SCB
• 3.4.9. Xây dựng và ban hành cơ chế quản lý và dự báo dòng tiền một cách chủ động và xây dựng kế hoạch nguồn vốn dự phòng
• 3.4.10. Hoàn thiện và sử dụng hiệu quả hệ thống định giá vốn điều chuyển nội bộ (FTP)
• 3.4.11. Tiếp cận, chuẩn bị dữ liệu và nghiên cứu áp dụng công cụ kiểm tra sức chịu đựng (Stress-Test)
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Độ Lệch Kỳ Hạn Trong Ngân Hàng SCB 55 ký tự

Trong hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn (SCB), chức năng chuyển đổi kỳ hạn đóng vai trò then chốt. Các ngân hàng thường sử dụng các khoản nợ ngắn hạn để tài trợ cho các khoản đầu tư và cho vay dài hạn hơn. Điều này tạo ra sự mất cân đối kỳ hạn giữa tài sản có và tài sản nợ, dẫn đến độ lệch kỳ hạn. Độ lệch kỳ hạn được định nghĩa là sự khác biệt giữa dòng tiền vào và dòng tiền ra, hoặc giữa giá trị tài sản có và tài sản nợ ở các kỳ hạn khác nhau. Việc quản lý hiệu quả độ lệch kỳ hạn là yếu tố then chốt để đảm bảo tính thanh khoản và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Theo tài liệu gốc, việc không kiểm soát độ lệch kỳ hạn có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản nghiêm trọng.

1.1. Khái Niệm Độ Lệch Kỳ Hạn Hợp Đồng và Ứng Dụng

Độ lệch kỳ hạn hợp đồng là sự khác biệt về thời gian đáo hạn giữa tài sản có và tài sản nợ, dựa trên kỳ hạn ghi trên hợp đồng. Nó cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu thanh toán và khả năng thanh toán trong từng kỳ hạn cụ thể. Ví dụ, một khoản vay có thời hạn 1 năm sẽ được xếp vào tài sản có với kỳ hạn 1 năm khi tính toán độ lệch kỳ hạn. Việc xác định chính xác kỳ hạn tiền gửi và kỳ hạn cho vay là rất quan trọng. Độ lệch kỳ hạn hợp đồng giúp ngân hàng đánh giá rủi ro lãi suất và rủi ro thanh khoản tiềm ẩn.

1.2. Phân Biệt Độ Lệch Kỳ Hạn Còn Lại và Ý Nghĩa Quản Lý

Độ lệch kỳ hạn còn lại là sự khác biệt giữa tài sản có và tài sản nợ dựa trên thời gian còn lại cho đến khi đáo hạn. Nó phản ánh khả năng đáp ứng các nghĩa vụ nợ trong tương lai gần. Ví dụ, một khoản vay có thời hạn 5 năm nhưng đã trải qua 3 năm, thì độ lệch kỳ hạn còn lại chỉ còn 2 năm. Việc theo dõi độ lệch kỳ hạn còn lại giúp ngân hàng điều chỉnh cơ cấu tiền gửi và cơ cấu cho vay một cách linh hoạt, đảm bảo tính thanh khoản và hiệu quả sử dụng vốn.

II. Thách Thức Quản Lý Độ Lệch Kỳ Hạn Tại SCB Hiện Nay 58 ký tự

Việc quản lý độ lệch kỳ hạn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn (SCB) đối mặt với nhiều thách thức. Sự mất cân đối kỳ hạn giữa tiền gửi và cho vay có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng đến lợi nhuận. Các yếu tố như biến động lãi suất, thay đổi trong cơ cấu tiền gửi, và sự phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn đều làm gia tăng sự phức tạp trong quản lý độ lệch kỳ hạn. Theo nghiên cứu, nhiều ngân hàng thương mại đang gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa việc tối đa hóa lợi nhuận và duy trì tính thanh khoản ổn định. Việc thiếu các công cụ và quy trình quản lý rủi ro lãi suất hiệu quả cũng là một vấn đề đáng quan ngại.

2.1. Ảnh Hưởng Của Chênh Lệch Kỳ Hạn Đến Lợi Nhuận và Thanh Khoản

Chênh lệch kỳ hạn giữa tiền gửi và cho vay có thể ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận và tính thanh khoản của SCB. Nếu ngân hàng cho vay với kỳ hạn dài hơn so với kỳ hạn tiền gửi, ngân hàng có thể phải đối mặt với rủi ro lãi suất khi lãi suất tiền gửi tăng lên. Ngược lại, nếu ngân hàng huy động vốn với kỳ hạn dài hơn so với kỳ hạn cho vay, ngân hàng có thể bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng tín dụng và tối đa hóa lợi nhuận. Việc quản lý chênh lệch kỳ hạn đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa các yếu tố rủi ro và lợi nhuận.

2.2. Rủi Ro Mất Cân Đối Kỳ Hạn và Tác Động Đến NIM Của SCB

Mất cân đối kỳ hạn có thể làm giảm NIM (Net Interest Margin) của SCB. Khi lãi suất tiền gửi tăng lên, trong khi lãi suất cho vay không thay đổi, NIM sẽ bị thu hẹp. Điều này đặc biệt đúng khi ngân hàng phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn. Để duy trì NIM ổn định, SCB cần chủ động điều chỉnh kỳ hạn của cả tiền gửi và cho vay, đồng thời sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro lãi suất.

III. Phương Pháp Phân Tích Độ Lệch Kỳ Hạn Tiền Gửi Cho Vay 59 ký tự

Để quản lý độ lệch kỳ hạn hiệu quả, SCB cần áp dụng các phương pháp phân tích phù hợp. Các phương pháp này bao gồm phân tích độ lệch kỳ hạn tĩnh và động, sử dụng các chỉ số đo lường độ lệch kỳ hạn, và xây dựng các mô hình độ lệch kỳ hạn. Phân tích độ lệch kỳ hạn tĩnh tập trung vào việc đánh giá độ lệch kỳ hạn tại một thời điểm cụ thể, trong khi phân tích độ lệch kỳ hạn động xem xét sự thay đổi của độ lệch kỳ hạn theo thời gian. Các chỉ số như tỷ lệ cho vay trên nguồn vốn huy động (LDR) và tỷ lệ vốn huy động trên thị trường liên ngân hàng cũng cung cấp thông tin quan trọng về độ lệch kỳ hạn.

3.1. Phân Tích Cơ Cấu Tiền Gửi và Cơ Cấu Cho Vay Theo Kỳ Hạn

Phân tích cơ cấu tiền gửi và cơ cấu cho vay theo kỳ hạn là bước quan trọng để đánh giá độ lệch kỳ hạn. Ngân hàng cần xác định tỷ lệ tiền gửi ngắn hạn và tiền gửi dài hạn, cũng như tỷ lệ cho vay ngắn hạn và cho vay dài hạn. Sự khác biệt giữa hai cơ cấu này sẽ cho thấy mức độ mất cân đối kỳ hạn. Dữ liệu này có thể được thu thập từ báo cáo tài chính và các báo cáo quản trị nội bộ của ngân hàng.

3.2. Sử Dụng Các Chỉ Số Đo Lường Độ Lệch Kỳ Hạn Hiệu Quả

Có nhiều chỉ số có thể được sử dụng để đo lường độ lệch kỳ hạn, bao gồm tỷ lệ cho vay trên nguồn vốn huy động (LDR), tỷ lệ vốn huy động trên thị trường liên ngân hàng, và tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung dài hạn. Các chỉ số này cung cấp cái nhìn tổng quan về mức độ mất cân đối kỳ hạn và giúp ngân hàng xác định các khu vực cần được quản lý chặt chẽ hơn. Việc so sánh các chỉ số này với các ngân hàng khác trong ngành cũng giúp SCB đánh giá vị thế cạnh tranh của mình.

IV. Giải Pháp Quản Lý Rủi Ro Từ Độ Lệch Kỳ Hạn Tại SCB 57 ký tự

Để giảm thiểu rủi ro từ độ lệch kỳ hạn, SCB cần triển khai các giải pháp quản lý rủi ro toàn diện. Các giải pháp này bao gồm điều chỉnh kỳ hạn của tiền gửi và cho vay, sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro lãi suất, và tăng cường quản trị rủi ro thanh khoản. Ngân hàng cũng cần xây dựng các mô hình dự báo lãi suất và dòng tiền để đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt. Theo các chuyên gia, việc áp dụng các tiêu chuẩn Basel III và ICAAP cũng giúp ngân hàng nâng cao khả năng quản lý rủi ro.

4.1. Điều Chỉnh Kỳ Hạn Tiền Gửi và Cho Vay Linh Hoạt

Điều chỉnh kỳ hạn của tiền gửi và cho vay là một trong những giải pháp quan trọng nhất để quản lý độ lệch kỳ hạn. Ngân hàng có thể khuyến khích khách hàng gửi tiền với kỳ hạn dài hơn bằng cách cung cấp lãi suất ưu đãi. Đồng thời, ngân hàng có thể khuyến khích khách hàng vay với kỳ hạn ngắn hơn bằng cách áp dụng các điều khoản vay linh hoạt. Việc điều chỉnh kỳ hạn cần được thực hiện một cách cẩn thận để không ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng và huy động vốn.

4.2. Sử Dụng Công Cụ Phái Sinh Để Phòng Ngừa Rủi Ro Lãi Suất

Các công cụ phái sinh như hoán đổi lãi suất (interest rate swaps) và hợp đồng tương lai lãi suất (interest rate futures) có thể được sử dụng để phòng ngừa rủi ro lãi suất phát sinh từ độ lệch kỳ hạn. Bằng cách sử dụng các công cụ này, ngân hàng có thể cố định lãi suất cho một khoảng thời gian nhất định, giảm thiểu tác động của biến động lãi suất đến lợi nhuận. Tuy nhiên, việc sử dụng các công cụ phái sinh đòi hỏi kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm quản lý rủi ro.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kinh Nghiệm Quốc Tế Về Quản Lý 59 ký tự

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về quản lý độ lệch kỳ hạn có thể cung cấp những bài học quý giá cho SCB. Nhiều ngân hàng trên thế giới đã áp dụng thành công các mô hình quản lý độ lệch kỳ hạn tiên tiến, sử dụng các công cụ phân tích và dự báo hiện đại. Việc so sánh SCB với các ngân hàng khác trong khu vực và trên thế giới giúp xác định các điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện phù hợp. Theo các báo cáo, các ngân hàng có hệ thống quản lý rủi ro tốt thường có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc kinh tế.

5.1. So Sánh Với Các Ngân Hàng Khác Về Quản Lý Độ Lệch Kỳ Hạn

Việc so sánh SCB với các ngân hàng khác về quản lý độ lệch kỳ hạn giúp xác định các thực tiễn tốt nhất và các lĩnh vực cần cải thiện. Các tiêu chí so sánh có thể bao gồm tỷ lệ cho vay trên nguồn vốn huy động (LDR), tỷ lệ vốn huy động trên thị trường liên ngân hàng, và tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung dài hạn. Ngoài ra, việc xem xét các chính sách và quy trình quản lý rủi ro của các ngân hàng khác cũng rất hữu ích.

5.2. Bài Học Từ Khủng Hoảng Thanh Khoản và Tái Cơ Cấu Ngân Hàng

Các cuộc khủng hoảng thanh khoản trong quá khứ đã cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý độ lệch kỳ hạn một cách thận trọng. Các ngân hàng không quản lý tốt độ lệch kỳ hạn thường dễ bị tổn thương hơn khi thị trường tài chính biến động. Quá trình tái cơ cấu ngân hàng sau khủng hoảng thường bao gồm việc điều chỉnh kỳ hạn của tiền gửi và cho vay, cũng như tăng cường quản trị rủi ro thanh khoản.

VI. Kết Luận và Tương Lai Quản Lý Độ Lệch Kỳ Hạn Tại SCB 58 ký tự

Quản lý độ lệch kỳ hạn là một thách thức liên tục đối với SCB. Để đảm bảo tính bền vững và phát triển bền vững, SCB cần tiếp tục đầu tư vào các hệ thống quản lý rủi ro hiện đại, đào tạo nhân viên, và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Việc chủ động dự báo các thay đổi trong môi trường kinh tế vĩ mô và thị trường tài chính cũng rất quan trọng. Theo các chuyên gia, tương lai của ngành ngân hàng sẽ đòi hỏi các ngân hàng phải linh hoạt và thích ứng nhanh chóng với các thay đổi.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Tính Bền Vững và Phát Triển Bền Vững

Tính bền vững và phát triển bền vững là những mục tiêu quan trọng đối với SCB. Quản lý độ lệch kỳ hạn hiệu quả góp phần vào việc đạt được các mục tiêu này bằng cách đảm bảo tính thanh khoản và ổn định tài chính. Các ngân hàng có hệ thống quản lý rủi ro tốt thường có khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho cổ đông và khách hàng.

6.2. Tăng Trưởng Tín Dụng và Huy Động Vốn Hiệu Quả

Tăng trưởng tín dụng và huy động vốn là hai hoạt động cốt lõi của SCB. Quản lý độ lệch kỳ hạn hiệu quả giúp ngân hàng cân bằng giữa việc tăng trưởng tín dụng và duy trì tính thanh khoản. Ngân hàng cần chủ động tìm kiếm các nguồn vốn dài hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn, đồng thời khuyến khích khách hàng gửi tiền với kỳ hạn dài hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2008–2011, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đối mặt với nhiều biến động kinh tế vĩ mô phức tạp, trong đó việc mở rộng tín dụng nhanh chóng đã đẩy tỷ trọng dư nợ trung dài hạn tại nhiều tổ chức tín dụng lên mức 60% đến 70%, trong khi nguồn vốn huy động ngắn hạn chiếm tới 80% đến 90% tổng nguồn vốn. Tình trạng chuyển đổi kỳ hạn quá mức này đã làm phát sinh độ lệch kỳ hạn nghiêm trọng, dẫn đến nguy cơ mất thanh khoản hệ thống. Điển hình là sự kiện Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) cùng hai ngân hàng hợp nhất là Ngân hàng TMCP Đệ Nhất (FCB) và Ngân hàng TMCP Việt Nam Tín Nghĩa (TNB) rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán tạm thời cuối năm 2011, buộc phải tiếp nhận gói vay tái cấp vốn 19.200 tỷ đồng từ Ngân hàng Nhà nước và 2.400 tỷ đồng từ Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) để ổn định thanh khoản trước khi tiến hành hợp nhất chính thức vào ngày 26/11/2011 theo Quyết định 2716/QĐ-NHNN.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận về độ lệch kỳ hạn và mất cân đối kỳ hạn, phân tích thực trạng quản trị độ lệch giữa khoản mục tiền gửi và cho vay tại SCB trong giai đoạn 2011 đến quý 2/2013 (kết hợp dữ liệu lịch sử 2009–2011 của ba ngân hàng tiền thân), đồng thời so sánh tương quan với các ngân hàng có quy mô tương đương tại TP. Hồ Chí Minh. Ý nghĩa then chốt của nghiên cứu là cung cấp giải pháp tái cấu trúc dòng tiền, đưa tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung dài hạn từ mức đỉnh 51,59% về dưới ngưỡng trần an toàn 30% theo quy định pháp lý, giúp ngân hàng sau hợp nhất thiết lập nền tảng thanh khoản vững chắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chuyển đổi kỳ hạn ngân hàng (Maturity Transformation Theory) của Peter Rose và Joel Bessis, kết hợp với Khung quản trị rủi ro thanh khoản Basel II do Ủy ban Basel ban hành tháng 09/2008 gồm 17 nguyên tắc giám sát an toàn. Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng các mô hình kiểm tra sức chịu đựng thanh khoản (Stress-testing) được phát triển bởi Martin Cihak năm 2007 và Christian Schmieder năm 2011 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

1. Độ lệch kỳ hạn hợp đồng (Contractual Maturity Gap): Khoảng cách thời gian đáo hạn giữa tài sản Có và tài sản Nợ theo cam kết văn bản.
2. Độ lệch kỳ hạn còn lại (Remaining Maturity Gap): Chênh lệch dòng tiền vào và dòng tiền ra tại các nấc thang kỳ hạn tính từ thời điểm phân tích đến ngày đáo hạn thực tế.
3. Độ lệch kỳ hạn tĩnh và động: Đánh giá trạng thái thanh khoản tại một thời điểm cố định so với việc tích hợp các dòng tiền dự báo phát sinh trong 7 ngày tiếp theo.
4. Hệ thống định giá vốn điều chuyển nội bộ (FTP): Cơ chế phân bổ chi phí vốn và tách biệt rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất ra khỏi rủi ro tín dụng. Theo chuẩn mực Basel II, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (hệ số CAR) phải đạt từ 8% trở lên và giới hạn độ lệch kỳ hạn tích lũy tối đa không vượt quá 20% tổng nợ phải trả.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp phân tích định tính và định lượng trên nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập từ Báo cáo tài chính kiểm toán, Báo cáo thường niên, Thuyết minh báo cáo tài chính và Báo cáo quản trị nguồn vốn của SCB giai đoạn 2009 đến quý 2/2013.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 4 ngân hàng thương mại cổ phần có quy mô tài sản, mạng lưới và trụ sở tương đồng tại TP. Hồ Chí Minh (SCB, ACB, EIB, STB) qua chuỗi thời gian 10 kỳ báo cáo (từ năm 2011 đến quý 2/2013). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn vì các ngân hàng này đại diện cho nhóm định chế tài chính cổ phần dẫn đầu thị trường miền Nam, chịu tác động tương đương bởi chính sách tiền tệ. Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích nấc thang kỳ hạn (Maturity Ladder) và so sánh chéo để định lượng chính xác các chỉ số an toàn như LDR, CAR, tỷ lệ huy động liên ngân hàng và tỷ lệ nguồn ngắn hạn cho vay trung dài hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, SCB tồn tại sự mất cân đối kỳ hạn nghiêm trọng giữa tài sản Có và tài sản Nợ. Dư nợ cho vay trung dài hạn chiếm tỷ trọng rất cao, đạt 70% năm 2010, 62% năm 2011 và tiếp tục ở mức 74% vào quý 2/2013 (với 80% dư nợ tập trung vào lĩnh vực bất động sản). Ngược lại, cơ cấu tiền gửi khách hàng lại mang tính ngắn hạn cao khi tiền gửi dưới 12 tháng chiếm tới 92% năm 2011 và 89% tại quý 2/2013 (tương đương 71.444 tỷ đồng).

Thứ hai, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn của SCB vượt xa giới hạn an toàn. Năm 2011, tỷ lệ này ở mức 27,76%, nhưng sang năm 2012 đã vọt lên 51,59% và quý 1/2013 là 36,99%, vượt xa trần 30% theo quy định tại Thông tư 15/2009/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước cũng như ngưỡng cảnh báo nội bộ 28,5% của SCB, trước khi hạ nhẹ về mức 29,95% vào quý 2/2013.

Thứ ba, phân tích nấc thang kỳ hạn cho thấy độ lệch ròng tại kỳ hạn từ 1 đến trên 5 năm thâm hụt hơn 41.000 tỷ đồng vào ngày 30/06/2013. Mặc dù tiền gửi khách hàng tăng ròng 43.000 tỷ đồng (tăng 26,6% so với đầu năm 2013) giúp ngân hàng giải tỏa áp lực trả nợ tái cấp vốn, nhưng mức chênh lệch cấp tín dụng - nguồn huy động vẫn âm 24,07% với mức thặng dư tiền gửi ngắn hạn lên đến 34.585 tỷ đồng, tiềm ẩn rủi ro chi phí trả lãi cao và ứ đọng dòng vốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên bắt nguồn từ chính sách tăng trưởng tín dụng nóng vào các dự án bất động sản có vòng quay vốn kéo dài trong giai đoạn 2009–2010. Khi Ngân hàng Nhà nước thắt chặt tiền tệ thông qua Thông tư 13/2010/TT-NHNN (tăng hệ số rủi ro bất động sản lên 250%) và Quyết định 2619/QĐ-NHNN nâng lãi suất cơ bản lên 9%, SCB không thể thu hồi kịp các khoản nợ dài hạn và phải đẩy lãi suất huy động ngắn hạn lên cao để bù đắp thiếu hụt dòng tiền.

Khi so sánh với nhóm khảo sát, chỉ số của SCB bộc lộ sự tương phản rõ rệt. EIB duy trì tỷ lệ nguồn ngắn hạn cho vay trung dài hạn âm (từ -0,5% đến -5,6%) do hoạt động mạnh trên thị trường liên ngân hàng (thị trường 2 chiếm tới 36,9% đến 49,2% tổng vốn). ACB và STB kiểm soát tỷ lệ này rất an toàn ở mức dưới 10% (ACB đạt 4,8% đến 7,5%; STB đạt 0,1% đến 5,4%). Về chỉ số LDR thuần, SCB đã cải thiện từ 91,3% năm 2012 xuống 75,9% quý 2/2013, nhưng chỉ số LDR* (cho vay và đầu tư trên tiền gửi dân cư) vẫn ở mức 85,07%, đòi hỏi công tác điều hòa thanh khoản phải liên tục được giám sát.

Dữ liệu thực trạng có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ phân bố khe hở thanh khoản ròng theo 6 nấc thang kỳ hạn (từ dưới 1 tháng đến trên 5 năm) kết hợp bảng ma trận so sánh các chỉ số LDR, LDR* và CAR liên ngân hàng để hỗ trợ Ủy ban Quản lý Tài sản Có - Tài sản Nợ (ALCO) ra quyết định điều hành vốn chuẩn xác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cấu trúc tỷ trọng tài sản Có và tài sản Nợ: Ban điều hành SCB cần thực hiện chính sách giảm tỷ trọng cho vay trung dài hạn từ 74% xuống dưới mức 50% trong giai đoạn 2013–2015. Đồng thời, Khối Nguồn vốn cần triển khai các gói chứng chỉ tiền gửi dài hạn kỳ hạn 18–36 tháng để nâng tỷ trọng tiền gửi trung dài hạn từ 11% lên trên 25%, giúp duy trì tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn ổn định dưới 25% (thấp hơn trần 30% của Ngân hàng Nhà nước).
2. Nâng cao năng lực vốn tự có và xử lý dứt điểm nợ xấu: Hội đồng quản trị SCB cần xây dựng phương án tăng vốn điều lệ vượt mốc 12.000 tỷ đồng (so với mức 10.583 tỷ đồng năm 2012) để cải thiện hệ số CAR đạt trên 10%. Bên cạnh đó, ngân hàng cần phối hợp chặt chẽ với Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) để xử lý hơn 8.500 tỷ đồng nợ quá hạn và nợ xấu tồn đọng nhằm khơi thông dòng tiền luân chuyển.
3. Vận hành toàn diện hệ thống định giá vốn điều chuyển nội bộ (FTP): Ủy ban ALCO và Khối Quản lý rủi ro cần hoàn thiện hệ thống FTP trong năm 2014, áp dụng lãi suất điều chuyển vốn riêng biệt cho từng bậc kỳ hạn từ 1 tháng đến 5 năm, qua đó chuyển toàn bộ rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất từ các chi nhánh về Hội sở chính quản lý tập trung.
4. Triển khai công cụ kiểm tra sức chịu đựng (Stress-Testing): Phòng Quản lý rủi ro thanh khoản cần áp dụng mô hình Stress-test của Christian Schmieder (IMF) định kỳ hàng quý, giả định các kịch bản rút tiền gửi đột ngột từ 10% đến 25% trong vòng 30 ngày để xây dựng phương án dự phòng nguồn vốn tức thời.
5. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước: Cơ quan Thanh tra Giám sát cần hoàn thiện khung pháp lý về giám sát từ xa theo chuẩn Basel II, bổ sung các hướng dẫn định lượng chi tiết cho Thông tư 15/2009/TT-NHNN và Thông tư 21/2012/TT-NHNN nhằm tăng cường tính minh bạch và an toàn hệ thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Hội đồng quản trị và Ban điều hành các ngân hàng thương mại: Vận dụng khung phân tích độ lệch kỳ hạn tĩnh và động để hoạch định chính sách huy động vốn, kiểm soát khe hở thanh khoản ròng không vượt quá 20% tổng nợ phải trả.
2. Cán bộ quản trị rủi ro thanh khoản và thành viên Ủy ban ALCO: Sử dụng các phương pháp đo lường chuyên sâu (LDR, LDR*, hệ thống FTP và kịch bản Stress-test) làm tài liệu thực hành xây dựng hạn mức an toàn dòng tiền hàng ngày.
3. Cơ quan quản lý nhà nước và Thanh tra giám sát ngân hàng: Tham khảo bức tranh thực tế về sự tác động của chính sách tiền tệ đến quá trình tái cấu trúc, hợp nhất 3 ngân hàng SCB, TNB, FCB giai đoạn 2011–2013 để hoàn thiện cơ chế điều hành vĩ mô.
4. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu tài chính: Làm tư liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu về quản trị rủi ro ngân hàng thương mại, cung cấp chuỗi dữ liệu thực nghiệm chi tiết của 4 ngân hàng lớn trong giai đoạn khủng hoảng và tái cơ cấu.

Câu hỏi thường gặp

Độ lệch kỳ hạn còn lại khác gì so với độ lệch kỳ hạn hợp đồng? Độ lệch kỳ hạn hợp đồng xác định chênh lệch tài sản Có và Nợ dựa trên thời gian ghi trên văn bản hợp đồng ban đầu. Ngược lại, độ lệch kỳ hạn còn lại tính toán khoảng cách từ thời điểm đánh giá đến ngày đáo hạn thực tế tiếp theo. Cách tính này phản ánh chính xác khả năng thanh toán và nhu cầu thanh khoản thực tế của ngân hàng tại từng thời điểm.

Vì sao tỷ lệ nguồn ngắn hạn cho vay trung dài hạn của SCB năm 2012 vọt lên 51,59%? Sau khi hợp nhất ba ngân hàng SCB, TNB và FCB vào đầu năm 2012, ngân hàng gánh khối lượng dư nợ trung dài hạn bất động sản chiếm tới 77% tổng dư nợ. Trong khi đó, nguồn vốn trung dài hạn chưa kịp huy động bù đắp, dẫn đến việc phải dùng nguồn tiền gửi ngắn hạn để tài trợ, vượt xa trần 30% của Ngân hàng Nhà nước.

Chỉ số LDR phản ánh điều gì khác biệt so với chỉ số LDR thuần?* LDR thuần đo lường tổng dư nợ cấp tín dụng trên toàn bộ nguồn vốn huy động (bao gồm cả thị trường liên ngân hàng). Trong khi đó, chỉ số LDR* đo lường tổng cho vay và đầu tư chứng khoán trên nguồn tiền gửi thị trường 1 (dân cư và doanh nghiệp), giúp chỉ ra mức độ lệ thuộc thực tế vào nguồn tiền gửi thuần túy.

Hệ thống FTP giúp giải quyết vấn đề mất cân đối kỳ hạn như thế nào? Hệ thống FTP định giá vốn mua và bán nội bộ giữa Hội sở và chi nhánh theo từng kỳ hạn cụ thể. Chi nhánh huy động kỳ hạn dài sẽ được hưởng lãi suất điều chuyển cao hơn, trong khi các khoản cho vay dài hạn phải chịu chi phí vốn cao, giúp triệt tiêu động cơ lạm dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn.

Việc tất toán trạng thái vàng trước ngày 30/06/2013 tác động thế nào đến SCB? Thực hiện Nghị định 24/2012/NĐ-CP, SCB đã tất toán toàn bộ các chứng chỉ huy động vàng và chỉ còn giữ 215 tỷ đồng giấy tờ có giá vào quý 2/2013. Nhờ tích cực đẩy mạnh huy động tiền gửi dân cư tăng 43.000 tỷ đồng, SCB đã bù đắp thành công lượng vốn vàng bị sụt giảm mà không gây đứt gãy thanh khoản.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận về quản trị độ lệch kỳ hạn và khung giám sát rủi ro thanh khoản theo chuẩn mực Basel II.
• Nghiên cứu chỉ rõ nguyên nhân cốt lõi gây mất thanh khoản tại SCB giai đoạn 2011–2012 là việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn vượt mức 51,59%.
• Sau hợp nhất, SCB đã giảm dần tỷ lệ huy động liên ngân hàng từ 26,1% xuống 10,9% và đưa chỉ số LDR về mức 75,9% tại quý 2/2013.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp trọng tâm cho giai đoạn 2013–2015, bao gồm tái cấu trúc kỳ hạn danh mục, tăng vốn điều lệ lên trên 12.000 tỷ đồng, ứng dụng FTP và kiểm tra sức chịu đựng Stress-test.
• Nghiên cứu cung cấp bài học thực tiễn sâu sắc cho các ngân hàng thương mại trong việc tối ưu hóa cơ cấu dòng tiền và kiểm soát thanh khoản bền vững. Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên viên phân tích tài chính hãy áp dụng ngay bộ công cụ đo lường độ lệch kỳ hạn để củng cố hệ thống quản trị rủi ro của đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ THUYẾT VỀ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN VÀ MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG 1. CÁC KHÁI NIỆM VỀ ĐỘ LỆCH KỲ HẠN VÀ MẤT CÂN ĐỐI KỲ HẠN Một trong các chức năng chính của các NHTM là chức năng chuyển đổi kỳ hạn. Trong hầu hết các trường hợp, các NHTM tài trợ các khoản đầu tư của họ vào trái phiếu hoặc các khoản cho vay bằng cách phát hành các khoản nợ có thời gian đáo hạn ngắn hơn hoặc bằng các khoản đầu tư và cho vay. Chức năng này là nguyên nhân gây ra sự mất cân đối giữa giá trị tài sản có và tài sản nợ do độ lệch kỳ hạn [29; 36; 43].

Khái niệm độ lệch kỳ hạn Độ lệch kỳ hạn được khái niệm tổng quát là độ lệch giữa giá trị dòng tiền vào (cash inflows) với dòng tiền ra (cash outflows) hay độ lệch về giá trị tài sản có (assets) và giá trị tài sản nợ (liabilities) ở các bậc thang kỳ hạn trong bảng cân đối của một ngân hàng. Trên bảng cân đối kế toán của một ngân hàng, danh mục tài sản có và tài sản nợ chủ yếu của ngân hàng gồm: (1) Tài sản có: Tiền mặt – kim loại quý tại quỹ; Cho vay khách hàng (các khoản cấp tín dụng), Chứng khoán đầu tư – kinh doanh; Tiền gửi tại các tổ chức tín dụng hoặc cho vay các tổ chức tín dụng khác; Góp vốn, đầu tư dài hạn; Tài sản cố định của ngân hàng, và (2) Tài sản nợ chủ yếu bao gồm: Tiền gửi của khách hàng tại ngân hàng, các nghĩa vụ phải trả khác của ngân hàng như tiền gửi của TCTD khác hoặc vay từ các TCTD khác; các khoản vay NHNN. Tùy theo mục tiêu tính toán, có thể có các khái niệm về độ lệch kỳ hạn như sau [44; 46]: 2 1. Độ lệch kỳ hạn hợp đồng Độ lệch kỳ hạn hợp đồng (contractual maturity) là chênh lệch giữa giá trị tài sản có và tài sản nợ về thời gian đáo hạn, xác định dựa trên kỳ hạn trên hợp đồng.

Độ lệch kỳ hạn hợp đồng chỉ ra khoảng cách giữa nhu cầu thanh toán và khả năng thanh toán trong từng kỳ hạn đã được xác định trên hợp đồng. Ví dụ: một khoản vay có thời hạn hợp đồng là 1 năm được xếp vào tài sản có theo kỳ hạn là 1 năm trong khi tính toán độ lệch kỳ hạn. Độ lệch kỳ hạn còn lại Độ lệch kỳ hạn còn lại (remaining maturity) là chênh lệch giữa tài sản có và tài sản nợ ở mỗi bậc thang kỳ hạn, được xác định dựa trên thời gian còn lại so với kỳ hạn trên hợp đồng [46]. Độ lệch kỳ hạn còn lại có cách xác định nhu cầu và khả năng thanh toán chính xác hơn so với độ lệch kỳ hạn theo hợp đồng.

Độ lệch kỳ hạn tĩnh và động Độ lệch kỳ hạn tĩnh: là chênh lệch giữa giá trị tài sản có và tài sản nợ được tính dựa trên số dư giữa tài sản có và tài sản nợ tại thời điểm tính toán. Các hoạt động kinh doanh mới của ngân hàng như huy động và cho vay phát sinh trong tương lai sẽ không được cộng vào tại thời điểm tính toán. Độ lệch kỳ hạn động: là chênh lệch giữa giá trị tài sản có và tài sản nợ mà trong đó bao gồm cả giá trị các tài sản có và tài sản nợ hiện tại và giá trị các tài sản có và tài sản nợ dự báo trong vài ngày tới ở tương lai (từ 0 đến 7 ngày), để tính toán và dự báo nhu cầu thanh toán của ngân hàng. Để xác định được tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt thanh khoản nhằm đưa ra chính sách sử dụng vốn và có kế hoạch dự phòng nguồn vốn hợp lý, các ngân hàng cần thiết phải tính toán các chỉ tiêu độ lệch kỳ hạn động và độ lệch kỳ hạn tĩnh, tuy nhiên chỉ tiêu thông dụng nhất vẫn là độ lệch kỳ hạn tĩnh.

Các ngân hàng thường áp dụng các mô hình dự báo dựa trên các dữ liệu độ lệch kỳ hạn tĩnh để dự đoán tình trạng thanh khoản trong tương lai [44; 46]. Độ lệch kỳ hạn thực Độ lệch kỳ hạn thực (Effective maturity): là chênh lệch kỳ hạn giữa giá trị tài sản có và tài sản nợ được tính trên kỳ hạn thực tế của tài sản có và tài sản nợ chứ không phải trên kỳ hạn danh nghĩa (được ghi trên hợp đồng). Độ lệch kỳ hạn thực của tài sản có thể lớn hơn độ lệch kỳ hạn sổ sách (hay là độ lệch kỳ hạn danh nghĩa) vì giá thị trường của tài sản đó có thể được xác định khác nhau. Ví dụ: - Khoản tiền gửi đến hạn chưa rút vốn hoặc khoản tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn (tiền gửi thanh toán) vẫn nằm trong tài khoản thường có độ lệch kỳ hạn thực lớn hơn so với kỳ hạn danh nghĩa.

Theo đó, chi phí giao dịch, chi phí lãi cũng sẽ cao hơn so với khoản chi phí dự kiến trên hợp đồng và vì vậy, lợi nhuận dự kiến sẽ giảm. - Độ lệch kỳ hạn theo hợp đồng của một khoản vay thế chấp có thể dài hơn độ lệch kỳ hạn trong thực tế do khoản vay được trả nợ trước hạn. Như vậy, khi độ lệch kỳ hạn giảm dần (khoảng chênh lệch giảm dần), thì khoản hoàn trả cho vay từ dân cư tăng tương ứng. Điều này cho thấy dư nợ cho vay không tồn tại suốt thời hạn cho vay và kỳ hạn trả nợ do việc hoàn trả trước hạn và việc hoàn trả trước hạn này làm giảm độ lệch kỳ hạn thực của khoản vay có thế chấp.

Việc đo lường kỳ hạn thường sẽ mang tính chất tương đối do sự sai biệt về kỳ hạn giữa kỳ hạn thực và kỳ hạn trên hợp đồng. Khái niệm thang đo kỳ hạn và xác định kỳ hạn 1. Thang đo kỳ hạn Thang đo kỳ hạn (thang đáo hạn) là bảng liệt kê các dòng tiền vào và ra (tài sản có và tài sản nợ) tương ứng với các bậc thang kỳ hạn khác nhau. Việc xây dựng và sử dụng thang đo kỳ hạn là rất cần thiết cho việc đánh giá thực trạng chuyển đổi kỳ hạn của một ngân hàng [30].

Giá trị tài sản nợ và tài sản có được liệt kê vào các kỳ hạn của thang đáo hạn chính là cơ sở để xác định độ lệch kỳ hạn giữa tài sản có và tài sản nợ 4 trong mỗi kỳ hạn và từ đó, có thể đo lường mức dư thừa hay thiếu hụt thanh khoản tại các thời điểm khác nhau. Thông qua bậc thang kỳ hạn tương ứng trong từng trường hợp, tùy vào mục đích nghiên cứu của từng ngân hàng, sẽ xác định được dòng tiền vào – dòng tiền ra dự kiến trong tương lai của các loại tài sản nợ và tài sản có. Số lượng bậc thang kỳ hạn thường được phân nhóm từ 5 đến 12, khoảng cách thời gian của một bậc thang sẽ ngắn nếu kỳ hạn ngắn và dài hơn cho kỳ hạn dài. Bậc thang thông thường trong cấu trúc kỳ hạn của một ngân hàng thường là: đến 1 tháng; từ 1 tháng đến 3 tháng; từ trên 3 tháng đến 6 tháng; từ trên 6 tháng đến 1 năm; từ trên 1 năm đến 3 năm; sau 3 năm [46].

Xác định kỳ hạn Xác định kỳ hạn hay xác định thời gian đáo hạn. Đối với tài sản có – tài sản nợ có thể xác định được kỳ hạn: để xác định chính xác kỳ hạn của tài sản có – tài sản nợ, cần phân nhóm các tài sản có và tài sản nợ vào các bậc thang của thang đo kỳ hạn và phải xác định được dòng tiền vào và ra dự kiến cho những kỳ hạn khác nhau của các tài sản có và tài sản nợ theo ngày đến hạn và ước tính nhu cầu thanh khoản của tài sản có và tài sản nợ [18]. Để xác định được dòng ngân lưu vào và ra, các ngân hàng cần có cơ chế báo cáo dòng tiền theo các dựa trên kỳ hạn còn lại của hợp đồng của các khoản mục tài sản có – tài sản nợ. Các dữ liệu phải được báo cáo theo mẫu riêng với thời gian được ấn định cụ thể, dưới sự giám sát của người có thẩm quyền trong hệ thống quản trị của ngân hàng [30].

Đối với các tài sản có và tài sản nợ khó xác định được kỳ hạn chính xác (như tiền gửi không kỳ hạn, các khoản thấu chi, dư nợ sử dụng thẻ tín dụng…), việc xác định đúng cần thực nghiệm bằng phương pháp phân tích thống kê và đưa ra các giả định dựa trên kinh nghiệm quản trị và chuyên môn sâu của từng Ngân hàng. Cách xác định: - Các khoản mục tài sản Có như thấu chi, dư nợ vay thẻ tín dụng, hạn mức tín dụng (Renewed line of credit), cam kết mở rộng tín dụng (Committed lines of credit): phụ thuộc vào động cơ chủ quan của khách hàng nên không xác định kỳ 5 hạn cụ thể. Để xác định thời hạn đáo hạn có hiệu lực của tài sản đó cần có dữ liệu quá khứ, kinh nghiệm và thông tin về tài khoản của khách hàng; - Các khoản mục tài sản Nợ như tiền gửi không kỳ hạn, tiền trong tài thanh toán séc…, (thường không có kỳ hạn trên hợp đồng): ngân hàng tiến hành xác định tỷ lệ tiền gửi thường xuyên hàng ngày (core deposits) và không ổn định (unstable balance). Số dư tiền gửi thường xuyên được xem như nguồn tài trợ dài hạn và được xếp vào bậc kỳ hạn dài; số dư không ổn định được xem là nợ ngắn hạn và có thể được đưa vào bậc kỳ hạn ngắn.

Xác định kỳ hạn và tính toán độ lệch kỳ hạn cần được cập nhật liên tục, thường xuyên vì dòng tài sản có và tài sản nợ thay đổi liên tục do đặc điểm hoạt động của ngân hàng và cần lưu ý rằng số dư của tài sản có và tài sản nợ được tính dựa trên cân đối về kỳ hạn còn lại chứ không tính dựa trên kỳ hạn hợp đồng [44]. Khái niệm mất cân đối kỳ hạn Chuyển đổi kỳ hạn được xem là một trong những chức năng cơ bản của NHTM. Các NHTM đều tài trợ cho các tài sản có dài hạn (cho vay, đầu tư) bằng các tài sản nợ ngắn hạn (tiền gửi kỳ hạn ngắn, chứng khoán ngắn hạn). Trong hầu hết các trường hợp, các ngân hàng thương mại đầu tư vào trái phiếu hoặc tài trợ tín dụng bằng các tài sản nợ có thời gian đáo hạn ngắn hơn (như phát hành trái phiếu ngắn hạn, tiền gửi ngắn hạn và các khoản vay trên thị trường liên ngân hàng).