Luận văn thạc sĩ khoa học nghiên cứu đặc điểm biến dạng và nguy cơ tai biến trượt lở khu vực thung lũng mường lay điện biên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu đặc điểm biến dạng và nguy cơ tai biến trượt lở khu vực thung lũng mường lay điện biên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đinh Tiến Dũng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Văn Tích
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Địa chất học
• Đề tài: Nghiên cứu biến dạng và nguy cơ trượt lở tại thung lũng Mường Lay, Điện Biên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ VÀ XÃ HỘI
• 1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 1.1.3. Hệ thống thủy văn
• 1.1.4. Khí hậu
• 1.1.5. Thảm thực vật
• 1.2. Đặc điểm kinh tế, xã hội và nhân văn
• 1.2.1. Sự phân bố dân cư
• 1.2.2. Hoạt động giao thông
• 1.2.3. Hoạt động dân sinh
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm tự nhiên kinh tế và xã hội

Khu vực thung lũng Mường Lay, thuộc tỉnh Điện Biên, có đặc điểm địa hình và khí hậu đặc trưng, ảnh hưởng lớn đến nguy cơ trượt lở đất. Địa hình thung lũng kéo dài theo phương bắc - nam, với độ dốc cao ở sườn đông và thấp hơn ở sườn tây. Hệ thống thủy văn phong phú, với sông Nậm Lay chảy qua trung tâm thung lũng, tạo điều kiện cho sự xói mòn và trượt lở. Khí hậu khu vực có mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9, với lượng mưa tập trung cao, đặc biệt trong các tháng 6, 7, 8. Điều này làm tăng nguy cơ tai biến thiên tai như lũ quét và trượt lở đất. Thảm thực vật trong khu vực không đồng đều, với sườn tây có mật độ thực vật cao hơn, nhưng đang bị suy giảm do hoạt động xây dựng và khai thác tài nguyên. Sự tập trung dân cư cao, đặc biệt là sau khi xây dựng đập thủy điện Sơn La, cũng làm gia tăng nguy cơ trượt lở đất.

1.1. Đặc điểm địa hình

Địa hình thung lũng Mường Lay có chiều dài khoảng 20 km và chiều rộng từ 1,5 đến 2 km. Sườn đông có độ dốc lớn, thường trên 45 độ, trong khi sườn tây có độ dốc thấp hơn, khoảng 30-45 độ. Đặc điểm này tạo ra sự phân cắt mạnh mẽ, làm tăng khả năng biến dạng địa chất và trượt lở đất. Hệ thống xâm thực mạnh mẽ ở sườn tây cung cấp nhiều vật liệu cho dòng chảy, làm gia tăng nguy cơ tai biến thiên tai. Đặc biệt, các taluy đường dốc và không được phủ xanh là những yếu tố nguy cơ cao cho trượt lở đất.

1.2. Hệ thống thủy văn

Hệ thống thủy văn trong khu vực nghiên cứu rất đa dạng, với sông Nậm Lay là dòng chảy chính. Dòng chảy ở sườn đông thường ngắn và dốc, không có nón phóng vật, trong khi sườn tây có dòng chảy phát triển mạnh mẽ hơn. Điều này dẫn đến sự xói mòn và trượt lở đất. Mùa mưa, nước từ lòng hồ thủy điện dâng cao, làm tăng nguy cơ tai biến thiên tai. Hệ thống thủy văn dày đặc và dốc, cùng với mức độ xâm thực sâu, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát sinh trượt lở đất.

II. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này áp dụng nhiều phương pháp để đánh giá biến dạng địa chất và nguy cơ trượt lở đất tại thung lũng Mường Lay. Phương pháp phân tích viễn thám được sử dụng để xác định các khu vực có nguy cơ cao. Khảo sát thực địa giúp thu thập dữ liệu về địa hình, cấu trúc địa chất và các yếu tố môi trường. Phương pháp thạch cấu cũng được áp dụng để phân tích các đặc điểm kiến tạo và biến dạng địa chất. Các yếu tố như độ dốc, loại đất, và tình trạng thực vật được xem xét kỹ lưỡng để đánh giá nguy cơ trượt lở đất. Kết quả từ các phương pháp này sẽ cung cấp cơ sở cho việc dự báo và quản lý rủi ro trượt lở đất trong khu vực.

2.1. Phương pháp phân tích viễn thám

Phân tích viễn thám cho phép thu thập dữ liệu về địa hình và tình trạng môi trường mà không cần tiếp cận trực tiếp. Sử dụng ảnh vệ tinh, nghiên cứu xác định các khu vực có nguy cơ trượt lở đất cao. Các chỉ số như độ dốc, độ che phủ thực vật và tình trạng đất được phân tích để đánh giá khả năng xảy ra tai biến thiên tai. Kết quả từ phương pháp này giúp xác định các khu vực cần được giám sát và can thiệp kịp thời.

2.2. Khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa là phương pháp quan trọng để thu thập dữ liệu chi tiết về địa hình và cấu trúc địa chất. Qua việc đo đạc độ dốc, phân tích loại đất và quan sát tình trạng thực vật, nghiên cứu có thể đánh giá chính xác hơn về nguy cơ trượt lở đất. Các yếu tố như hoạt động xây dựng và sự thay đổi môi trường cũng được ghi nhận để đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Kết quả khảo sát thực địa sẽ bổ sung cho dữ liệu thu thập từ viễn thám, tạo nên bức tranh tổng thể về nguy cơ tai biến thiên tai trong khu vực.

III. Đặc điểm biến dạng kiến tạo và tai biến trượt lở

Khu vực thung lũng Mường Lay có lịch sử biến dạng kiến tạo phức tạp, với nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ trượt lở đất. Các hoạt động kiến tạo mạnh mẽ đã làm thay đổi cấu trúc địa chất, tạo ra các đứt gãy và biến dạng. Minh chứng cho sự biến dạng này là các dấu hiệu địa chất như nứt nẻ, lún sụt và sự phân tầng không đồng nhất. Những yếu tố này làm gia tăng khả năng xảy ra tai biến thiên tai như trượt lở đất. Đặc biệt, các kiểu trượt trong khu vực nghiên cứu rất đa dạng, từ trượt lở nhẹ đến trượt lở nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống và tài sản của người dân.

3.1. Đặc điểm biến dạng kiến tạo

Biến dạng kiến tạo tại thung lũng Mường Lay chủ yếu do hoạt động của đứt gãy Điện Biên - Lai Châu. Các dấu hiệu biến dạng như nứt nẻ và lún sụt cho thấy sự hoạt động mạnh mẽ của các lực kiến tạo. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cấu trúc địa chất mà còn làm tăng nguy cơ trượt lở đất. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự biến dạng này có thể dẫn đến sự thay đổi trong dòng chảy nước và sự phân bố của các vật liệu phong hóa, từ đó làm gia tăng khả năng xảy ra tai biến thiên tai.

3.2. Đặc điểm tai biến địa chất trượt lở

Tai biến trượt lở tại thung lũng Mường Lay đã xảy ra nhiều lần trong lịch sử, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Các kiểu trượt lở phổ biến bao gồm trượt lở đất, lũ quét và lũ bùn đá. Nguyên nhân chính dẫn đến các tai biến này là sự kết hợp giữa yếu tố tự nhiên và hoạt động của con người. Đặc biệt, trong mùa mưa, nguy cơ trượt lở đất tăng cao do lượng mưa lớn và sự xói mòn mạnh mẽ. Việc nghiên cứu và đánh giá các yếu tố này là cần thiết để đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thung lũng Mường Lay, thuộc tỉnh Điện Biên, là khu vực có hơn 1.000 hộ dân sinh sống dọc hai bên thung lũng, đồng thời là khu tái định cư của dự án thủy điện Sơn La. Việc xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng và tập trung đông dân cư tại đây đặt ra yêu cầu cấp thiết về nghiên cứu các tai biến địa chất, đặc biệt là trượt lở đất, nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Khu vực này nằm trong vùng hoạt động kiến tạo mạnh của đứt gãy Điện Biên – Lai Châu, với địa hình thung lũng kéo dài theo hướng bắc – nam, chiều dài khoảng 20 km và chiều rộng 1,5 – 2 km. Đặc điểm địa hình, khí hậu, thủy văn và hoạt động kinh tế xã hội đã tạo nên điều kiện thuận lợi cho sự phát sinh các tai biến trượt lở, nhất là trong mùa mưa khi lượng mưa có thể đạt tới 500 – 600 mm/tháng.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích đặc điểm biến dạng kiến tạo và đánh giá nguy cơ tai biến trượt lở tại thung lũng Mường Lay, từ đó dự báo các điểm có nguy cơ cao và đề xuất các biện pháp giảm thiểu thiệt hại. Nghiên cứu tập trung trong phạm vi thung lũng Mường Lay, tỉnh Điện Biên, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn trước năm 2011. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác phòng chống tai biến địa chất, bảo đảm an toàn cho cư dân và phát triển bền vững khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình địa chất học liên quan đến biến dạng kiến tạo và tai biến trượt lở, bao gồm:

• Lý thuyết biến dạng kiến tạo: Phân tích các pha biến dạng dẻo và giòn, ảnh hưởng của đứt gãy và cấu trúc địa chất đến sự ổn định của sườn dốc.
• Mô hình cơ chế trượt lở: Xác định các yếu tố gây trượt như độ dốc sườn, cấu trúc địa chất, thành phần đất đá, và tác động của nước ngầm.
• Khái niệm về mặt trượt và lực ma sát: Sử dụng biểu thức ứng suất tiếp tuyến và ứng suất pháp tuyến để đánh giá khả năng trượt trên các mặt gián đoạn.
• Phân tích lưới chiếu lập thể: Nhận dạng các kiểu trượt phẳng, trượt nêm, đổ lở và trượt trong vỏ phong hóa.
• Phép thử Markland và phần mềm Rockpark: Dự báo khả năng trượt lở dựa trên các thông số địa chất và hình học sườn dốc.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm kết quả khảo sát thực địa, ảnh vệ tinh SPOT tỷ lệ 1:200.000, bản đồ địa chất tỷ lệ 1:200.000 và 1:100.000, cùng các số liệu khí tượng thủy văn và dân cư. Cỡ mẫu khảo sát thực địa gồm hàng chục điểm đo đạc độ dốc, thành phần đất đá, cấu trúc địa chất và mức độ phong hóa.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích viễn thám: Xác định phân bố thạch học, đứt gãy và các đặc điểm kiến tạo qua ảnh vệ tinh.
• Khảo sát thực địa: Đo đạc độ dốc, chụp ảnh, mô tả thành phần đất đá, thảm thực vật và các dấu hiệu trượt lở.
• Phân tích thạch cấu trúc: Sử dụng mạng lưới chiếu lập thể để nhận dạng các mặt gián đoạn và kiểu trượt.
• Phép thử Markland: Đánh giá khả năng trượt phẳng dựa trên góc ma sát và hướng dốc sườn.
• Phân tích bằng phần mềm Rockpark III: Đánh giá độ ổn định sườn dốc và dự báo nguy cơ trượt lở.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong nhiều năm, tập trung vào giai đoạn trước năm 2011, với sự phối hợp giữa khảo sát thực địa và phân tích dữ liệu viễn thám, địa chất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm địa hình và biến dạng kiến tạo: Thung lũng Mường Lay có địa hình kéo dài theo hướng bắc – nam, với sườn đông dốc trên 45° chiếm gần 40% diện tích, trong khi sườn tây có độ dốc từ 30° đến 75° và bị phân cắt mạnh bởi hệ thống xâm thực. Địa hình sườn đông mang đặc trưng kiến tạo với các vách đá vôi dốc, còn sườn tây mềm mại hơn nhưng có mật độ chia cắt ngang cao, tạo điều kiện thuận lợi cho trượt lở.

2. Ảnh hưởng của cấu trúc địa chất: Đứt gãy Điện Biên – Lai Châu hoạt động mạnh đã phá hủy cấu trúc đá, đặc biệt là hệ tầng Lai Châu bị nghiền vụn và biến dạng mạnh, làm giảm sức bền của đất đá. Các mặt gián đoạn như mặt phân lớp, mặt phân phiến và đứt gãy có hướng nghiêng phù hợp với hướng trượt làm tăng nguy cơ trượt lở.

3. Tác động của khí hậu và thủy văn: Lượng mưa tập trung chủ yếu trong mùa mưa (tháng 4 – 9), với lượng mưa tháng cao điểm đạt 500 – 600 mm, cùng với hệ thống thủy văn dày đặc, đặc biệt ở sườn tây, làm tăng áp lực nước và gây bão hòa đất đá, kích thích trượt lở. Mật độ các bồn thu nước dày đặc ở sườn tây cũng làm tăng nguy cơ lũ quét và trượt lở.

4. Ảnh hưởng của hoạt động kinh tế xã hội: Tập trung dân cư đông đúc với khoảng 1.600 hộ gia đình, hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông và khai thác tài nguyên làm giảm thảm thực vật, làm mất cân bằng chân sườn và tăng nguy cơ trượt lở. Việc hạ thấp taluy và rung động do xe trọng tải lớn trên quốc lộ 12 cũng góp phần làm suy giảm ổn định sườn dốc.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phối hợp giữa các yếu tố tự nhiên và nhân sinh tạo nên nguy cơ trượt lở cao tại thung lũng Mường Lay. Đặc biệt, sự khác biệt rõ rệt về địa hình và cấu trúc địa chất giữa sườn đông và sườn tây dẫn đến sự phân bố không đồng đều của các điểm nguy cơ. Sườn tây với địa hình mềm mại, mật độ chia cắt ngang cao và lớp đất đá phong hóa dày là nơi dễ xảy ra trượt lở hơn so với sườn đông.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực Tây Bắc, kết quả phù hợp với nhận định rằng các đứt gãy hoạt động mạnh và lượng mưa lớn là những yếu tố chính gây ra tai biến trượt lở. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố độ dốc, bản đồ mật độ đứt gãy và sơ đồ phân vùng nguy cơ trượt lở để minh họa rõ nét các khu vực có nguy cơ cao.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát và cảnh báo sớm: Thiết lập hệ thống quan trắc địa chất và khí tượng thủy văn tại các điểm có nguy cơ cao, đặc biệt ở sườn tây thung lũng, nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu trượt lở. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án tái định cư và cơ quan địa chất địa phương. Timeline: Triển khai trong 1-2 năm.

2. Ổn định sườn dốc bằng kỹ thuật công trình: Áp dụng các biện pháp gia cố taluy như xây kè chắn, thoát nước mặt và nước ngầm, trồng phủ xanh để tăng cường độ bền đất đá. Chủ thể thực hiện: Các đơn vị xây dựng và chính quyền địa phương. Timeline: 3-5 năm.

3. Quản lý và hạn chế tác động hoạt động dân sinh: Kiểm soát việc khai thác gỗ, xây dựng và vận chuyển trên quốc lộ 12 để giảm rung động và mất cân bằng chân sườn. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh và các cơ quan quản lý tài nguyên. Timeline: Liên tục và lâu dài.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình đào tạo, phổ biến kiến thức về tai biến trượt lở cho người dân, đặc biệt là cư dân tái định cư. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án và các tổ chức xã hội. Timeline: 1 năm đầu và duy trì thường xuyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu địa chất và môi trường: Sử dụng dữ liệu và phương pháp nghiên cứu để phát triển các công trình nghiên cứu liên quan đến biến dạng kiến tạo và tai biến địa chất.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách quản lý rủi ro và phòng chống tai biến trượt lở.

3. Chính quyền địa phương và ban quản lý dự án tái định cư: Làm cơ sở khoa học cho việc quy hoạch, xây dựng và quản lý khu vực tái định cư, đảm bảo an toàn cho cư dân.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức và tham gia vào công tác phòng chống tai biến, giảm thiểu thiệt hại do trượt lở gây ra.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính gây trượt lở tại thung lũng Mường Lay là gì?
   Nguyên nhân chính là sự kết hợp giữa địa hình dốc, cấu trúc địa chất bị phá hủy do hoạt động đứt gãy, lượng mưa lớn tập trung trong mùa mưa và tác động của hoạt động dân sinh làm giảm thảm thực vật và ổn định sườn dốc.

2. Phương pháp nào được sử dụng để dự báo nguy cơ trượt lở?
   Phương pháp chính bao gồm phân tích viễn thám, khảo sát thực địa, phân tích thạch cấu trúc, phép thử Markland và phần mềm Rockpark để đánh giá độ ổn định sườn dốc và dự báo nguy cơ trượt lở.

3. Tại sao sườn tây thung lũng có nguy cơ trượt lở cao hơn sườn đông?
   Sườn tây có địa hình mềm mại, mật độ chia cắt ngang cao, lớp đất đá phong hóa dày và hệ thống thủy văn phát triển mạnh, cùng với tác động của hoạt động dân sinh làm giảm thảm thực vật, tạo điều kiện thuận lợi cho trượt lở.

4. Hoạt động xây dựng và giao thông ảnh hưởng như thế nào đến tai biến trượt lở?
   Việc hạ thấp taluy, rung động do xe trọng tải lớn và xây dựng công trình làm mất cân bằng chân sườn, tăng độ dốc và giảm độ bền đất đá, từ đó làm tăng nguy cơ trượt lở.

5. Các biện pháp phòng chống trượt lở hiệu quả nhất là gì?
   Bao gồm giám sát và cảnh báo sớm, gia cố sườn dốc bằng kỹ thuật công trình, quản lý hoạt động dân sinh và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng để giảm thiểu thiệt hại.

Kết luận

• Thung lũng Mường Lay có đặc điểm địa hình và cấu trúc địa chất phức tạp, chịu ảnh hưởng mạnh của đứt gãy Điện Biên – Lai Châu, tạo điều kiện thuận lợi cho tai biến trượt lở.
• Lượng mưa lớn tập trung trong mùa mưa và hệ thống thủy văn phát triển mạnh làm tăng áp lực nước, kích thích trượt lở, đặc biệt ở sườn tây.
• Hoạt động kinh tế xã hội như xây dựng, giao thông và khai thác tài nguyên làm giảm thảm thực vật và ổn định sườn dốc, gia tăng nguy cơ tai biến.
• Nghiên cứu đã xác định các điểm có nguy cơ cao và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý và tuyên truyền nhằm giảm thiểu thiệt hại.
• Các bước tiếp theo cần triển khai hệ thống giám sát, gia cố sườn dốc và nâng cao nhận thức cộng đồng để bảo đảm an toàn cho cư dân và phát triển bền vững khu vực.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ cộng đồng và phát triển bền vững thung lũng Mường Lay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 ĐẶC DIEM TỰ NHIÊN, KINH TẾ VA XÃ HỘI Khu vực nghiên cứu là một thị xã thuộc tinh Đi én Biên (thị xã Mường Lay ). Một nơi có nguy cơ xảy ra tai biến trượt lở cao „ hơn nữa đây là một kh u tái định cư của dự án hồ thủy điện Sơn La nên số lượng dan cư tập trung là rat đông. Những yêu tố tự nhiên và hoạt động kinh tếxãhội là nhân tố phát sinh tai biến trượt lở ở khu vực này. Vì vậy, cần làm rõ những yé u tố tự nhiên và hoạt động kinh tế xã hội nhằm phục vụ cho luận giải cơ chế phát sinh và giải pháp phòng tránh.

Chính vì vậy nội dung trình bay chi tập trung vào mục tiêu trên. Đặc điểm tự nhiên Phục vụ cho luận giải về tai biến, trong phần này sẽ đề cập đến những vấn đề về địa hình, khí hậu, hệ thống thủy văn, lớp phủ thực vật. Vị trí địa lý Thị xã Mường Lay nằm ở phía Bắc của tỉnh Điện Biên. Ranh giới khu vực nghiên cứu có phía bắc giáp tỉnh Lai Châu, phía đông giáp tỉnh Sơn La, phía tây và nam giáp huyện Mường Cha.

Noi có quốc lộ 12, tuyến đường huyết mạch nối giữa các tỉnh Tây Bắc chạy qua (Hình 1. Đặc điểm địa hình Địa hình là một trong những đặc điểm phản ánh rõ nét nhất về sự biến dạng của khu vực và cũng là điều kiện ban đầu dé suy luận đánh tai biến trượt lở. Quan sát trên ban đồ địa hình tỷ lệ 1: 500.000 và ảnh vệ tinh Spot tỉ lệ 1:200.2) có thể thấy răng khu vực nghiên cứu là một thung lũng kéo dài theo phương bắc — nam với chiều rộng khoảng 1,5 — 2km, chiều dài khoảng 20km. Địa hình mang đặc trưng là thung lũng kiến tạo kiểu kéo toạc (pull - apart) [Witold Zuchiewicz, 2004].

Luận văn thạc sĩ khoa học Dinh Tiến Dũng > Mekong Delta #. Con Son Island Hình 1.1: Vi tri khu vực nghiên cứu Luận văn thạc sĩ khoa học Dinh Tiến Dũng Khu vực nảy chịu ảnh hưởng hoạt động kiến tạo của đứt gãy Điện Biên — Lai Châu nên địa hình phân ra làm 3 phan rõ rệt theo phương bắc — nam. - Địa hình phía đông có dạng tuyến định hướng bắc — nam và có độ cao trung bình khoảng 800m. Các sườn phía đông thường rất dốc (khoảng >45°), mức độ phân cắt thấp.

Luận văn thạc sĩ khoa học Đinh Tiến Dũng - Địa hình phía tây chia thành các dải đồi thấp, cao trung bình khoảng 500m và có hướng đông - tây. Địa hình phía tây bị phân cắt mạnh bởi các hệ thống xâm thực. Sườn phía tây thoải (30-45) ở các thung lũng xâm thực nhỏ và dốc (50-759) tại các taluy đường. - Ở giữa là thung lũng rất thấp, nơi tụ thủy của các dòng chảy hai bên sườn.

Đồng thời đây cũng là nơi phát triển nhiều nón phóng vật, các bãi bồi và bậc thềm. Như vậy, với đặc điểm địa hình như mô tả trên là điều kiện thuận lợi cho tai biến trượt lở xảy ra. Hệ thong thúy văn Đặc điểm thủy văn là một trong những yếu tổ tác động trực tiếp đến tai biến trượt lở, đặc biệt là tại những khu vực mức độ dập vỡ mạnh của đất đá. Hệ thống thủy văn trong khu vực nghiên cứu phân dị mạnh.

Với sông Nậm Lay chảy ở trung tâm thung lũng dọc theo đứt gãy, các hệ thống suối và dòng chảy tạm thời phát triển vuông góc với thung lũng. Đặc điểm dòng chảy hai bên sườn thung lũng cũng phân di khá rõ nét. - Hệ thong dòng chảy ở sườn đông: thường ngắn và dốc, tại đây không quan sát được các nón phóng vật và các dòng chảy này thường bị “đứt? ở đoạn gần thung lũng. Do đó, nước và các vật liệu phong hóa không được mang xuống thung lũng.

- Hệ thong dòng chảy ở sườn tây: phát triển theo phương địa hình. Có trắc diện dọc dốc xấp xi 35 - 45° và trắc điện ngang hình chữ “V”. Dòng chảy ở sườn tây thường kéo dải và thoải hơn sườn đông, hoạt động xâm thực sâu là chính. Do chảy trên các thành tạo bị phá hủy mạnh nên mức phát triển của hệ thống dòng chảy ở đây diễn ra mạnh mẽ và là nơi cung cấp nước và các vật liệu bối tích chính cho sông Nam Lay ở khu vực này.

Hơn nữa, khi quan sát trên ảnh vệ tinh có thể thấy các bồn thu nước ở sườn tây thung lũng có mật độ dày đặc, vào mùa mưa sẽ có nguy cơ gây tai biến trượt lở và lũ quét cao. Với hệ thống thủy văn tương đối dày đặc, dốc và mực độ xâm thực sâu diễn ra mạnh. Đặc biệt, sườn tây với câu trúc đât đá bị phá hủy nát vụn sẽ là điêu kiện Luận văn thạc sĩ khoa học Đinh Tiến Dũng thuận lợi để phát sinh tai biến trượt lở, đồng thời có hàng loạt các tai biến khác như lũ quét, lũ bùn đá,. Khí hậu Trong lịch sử khu vực này đã xảy ra nhiều tai biến địa chất liên quan đến thời tiết cực đoan như lũ quét, lũ bùn đá, trượt lở,.

gây tôn thất cho các hoạt động phát triển. Hai yếu tố khí hậu ảnh hưởng nhiều nhất đến tai biến trượt lở chính là chế độ mưa va cường độ mưa. - Chế độ mưa: theo kết quả thông kê, chế độ mưa của khu vực nghiên cứu có những nét nỗi bật sau: Lượng mưa phân bố không đều , tập trung vào mù a mưa. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 9, với lượng mưa chiếm 85-90% tổng lượng mưa trong năm.

Trong các tháng 6,7,8 khi gió mùa xích đạo phát trién mạnh cũng là thời kỳ cao điểm của lượng mưa, lượng mưa tháng đạt 500mm, thậm chí 600mm. Đỉnh mùa mưa ở các huyện phía bắc thường rơi vào tháng 6. Từ tháng 9 các hệ thống gây mưa đã bắt đầu suy yeu. Sau tháng 10 lượng mưa giảm nhanh chong , nhiều nơi trung bình chỉ còn 100mm/thang.

Mùa khô kéo dai từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau với lượng mưa chỉ chiếm 10% lượng mưa năm. Suốt 6 tháng chỉ có 20-30 ngày mưa với tong lượng mưa từ 150-200mm. Trong 3-4 tháng giữa mùa mua , mỗi tháng có tới 20-25 ngày mưa. Số ngày mưa trungb_ ình năm phổ biến từ 130-180ngày mưa.

Trong năm ít mưa nhất là thang 12 và tháng 1, trong do tháng 1 là tháng có it mưa nhất (chỉ có 3-5 ngày mưa với lượng mưa trung bình 10-20mm/tháng). - Cường độ mưa : thường lớn đặc biệt là ở các huyện phía bắc và đông bắc Nhìn chung cả tỉnh Lai Châu cũ có khoảng 5-10 ngày mưa lớn hơn 50mm/ngay, 2-5 ngày mưa rất lớn 100-150mm/ngày. Lượng mưa lớn nhất trong 24 giờ trong tỉnh không vượt quá 200-250mm/ngày. Do địa hình núi cao và xa biển, nên số ngày mưa lớn ở đây không nhiều.

So với các trung tâm mưa lớn khác ở trong nước thì cường độ mưa lớn ở đây có trị sô nhỏ hơn. Luận văn thạc sĩ khoa học Dinh Tiến Dũng 1. Tham thực vật Thảm thực vật là yếu tố ảnh hưởng đáng ké đến tai biến trượt lở. Nơi có thảm thực vật thưa thớt là nơi mà bề mặt có thé thắm xuống một cách dé dàng (Hình 1.

Theo quan sát thực tế và phân tích ảnh vệ tinh có thể thấy thảm thực vật trong khu vực nghiên cứu chủ yếu là cây thân gỗ loại nhỏ và thảm cây bụi phân dị rõ rệt theo địa hình. - Sườn đông với các thành tạo chủ yếu là đá cacbonat, sườn rất đốc nên mật độ thực vật phủ là thấp. Hơn nữa khu vực sườn đông không phải là nơi thuận tiện cho canh tác và trông cây nên lớp phủ chủ yếu là cây tự nhiên. - Sườn tây lại được phủ xanh nhiều hơn do có điều kiện thuận lợi cho cây cối phát triển.

Với thành phần vật chất chủ yếu là trầm tích, lớp vỏ phong hóa dày cùng với mạng lưới sông suối dày đặc. Tuy nhiên, tại sườn tây, với tác động của con người đã làm cho một số nơi trong thung lũng không còn thảm thực vật như ở các taluy đường.3: Với taluy đường đốc và không được phủ xanh sẽ là một trong những điều kiện xảy ra tai biến trượt lở Luận văn thạc sĩ khoa học Đinh Tiến Dũng - Trung tâm thung lũng là nơi dòng sông chảy qua với các bậc thềm và bãi bồi. Đây là nơi canh tác chính của cư dân trong vùng. Như vậy, thảm thực vật trong khu vực nghiên cứu phân bố không đều và phủ ở mức độ trung bình.

Lượng thực vật phủ ngày càng giảm do hoạt động dân sinh và xây dựng cơ sở hạ tầng. Đó cũng chính là nguyên nhân tác động đến tai biến trượt lở. Đặc điểm kinh tế, xã hội và nhân văn Đối với nghiên cứu này, đặc điểm kinh tế, xã hội và nhân văn cũng được nhắn mạnh vì nó cũng là một trong những điều kiện tác động đến tai biến trượt lở. Những đặc điểm cần được làm rõ: - Sự phân bố dân cư; - Hoạt động giao thông; - Hoạt đông dân sinh.

Sự phân bé dân cư Thị xã Mường Lay là khu tái định cư của thủy điện Sơn La bao gồm 1.600 hộ gia đình (số liệu từ Ban Quản lý Dự án di dân tái định cư thuỷ điện Sơn La, tháng 8/2009) phân bố chủ yếu ở sườn tây. Số ít các hộ gia đình còn lại phân bố bên sườn đông. Mức độ tập trung dân cư cao, xây dựng nhiều công trình, đặc biệt là công trình thường xuyên tập trung đông người như trường học, trạm xá,. ở sườn tây — nơi có nguy cơ xảy ra tai biến trượt lở cao.

Khi tai biến địa chất xảy ra chắc chắn gây thiệt hại lớn về người và của. Chính vì vậy, nghiên cứu trượt lở tại khu vực tai định cư mới có ý nghĩa quan trọng. Luận văn thạc sĩ khoa học Dinh Tiến Dũng 1. Hoạt động giao thông Quốc lộ 12 là tuyến đường huyết mạch nối các tỉnh Tây Bắc như: Điện Biên — Lai Châu — Lào Cai.

Bên cạnh đó là hàng loạt các tuyến đường nhỏ phục vụ hoạt động dân sinh đang được tu bổ, xây dựng. Với tuyến đường giao thông đang xây dựng bên sườn tây thung lũng. Việc hạ thấp taluy đã làm mắt cân băng ở chân sườn đồng thời làm tăng độ dốc sườn đã tạo điều kiện cho sự phát sinh trượt lở. Không chỉ có các taluy đương mà các taluy âm cũng rat dé trượt.

Tại một số điểm, taluy âm được tạo ra bằng cách lap day bằng các vật liệu từ nơi khác chuyên đến.