Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Nước Đến Đặc Trưng Cơ Học Của Đất Không Bão Hòa

Luận án tiến sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của nước đến đặc trưng cơ học của đất không bão hòa, ứng dụng cho nền đường tại khu vực duyên hải miền trung.

• Tác giả: Lương Nguyễn Hoàng Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đình Nghiên
• Trường học: Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Xây Dựng Công Trình
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Nước Đến Đặc Trưng Cơ Học Của Đất Không Bão Hòa Tại Khu Vực Duyên Hải Miền Trung
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đất Không Bão Hòa Khu Vực Duyên Hải

Nghiên cứu về đất không bão hòa tại khu vực Duyên hải Miền Trung có ý nghĩa quan trọng do đặc điểm địa hình và khí hậu khắc nghiệt của khu vực này. Miền Trung thường xuyên chịu ảnh hưởng của nắng nóng kéo dài, gây khô cằn, sau đó là các trận bão lũ, gây ngập lụt nghiêm trọng. Sự thay đổi độ ẩm đột ngột ảnh hưởng lớn đến đặc trưng cơ học của đất, gây ra các vấn đề cho các công trình giao thông và các lĩnh vực khác. Theo thống kê, lượng mưa trung bình năm ở Miền Trung lớn nhất cả nước, vượt quá 2800mm, trong khi các khu vực khác chỉ dao động từ 1200mm đến 1800mm. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc nghiên cứu sâu về ảnh hưởng của nước đến đất tại khu vực này để đưa ra các giải pháp phù hợp.

1.1. Đặc Điểm Địa Chất và Khí Hậu Duyên Hải Miền Trung

Khu vực Duyên hải Miền Trung có đặc điểm địa chất phức tạp, với nhiều loại đất khác nhau như đất cát, đất sét, và đất pha cát. Khí hậu khắc nghiệt với mùa khô kéo dài và mùa mưa bão dữ dội. Sự thay đổi đột ngột về độ ẩm ảnh hưởng lớn đến cường độ chịu cắt của đất và khả năng chịu tải của các công trình. "Miền Trung - Việt Nam là nơi có điều kiện địa hình và khí hậu khác biệt so với các khu vực khác trên cả nước. Các yếu tố khí hậu như: nắng nóng kéo dài quanh năm với lượng bốc hơi rất lớn làm cho đất đai khô cằn, chủ yếu ở trạng thái mềm rời, nhưng sau đó lại trải qua các trận bão lũ kèm mưa lớn với mức độ ngập lụt rộng khắp cả nhiều tỉnh Miền Trung làm cho cấu trúc lỗ rỗng của đất thay đổi rất lớn..."

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Đặc Trưng Cơ Học Đất

Nghiên cứu đặc trưng cơ học của đất có vai trò quan trọng trong thiết kế và xây dựng các công trình giao thông, đặc biệt là nền đường đắp. Việc hiểu rõ ảnh hưởng của nước đến đất giúp dự đoán chính xác hơn biến dạng của đất và đảm bảo ổn định mái dốc. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tần suất thiên tai ngày càng gia tăng. Việc nghiên cứu cũng giúp giảm thiểu rủi ro xói lở bờ biển và đảm bảo an toàn cho các công trình xây dựng công trình ven biển.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Nước Đến Đất Không Bão Hòa

Việc nghiên cứu ảnh hưởng của nước đến đất không bão hòa đặt ra nhiều thách thức. Đất không bão hòa có cấu trúc phức tạp, với sự tồn tại của ba pha: rắn, lỏng (nước), và khí (không khí). Tương tác giữa các pha này rất phức tạp và khó mô hình hóa. Ngoài ra, độ ẩm của đất và độ bão hòa của đất thay đổi liên tục do tác động của thời tiết và các yếu tố môi trường khác. Việc thu thập dữ liệu thực nghiệm và xây dựng mô hình số chính xác là một thách thức lớn.

2.1. Tính Phức Tạp Trong Mô Hình Hóa Đất Không Bão Hòa

Mô hình hóa đất không bão hòa đòi hỏi phải xem xét đến nhiều yếu tố như sức căng bề mặt, áp lực nước lỗ rỗng, và tính thấm của đất. Các mô hình hiện có thường đơn giản hóa các yếu tố này, dẫn đến kết quả không chính xác. Cần có các mô hình tiên tiến hơn để mô tả đầy đủ các tương tác phức tạp giữa các pha trong đất không bão hòa.

2.2. Khó Khăn Trong Thí Nghiệm và Thu Thập Dữ Liệu

Thực hiện các thí nghiệm trong phòng và thí nghiệm hiện trường trên đất không bão hòa gặp nhiều khó khăn do việc kiểm soát các điều kiện môi trường và đo lường các thông số đất là rất khó. Việc thu thập dữ liệu dài hạn về độ ẩm của đất và áp lực nước lỗ rỗng cũng là một thách thức lớn.

2.3. Vấn Đề về Điều Kiện Khí Hậu Biến Đổi

Sự biến đổi khí hậu, với các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lũ và bão, gây ra những thay đổi khó lường về độ ẩm của đất. Điều này làm tăng thêm tính không chắc chắn cho các dự báo về ổn định mái dốc và khả năng chịu tải của các công trình. Cần phải nghiên cứu và cập nhật các mô hình dự báo để thích ứng với những thay đổi này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Trưng Cơ Học Đất Không Bão Hòa

Nghiên cứu đặc trưng cơ học của đất không bão hòa đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp chính bao gồm thí nghiệm trong phòng, thí nghiệm hiện trường, và mô hình số. Thí nghiệm trong phòng được sử dụng để xác định các thông số cơ bản của đất như cường độ chịu cắt, tính thấm, và đường cong đặc trưng đất nước (SWCC). Thí nghiệm hiện trường cung cấp thông tin về điều kiện thực tế của đất và giúp kiểm chứng các kết quả thí nghiệm trong phòng. Mô hình số được sử dụng để mô phỏng các quá trình phức tạp trong đất không bão hòa và dự đoán ổn định mái dốc.

3.1. Thí Nghiệm Trong Phòng Xác Định SWCC và Cường Độ Chịu Cắt

Thí nghiệm trong phòng bao gồm các thí nghiệm xác định đường cong đặc trưng đất nước (SWCC) bằng bình chiết áp và các thí nghiệm xác định cường độ chịu cắt bằng máy cắt trực tiếp và máy nén ba trục. Các thí nghiệm này cung cấp thông tin quan trọng về mối quan hệ giữa độ ẩm của đất và sức kháng cắt của đất. "Đường cong đặc trưng đất nước cho mẫu Dương Cấm...Đường cong đặc trưng đất nước cho mẫu Cồn Lê..."

3.2. Mô Hình Số Mô Phỏng Ổn Định Nền Đường và Mái Dốc

Mô hình số sử dụng các phần mềm như SEEP/W và SLOPE/W để mô phỏng quá trình thấm nước trong đất không bão hòa và phân tích ổn định mái dốc. Các mô hình này cho phép đánh giá ảnh hưởng của mưa lũ và nước ngầm đến ổn định của nền đường đắp. "Mô hình phân tích ổn định nền đường đoạn cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, đoạn thuộc huyện Đại Lộc - Quảng Nam, lý trình KM 24+980 (khai báo mô hình nền đường đắp; các điều kiện biên mực nước ngầm, biên mực nước thiết kế và biên mưa)."

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Gia Cố Nền Đất Duyên Hải

Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của nước đến đất không bão hòa có nhiều ứng dụng thực tiễn trong gia cố nền đất và ổn định mái dốc tại khu vực Duyên hải Miền Trung. Các biện pháp gia cố nền đất có thể bao gồm sử dụng vật liệu địa kỹ thuật, cải thiện tính thấm của đất, và áp dụng các kỹ thuật xử lý đất khác. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên đặc điểm của từng loại đất và điều kiện địa hình cụ thể. Việc ứng dụng kết quả nghiên cứu giúp giảm thiểu rủi ro xói lở bờ biển và đảm bảo an toàn cho các công trình.

4.1. Giải Pháp Gia Cố Nền Đất bằng Vật Liệu Địa Kỹ Thuật

Sử dụng các vật liệu địa kỹ thuật như vải địa kỹ thuật và lưới địa kỹ thuật có thể cải thiện đáng kể cường độ chịu cắt của đất không bão hòa. Các vật liệu này có tác dụng gia cường đất, tăng khả năng chịu tải và giảm biến dạng của đất. "Kết quả thí nghiệm cho mẫu đầm nén Dương Cấm...Kết quả thí nghiệm cho mẫu đầm nén Cồn Lê..."

4.2. Cải Thiện Tính Thấm Của Đất Bằng Biện Pháp Thoát Nước

Cải thiện tính thấm của đất bằng các biện pháp thoát nước như rãnh thoát nước, giếng cát, và ống thoát nước có thể giảm áp lực nước lỗ rỗng và tăng ổn định mái dốc. Việc thoát nước hiệu quả giúp giảm nguy cơ trượt lở đất trong mùa mưa lũ.

4.3. Các Kỹ Thuật Xử Lý Đất Tăng Cường Ổn Định

Các kỹ thuật xử lý đất như trộn vôi, xi măng, hoặc polyme có thể cải thiện đặc trưng cơ học của đất và tăng cường ổn định mái dốc. Các kỹ thuật này có tác dụng làm tăng độ chặt của đất, giảm tính thấm, và tăng cường độ chịu cắt.

V. Phân Tích Ổn Định Khối Đắp Nền Đường Bằng Mô Hình Số

Phân tích ổn định khối đắp nền đường là một bước quan trọng trong quá trình thiết kế và xây dựng. Việc sử dụng mô hình số giúp đánh giá ảnh hưởng của nước đến ổn định tổng thể của nền đường. Các mô hình này cho phép mô phỏng các kịch bản khác nhau về mưa lũ và nước ngầm, từ đó đưa ra các giải pháp thiết kế phù hợp.

5.1. Mô Hình Phần Tử Hữu Hạn Đánh Giá Ổn Định Tổng Thể

Sử dụng mô hình phần tử hữu hạn như SLOPE/W để đánh giá ổn định tổng thể của nền đường đắp dưới tác động của nước. Mô hình này cho phép tính toán hệ số an toàn và xác định các vị trí có nguy cơ trượt lở cao nhất.

5.2. Mô Hình Phần Tử Rời Rạc Phân Tích Ổn Định Cục Bộ

Sử dụng mô hình phần tử rời rạc để phân tích ổn định cục bộ của nền đường, đặc biệt là khu vực xung quanh các lỗ rỗng và khe nứt. Mô hình này cho phép mô phỏng quá trình xói mòn và đánh giá ảnh hưởng của nó đến ổn định của nền đường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Đất Không Bão Hòa Tương Lai

Nghiên cứu ảnh hưởng của nước đến đất không bão hòa tại khu vực Duyên hải Miền Trung là một lĩnh vực quan trọng và đầy thách thức. Kết quả nghiên cứu có nhiều ứng dụng thực tiễn trong thiết kế, xây dựng, và bảo trì các công trình giao thông và các công trình khác. Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện các mô hình dự báo và phát triển các giải pháp gia cố nền đất hiệu quả hơn.

6.1. Tổng Kết Các Kết Quả Đạt Được và Đóng Góp Mới

Luận án đã đạt được các kết quả quan trọng trong việc xác định đặc trưng cơ học của đất không bão hòa tại khu vực Duyên hải Miền Trung. Đã xây dựng được các mô hình số mô phỏng quá trình thấm nước và phân tích ổn định mái dốc. Các kết quả này có giá trị tham khảo cho các nghiên cứu và ứng dụng tiếp theo.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiềm Năng Về Ảnh Hưởng Nước Đến Đất

Các hướng nghiên cứu tiềm năng trong tương lai bao gồm phát triển các mô hình dự báo ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến đặc trưng cơ học của đất, nghiên cứu các vật liệu gia cố nền đất mới, và phát triển các kỹ thuật xử lý đất tiên tiến hơn. Cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học, kỹ sư, và các nhà quản lý để giải quyết các vấn đề liên quan đến đất không bão hòa tại khu vực Duyên hải Miền Trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA NƯỚC ĐẾN CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ HỌC CỦA NỀN ĐƯỜNG ĐẮP TRONG ĐIỀU KIỆN KHÔNG BÃO HÒA 1. Môi trường đất bão hòa và không bão hòa Đất bão hòa là trạng thái đất khi các lỗ rỗng bị lấp đầy bởi nước (áp suất nước lỗ rỗng có giá trị dương, vị trí nằm dưới mực nước ngầm); đất không bão hòa khi các lỗ rỗng chỉ bị lấp đầy một phần bởi nước, phần còn lại của lỗ rỗng là khí (áp suất nước lỗ rỗng có giá trị âm, vị trí nằm trên mực nước ngầm) [3]. Đất bão hòa có thể được chuyển sang trạng thái không bão hòa khi xuất hiện quá trình bốc hơi, ngược lại chuyển từ trạng thái không bão hoà sang bão hoà khi có sự bổ sung nước do mưa, bị ngập hoặc mực nước ngầm dâng cao [3].

Nước mưa thấm vào đất hình thành dòng thấm.1, khi mực nước ngầm dâng lên từ vị trí đường AB đến A’B’, làm tăng áp suất nước lỗ rỗng ở vùng bão hoà, giảm áp suất nước lỗ rỗng ở vùng không bão hoà, dẫn đến giảm cường độ chống cắt của đất và nguy cơ mất ổn định mái dốc/nền đường [3]. Cơ chế phá hoại mái dốc do mưa [112] Nghiên cứu của Fredlund và Morgensten (1976) [61] chỉ ra rằng khi phân tích ứng suất của một môi trường liên tục nhiều pha cần phải thừa nhận pha trung gian khí – nước ứng xử như một pha độc lập.2 biểu thị sơ đồ hóa các vùng bão hoà – vùng mao dẫn – vùng không bão hoà ứng với các pha độc lập theo thể tích – khối lượng của đất [112]. Sơ đồ phân chia các vùng không bão hoà – vùng mao dẫn – vùng bão hoà trong kết cấu nền đắp [112] Rahardjo và cộng sự (2007) [111] đã sơ đồ hóa quá trình thay đổi áp suất nước lỗ rỗng của đất nằm trên mực nước ngầm trong điều kiện có mưa hoặc bốc hơi (Hình 1. Sơ đồ sự thay đổi của áp suất nước lỗ rỗng của đất không bão hoà trong điều kiện có mưa hoặc bốc hơi [111] Hình 1.3 cho thấy, khi bề mặt đất được che phủ kín, không chịu tác động của các quá trình mưa và bốc hơi, áp suất lỗ rỗng phân bố theo đường thẳng – tuân theo quy luật thuỷ tĩnh (đường số 1).

Trong điều kiện khí hậu khô hạn, không có mưa, chỉ có quá trình bốc hơi nước từ bề mặt/từ đất, làm giảm độ ẩm của đất, tăng lực hút dính, kết quả đường áp suất nước lỗ rỗng dịch chuyển về bên trái so với đường thuỷ tĩnh (đường số 2), cường độ chống cắt của đất tăng lên kéo theo tăng hệ số ổn định mái dốc/khối đắp. Vùng thay 6 đổi lớn nhất thuộc khu vực gần mặt đất so với khu vực bên dưới. Thời gian bốc hơi càng dài, đường áp suất nước lỗ rỗng càng có xu hướng dịch chuyển nhiều về bên trái. Ngược lại, trong điều kiện có mưa, lượng nước thấm vào trong đất kéo theo đường áp suất nước lỗ rỗng dịch chuyển về bên phải (đường số 3) so với đường thuỷ tĩnh làm thu hẹp vùng không bão hòa, giảm cường độ chống cắt dẫn đến giảm hệ số ổn định mất ổn định mái dốc.

Vai trò của áp suất nước lỗ rỗng âm hay lực hút dính làm tăng cường độ chống cắt của đất không bão hòa được chỉ ra trong nghiên cứu của Fredlund [3]. Nghiên cứu thực nghiệm đã phát triển một số thiết bị cho phép đo đạc áp suất nước lỗ rỗng âm đảm bảo độ chính xác nhất định. Việc phân tích ổn định mái dốc/nền đường không bão hòa trong thực tế cần được mở rộng trạng thái cân bằng giới hạn có xét đến các thành phần của cường độ chống cắt của đất gây ra bởi áp suất nước lỗ rỗng âm [3] [11]. Tổng quan về các đặc trưng cơ học của đất không bão hòa Tính nén lún, đường cong đặc trưng đất – nước, hệ số thấm và cường độ chống cắt là các đặc trưng cơ bản của đất không bão hòa.

Về mặt cơ học, đất bão hòa và không bão hòa khác biệt cơ bản về các đặc trưng cơ học này [3]. Đường cong đặc trưng đất – nước (SWCC) là thông số cơ bản của cơ học đất không bão hòa. Thông số cơ bản này chi phối các đặc trưng cơ học của đất không bão hoà như hệ số thấm, cường độ chống cắt và biến thiên thể tích của đất [3]. Đường cong SWCC và hệ số thấm là các thông số cần thiết cho phép phân tích ứng xử cơ học/ổn định của khối đất không bão hòa trong điều kiện nước mưa thấm vào mái dốc/khối đắp [66].

Cường độ chống cắt của đất đóng vai trò quan trọng trong phân tích các bài toán địa kỹ thuật như sức chịu tải của nền đường và sự ổn định của mái dốc/khối đắp [11], [63], đặc biệt cho đất không bão hoà. Cường độ chống cắt của đất không bão hòa khác đất bão hòa ở chỗ có thêm thành phần liên quan đến lực hút dính [66]. Hệ số thấm và cường độ chống cắt cho phép phân tích các bài toán thấm không ổn định; thấm do sự bổ sung nước mưa; sự ổn định mái dốc theo thời gian khi có sự thay đổi về độ ẩm/hàm lượng nước, áp suất nước lỗ rỗng, đường bão hòa của đất [3] [11]. Các nghiên cứu trong phạm vi cơ học đất không bão hòa chủ yếu tập trung vào các vấn đề về ứng xử cơ học: (i) sự thay đổi thể tích; (ii) sự thay đổi cường độ chống cắt của đất, (iii) dòng thấm trong môi trường rỗng trong kết cấu của đất [122].

Tính nén lún – biến đổi thể tích 7 Sự xuất hiện của pha nước trong đất làm thay đổi các đặc trưng cơ học của đất không bão hòa. Về mặt vật lý, sự tham gia của pha nước làm thay đổi độ ẩm và độ bão hòa của đất. Về mặt cơ học, nước chiếm một phần hoặc toàn bộ thể tích rỗng của đất làm thay đổi áp suất nước lỗ rỗng và kết quả làm giảm sức chịu tải và sức kháng cắt của đất [3]. Sự thay đổi áp suất nước lỗ rỗng bởi sự có mặt của nước dẫn đến thay đổi khả năng thấm trong điều kiện tải trọng và gradient thủy lực không đổi [3], [45].

Nhìn chung, sự tham gia của pha nước ảnh hưởng đến biến dạng lún, lún cố kết thấm của nền đường dẫn đến nguy cơ mất ổn định của khối đất như lún, nứt, sạt trượt và xói ngầm trong thân công trình cấu tạo bằng đất đắp [45]. Sự thay đổi thể tích của vật liệu đất/hạt không bão hòa có thể được gây ra bởi sự thay đổi của ứng suất giới hạn bên hoặc bởi sự thay đổi của bản thân nội tại của chất lỏng (chẳng hạn sự thay đổi ma trận lực hút dính) [45]. Sự thay đổi thể tích của vật liệu đất/hạt không bão hòa có thể được biểu thị thông qua biến dạng hoặc liên quan đến chuyển vị tương đối giữa các pha cấu thành tổng thể khối vật liệu [45] (chẳng hạn sự thay đổi hàm lượng của pha nước). Sự thay đổi các đặc tính về cường độ chống cắt – quan hệ ứng suất và biến dạng Trong khuôn khổ của cơ học đất cổ điển, Terzaghi (1936) [129] đã giới thiệu khái niệm ứng suất hiệu quả đối với trường hợp đặc biệt của đất bão hòa.

Terzaghi đã phát biểu nguyên lý của ứng suất hiệu quả và khái niệm ứng suất hiệu quả đóng vai trò nền tảng cơ bản cho nghiên cứu cơ học môi trường đất bão hòa và hiện tại được thừa nhận bởi cộng đồng khoa học về cơ học đất. Biot (1941) [33] tiếp tục khái niệm ứng suất hiệu quả của Terzaghi và đã đưa ra lý thuyết lún cố kết đối với môi trường đất bão hòa không bao gồm pha khí, hai pha đất và nước được xem xét trong một thể thống nhất, kết hợp và được giải độc lập. Ứng xử của môi trường đất không bão hòa phức tạp hơn. Trạng thái ứng suất của vật liệu đất không bão hòa khác biệt so với đất bão hòa [45].

Sự khó khăn của nghiên cứu vật liệu đất không bão hòa ở chỗ làm thế nào có thể xem xét các ảnh hưởng khác nhau của hàm lượng nước và quy luật thay đổi thể tích nén/nở ra của thể tích vật liệu [45]. Theo lý thuyết của Terzaghi, biến trạng thái ứng suất của đất bão hòa có thể được biểu diễn dưới dạng phương trình:  r    uw (1.1) 8 Trong đó  r là ứng suất hiệu quả,  là ứng suất tổng, và uw là áp suất nước lỗ rỗng. Việc mở rộng khái niệm ứng suất hiệu quả của Terzaghi cho trường hợp vật liệu đất không bão hòa là thực tế và cần thiết. Không ít nghiên cứu đã cố gắng phát triển biểu thức tương tự (1.1) trong đó các kiến nghị đều đưa ra biến ứng suất có hiệu đơn hoặc biến trạng thái ứng suất.

Bishop (1960) [36], Bishop và cộng sự (1963) [37] là những người tiên phong đã đề nghị biểu thức:  r    ua     ua  uw  (1.2) Trong đó u a là áp suất khí lỗ rỗng và  là tham số liên quan đến độ bão hòa. Tham số  được gọi là tham số ứng suất hiệu quả. Giá trị của  bằng 1 trong trường hợp vật liệu đất bão hòa và bằng 0 trường hợp vật liệu khô. Biểu thức tương tự cũng được đề nghị bởi Aitchison và Donald (1956) [20].

Các biểu thức đề nghị cho phép mô tả sự chuyển tiếp đơn giản từ các trạng thái bão hòa/bão hòa hoàn toàn (ở đó bao hàm biểu thức kiến nghị của Terzaghi) đến không bão hòa/bão hòa không hoàn toàn và trạng thái hoàn toàn khô. Việc xác định  và sự phụ thuộc của  vào hàm lượng của nước trong đất là cần thiết để xác định ứng suất hiệu quả trong môi trường đất không bão hòa. Bishop và Donald 1960 [35], Bishop và Blight (1963) [37] đã thực nghiệm đối với đất rời, đất được đầm nén và thừa nhận sự phù hợp của phương trình (1. Quan hệ giữa tham số ứng suất hiệu quả  và độ bão hòa với các loại đất khác nhau [106], [138] Nhiều nghiên cứu thực nghiệm trước đó chủ yếu tập trung vào xác định quan hệ giữa  và độ bão hòa s w .4 chỉ ra hàng loạt các quan hệ giữa  và s w đối với 9 phạm vi rộng các loại đất khác nhau [36], [38], [84].

Các đường cong đều chứng tỏ được xu thế của  thay đổi theo độ bão hòa s w .