Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại tại Nghệ An

Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam tại Nghệ An, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Nghệ An
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Nghệ An
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Một số vấn đề về năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.2. Khái niệm về cạnh tranh, năng lực và phân loại cạnh tranh
• 1.3. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
• 1.4. Các yếu tố cấu thành, những nhân tố ảnh hưởng và sự cần thiết nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại
• 1.5. Ngân hàng thương mại và đặc điểm cạnh tranh của NHTM
• 1.6. Các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.7. Những nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại
• 1.8. Sự cần thiết nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.9. Kinh nghiệm về nâng cao năng lực cạnh tranh NHTM của một số quốc gia và kinh nghiệm của ngân hàng TMCP ngoại thương Việt Nam
• 1.9.1. Tổng quan kinh nghiệm
• 1.9.2. Những bài học rút ra đối với Việt Nam qua kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Giới thiệu về ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.2. Thực trạng năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.3. Chiến lược, quy hoạch và kế hoạch của Ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.4. Ứng dụng khoa học công nghệ vào trong quá trình kinh doanh
• 2.5. Nguồn nhân lực và tổ chức bộ máy của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.6. Quy mô nguồn vốn huy động của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.7. Thị trường và phát triển thị trường của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.8. Đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.8.1. Thành tựu đã đạt được
• 2.8.2. Những mặt còn hạn chế
• 2.8.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Phương hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.2. Những căn cứ để xác định phương hướng
• 3.3. Phương hướng phát triển Ngân hàng TMCP công thương trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.4. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.4.1. Nhóm giải pháp đối với Nhà nước
• 3.4.2. Nhóm giải pháp đối với Ngân hàng TMCP Công thương trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Nghệ An

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh là yếu tố sống còn đối với các ngân hàng thương mại Nghệ An. Cạnh tranh không chỉ là sự ganh đua để chiếm lĩnh thị phần mà còn là động lực để các ngân hàng đổi mới, sáng tạo và nâng cao hiệu quả hoạt động. Mục tiêu cuối cùng của cạnh tranh là tối đa hóa lợi ích cho ngân hàng và mang lại giá trị tốt nhất cho khách hàng. Các NHTM cần chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức để phát triển bền vững. Theo Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 9 của Đảng cộng sản Việt Nam đã khẳng định “Đảng và nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng XHCN và mục đích nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là phát triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH, nâng cao đời sống nhân dân, phát triển lực lượng sản xuất hiện đại gắn liền với quan hệ sản xuất mới, phù hợp trên cả mặt: sở hữu, quan hệ, phân phối”.

1.1. Khái niệm và bản chất cạnh tranh ngân hàng thương mại

Cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng là sự ganh đua giữa các chủ thể ngân hàng bằng cách sử dụng tổng hợp các thủ pháp, các yếu tố bên trong và bên ngoài nhằm giành được phần thắng trên thị trường, đạt được các mục tiêu kinh doanh cao hơn các đối thủ khác. Cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng có vai trò rất quan trọng, là một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy phát triển ngành ngân hàng. Nó buộc các NHTM phải năng động, nhạy bén, tích cực nâng cao công nghệ, trình độ người lao động, áp dụng khoa học kỹ thuật, hoàn thiện tổ chức quản lý để nâng cao năng suất lao động, hiệu quả kinh tế. Đó chính là cạnh tranh lành mạnh. Ở đâu thiếu cạnh tranh hoặc có biểu hiện độc quyền thì thường trì trệ, kém phát triển.

1.2. Các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh ngân hàng

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng là một phạm trù tổng hợp, không thể chỉ được xác định bằng một vài tiêu chí đơn lẻ. Do đó, khi phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cần đứng trên quan điểm toàn diện, tức là phải phân tích toàn diện và có hệ thống các yếu tố hữu quan trong mối quan hệ tương tác nhiều chiều giữa chúng. Các yếu tố này bao gồm: Quy mô nguồn vốn, chất lượng dịch vụ, ứng dụng công nghệ, năng lực quản trị, và nguồn nhân lực. Sự kết hợp hài hòa và hiệu quả của các yếu tố này sẽ tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững cho ngân hàng.

1.3. Phân loại cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng

Tùy vào điều kiện khác nhau mà người ta có thể phân loại cạnh tranh như sau: - Căn cứ vào loại thị trường mà trong đó cạnh tranh diễn ra, có cạnh tranh trên các thị trường đầu vào nhằm giành được các nguồn lực sản xuất có chất lượng tốt và chi phí thấp nhất; Cạnh tranh trên thị trường sản phẩm nhằm chiếm lĩnh thị trường, tăng thị phần, giành khách hàng, cạnh tranh hoàn hảo và không hoàn hảo. - Căn cứ theo phương thức cạnh tranh, có cạnh tranh bằng giá và cạnh tranh phi giá (cạnh tranh bằng chất lượng hàng hóa, thời gian giao hàng, dịch vụ khách hàng, cạnh tranh bằng các thủ đoạn kinh tế và phi kinh tế…). - Căn cứ vào chủ thể tham gia cạnh tranh, có cạnh tranh giữa người mua và người bán, cạnh tranh với những người bán với nhau và cạnh tranh giữa những người mua với nhau. - Theo phạm vị canh tranh, có cạnh tranh nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành, cạnh tranh trong phạm vị lãnh thổ quốc gia và cạnh tranh quốc tế. - Theo cấp độ cạnh tranh, có cạnh tranh giữa các quốc gia, cạnh tranh giữa các ngành, giữa các doanh nghiệp và cạnh tranh sản phẩm. Giữa các cấp độ cạnh tranh đó có mối quan hệ tương hỗ và suy cho cùng vẫn là cạnh tranh sản phẩm.

II. Thực Trạng Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng TMCP Nghệ An

Các Ngân hàng TMCP Nghệ An đã có nhiều đổi mới, nâng cao được năng lực cạnh tranh nhưng vẫn chưa đáp ứng được thực tế đặt ra. Việc đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của các ngân hàng là vô cùng quan trọng. Điều này giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức mà ngân hàng đang đối mặt. Phân tích các yếu tố như thị phần, chất lượng tín dụng, hiệu quả hoạt động, và mức độ hài lòng của khách hàng sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về vị thế cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường. Qua đó, ngân hàng có thể đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp để cải thiện và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.1. Đánh giá thị phần và quy mô hoạt động ngân hàng

Thị phần của doanh nghiệp là phần thị trường mà doanh nghiệp đã chiếm lĩnh được so với đối thủ cạnh tranh khác. Thị phần nói lên sức mạnh mà doanh nghiệp có thể dành được trong cạnh tranh. Trong cùng một môi trường, doanh nghiệp có thị phần càng lớn sẽ là biểu hiện cụ thể về năng lực cạnh tranh cũng như ưu thế vượt trội về khả năng giành thắng lợi trong cạnh tranh. Trong một thị trường đang tăng trưởng, việc duy trì thị phần sẽ làm tăng doanh thu cùng nhịp với tốc độ tăng trưởng của thị trường. Trong một thị trường trì trệ hoặc xuống dốc, việc tăng doanh thu đòi hỏi phải tăng thị phần.

2.2. Phân tích chất lượng tín dụng và quản lý rủi ro

Chất lượng tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng nhất đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất và duy trì sự ổn định trong hoạt động kinh doanh. Các ngân hàng cần áp dụng các biện pháp kiểm soát rủi ro chặt chẽ, đánh giá khách hàng tiềm năng một cách kỹ lưỡng, và đa dạng hóa danh mục tín dụng để giảm thiểu rủi ro tập trung.

2.3. Hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của ngân hàng

Hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời là thước đo quan trọng đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Các ngân hàng cần tập trung vào việc tối ưu hóa chi phí hoạt động, tăng cường hiệu quả sử dụng vốn, và phát triển các sản phẩm dịch vụ mới để tăng doanh thu và lợi nhuận. Việc áp dụng công nghệ hiện đại và cải tiến quy trình làm việc cũng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, các ngân hàng thương mại Nghệ An cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm: Đầu tư vào công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, và tăng cường quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu mạnh và tạo dựng uy tín với khách hàng cũng là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân khách hàng. Các ngân hàng cần chủ động đổi mới, sáng tạo để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

3.1. Đầu tư công nghệ và chuyển đổi số ngân hàng

Trong thời đại công nghệ số, việc đầu tư vào công nghệ và chuyển đổi số là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Các ngân hàng cần áp dụng các công nghệ mới như AI, Big Data, Blockchain để cải thiện quy trình làm việc, tăng cường bảo mật, và cung cấp các dịch vụ tiện lợi cho khách hàng. Việc phát triển các kênh giao dịch trực tuyến và ứng dụng di động cũng giúp ngân hàng tiếp cận được nhiều khách hàng hơn.

3.2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng nhất quyết định sự thành công của ngân hàng. Các ngân hàng cần chú trọng vào việc tuyển dụng, đào tạo, và phát triển đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng mềm tốt, và tinh thần trách nhiệm cao. Việc tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp, năng động, và sáng tạo cũng giúp ngân hàng thu hút và giữ chân nhân tài.

3.3. Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ ngân hàng

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng, các ngân hàng cần đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ. Các sản phẩm dịch vụ mới cần được thiết kế phù hợp với từng phân khúc khách hàng, từ khách hàng cá nhân đến khách hàng doanh nghiệp. Việc phát triển các sản phẩm dịch vụ trực tuyến và tích hợp các dịch vụ tài chính khác cũng giúp ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Năng Lực

Việc ứng dụng thực tiễn các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cần được thực hiện một cách bài bản và có hệ thống. Các ngân hàng cần xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện một cách thường xuyên. Các kết quả nghiên cứu về năng lực cạnh tranh cần được sử dụng để điều chỉnh và hoàn thiện các giải pháp, đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp với thực tế. Việc chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau giữa các ngân hàng cũng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn ngành.

4.1. Mô hình đánh giá hiệu quả giải pháp cạnh tranh

Để đánh giá hiệu quả của các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, các ngân hàng cần xây dựng mô hình đánh giá phù hợp. Mô hình này cần bao gồm các chỉ số đo lường cụ thể, khách quan, và dễ theo dõi. Các chỉ số này có thể là tăng trưởng thị phần, tăng trưởng doanh thu, tăng trưởng lợi nhuận, giảm tỷ lệ nợ xấu, và tăng mức độ hài lòng của khách hàng.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các ngân hàng thành công

Việc học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng thành công là rất quan trọng. Các ngân hàng có thể nghiên cứu các trường hợp thành công, phân tích các yếu tố then chốt, và áp dụng các bài học kinh nghiệm vào thực tế hoạt động của mình. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mỗi ngân hàng có một đặc thù riêng, do đó cần điều chỉnh các bài học kinh nghiệm cho phù hợp với điều kiện cụ thể.

4.3. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ nhà nước và NHNN

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm: giảm thuế, ưu đãi tín dụng, hỗ trợ đào tạo nhân lực, và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. NHNN cũng cần có các quy định, hướng dẫn rõ ràng, minh bạch để tạo điều kiện cho các ngân hàng hoạt động hiệu quả.

V. Tương Lai và Phát Triển Bền Vững Ngân Hàng Nghệ An

Trong tương lai, các ngân hàng thương mại Nghệ An cần hướng đến phát triển bền vững. Điều này không chỉ bao gồm việc nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn phải đảm bảo trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. Các ngân hàng cần chú trọng vào việc quản trị rủi ro, tuân thủ pháp luật, và đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp lành mạnh và tạo dựng uy tín với cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng để phát triển bền vững.

5.1. Xu hướng phát triển ngân hàng số và Fintech

Xu hướng phát triển ngân hàng số và Fintech đang tạo ra những cơ hội và thách thức mới cho các ngân hàng. Các ngân hàng cần chủ động nắm bắt xu hướng này, hợp tác với các công ty Fintech để phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Việc đảm bảo an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng là yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi số.

5.2. Hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh toàn cầu

Hội nhập kinh tế quốc tế đang tạo ra môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt. Các ngân hàng cần nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải đổi mới, sáng tạo, và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và áp dụng các thông lệ tốt nhất cũng là yếu tố quan trọng để hội nhập thành công.

5.3. Phát triển ngân hàng xanh và trách nhiệm xã hội

Xu hướng phát triển ngân hàng xanh và trách nhiệm xã hội đang ngày càng được quan tâm. Các ngân hàng cần chú trọng vào việc tài trợ cho các dự án xanh, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, và đóng góp vào các hoạt động xã hội. Việc xây dựng hình ảnh ngân hàng có trách nhiệm với cộng đồng cũng giúp ngân hàng tạo dựng uy tín và thu hút khách hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục chữ viết tắt, danh mục sơ đồ bảng biểu và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 03 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Chƣơng 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Chƣơng 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP công thương Việt Nam trên địa bàn tỉnh Nghệ An. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và phân loại cạnh tranh 1.1 Khái niệm cạnh tranh Khái niệm cạnh tranh có thể hiểu một cách tổng quát như sau: “Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau để đạt mục tiêu kinh tế của mình, thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất. Mục đích cuối cùng của chủ thể kinh tế trong quá trình cạnh tranh là tối đa hoá lợi ích”. Đặc trưng của cạnh tranh là: Chủ thể tham gia cạnh tranh là các nhà sản xuất, cung cấp hàng hóa, dịch vụ, gọi chung là doanh nghiệp; Thủ pháp cạnh tranh là tìm ra những ưu thế vượt trội về nhiều mặt so với đối thủ; Mục tiêu của cạnh tranh là chiếm lĩnh thị phần và đạt lợi nhuận ngày càng cao. Hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và hội nhập tài chính – tiền tệ nói riêng đặt các doanh nghiệp vào tình thế phải cạnh tranh để tồn tại và phát triển.

NHTM là loại hình doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ và dịch vụ ngân hàng, tất yếu phải cạnh tranh theo quy luật của thị trường. Cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng là sự ganh đua giữa các chủ thể ngân hàng bằng cách sử dụng tổng hợp các thủ pháp, các yếu tố bên trong và bên ngoài nhằm giành được phần thắng trên thị trường, đạt được các mục tiêu kinh doanh cao hơn các đối thủ khác. Cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng có vai trò rất quan trọng, là một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy phát triển ngành ngân hàng. Nó 6 buộc các NHTM phải năng động, nhạy bén, tích cực nâng cao công nghệ, trình độ người lao động, áp dụng khoa học kỹ thuật, hoàn thiện tổ chức quản lý để nâng cao năng suất lao động, hiệu quả kinh tế.

Đó chính là cạnh tranh lành mạnh. Ở đâu thiếu cạnh tranh hoặc có biểu hiện độc quyền thì thường trì trệ, kém phát triển.2 Phân loại cạnh tranh Tùy vào điều kiện khác nhau mà người ta có thể phân loại cạnh tranh như sau: - Căn cứ vào loại thị trường mà trong đó cạnh tranh diễn ra, có cạnh tranh trên các thị trường đầu vào nhằm giành được các nguồn lực sản xuất có chất lượng tốt và chi phí thấp nhất; Cạnh tranh trên thị trường sản phẩm nhằm chiếm lĩnh thị trường, tăng thị phần, giành khách hàng, cạnh tranh hoàn hảo và không hoàn hảo. - Căn cứ theo phương thức cạnh tranh, có cạnh tranh bằng giá và cạnh tranh phi giá (cạnh tranh bằng chất lượng hàng hóa, thời gian giao hàng, dịch vụ khách hàng, cạnh tranh bằng các thủ đoạn kinh tế và phi kinh tế…). - Căn cứ vào chủ thể tham gia cạnh tranh, có cạnh tranh giữa người mua và người bán, cạnh tranh với những người bán với nhau và cạnh tranh giữa những người mua với nhau.

- Theo phạm vị canh tranh, có cạnh tranh nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành, cạnh tranh trong phạm vị lãnh thổ quốc gia và cạnh tranh quốc tế. - Theo cấp độ cạnh tranh, có cạnh tranh giữa các quốc gia, cạnh tranh giữa các ngành, giữa các doanh nghiệp và cạnh tranh sản phẩm. Giữa các cấp độ cạnh tranh đó có mối quan hệ tương hỗ và suy cho cùng vẫn là cạnh tranh sản phẩm. Thông qua cung cấp sản phẩm mà các chủ thể là các doanh nghiệp, ngành, nhà nước mong giành thắng lợi trong cạnh tranh, đạt được mục tiêu của mình.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp cần cung cấp cho thị trường những sản phẩm chất lượng cao, giá cả hợp lý và đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Đó chính là những sản phẩm có năng lực cạnh tranh chỉ có thể sản xuất và cung cấp bởi những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh. Do vậy, doanh nghiệp muốn duy trì và phát triển thì cần phải có năng lực cạnh tranh mạnh và bền vững.

Môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt bao nhiêu, doanh nghiệp cần tạo dựng năng lực cạnh tranh mạnh và bền vững bấy nhiêu. Hiện nay, có nhiều quan điểm khác nhau về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, quan điểm tương đối phổ biến của daonh nghiệp chính là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh trong nước và nước ngoài. Quan điểm khác cho rằng: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện thực lực và lợi thế của nó so với các đối thủ khác trong việc thỏa mãn các đòi hỏi của khách hàng để thu lợi ích ngày càng cao cho doanh nghiệp mình. Cũng có quan điểm cho rằng: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mang tính chiến lược, thể hiện ở việc xây dựng và thực hiện thành công chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp mà đối thủ cạnh tranh không thể hoặc rất khó bắt chước hay sao chép.

Khi những điều kiện đó xuất hiện, doanh nghiệp sẽ có lợi thế cạnh tranh “bên vững”. Tính chất “bền vững” của lợi thể cạnh tranh phụ thuộc vào các nhân tố nội tại của doanh nghiệp và các nhân tố thuộc môi trường kinh doanh bên ngoài. Do đó, lợi thế cạnh tranh bền vững sẽ không tồn tại mãi mãi với doanh nghiệp, doanh nghiệp chỉ duy trì được lợi thế cạnh tranh trong một khoảng thời gian nhất định, đối thủ cạnh tranh sẽ có khả năng bắt chước được chiến lược và cách làm của doanh nghiệp để gặt hái 8 được thành công. Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp tồn tại nhanh chóng hay lâu dài phụ thuộc vào tốc độ sao chép chiến lược kinh doanh của đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tổng hợp lại những quan điểm nêu trên, khi nghiên cứu năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, cần chú ý một số vấn đề cơ bản sau: - Nghiên cứu năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp gắn liền với việc phân tích các yếu tố nội tại của doanh nghiệp và của đối thủ cạnh tranh để so sánh đối chiếu nhằm phát hiện các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp so với đối thủ. Chỉ từ đó mới có thể nhận định một cách chính xác năng lực cạnh tranh của mình. Nếu chỉ “tự so sánh với chính mình” sẽ không đánh giá một cách khách quan, chính xác năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. - Cần lấy yêu cầu của khách hàng làm căn cứ đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bởi lẽ, nhu cầu của khách hàng vừa là mục tiêu, vừa là động lực của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Mục đích cuối cùng của doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh vẫn là thu được càng nhiều lợi ích càng tốt trên cơ sở cung cấp những hàng hóa, dịch vụ đáp ứng tốt nhất các nhu cầu của khách hàng. Những lợi ích kinh tế của doanh nghiệp bao gồm: đạt được tỷ suất lợi nhuận cao hơn trung bình, gia tăng khối lượng lợi nhuận (xét về giá trị tuyệt đối), gia tăng thị phần và mở rộng thị phần, thu hút nhiều thêm khách hàng… - Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là một phạm trù tổng hợp, không thể chỉ được xác định bằng một vài tiêu chí đơn lẻ. Do đó, khi phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cần đứng trên quan điểm toàn diện, tức là phải phân tích toàn diện và có hệ thống các yếu tố hữu quan trong mối quan hệ tương tác nhiều chiều giữa chúng.

Từ những quan điểm nêu trên, có thể đưa ra một quan điểm tổng quan sau đây: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là tổng thể các yếu tố gắn 9 trực tiếp với hàng hóa cùng với các điều kiện, công cụ và biện pháp cấu thành khả năng của doanh nghiệp trong việc ganh đua nhằm chiếm lĩnh thị thường, giành khách hàng và đem lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Nói đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ là nói đến chất lượng sản phẩm do doanh nghiệp đó sản xuất ra, mà còn nói đến các biện pháp tiếp thị, quảng cáo, dịch vụ sau bán hàng…, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bao gồm cả năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đó lẫn năng lực cạnh tranh của hành hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp đó cung cấp trên thị trường. Quan điểm này cho thấy, nếu doanh nghiệp có khả năng duy trì và sáng tạo liên tục các lợi thế cạnh tranh của mình, nó sẽ luôn đi trước các đối thủ và giành phần thắng trong cuộc cạnh tranh để đạt mục đích duy trì và mở rộng thị trường, gia tăng lợi nhuận. Doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh mạnh là doanh nghiệp có khả năng tạo dựng, duy trì và phát triển các lợi thế cạnh tranh “bền vững”.

Nếu lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp được xây dựng trên những yếu tố dễ sao chép và không được đổi mới, sáng tạo thì lợi thế đó nhanh chóng bị “biến mất” trước các áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt. Khi mất lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp sẽ không thể thu được tỷ suất lợi nhuận trên mức trung bình, mức mà các nhà đầu tư kỳ vọng thu được từ những khoản mục đầu tư với mức rủi ro tương đương. Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp - Khả năng duy trì và mở rộng thị phần của doanh nghiệp: Thị phần của doanh nghiệp là phần thị trường mà doanh nghiệp đã chiếm lĩnh được so với đối thủ cạnh tranh khác. Thị phần nói lên sức mạnh mà doanh nghiệp có thể dành được trong cạnh tranh.

Trong cùng một môi trường, doanh nghiệp có thị phần càng lớn sẽ là biểu hiện cụ thể về năng lực cạnh tranh cũng như ưu thế vượt trội về khả năng giành thắng lợi trong cạnh tranh.