CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN TRI BAO CHÍ VÀ QUAN TRI BAO CHÍ GOP PHAN BAO DAM AN NINH TƯ TƯỞNG TRONG AN NINH PHI TRUYEN THONG 1. Khai niệm, chức năng, tính giai cấp của báo chi 1. Khái niệm báo chí và quản trị báo chi Báo chí là một hiện tượng đa nghĩa, phức tạp được nghiên cứu dưới các góc độ khác nhau. Trong sự vận động của lịch sử văn hóa nhân loại, báo chí ra đời khá muộn.
Báo chí với tính chất nguồn cung cấp thông tin đều đặn xuất hiện vào đầu thế kỷ XVII ở châu Âu. Sự phát triển của báo chí có được là do kết hợp các nhân tố: Sự phát triển của máy in, sự cải tién phương tiện và đường giao thông. Hai nhân tố này chỉ có ý nghĩa trong sự phát triển của báo chí khi mà nó được kết hợp với nhân tổ thứ 3, cái mà các nhà nghiên cứu phương Tây gọi là sự hình thành một “dư luận”. Yếu tố này nảy sinh ngày cảng tăng giữa các tầng lớp, các nhóm khác nhau trong xã hội và lớn hơn là giữa nước này với nước khác trong quan hệ quốc tế.
Báo chí phát triển nhờ vào các yếu tô kỹ thuật và xã hội. Cùng với sự phát triển của các yếu tố đó, báo chí cũng có sự phát triển cả loại hình va chất lượng. Đầu thế kỷ XIX đài phát thanh ra đời. Những năm 40 của thế kỷ XX kỹ thuật truyền hình ra đời.
Tiếp đó, tờ báo điện tử đầu tiên trên thế giới xuất hiện vào những năm 80 của thế ky XX. Các loại hình báo chí hiện đại ra đời, không ngừng phát triển và hoàn thiện khiến thế kỷ XX được coi là thế kỷ của sự bùng nổ thông tin toàn cau. Về khái niệm báo chí, tùy theo góc nhìn, cách tiếp cận, quan điểm chính trị và điều kiện cụ thé mà các nhà nghiên cứu đưa ra những quan niệm khác nhau. Chang hạn, có quan niệm cho rằng, báo chí là phương tiện giao tiếp của xã hội.
Theo quan niệm này, báo chí là phương tiện giao tiếp, thông tin của toàn xã hội, không chịu chỉ phối bởi lực lượng chính trị nào mà nó là của toàn dân, của dư luận xã hội. Báo chí đăng tải những gì mà xã hội có nhu cầu và công chúng thích. Đây là quan niệm của nhiều học giả phương Tây, mặc dù trong thực tế báo chí phương Tây không phải như vậy. Một quan điểm khác cho rang: Báo chí là công cụ tư tưởng của một chính dang, một lực lượng chính trị.
Theo đó, báo chí thuần túy được coi như là một phương tiện tuyên truyền chính trị của các giai cấp, các lực lượng chính trị đối lập trong xã hội. Rõ ràng, trong các quan niệm về báo chí trên đây, chúng ta đã thấy rõ sự khác biệt rất lớn. Chính sự khác biệt này đã dẫn đến việc cắt nghĩa về vai trò của nó với xã hội cũng như việc sử dụng báo chí trong thực tế là khác nhau. Luật Báo chí Việt Nam năm 2016 đưa ra định nghĩa: “Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, van dé trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành truyền dẫn tới đông đảo công chung qua các loại hình bao in, bdo nói, bảo hình, báo điện tử”.
Day là một khái niệm phản ánh kha đầy đủ về các loại hình báo chí hiện nay; xác định vai trò, chức năng của báo chí trong đời sống xã hội. Như vậy, ở Việt Nam, báo chí là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sông xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tô chức chính trị - xã hội, tô chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tô chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn dan của Nhân dân. Báo chí ở Việt Nam bao gồm: báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử. Báo in là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, tranh, ảnh, thực hiện bang phuong tién in dé phat hanh dén ban doc, gom báo in, tap chí in.
Báo nói là loại hình báo chí sử dụng tiếng nói, âm thanh, được truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tang kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau. Báo hình là loại hình báo chí sử dụng hình ảnh là chủ yếu, kết hợp tiếng nói, âm thanh, chữ viết, được truyền dẫn, phát sóng trên các ha tang kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau. Báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử. Trong mọi thời kỳ, báo chí cách mạng Việt Nam luôn là công cụ đắc lực dé tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, đường lỗi của Dang; là diễn đàn thực hiện quyền tự do ngôn luận của nhân dân và là vũ khí sắc bén dé dau tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Báo chí Việt Nam cũng đã và đang tích cực tham gia vào sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Quan trị báo chí trong phạm vi luận văn này được hiểu là tất cả các công việc lãnh đạo và quản trị của một t6 chức (cơ quan báo chí hoặc cơ quan quản lý nhà nước về báo chí) trong việc nghiên cứu và hoạch định các mục tiêu về báo chí và ban hành 10 các biện pháp hay giải pháp dé tổ chức thực hiện các mục tiêu đó. Các nội dung quản trị báo chi dé bảo đảm an ninh tư tưởng ở Việt Nam hiện nay gồm: Thứ nhất, công tác thông tin tuyên truyền về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam; Thứ hai, công tác tuyên truyền, cung cấp các thông tin chính thống, thông tin tích cực nhăm định hướng tư tưởng; Thứ ba, công tác tuyên truyền giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân. Thứ tư, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Dang, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch.
Thứ năm, công tác dau tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sông "tự diễn biến", "tự chuyền hóa" trong nội bộ. Chức năng của báo chí Lý luận và thực tiễn hoạt động của báo chí cho thấy báo chí có 5 nhóm chức năng cơ ban: 1) Nhóm các chức năng tư tưởng; 2) Nhóm các chức năng quản lý; 3) Nhóm chức năng giảm sát, phản biện xã hội; 4) Nhóm chức năng kinh tế - dịch vu; 5) Nhóm các chức năng truyền báo văn hóa, khai sáng, giải trí. Cụ thể như sau: Nhóm các chức năng t tưởng: Báo chí cung cấp rộng rãi tin tức cho quần chúng, góp phần nâng cao sự hiểu biết của quan chúng về thé giới xung quanh, tạo ra những tiền dé thông tin quan trọng để quần chúng tự điều chỉnh các hành vi của mình. Chính trong quá trình này, chức năng tư tưởng của báo chí đã được thực hiện.
Nhóm các chức nang quản ly: Các cơ quan báo chí cung cấp thông tin về mọi mặt xã hội cho bộ máy lãnh đạo (chủ thé quan ly). Sau khi xử lý tin tức, các cơ quan này sẽ cho ra những quyết định và thông qua hệ thống báo chí truyền đạt thông tin đến khách thể quản lý. Như vậy, bản chất quá trình quản lý là quá trình thiết lập thông tin giữa chủ thé quản lý với khách thể quản lý. Khi thực hiện hai mặt thông tin trên, báo chí thực sự trở thành chiếc cầu nối giữa cơ quan quản lý và khách thé quản lý.
Sự tuần hoàn thông tin trên báo chí sẽ phản ánh sự phát triển của xã hội, đồng thời nó cũng thể hiện năng lực quản lý xã hội 11 của cơ quan quyền lực. Đây là van đề tự nhiên mang tính quy luật mà bat kỳ ở đâu, trong xã hội nảo cũng có. Nhóm chức năng giám sát, phản biện xã hội: Báo chí thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội trước hết ở việc cung cấp thông tin chân thực, khách quan theo cả hai chiều, từ chủ thể quản lý đến khách thé quan lý va ngược lại. Phan biện xã hội của bao chi được thể hiện ở việc cung cấp thông tin chân thực; bám sát sự kiện, vấn đề trọng điểm; thúc đây ý thức trách nhiệm xã hội; bảo vệ lẽ phải.
Nhóm chức năng kinh tế - dịch vụ: Ngày nay, hoạt động trong nên kinh tế thị trường, trong bối cảnh toàn cầu hóa nên hình thành các quan niệm đúng về sản pham báo chí phải là sản phẩm hàng hóa. Nhưng đó là sản phâm hàng hóa đặc biệt. Trong chức năng kinh tế - dịch vụ của báo chí, quảng cáo là van dé có ý nghĩa quan trọng. Nguồn thu từ quảng cáo không còn là phụ thu dé cải thiện đời sống có tính chat tinh thế, mà là một trong những nguồn thu chính, cơ bản và lâu dài của báo chí.
Xã hội càng phat triển, các dich vụ xã hội trên các loại hình báo chí càng đa dạng, phong phú và có vai trò quan trọng trong đời sống dân cư. Các loại hình dịch vụ ngày càng phát triển như tư vấn sức khoẻ - kỹ năng sống, việc làm, kết nối thị trường lao động. Đối với các loại hình báo điện tử (báo mạng, phát thanh, truyền hình), ngoài nguồn thu từ quảng cáo, dich vụ gia tăng là một trong những hướng phát triển chính, cơ bản và hiệu quả nhất. Nhóm các chức năng truyền bá văn hóa, khai sáng, giải trí: Đây là một chức năng khách quan của báo chí.
Đi đôi với việc cung cấp tin tức thời sự, chính tri cho quần chúng, báo chí còn truyền đến họ những giá trị văn hóa xã hội cũng như giúp vui chơi, giải trí. Báo chí là hoạt động xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu tự nhiên của con người đó là mong muốn ngày được nâng cao đời sống tỉnh thần. Thiên chức của báo chí là phục vụ con người. Tính giai cấp của báo chí Trong xã hội có giai cấp, báo chí mang tính giai cấp sâu sắc.
Nó trực tiếp phản anh quyền lợi và đấu tranh nhằm thực hiện mục tiêu chính trị của một giai cấp nhất định. Biểu hiện tính giai cấp của báo chi đó là: 12 Thứ nhất, biéu hiện ở tôn chỉ, mục đích, phương hướng hoạt động, bó trí nhân sự trong các cơ quan báo chí.