PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang thực hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và từng bước hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Việc gia nhập vào Tổ chức thương mại thế giới WTO vừa tạo những thuận lợi đồng thời cũng đặt ra những thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam. Để chủ động tham gia vào hội nhập kinh tế cần phải tăng cường năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, của doanh nghiệp.
Trong đó vấn đề nổi lên hàng đầu là năng lực cạnh tranh của hệ thống tài chính - ngân hàng vì ngân hàng là huyết mạch của nền kinh tế, là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế, là cầu nối giữa các doanh nghiệp với thị trường, là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế. Vốn là một trong những nguồn lực cơ bản để phát triển nền kinh tế của một quốc gia. Hiện nay, nhu cầu vốn cho nền kinh tế là rất lớn, đây là điều kiện thuận lợi cho hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại (NHTM). Tuy nhiên để đáp ứng tốt nhu cầu vốn cho khách hàng và nền kinh tế, đòi hỏi các Tổ chức tín dụng (TCTD) phải khai thác hiệu quả nguồn vốn huy động.
Do vậy việc mở rộng nguồn vốn huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn là mối quan tâm hàng đầu của cả hệ thống Ngân hàng Việt Nam hiện nay. Để nâng cao hiệu quả huy động vốn, NHTM cần phải có các chính sách và hoạt động một cách tích cực, có lợi và hiệu quả nhất đối với công tác huy động vốn, tuy vậy kết quả ra sao còn phụ thuộc vào đặc điểm, trình độ và khả năng của mỗi ngân hàng. Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm Phả (VietinBank Cẩm Phả) là Chi nhánh của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) hoạt động trên địa bàn Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh. Trong những năm qua, hoạt động của Chi nhánh vẫn giữ được hiệu quả nhưng với mong muốn tìm hiểu, phân tích một cách toàn diện và đánh giá đúng thực trạng hiệu quả huy động vốn để tìm ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đưa ra một số giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn cho Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm Phả, tôi đã chọn đề tài: 2 “Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm Phả” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình.
Mục đích nghiên cứu - Hệ thống hóa lý luận cơ bản về vốn và hiệu quả huy động vốn trong hệ thống NHTM; - Phân tích được thực trạng hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm Phả; - Tìm ra những hạn chế và nguyên nhân tác động đến hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm Phả; - Đề xuất những giải pháp và kiến nghị để nâng cao hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm Phả. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả huy động vốn tại VietinBank Cẩm Phả. Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu hiệu quả huy động vốn tại Vietinbank Cẩm Phả trong giai đoạn từ năm 2015- 2019 và kiến nghị giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn đến năm 2025. Phƣơng pháp nghiên cứu Phương pháp thu thập thông tin dữ liệu: tất cả các thông tin, thu thập số liệu để phục vụ cho nghiên cứu của đề tài là các thông tin, số liệu từ các báo cáo tài chính, bảng cân đối vốn kinh doanh Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam và của VietinBank Cẩm Phả… Từ đó, tác giả dùng phương pháp thống kê, so sánh các năm và so sánh với các ngân hàng khác trên địa bàn, phân tích kết hợp với sử dụng hệ thống bảng biểu để minh họa.
Phương pháp xử lý dữ liệu: sau khi thu thập được các thông tin, dữ liệu thì cần chọn lọc thu thập các yếu tố chính, sau đó dùng phương pháp so sánh, tổng hợp để nhận định đánh giá… nhằm mục đích phân tích, đánh giá và trình bày các ý tưởng nghiên cứu phục vụ cho đề tài. Nội dung kết cấu của bài nghiên cứu Ngoài Lời mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn được bố cục thành 3 chương. Cụ thể như sau: Chương 1: Những vấn đề cơ bản về hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm phả Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Cẩm phả 4 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Lý luận chung về huy động vốn tại Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm, chức năng, vai trò và các hoạt động tại NHTM 1. Khái niệm NHTM Theo pháp luật Việt Nam cụ thể được quy định trong Luật Các Tổ chức tín dụng năm 2010, “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng” và “NHTM là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận” (Điều 4 Luật Các Tổ chức tín dụng năm 2010). Trong quy định của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của NHTM thì “NHTM là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nước” (điều 1 nghị định số 49/2000/NĐ-CP ngày 12/9/2000 của Chính Phủ).
Chức năng của NHTM + Chức năng trung gian tài chính: Các NHTM thực hiện việc chuyển giao vốn từ những thực thể có vốn nhàn rỗi đến những thực thể có nhu cầu về vốn. Với tư cách người đi vay, NHTM huy động tiền gửi và bán các công cụ tài chính ra thị trường để tạo lập nguồn vốn. Trên cơ sở nguồn vốn này, NH cấp tín dụng cho những khách hàng có nhu cầu về vốn tiền tệ hay mua chứng khoán. + Chức năng trung gian thanh toán: Còn được gọi là chức năng thủ quỹ cho các thực thể trong nền kinh tế.
Ở các nước có nền kinh tế phát triển, mọi cá nhân và các tổ chức kinh tế đều mở tài khoản giao dịch tại hệ thống NHTM và các NHTM sẽ nhận nhiệm vụ thu chi theo lệnh của chủ tài khoản. Các NHTM được thêm một nguồn vốn với chi phí thấp nhưng nguồn vốn này thường xuyên biến động. 5 + Chức năng tạo tiền: Đây là hệ quả tất yếu của hai chức năng trên vì quá trình tạo tiền thực chất là quá trình kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động huy động vốn, hoạt động tín dụng và hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt của hệ thống NHTM. Vai trò của NHTM: + Khi thực hiện chức năng trung gian tài chính, NH thu hút những khoản tiết kiệm để đáp ứng nhu cầu vốn cho doanh nghiệp mở rộng năng lực hoạt động.
Vì vậy, NH là chiếc cầu nối giữa tiết kiệm và đầu tư. + NHTM là nơi tích tụ và tập trung những khoản tiền gửi nhỏ, lẻ tẻ, thời hạn ngắn thành những khoản tín dụng lớn, thời hạn dài hơn để đầu tư vào những ngành đang phát triển và góp phần bình quân hoá tỷ suất lợi nhuận trong nền kinh tế. + Khi thực hiện chức năng thanh toán cho cá nhân và doanh nghiệp, NH tạo hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt. Phương thức này làm giảm chi phí và thời gian cho khách hàng.
Nhìn chung, cùng với sự tăng trưởng của nền kinh tế, NHTM ngày càng có vị trí, vai trò quan trọng hơn trong việc thúc đẩy quá trình sản xuất, lưu thông hàng hoá, đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn trong nền kinh tế, góp phần ổn định và phát triển toàn bộ nền kinh tế của một quốc gia. Các hoạt động chủ yếu của NHTM. Hoạt động huy động vốn. Ngân hàng huy động vốn dưới các hình thức sau: Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác.
Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy độngvốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước khi được Thống đốc NHNNchấp nhận. Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và của tổ chức tín dụng nước ngoài. Vay vốn ngắn hạn của NHNN dưới hình thức tái cấp vốn. Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của NHNN 1.
Hoạt động sử dụng vốn. Hoạt động tín dụng là hoạt động truyền thống và cơ bản nhất của NHTM. Thông thường, hoạt động này tạo ra doanh thu cho ngân hàng rất lớn trong tổng 6 doanh thu của ngân hàng. Hoạt động tín dụng của NHTM bao gồm các hoạt động sau: Cho vay Bảo lãnh Chiết khấu thương phiếu Cho thuê tài sản 1.
Ngân hàng thực hiện các dịch vụ trung gian. Ngoài hoạt động huy động vốn và hoạt động tín dụng là hoạt động chính của NHTM thì ngân hàng còn thực hiện một số hoạt động khác như: Hoạt động kinh doanh ngoại hối Hoạt động thanh toán và chuyển tiền - Thanh toán và chuyển tiền trong nước - Thanh toán và chuyển tiền quốc tế Hoạt động ngân hàng điện tử 1. Khái niệm và đặc điểm của huy động vốn tại NHTM 1. Khái niệm Huy động vốn là nghiệp vụ cơ bản của NHTM.
Ngoài nguồn vốn chủ sở hữu, hoạt động huy động vốn có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo lập nguồn vốn thường xuyên để ngân hàng thực hiện các hoạt động kinh doanh khác như cấp tín dụng và cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho khách hàng. Huy động vốn của NHTM là quá trình ngân hàng sử dụng các công cụ, phương thức và biện pháp hợp pháp để động viên các nguồn tài chính trong xã hội với trách nhiệm hoàn trả theo thỏa thuận, làm nguồn vốn đáp ứng nhu cầu tín dụng, đầu tư của nền kinh tế.