LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hoạt động tín dụng là một hoạt động sinh lời chủ yếu của Ngân hàng trong nền kinh tế thị trường, nhưng cũng chứa đựng nhiều rủi ro. Chính vì thế, chất lượng tín dụng là vấn đề quan trọng đối với tất cả các ngân hàng và là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong sự phát triển hoạt động kinh doanh của một ngân hàng. Một ngân hàng có chất lượng tín dụng tốt thì tỉ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, rủi ro trong hoạt động kinh doanh sẽ thấp, đồng thời khả năng sinh lời của các sản phẩm được nâng cao, từ đó cải thiện được tình hình tài chính cho ngân hàng, tạo hình ảnh tốt về thương hiệu và uy tín, tạo thế mạnh và điều kiện thuận lợi cho sự tồn tại lâu dài của ngân hàng.
Thực hiện tốt quản trị chất lượng tín dụng sẽ nâng cao hiệu quả, làm tăng khả năng cạnh tranh của NHTM, giúp ngân hàng có đóng góp tích cực vào sự vận hành của nền kinh tế trong nước và quốc tế, giúp cho Nhà nước thực hiện tốt vai trò quản lý về hoạt động kinh tế trong nền kinh tế thị trường. Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam luôn là một trong những ngân hàng hàng đầu về dư nợ cho vay khách hàng. Trong giai đoạn 2016 – 2021 vừa qua, VietinBank đã có 05 năm liên tiếp đạt được danh hiệu là “Ngân hàng Bán lẻ tốt nhất Việt Nam” do Global Banking and Finance Review trao tặng. Đến nay, VietiBank vẫn luôn không ngừng phát triển và cải thiện chất lượng hoạt động tín dụng để khẳng định vị thế dẫn đầu trong thị trường Ngân hàng Bán lẻ của mình.
Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Tiên Sơn luôn nắm bắt kịp thời và sát sao những chủ trương của ban lãnh đạo hệ thống, cùng với bước đột phá trong hoạt động bán lẻ và huy động vốn, chi nhánh cũng luôn chú trọng phát triển cân bằng, toàn diện các mục tiêu khác. Bám sát mục tiêu ưu tiên là chất lượng hoạt động và hiệu quả mang tính bền vững, chi nhánh đã kiểm soát chặt chẽ các khoản cho vay, tuy nhiên vẫn còn hạn chế liên quan đến các rủi ro tín dụng, đặc biệt sau 2 năm chống chọi với Covid, các khách hàng bán lẻ của hệ thống Ngân hàng nói chung và VietinBank nói riêng là những người bị ảnh hưởng trực tiếp nhiều nhất, về cả chất lượng cho vay và số lượng cho vay. 2 Xuất phát từ tình hình thực tế đó, tôi lựa chọn đề tài "Chất lượng tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Tiên Sơn" làm nội dung nghiên cứu. Tổng quan về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến chất lượng tín dụng bán lẻ tại các NHTM và nghiệp vụ tín dụng tại VietinBank Chi nhánh Tiên Sơn, cụ thể như sau: Phan Hoài Thu (2014) đã nghiên cứu về thực trạng chất lượng cho vay tiêu dùng tại VietinBank Chi nhánh Tiên Sơn và cho thấy hoạt động này đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, song việc phát triển cho vay tiêu dùng là một vấn đề lớn, cần có các giải pháp và các điều kiện thực hiện đồng bộ.
Trong thòi gian tới, đề xuất chi nhánh cần nhanh chóng triển khai các giải pháp, chú trọng đầu tư hơn nữa trong nghiên cứu khách hàng và marketing cho các sản phẩm dịch vụ cho vay tiêu dùng một cách hấp dẫn, tạo điều kiện chiếm lĩnh thị trường cho vay tiêu dùng. Các giải pháp đưa ra để thực hiện cần có sự giúp đỡ của các cấp lãnh đạo địa phương, Ngân hàng hội sở nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần tăng cường sức mạnh của chi nhánh trong công cuộc cạnh trạnh trên thị trường ngân hàng. Vũ Văn Vốn (2020) ) đã tập trung nghiên cứu các vấn đề và cơ bản hoàn thành được các nhiệm vụ sau: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng, tín dụng bán lẻ và mở rộng tín dụng bán lẻ của NHTM; Nghiên cứu thực trạng hoạt hiệu quả tín dụng bán lẻ tại Agribank Thanh Hoá; Đánh giá những kết quả mà Agribank Thanh Hoá đã đạt được trong lĩnh vực này, đồng thời nêu ra những mặt còn hạn chế. Từ đó đưa ra những giải pháp vừa mang tính phương pháp luận vừa có tính thực tiễn nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ đặc biệt hoạt động tín dụng bán lẻ tại Agribank Thanh Hoá.
Lê Tân Khoa (2021) đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động cho vay KHCN tại NHTM. Phân tích thực trạng hoạt động cho vay KHCN tại Vietcombank Chi nhánh Quy Nhơn, từ đó đánh giá những kết quả đạt được cũng như những hạn chế còn tồn tại trong hoạt động cho vay KHCN. Đề xuất các giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay KHCN góp phần giúp Chi nhánh phát triển hệ thống kinh doanh ổn định bền vững, từ đó cùng chung tay góp phần đưa Vietcombank Quy Nhơn trở 3 thành một ngân hàng vững mạnh, ổn định trong hệ thống các NHTM trong địa bàn tỉnh Bình Định. Lê Hữu Cương (2022) đã phân tích chất lượng tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại VietinBank Chi nhánh Bắc Ninh thông qua các chỉ tiêu định lượng và định tính.
Từ đó, tác giả đã chỉ ra các hạn chế còn tồn tại và đề xuất các giải pháp cũng như kiến nghị nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng tín dụng với đối tượng khách hàng trên tại VietinBank Chi nhánh Bắc Ninh. Hồ Thị Phương Anh (2023) đã phân tích thực trạng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Vietcombank và đánh giá tình hình dịch vụ ngân hàng bán lẻ của Vietcombank; phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Vietcombank. Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp cụ thể có tính thực tiễn và kế hoạch triển khai thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Vietcombank; về tiện ích sản phẩm dịch vụ lẫn loại hình các kênh phân phối… dịch vụ ngân hàng bán lẻ có tác dụng đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, tận dụng tiềm năng to lớn về vốn để phát triển kinh tế; đồng thời, giúp cải thiện đời sống dân cư, hạn chế thanh toán tiền mặt, góp phần tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả ngân hàng lẫn khách hàng. Tổng quan các công trình nghiên cứu cho thấy, có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại nói chung và Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam nói riêng.
Tuy nhiên lại không có nhiều công trình tập trung vào hoạt động tín dụng bán lẻ. Đây là nguồn đem lại nguồn lợi nhuận quan trọng nhất của ngân hàng. Thông qua hoạt động tín dụng bán lẻ, ngân hàng mở rộng được các loại hình dịch vụ khác như thanh toán, thu hút tiền gửi, kinh doanh ngoại tệ, tư vấn,. Từ đó đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, tăng lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro khi ngân hàng trung ương thắt chặt tiền tệ hoặc khi gặp rủi ro tín dụng.
Đặc biệt, hệ thống Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam đã nhiều năm được vinh danh là Ngân hàng bán lẻ tốt nhất Việt Nam. Hiện nay chưa có công trình nghiên cứu nào về hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Tiên Sơn. Do đó, đề tài nghiên cứu đảm bảo tính cấp thiết cả về lý thuyết và thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu 4 Mục tiêu nghiên cứu chung: Bài nghiên cứu đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng bán lẻ tại VietinBank Tiên Sơn trong nhưng năm tới.
Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể: - Hệ thống hoá cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng bán lẻ của Ngân hàng thương mại. - Phân tích thực trạng hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Tiên Sơn giai đoạn 2018 – 2022, đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hạn chế. - Đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Tiên Sơn trong thời gian tới. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là chất lượng tín dụng bán lẻ của ngân hàng thương mại. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại VietinBank Chi nhánh Tiên Sơn - Bắc Ninh - Phạm vi thời gian: Tác giả nghiên cứu về hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Tiên Sơn trong giai đoạn 2018 - 2022 5. Phương pháp nghiên cứu 5. Phương pháp thu thập dữ liệu a.
Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp - Các dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn dữ liệu cụ thể như sau: + Giáo trình, các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan để hình thành cơ sở lý thuyết của luận văn. + Những văn bản pháp lý của NHNN liên quan đến hoạt động tín dụng nói chung và tín dụng bán lẻ nói riêng của NHTM. + Báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, các báo cáo nội bộ liên quan đến hoạt động tín dụng và tín dụng bán lẻ tại VietinBank Tiên Sơn trong 5 các năm 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, và 2022. - Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Phương pháp tổng hợp b.
Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp - Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi: + Đối tượng khảo sát: Các khách hàng là cá nhân, hộ kinh doanh, hợp tác xã đang vay vốn tại VietinBank Tiên Sơn. + Mục đích khảo sát: Nhằm thu thập các ý kiến đánh giá hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Tiên Sơn như thời gian thực hiện, quy mô khoản vay, thủ tục và hồ sơ vay vốn, năng lực và thái độ của cán bộ tín dụng và cán bộ ngân hàng. + Phương pháp khảo sát: Khảo sát trực tiếp bằng bảng hỏi. + Thời gian tiến hành khảo sát: Tháng 05/2023 5.
Phần mềm xử lý Để xử lý các dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, tác giả sử dụng ứng dụng Google Forms và chương trình Excel. Phương pháp phân tích dữ liệu - Phương pháp thống kê mô tả: mô tả đặc điểm số liệu về các chỉ số liên quan đến các hoạt động ngân hàng. - Phương pháp so sánh, đối chiếu: sử dụng để phân tích và đánh giá, đưa ra nhận định về chất lượng hoạt động tín dụng nói chung và tín dụng bán lẻ nói riêng tại VietinBank Tiên Sơn. - Phương pháp phân tích, tổng hợp: được sử dụng để làm rõ các số liệu trong bài, từ đó, đưa ra các kết luận, nhận định về các số liệu được đề cập trong luận văn.