LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh tăng trƣởng kinh tế toàn cầu đang từng bƣớc hồi phục sau ảnh hƣởng nặng nề từ đại dịch Covid 19, nền kinh tế Việt Nam vẫn cho thấy đƣợc những dấu hiệu lạc quan khi đạt thành tích tăng trƣởng dƣơng trong năm 2021. Tuy nhiên, trong điều kiện khó khăn của cả nền kinh tế thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng, đa phần nguồn vốn nhàn rỗi của các tổ chức kinh tế và dân cƣ vẫn còn đang chƣa đƣợc khai thác triệt để hoặc có dấu hiệu chuyển dịch dòng đầu tƣ sang các mảng khác mà thị trƣờng hứa hẹn lợi nhuận tốt hơn. Nhiều ngân hàng thƣơng mại hiện vẫn trong tình trạng thiếu vốn và phụ thuộc vào nguồn vốn đi vay để đảm bảo đáp ứng nhu cầu tăng trƣởng tài sản.
Do vậy, các ngân hàng này sẽ phải đối mặt với vấn đề chi phí nguồn vốn cao, kém ổn định và đi kèm với hiệu quả kinh doanh thấp. Ngoài ra, việc không khai thác đƣợc nguồn vốn huy động sẽ khiến các ngân hàng không phát huy đƣợc tối đa nguồn nội lực để phát triển một cách bền vững. Nhìn chung, các ngân hàng tại Việt Nam hiện nay, đều nằm trong tình trạng thiếu vốn trung và dài hạn cho nhu cầu đầu tƣ. Việc thu hút nguồn vốn với chi phí cao, sự ổn định thấp sẽ làm hạn chế khả năng sinh lời dẫn đến ngân hàng bị đặt trƣớc nguy cơ rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất… và hơn nữa có thể dẫn đến sự mất ổn định trong toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.
Do vậy yêu cầu nâng cao chất lƣợng nguồn vốn huy động có mức chi phí ổn định và hợp lý đƣợc đặt ra hết sức cấp thiết đối với các Ngân hàng nói chung và Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) nói riêng. Hệ thống Ngân hàng (TMCP) Quân Đội (MB) đƣợc thành lập từ ngày 04/11/1994 đến nay, trải qua gần 28 năm phát triển, MB Bank khẳng định đƣợc thƣơng hiệu, uy tín trong ngành dịch vụ tài chính tại Việt Nam. Ngân hàng TMCP Quân Đôi – Chi nhánh Nam Hà Nội (MB Nam Hà Nội) luôn tự hào là đơn vị đi đầu trong mọi hoạt động kinh doanh, ý thức sâu sắc về trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong công cuộc giữ gìn vị thế và không ngừng nâng cao, mở rộng quy mô gắn liền với phát triển bền vững của mình trong hệ thống. Với lợi thế lịch sử hình thành 2 và thƣơng hiệu đã tạo dựng sẵn trên nền khách hàng truyền thống gắn bó lâu năm, MB Nam Hà Nội luôn coi huy động vốn là nhiệm vụ trọng tâm, hàng đầu, xuyên suốt trong hoạt động kinh doanh của chi nhánh.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế sẵn có, việc phát triển hoạt động huy động vốn của chi nhánh trong giai đoạn bối cảnh kinh tế phức tạp nhƣ hiện nay cũng đã cho thấy những mặt hạn chế nhất định, xu hƣớng chuyển dịch đầu tƣ trên thị trƣờng đang khiến cho thị phần nguồn vốn huy động trở nên hạn hẹp và gặp nhiều khó khăn trên chính nền khách hàng truyền thống có sẵn. Nhiệm vụ đặt ra là không chỉ giữ chân đƣợc nguồn vốn huy động có sẵn mà còn phải liên tục tìm kiếm, phát triển để mở rộng những nguồn vốn huy động mới triển vọng hơn. Qua đó, phục vụ cho định hƣớng của Ngân hàng cũng nhƣ nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Vì vậy, chi nhánh cần có những giải pháp phù hợp và kịp thời.
Nhận thức rõ đƣợc tầm quan trọng trong công tác huy động vốn trong hệ thống Ngân hàng (TMCP), đồng thời trƣớc thực trạng nhiều ngân hàng thƣơng mại hiện vẫn trong tình trạng thiếu vốn hoặc phụ thuộc vào nguồn vốn đi vay, các nguồn vốn với chi phí cao, kém ổn định dẫn tới hiệu quả kinh doanh thấp. Chất lƣợng huy động vốn thể hiện nguồn vốn huy động phù hợp về cơ cấu, chi phí hợp lý, cân đối với nhu cầu sử dụng vốn của ngân hàng. Do vậy, bên cạnh việc tăng qui mô vốn huy động, các NHTM luôn quan tâm đến chất lƣợng nguồn vốn huy động. Trong số đó, tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Nam Hà Nội, tuy đã chú ý đến việc nâng cao chất lƣợng nguồn vốn huy động, song vẫn còn những hạn chế.
Việc nghiên cứu thực trạng, tìm ra nguyên nhân hạn chế về chất lƣợng nguồn vốn huy động để tìm ra các giải pháp tại chi nhánh là cần thiết. Vì vậy, nên em đã lựa chọn đề tài “Chất lượng huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) – Chi nhánh Nam Hà Nội” để làm đề tài luận văn của mình 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu Qua tìm hiểu về hoạt động huy động vốn của NHTM đã có khá nhiều, bài viết, luận văn, luận án đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu, trong đó có một số công trình nhƣ sau: Luận văn thạc sỹ “Nâng cao chất lƣợng huy động vốn tại ngân hàng TMCP 3 Ngoại Thƣơng (VietcomBank) Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội” (2013) của Nguyễn Thị Lê. Qua luận văn tác giả đã đánh giá hiệu quả huy động vốn, các yếu tố tác động đến hoạt động huy động vốn, kinh nghiệm của một số ngân hàng.
Đồng thời phân tích thực trạng công tác huy động vốn và đánh giá công tác nâng cao hiệu quả huy động vốn của chi nhánh. Từ đó đƣa ra nhiều giải pháp để cải thiện cơ cấu nguồn vốn, sáng tạo trong việc cung cấp các sản phẩm của Ngân hàng Ngoại Thƣơng (VietcomBank) Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội; nâng cao chất lƣợngcông tác quảng cáo, tiếp thị, khuyến mãi, chăm sóc; mở rộng, đa dạng hóa khách hàng; nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ[2]. Luận văn thạc sỹ “Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng TMCP quốc tế Việt Nam” (2015) của Vũ Thị Thu Nguyệt. Luận văn đã nêu ra những kết quả đạt đƣợc và hạn chế về hiệu quả nguồn vốn huy động tại ngân hàng TMCP quốc tế Việt Nam và đồng thời cũng đƣa ra đƣợc các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng TMCP quốc tế Việt Nam[3].
Tuy nhiên luận văn vẫn chƣa phân tích hiệu quả huy động vốn của ngân hàng theo từng đối tƣợng tiền tệ và theo kỳ hạn huy động. Luận văn thạc sỹ “Quản lý hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Việt Trì” (2015) của Nguyễn Thị Kiều Trang. Luận văn đã chỉ ra thực trạng quản lý hoạt động huy động vốn của Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Việt Trì và đƣa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác huy động vốn nhƣ: Hoàn thiện quản lý hoạt động chất lƣợng; Hoàn thiện công tác quản lý hoạt động Marketing; Hoàn thiện công tác quản lý nguồn nhân lực; Hoàn thiện quản lý hoạt động sản phẩm dịch vụ[4]. Luận văn thạc sỹ "Đẩy mạnh huy động vốn tại NH TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Vĩnh Phúc” (2017) của Nguyễn Huyền Trang.
Luận văn đã phân tích các chính sách thúc đẩy công tác huy động của đơn vị, từ đó đề xuất các giải pháp để giúp đơn vị đạt đƣợc những mục tiêu của chiến lƣợc với các nhóm giải pháp chính liên quan lãi suất, phát triển mạng lƣới, chính sách Marketing, nhân sự, phát triển công nghệ[5]. 4 Luận văn thạc sỹ “Nâng cao hiệu quả vốn huy động tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Chi nhánh tỉnh Lạng Sơn”(2018) của Vũ Ngọc Châu. Luận văn đã phân tích hiệu quả huy động vốn thông qua tốc độ tăng trƣởng vốn huy động, hiệu suất sử dụng vốn và chênh lệch giữa lãi suất cho vay và huy động bình quân. Từ đó đánh giá kết quả đạt đƣợc, nêu lên những tồn tại và đƣa ra giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn nhƣ: Mở rộng mạng lƣới chi nhánh, xem xét áp dụng “Ngân hàng lƣu động”; Tận dụng chính sách ƣu đãi của Nhà nƣớc, Hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân trên địa bàn; Thay đổi thói quen tiêu dùng tiền mặt và lƣu giữ tiền mặt, vàng của khách hàng; Nâng cao chất lƣợnghoạt động Marketing của ngân hàng để nâng cao khả năng cạnh tranh[6].
Các giải pháp khá cụ thể tuy nhiên còn thiếu những giải pháp giải quyết hạn chế nội tại của chi nhánh. Luận văn thạc sỹ “Mở rộng huy động vốn tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam - chi nhánh Hà Nội” (2019) của Nguyễn Thị Trang. Luận văn đã phân tích thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - chi nhánh Hà Nội. Đã chỉ ra kết quả đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân.
Bên cạnh đó luận văn cũng xác định đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến khả năng mở rộng huy động vốn và đƣa ra một số giải pháp[7]. Tuy nhiên các giải pháp đƣa ra còn chƣa cụ thể vấn đề, thiếu thƣc tế ở một số điểm. Luận văn thạc sỹ “Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - chi nhánh Phú Yên” (2019) của Nguyễn Thị Phƣơng Duy. Luận văn đã phân tích thực tế về kết quả huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - chi nhánh Phú Yên.
Đánh giá đƣợc hiệu quả huy động vốn và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn của chi nhánh[8]. Luận văn thạc sỹ “Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - chi nhánh Nam Định” (2020) của Trần Nam Cƣờng. Luận văn đã phân tích, đánh giá thực trạng tình hình huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - chi nhánh Nam Định và đƣa ra các định hƣớng giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn trong 5 môi trƣờng cạnh tranh[9]. Bài viết của Nguyễn Văn Thọ và Nguyễn Ngọc Linh trên tạp chí ngân hàng số 23/2019: “Tăng trƣởng huy động vốn từ tiền gửi khách hàng tại ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” đã đƣa ra những diễn biến về tình hình huy động vốn của ngân hàng thƣơng mại, những đánh giá chung về thực trạng huy động vốn từ tiền gửi khách hàng và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thƣơng mại hiện nay[10].
Ngoài ra, còn có rất nhiều bài viết, bài đăng trên các tạp chí chuyên ngành, các hội thảo, hội nghị đề cập đến hoạt động huy động vốn của NHTM với những khía cạnh khác nhau. Các kết quả của những nghiên cứu này đã bƣớc đầu làm rõ một số vấn đề cơ bản về huy động vốn, những nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động huy động vốn của NHTM.