Chương 1. Căn cứ xây dựng đề án chất lượng huy động vốn tại ngân hàng thương mại; Chương 2. Nội dung đề án nâng cao chất lượng huy động vốn tại NHNo&PTNT – huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định; Chương 3. Kiến nghị về nâng cao chất lượng huy động vốn tại NHNo&PTNT – huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định.
CĂN CỨ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN CHẤT LƯỢNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CĂN CỨ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề chung về huy động vốn tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm huy động vốn tại ngân hàng thương mại Hiện nay có nhiều khái niệm về huy động vốn trong đó một số khái niệm điển hình như sau: Huy động vốn được xem là một quá trình mà các tổ chức tài chính tìm kiếm và thu hút nguồn tài chính từ các nguồn khác nhau để đảm bảo khả năng tài chính và thực hiện các mục tiêu kinh doanh (Robert, 2000).
Hull trong nghiên cứu “Options, Futures, and Other Derivatives,” đã kết luận: Huy động vốn là quá trình mà các tổ chức tài chính sử dụng các công cụ tài chính để thu hút vốn từ các nhà đầu tư và khách hàng, qua đó quản lý rủi ro và duy trì tính thanh khoản (John, 1989). Hoạt động huy động vốn của NHTM là quá trình thu hút và tập hợp nguồn tài chính từ các cá nhân, tổ chức và các nguồn khác để phục vụ cho các hoạt động cho vay, đầu tư và duy trì tính thanh khoản (Nguyễn Văn Tiến, 2020). Như vây, có thể hiểu: Huy động vốn của ngân hàng thương mại là quá trình mà ngân hàng thu hút vốn từ các nguồn khác nhau để phục vụ cho các hoạt động cho vay và đầu tư của mình. Các hình thức huy động vốn tại ngân hàng thương mại NHTM hoạt động và phát triển được chủ yếu nhờ vào lượng tiền mà nó huy động được từ nền kinh tế.
Trong bối cảnh cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực tài chính tiền tệ như hiện nay, để có được nguồn vốn lớn đòi hỏi các ngân hàng thương mại phải có những chính sách huy động hợp lý, nhằm từ đó thu hút được lượng vốn cần thiết trong nền kinh tế để phục vụ cho hoạt động của NHTM. Để đáp ứng cho nhu cầu vốn của mình, Ngân hàng tiến hành huy động vốn dưới nhiều hình thức khác nhau. Hiện nay có 2 quan niệm: quan niệm thứ nhất cho rằng vốn huy động của NHTM bao gồm tiền gửi và nguồn từ phát hành giấy tờ có giá. Quan điểm thứ hai, vốn huy động của ngân hàng ngoài tiền gửi và nguồn từ 6 phát hành giấy tờ có giá còn bao gồm vốn từ vay NHTW và TCTD khác.
Trong đề án này, tác giả ủng hộ quan điểm thứ hai, theo đó, các hình thức huy động vốn của NHTM bao gồm: * Huy động tiền gửi Huy động tiền gửi là hoạt động mà các ngân hàng hoặc tổ chức tài chính thực hiện để thu hút tiền từ khách hàng thông qua các tài khoản tiết kiệm, tài khoản thanh toán hoặc các sản phẩm tài chính khác (Miskin, 2021). Tiền gửi thanh toán: Tiền gửi thanh toán chủ yếu phục vụ giao dịch hàng ngày. Ngân hàng thực hiện chi trả theo yêu cầu hoặc ủy quyền của khách hàng và nhập các khoản thu nhập vào tài khoản. Tiền gửi có kỳ hạn: Tiền gửi có kỳ hạn được thực hiện bởi các doanh nghiệp và tổ chức xã hội với thời gian cố định.
Mặc dù không thuận tiện cho thanh toán như tiền gửi thanh toán, tiền gửi có kỳ hạn thường có lãi suất cao hơn, giúp ngân hàng thu hút các khoản tiền nhàn rỗi và tăng nguồn vốn trung và dài hạn. Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn: Được gửi vào ngân hàng trong một khoảng thời gian cố định, có lãi suất cao hơn. Đây là lựa chọn phổ biến cho những ai có tiền tạm thời không sử dụng và muốn bảo toàn vốn đồng thời sinh lời. Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn: Có thể rút tiền bất kỳ lúc nào mà không bị ràng buộc về thời gian.
Lãi suất thường thấp hơn so với tiền gửi có kỳ hạn, nhưng thuận tiện cho các nhu cầu chi tiêu đột xuất. Ngân hàng thu hút tiền gửi tiết kiệm bằng cách mở rộng mạng lưới chi nhánh, cung cấp nhiều hình thức gửi tiền và lãi suất cạnh tranh. Tiền gửi tiết kiệm không nhằm mục đích thanh toán nhưng có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp khi vay vốn. * Phát hành giấy tờ có giá NHTM huy động vốn thông qua phát hành giấy tờ có giá như kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu trên thị trường vốn.
Đây là cách ngân hàng bổ sung vốn cho các khoản vay trung và dài hạn. Ngân hàng cần nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng để quyết định quy mô, mệnh giá, lãi suất và thời hạn phát hành. Ở Việt Nam, việc phát hành giấy tờ có giá thường được thực hiện bởi ngân hàng hội sở và phân bổ cho các chi nhánh. 7 * Vốn vay Vay từ Ngân hàng Nhà nước: Khi thiếu dự trữ, ngân hàng thương mại có thể vay từ Ngân hàng Nhà nước qua hình thức tái cấp vốn hoặc tái chiết khấu thương phiếu.
Ngân hàng Nhà nước chỉ cho vay đối với các thương phiếu chất lượng cao và tuân theo các điều kiện cụ thể. Vay từ các tổ chức tín dụng và ngân hàng khác: Ngân hàng thương mại có thể vay từ các ngân hàng khác hoặc tổ chức tín dụng trên thị trường liên ngân hàng hoặc thị trường vốn để đáp ứng nhu cầu thanh khoản hoặc dự trữ. Khoản vay này có thể không cần đảm bảo và giúp ngân hàng bổ sung nguồn vốn cần thiết. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng huy động vốn tại ngân hàng thương mại Nâng cao chất lượng huy động vốn là một yếu tố thiết yếu trong việc duy trì và phát triển bền vững của NHTM.
Dưới đây là những lý do chính về sự cần thiết phải cải thiện chất lượng huy động vốn tại ngân hàng thương mại: Đảm bảo ổn định tài chính: Chất lượng huy động vốn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì sự ổn định tài chính của ngân hàng. Một hệ thống huy động vốn hiệu quả giúp ngân hàng duy trì tỷ lệ thanh khoản tối ưu, đảm bảo khả năng thanh toán và giảm thiểu rủi ro thanh khoản trong các tình huống khẩn cấp. Tăng cường khả năng cạnh tranh: Trong một môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc nâng cao chất lượng huy động vốn giúp ngân hàng thu hút và giữ chân khách hàng tốt hơn. Sự cải thiện trong chất lượng huy động vốn có thể dẫn đến việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tài chính hấp dẫn hơn, từ đó nâng cao vị thế cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường.
Tối ưu hóa chi phí vốn: Chất lượng huy động vốn ảnh hưởng đến chi phí vốn của ngân hàng. Một chiến lược huy động vốn hiệu quả giúp ngân hàng giảm chi phí huy động vốn, từ đó làm giảm chi phí hoạt động và tăng cường hiệu quả tài chính. Hỗ trợ mở rộng hoạt động kinh doanh: Để đáp ứng nhu cầu tài chính ngày càng cao của khách hàng và thực hiện các chiến lược phát triển, ngân hàng cần phải có nguồn vốn dồi dào và ổn định. Nâng cao chất lượng huy động vốn giúp ngân hàng có đủ nguồn lực để mở rộng hoạt động kinh doanh, đầu tư vào các dự án mới và nâng cao dịch vụ.
8 Cải thiện quản lý rủi ro: Một hệ thống huy động vốn chất lượng cao giúp ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Việc huy động vốn với chi phí hợp lý và chiến lược phù hợp giúp ngân hàng giảm thiểu các rủi ro liên quan đến lãi suất và thanh khoản. Tăng cường lòng tin của khách hàng và đối tác: Chất lượng huy động vốn không chỉ phản ánh sự ổn định tài chính của ngân hàng mà còn ảnh hưởng đến uy tín và lòng tin của khách hàng và đối tác. Ngân hàng có khả năng huy động vốn tốt và đáng tin cậy sẽ thu hút sự quan tâm và duy trì mối quan hệ lâu dài với khách hàng và đối tác.
Tuân thủ quy định pháp lý: Các quy định và yêu cầu của cơ quan quản lý ngày càng nghiêm ngặt về tỷ lệ thanh khoản và cấu trúc vốn. Nâng cao chất lượng huy động vốn giúp ngân hàng tuân thủ các quy định này, giảm nguy cơ bị phạt và bảo vệ sự ổn định của hệ thống tài chính. Tóm lại, nâng cao chất lượng huy động vốn là yêu cầu cần thiết để đảm bảo sự ổn định tài chính, nâng cao khả năng cạnh tranh, tối ưu hóa chi phí và hỗ trợ sự phát triển bền vững của ngân hàng thương mại. Chất lượng huy động vốn tại ngân hàng thương mại 1.
Quan niệm về chất lượng huy động vốn tại ngân hàng thương mại Để hiểu rõ hơn khái niệm hất lượng huy động vốn của NHTM, đề án nghiên cứu từ các khái niệm: Chất lượng và chất lượng dịch vụ NHTM. Chất lượng là một khái niệm rộng, có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau Chất lượng sản phẩm là khả năng của sản phẩm đáp ứng hoặc vượt qua mong đợi của khách hàng (Philip Crosby, 1979). Chất lượng dịch vụ: Là mức độ mà dịch vụ cung cấp đáp ứng hoặc vượt qua mong đợi của khách hàng (Parasuraman, 1985). Chất lượng có thể được đo lường qua mức độ hài lòng của khách hàng đối với sản phẩm hoặc dịch vụ (Philip Kotler, 1967).
Chất lượng dịch vụ ngân hàng thường được hiểu là mức độ mà các dịch vụ ngân hàng đáp ứng hoặc vượt qua kỳ vọng của khách hàng. Điều này bao gồm nhiều yếu tố như độ tin cậy, sự đáp ứng, tính chuyên nghiệp, khả năng giao tiếp, và sự đồng cảm từ nhân viên. 9 Từ các khái niệm trên có thể khái quát: Chất lượng huy động vốn là mức độ đáp ứng và hài lòng của khách hàng đối với các dịch vụ huy động vốn mà tổ chức tài chính cung cấp. Chất lượng huy động vốn của NHTM là một phạm trù kinh tế phản ánh sự chính xác, khách quan và khoa học trong lựa chọn các phương thức huy động vốn nhằm đảm bảo sự tăng trưởng, ổn định nguồn vốn huy động, đảm bảo cân đối và phù hợp giữa nguồn vốn huy động với nhu cầu sử dụng vốn, đảm bảo cân đối và phù hợp giữa nguồn vốn huy động với nhu cầu sử dụng vốn, đảm bào cơ cẩu vốn tối ưu, chi phí vốn thấp nhất góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM (Nguyễn Văn Tiến, 2020).