CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại Theo Thông tư 39/2016/TT- NHNN của Ngân hàng nhà nước việc ban hành quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh NHNN đối với khách hàng được hiểu như sau: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Trong quan hệ này, ngân hàng chuyển giao quyền sử dụng tiền tệ đến khách khách vay vốn trong một thời gian nhất định đã thỏa thuận trong hợp đồng.
Hết thời hạn thỏa thuận, người đi vay có nghĩa vụ hoàn trả cả gốc và lãi vay của các sản phẩm cho vay được chuyển giao Như vậy, có thể hiểu: Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại là hình thức cho vay mà ngân hàng chuyển nhượng quyền sử dụng vốn cho khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình với mục đích tiêu dùng, hoạt động sản xuất kinh doanh nhỏ của cá nhân và hộ gia đình đó với những điều kiện nhất định được thỏa thuận trong hợp đồng trong một khoảng thời gian nhất định với nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn cho ngân hàng. Đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại Khoản cho vay có giá trị nhỏ nhưng số lượng các khoản vay lớn: Đặc điểm của KHCN là vay nợ với mục đích tiêu dùng hoặc sản xuất hộ gia đình nên món vay thường có giá trị nhỏ. So với các khoản vay của các doanh nghiệp thì khoản vay này nhỏ hơn rất nhiều lần. Tuy vậy, đối tượng KHCN thường là đông đảo nhất.
Ngoài ra, các khoản vay của KHCN thường xuyên phát sinh và khối lượng giao dịch ngày càng lớn. Vì số lượng khoản vay nhiều nên lợi nhuận từ hoạt động cho vay KHCN sẽ không nhỏ nếu ngân hàng biết cách quản lí tốt cho các khoản vay này. 4 Chi phí thẩm định lớn: Để tránh gặp phải những rủi ro trong hoạt động cho vay, ngân hàng thường tiêu tốn nhiều thời gian và tiền bạc vào hoạt động thẩm định và giám sát khoản vay một cách nghiêm ngặt. Ngoài ra, việc thu nhập thông tin cá nhân là rất khó khăn (thường không đầy đủ và thiếu chính xác) nên các Ngân hàng thương mại sẽ chấp nhận chi phí cao để đánh đổi rủi ro, đảm bảo an toàn cho các món vay.
So số lượng khách hàng và số lượng khoản vay của KHCN lớn, nên sẽ tốn thời gian và chi phí để thẩm định loại cho vay này Lãi suất thường cao hơn so với lãi suất của các khoản vay khác: Thông thường, lãi suất áp dụng cho KHCN thường cao hơn các lãi suất khác của các khoản vay khác của NHTM. Nguyên nhân là do quy mô của các khoản vay thường không lớn nhưng chi phí bỏ ra để quản lí lại rất lớn (gồm chi phí về thời gian, nhân lực, thẩm định, quản lí…) nên các NHTM phải đề ra mức lãi suất cao để bù đắp chi phí. Các hình thức cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại Tùy theo yêu cầu của khách hàng và mục tiêu quản lý của ngân hàng, hoạt động cho vay trong NHTM được phân loại theo những cách khác nhau. Căn cứ vào phương thức cho vay - Cho vay trực tiếp từng lần: Là hình thức cho vay phổ biến của ngân hàng đối với các khách hàng không có nhu cầu vay thường xuyên - Cho vay theo hạn mức: Là hình thức cho vay mà ngân hàng thỏa thuận cấp cho khách hàng hạn mức tín dụng.
Hạn mức tín dụng đó có thể tính cho cả kì hoặc cuối kì, đó là số dư tối đa tại thời điểm tính. Đây là hình thức cho vay thuận tiện với những khách hàng vay mượn thường xuyên, vốn vay tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh. Căn cứ vào thời hạn cho vay Phân chia các khoản cho vay theo thời hạn giúp cho ngân hàng đảm bảo hơn về tính an toàn và sinh lời của hoạt động cho vay, cũng như khả năng hoàn trả của khách hàng. Theo căn cứ này, cho vay được chia làm ba loại: 5 - Cho vay ngắn hạn: là loại cho vay có thời hạn tối đa 12 tháng, mục đích cho vay thường là để tài trợ cho việc đầu tư vào tài sản ngắn hạn hoặc các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của cá nhân.
- Cho vay trung hạn: Là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 12 tháng đến 60 tháng. Hình thức cho vay này chủ yếu được sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản, cải tiến nhà cửa, mở rộng sản xuất kinh doanh. - Cho vay dài hạn: là loại cho vay có thời hạn trên 60 tháng, mục đích cho vay thường là để tài trợ cho các dự án đầu tư như xây dựng nhà ở, thiết bị. Căn cứ biện pháp bảo đảm khoản vay Theo tiêu thức này, cho vay khách hàng cá nhân gồm hai loại: - Cho vay có tài sản bảo đảm: Là loại cho vay mà ngân hàng đưa ra điều kiện khách hàng vay phải thế chấp tài sản, cầm cố hoặc có bảo lãnh của bên thứ ba.
- Cho vay không có tài sản bảo đảm (tín chấp): Là loại cho vay mà ngân hàng không yêu cầu tài sản bảo đảm, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ ba mà chỉ dựa trên uy tín của bên thứ ba. Đây là phương thức cho vay chủ yếu áp dụng đối với các khách hàng truyền thống, lâu năm và có uy tín. Vai trò của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1. Đối với khách hàng Hoạt động cho vay KHCN nhằm giúp cho khách hàng có một nguồn tài trợ để trang trải cuộc sống, phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh.
Cho vay KHCN phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh thúc đẩy cá nhân phát triển hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo công văn việc làm, tạo thu nhập cho cá nhân và gia đình, vì thế đây là một động lực đóng góp vào phát triển kinh tế. Với số lượng KHCN rất lớn việc cho vay KHCN cũng tạo động lực mạnh mẽ đối với nền kinh tế. Đối với ngân hàng Góp phần nâng cao thương hiệu cho ngân hàng: Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân nói riêng và nghiệp vụ ngân hàng bán lẻ nói chung sẽ góp phần làm tăng thị phần của các Ngân hàng thương mại, đưa hình ảnh của ngân hàng đến với đông đảo đối tượng khách hàng, cung cấp cho khách hàng danh mục sản phẩm đa dạng, phục vụ tối đa mọi nhu cầu của khách hàng. Thông qua hoạt động cho vay, các ngân hàng thuận lợi bán chéo các sản phẩm dịch vụ như: tiền gửi tiết liệm, giao dịch thanh toán, thẻ, dịch vụ ngân hàng điện tử,…Khả năng cung cấp gói sản phẩm dịch vụ tài chính cá nhân đồng bộ thỏa mãn tối đa nhu cầu khách hàng sẽ tạo nét khác biệt cho ngân hàng trong cạnh tranh với đối thủ, do đó góp phần nâng cao thương hiệu cho ngân hàng.
Đối với nền kinh tế Cho vay khách hàng cá nhân tiêu dùng được xem như là đòn bẩy kích thích tăng trưởng cầu hàng hóa, nâng cao sức mua của người tiêu dùng, kích thích nền sản xuất phát triển, từ đó nâng cao tính cạnh tranh của hàng hóa trong nước. Điều này đặt ra yêu cầu đối với các nhà sản xuất phải tận dụng hiệu quả các nguồn lực, tăng năng suất lao động, từ đó tạo công ăn việc làm cho người lao động, giảm thất nghiệp, giúp nhà nước đạt được cả mục tiêu về tăng trưởng kinh tế lẫn mục tiêu xã hội. Cho vay khách hàng cá nhân phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh thúc đẩy cá nhân phát triển hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo công văn việc làm, tạo thu nhập cho cá nhân và gia đình, vì thế đây là một động lực đóng góp vào phát triển kinh tế. Với số lượng khách hàng cá nhân rất lớn việc cho vay khách hàng cá nhân cũng tạo động lực mạnh mẽ đối với nền kinh tế.
Chất lượng cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm chất lượng cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 7 Theo Tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa ISO: “Chất lượng là tổng thể các đặc tính và đặc điểm của một sản phẩm hoặc dịch vụ có ảnh hưởng đến khả năng thỏa mãn được những nhu cầu được nêu ra”. Chất lượng cho vay đối với một đối tượng khách hàng cụ thể là việc ngân hàng tăng cường sử dụng nguồn lực của mình vào việc gia tăng hoạt động cho vay đối với đối tượng khách hàng đó, cả về dư nợ và chất lượng cho vay. Theo đó, việc mở rộng cho vay với một đối tượng khách hàng nào đó không chỉ nhằm mục đích tăng lợi nhuận từ hoạt động cho vay với đối tượng khách hàng đó mà còn nhằm nâng cao uy tín, hình ảnh của ngân hàng trong tâm trí đối tượng khách hàng đó.
Như vậy, hiểu một cách đơn giản, chất lượng cho vay khách hàng cá nhân là sự an toàn trong cho vay (khả năng thu hồi vốn gốc và lãi đầy đủ đúng hạn). Chất lượng cho vay cao khi khả năng thu hồi vốn của các khoản vay lớn, tổn thất do các khoản vay gây ra nhỏ. Tuy nhiên, khi nền kinh tế ngày càng phát triển mạnh mẽ trong xu thế hội nhập với nền kinh tế quốc tế thì quan niệm về chất lượng cho vay KHCN được thay đổi theo để phản ánh đầy đủ, chính xác và toàn diện hơn, khái niệm về chất lượng cho vay KHCN không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo an toàn cho các khoản vay tức là nhìn nhận trên giác độ ngân hàng mà chất lượng cho vay KHCN đã được nhìn nhận và đánh giá trên nhiều mặt khác như sự đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của khách hàng, sự hạn chế tới mức thấp nhất những rủi ro tín dụng đảm bảo sự tồn tại, phát triển của ngân hàng và phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội.