phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm có 3 chương: C ƣơn 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội. C ƣơn 2: Thực trạng chất lượng hoạt động cho vay đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh tỉnh Hòa ình. C ƣơn 3: Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh tỉnh Hòa Bình. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.
TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VÀ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Sự r đờ , đặ đ ểm oạt độn ủ N ân àn C ín sá xã ộ Ngân hàng Chính sách xã hội được thành lập theo Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg ngày 04 tháng 10 năm 2002 của TTCP nhằm tách tín dụng chính sách ra khỏi tín dụng thương mại trên cơ sở tổ chức lại Ngân hàng phục vụ người nghèo, để thực hiện chính sách tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, tiền thân của NHCSXH là Quỹ cho vay ưu đãi hộ nghèo do NHNo thực hiện từ năm 1994-1995, sau đó là Ngân hàng Phục vụ người nghèo từ tháng 8/1995 đến tháng 12/2002 nằm trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. Ngân hàng Chính sách xã hội là ngân hàng đặc thù của Chính phủ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận trong l nh vực tài chính ngân hàng nhằm thực hiện nhiệm vụ tín dụng chính sách đảm bảo mục tiêu CT-XH có một số đặc điểm sau: Thứ nhất, về mục đích hoạt động: NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, mà vì mục tiêu an sinh xã hội, thực hiện cho vay với lãi suất và các điều kiện ưu đãi, mức cho vay và lãi suất cho vay do Chính phủ quy định tùy thuộc vào từng thời kỳ cụ thể. NHCSXH là Ngân hàng của Chính phủ, có tư cách pháp nhân, tự chủ về tài chính, tự chịu trách nhiệm về hoạt động tín dụng của mình trước pháp luật; thực hiện bảo tồn và phát triển vốn; bù đắp chi phí và rủi ro hoạt động tín dụng.
Thứ hai, về đối tượng phục vụ: NHCSXH hoạt động trong l nh vực tín dụng chính sách phục vụ hộ gia đình nghèo, các đối tượng chính sách gặp khó khăn thiếu thốn trong cuộc sống không đủ điều kiện để vay vốn từ các NHTM. Thứ ba, về mô hình hoạt động: NHCSXH có HĐQT và an đại diện HĐQT các cấp. HĐQT có chức năng quản trị các hoạt động của NHCSXH, phê duyệt chiến 7 lược phát triển dài hạn, kế hoạch hoạt động hàng năm, ban hành các văn bản về chủ trương, chính sách, quy chế tổ chức và hoạt động của NHCSXH các cấp. Tại cấp Trung ương: Chủ tịch HĐQT là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, tại cấp tỉnh, huyện Trưởng an đại diện HĐQT do Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch U ND cùng cấp làm Trưởng ban.
Thành viên ban đại diện các cấp có sự tham gia của các thành viên là lãnh đạo các cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức CT-XH, Chủ tịch xã là thành viên ban đại diện HĐQT cấp huyện. NHCSXH có mạng lưới hoạt động tại 63 chi nhánh tỉnh, thành phố và trên 600 Phòng giao dịch tại các huyện, thành phố, thị xã trên toàn quốc. Thứ tư, về phương thức cho vay: Điểm nổi trội trong phương thức quản lý nguồn vốn tín dụng chính sách đó là NHCSXH triển khai tín dụng chính sách thông qua phương thức cho vay ủy thác bán phần qua các tổ chức CT-XH nhận tại địa phương. Qua phương thức cho vay này đã phát huy sức mạnh tổng hợp, khai thác được tiềm năng to lớn về nguồn lực, trí tuệ của toàn xã hội phục vụ cho sự nghiệp giảm nghèo, với phương châm tiết giảm tối đa chi phí cho người vay vốn, giúp NHCSXH duy trì được bộ máy gọn nhẹ nhưng vẫn quản lý, phục vụ được một khối lượng khách hàng lớn với địa bàn hoạt động rộng, trải dài đến vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Đây là kênh dẫn vốn và phương thức quản lý nguồn vốn tín dụng theo mô hình đặc thù, sáng tạo, phù hợp với hệ thống chính trị, bộ máy quản lý nhà nước và điều kiện kinh tế - xã hội nước ta. Thứ năm, về nguồn vốn hoạt động: NHCSXH có nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách Nhà nước, thể hiện vai trò chủ sở hữu của Nhà nước đối với NHCSXH. Nhà nướccấp vốn điều lệ khi ngân hàng đi vào hoạt động và bổ sung trong quá trình hoạt động. Việc gia tăng nguồn vốn tùy thuộc vào nhiều yếu tố: chính sách đối với các đối hộ nghèo, năng lực tài chính của NHCSXH, nhu cầu về vốn của khách hàng… Ngoài ra, NHCSXH được huy động vốn trên thịtrường từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để bổ sung thêm nguồn vốn hoạt động và được Chính phủ đảm bảo khả năng thanh toán đối với các nguồn vốn huy động.
Thứ sáu, được Nhà nước bảo đảm khả năng thanh toán, tỷ lệ dự trữ bắt buộc 8 bằng 0% (không phần trăm), không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi, được miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách. Cá oạt độn ủ yếu ủ N ân àn C ín sá xã ộ 1. Hoạt động huy động vốn ên cạnh nguồn vốn được tạo lập từ NSNN hoặc có nguồn gốc từ NSNN, NHCSXH thực hiện huy động vốn theo các hình thức sau: - Tổ chức huy động vốn trong và ngoài nước có trả lãi đối với các tổ chức và tầng lớp dân cư bao gồm: tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, không kỳ hạn, tiền gửi thanh toán, đặc biệt huy động tiền gửi tiết kiệm đối với người nghèo thông qua tổ TK&VV. - Phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, chứng chỉ tiền gửi và các giấy tờ có giá khác, vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước, vay tiết kiệm ưu điện, ảo hiểm xã hội Việt Nam, vay Ngân hàng Nhà nước; mở tài khoản tiền gửi thanh toán cho các khách hàng trong và ngoài nước.
- Nhận các nguồn vốn đóng góp tự nguyện không có lãi hoặc không hoàn trả gốc của các cá nhân, các tổ chức kinh tế, tổ chức tài chính, tín dụng và các tổ chức CT-XH, các hiệp hội, các tổ chức phi chính phủ trong nước và nước ngoài. Nhận các nguồn vốn của của Chính phủ và UBND các cấp để cho vay người nghèo và các đối tượng chính sách khác. hực hiện dịch vụ ngân hàng về thanh toán và ngân quỹ NHCSXH có hệ thống thanh toán để thực hiện cung ứng dịch vụ ngân hàng về thanh toán và ngân quỹ. Thực hiện các dịch vụ thu hộ, chi hộ bằng tiền mặt và không bằng tiền mặt và thực hiện các dịch vụ khác theo quy định.
Cho vay các chương trình tín dụng ưu đãi Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn phục vụ SXKD tạo việc làm, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xoá đói giảm nghèo, ổn định xã hội. Đến 31/12/2017, NHCSXH đang thực hiện cho vay 25 chương trình tín dụng, trong đó có 21 chương trình cho vay bằng nguồn vốn trong nước và 4 chương trình cho vay bằng nguồn vốn nước ngoài đó là: - Cho vay hộ nghèo; 9 - Cho vay hộ cận nghèo; - Cho vay hộ thoát nghèo; -Cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn; - Cho vay Giải quyết việc làm từ Quỹ quốc gia về việc làm; - Cho vay chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; - Cho vay các đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài; -Cho vay người lao động thuộc huyện nghèo đi XKLĐ; - Cho vay người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp theo QĐ số 52/2012/QĐ-TTg; - Cho vay vốn phát triển sản xuất đối với hộ dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn giai đoạn 2012 - 2015 theo QĐ số 54/QĐ-TTg; - Cho vay vốn hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn giai đoạn 2013-2015 theo QĐ số 755/QĐ-TTg. - Cho vay hộ SXKD tại vùng khó khăn; - Cho vay Thương nhân hoạt động thương mại tại vùng khó khăn; - Cho vay hộ nghèo xây dựng chòi phòng tránh lũ, lụt; - Cho vay nhà ở vùng thường xuyên ngập lũ đồng bằng sông Cửu Long; - Cho vay hỗ trợ giải quyết đất ở và giải quyết việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2013 -2015; - Cho vay hộ nghèo về nhà ở theo QĐ số 167/2008/QĐ-TTg; - Cho vay để ký quỹ đối với người lao động đi làm việc tại Hàn Quốc; - Cho vay dự án chương trình phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ vay vốn KFW; - Cho vay dự án phát triển ngành lâm nghiệp (WB); - Cho vay dự án IFAD và dự án RIDP tại Tuyên Quang; - Cho vay dự án Rừng ngập mặn miền Nam Việt Nam; - Cho vay dự án thí điểm mô hình cung cấp dịch vụ tài chính vi mô, tạo việc làm cho những người sống chung và chịu ảnh hưởng bởi HIV/AIDS và người sau cai nghiện ma tuý; - Cho vay dự án mở rộng tiếp cận tài chính cho người khuyết tật (Nippon); - Cho vay khác (các chương trình cho vay từ nguồn vốn địa phương) 10 Trong 25 chương trình cho vay của NHCSXH thì chương trình cho vay hộ nghèo là chương trình mang nhiều ý ngh a và có một vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của NHCSXH trong sự nghiệp xóa đói giảm nghèo của Đảng và Nhà nước. 1 1 3 Côn tá ov y ộn èo tạ N ân àn C ín sá xã ộ 1.
Đặc điểm cho vay đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội Cho vay đối với hộ nghèo là những khoản cho vay chỉ dành riêng cho hộ nghèo, có sức lao động nhưng thiếu vốn để phát triển SXKD. NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà vì mục tiêuan sinh xã hội, giảm nghèo bền vững nên việc cho vay người nghèo có những đặc điểm riêng vàđược thực hiện theo cơ chế, nguyên tắc, quy trình cho vay khác với các Ngân hàng thương mại. Thứ nhất, về mục đích cho vay: Cho vay đối với hộ nghèo nhằm phục vụ SXKD, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo và ổn định xã hội.