Mối Quan Hệ Giữa Cấu Trúc Vốn và Hiệu Quả Hoạt Động của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành.

• Tác giả: Phạm Ngọc Lê Na
• Người hướng dẫn: PGS. Vương Đức Hoàng Quân
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Cấu Trúc Vốn Và Hiệu Quả Hoạt Động Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cấu Trúc Vốn và Hiệu Quả Ngân Hàng

Hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường, thực hiện chức năng trung gian tín dụng, thanh toán và tạo tiền. Sau khủng hoảng tài chính 2008, các ngân hàng Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi tái cấu trúc để nâng cao hiệu quả hoạt động. Tái cấu trúc vốn là yếu tố then chốt, không chỉ đảm bảo an toàn mà còn tối ưu hóa lợi nhuận. Nghiên cứu về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam (NHTMCP) là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp. Luận văn này tập trung phân tích thực trạng, đo lường tác động và đề xuất các gợi ý nhằm hoàn thiện quyết định về cấu trúc vốn cho các ngân hàng.

1.1. Vai trò của Ngân Hàng Thương Mại trong nền kinh tế

Ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, kết nối người gửi tiền và người vay vốn. Chức năng trung gian tín dụng giúp luân chuyển vốn hiệu quả, thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng kinh tế. NHTM còn cung cấp dịch vụ thanh toán, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại và tiêu dùng. Khả năng tạo tiền của NHTM giúp điều tiết lượng cung tiền trong nền kinh tế, góp phần ổn định giá trị đồng tiền. Sự phát triển của NHTM gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, và ngược lại.

1.2. Tầm quan trọng của Tái Cấu Trúc Vốn sau khủng hoảng

Sau khủng hoảng tài chính 2008, hệ thống ngân hàng toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam, chịu nhiều tác động tiêu cực. Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo hoạt động hiệu quả và an toàn. Tái cấu trúc vốn đóng vai trò then chốt, giúp ngân hàng tăng cường năng lực tài chính, đáp ứng các chuẩn mực an toàn vốn (ví dụ: Basel II, Basel III). Đồng thời, tái cấu trúc vốn cần hướng đến tối ưu hóa lợi nhuận, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của ngân hàng.

1.3. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu về Cấu Trúc Vốn NHTMCP

Nghiên cứu này tập trung vào mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam. Mục tiêu là phân tích thực trạng cấu trúc vốn, đo lường tác động của nó đến hiệu quả hoạt động (thông qua các chỉ số như ROA, ROE), và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 26 NHTMCP trong giai đoạn 2009-2014, sử dụng dữ liệu từ báo cáo tài chính và các nguồn thông tin chính thức.

II. Thách Thức Trong Quản Trị Cấu Trúc Vốn Ngân Hàng Hiện Nay

Mặc dù tái cấu trúc vốn là quan trọng, nhiều NHTMCP Việt Nam vẫn tập trung vào việc đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, mà chưa chú trọng đến việc hoạch định cấu trúc vốn tối ưu để tối đa hóa lợi nhuận. Điều này dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội tăng cường hiệu quả hoạt động. Bên cạnh đó, việc thiếu các nghiên cứu định lượng về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động trong ngành ngân hàng gây khó khăn cho việc đưa ra các quyết định chính sách và quản trị hiệu quả.

2.1. Ưu tiên tuân thủ quy định hơn tối ưu hóa Cấu Trúc Vốn

Theo "Đề án Cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011 – 2015", việc tái cấu trúc vốn ở các ngân hàng chủ yếu tập trung vào việc đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Điều này là cần thiết để đảm bảo sự ổn định của hệ thống, nhưng chưa đủ để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động. Các ngân hàng cần chủ động hơn trong việc hoạch định cấu trúc vốn phù hợp với đặc điểm và chiến lược kinh doanh của mình.

2.2. Thiếu nghiên cứu định lượng về Cấu Trúc Vốn và Hiệu Quả

Tại Việt Nam, các nghiên cứu về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp phi tài chính. Nghiên cứu về các định chế tài chính như ngân hàng thương mại còn hạn chế. Hơn nữa, nhiều nghiên cứu chỉ dừng lại ở phân tích định tính, thiếu bằng chứng định lượng để chứng minh mối quan hệ này. Điều này gây khó khăn cho việc đưa ra các khuyến nghị chính sách và quản trị dựa trên cơ sở khoa học.

2.3. Rủi ro và thách thức trong Quản Trị Rủi Ro Ngân Hàng

Việc quản trị cấu trúc vốn hiệu quả đòi hỏi ngân hàng phải nhận diện và kiểm soát tốt các loại rủi ro liên quan, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, và rủi ro hoạt động. Sự gia tăng đòn bẩy tài chính có thể làm tăng rủi ro kiệt quệ tài chính cho ngân hàng. Do đó, ngân hàng cần có hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả để đảm bảo an toàn và ổn định trong hoạt động.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cấu Trúc Vốn và Hiệu Quả NHTMCP

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng để phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của NHTMCP Việt Nam. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các kết quả thực nghiệm trên thế giới và điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 26 NHTMCP trong giai đoạn 2009-2014. Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng (panel data) được sử dụng để ước lượng tác động của cấu trúc vốn và các yếu tố kiểm soát đến hiệu quả hoạt động.

3.1. Mô hình nghiên cứu và các biến số sử dụng

Mô hình nghiên cứu sử dụng tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (Debt-to-Equity Ratio) để đo lường cấu trúc vốn. Hiệu quả hoạt động được đo lường bằng suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA). Các biến kiểm soát bao gồm cấu trúc thu nhập, chất lượng tài sản, quy mô ngân hàng, và các yếu tố thị trường. Mô hình được thiết kế để kiểm tra tác động của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động sau khi kiểm soát các yếu tố khác.

3.2. Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên của 26 NHTMCP từ năm 2009 đến năm 2014. Các dữ liệu vĩ mô được lấy từ trang web của Tổng cục thống kê. Dữ liệu được thu thập và xử lý cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ.

3.3. Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng Panel Data

Luận văn sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng (panel data) bằng mô hình các yếu tố tác động cố định (fixed effect) và mô hình các yếu tố tác động ngẫu nhiên (random effect). Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố không quan sát được có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các kiểm định thống kê được thực hiện để lựa chọn mô hình phù hợp và đảm bảo tính tin cậy của kết quả.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cấu Trúc Vốn và Hiệu Quả Hoạt Động

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu có tác động ngược chiều đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2009 – 2014. Điều này có nghĩa là việc tăng cường sử dụng nợ có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Kết quả này phù hợp với một số nghiên cứu trên thế giới và phản ánh đặc điểm của thị trường tài chính Việt Nam. Các yếu tố khác như cấu trúc thu nhập, chất lượng tài sản, quy mô ngân hàng cũng có tác động đến hiệu quả hoạt động.

4.1. Tác động ngược chiều của tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu DTE

Kết quả hồi quy cho thấy tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (DTE) có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động (ROA) của các NHTMCP Việt Nam. Điều này có thể do chi phí sử dụng nợ cao, rủi ro tín dụng gia tăng, hoặc các yếu tố khác. Ngân hàng cần cân nhắc kỹ lưỡng khi quyết định sử dụng nợ để tài trợ cho hoạt động kinh doanh.

4.2. Vai trò của các yếu tố kiểm soát biến kiểm soát

Các yếu tố kiểm soát như cấu trúc thu nhập, chất lượng tài sản, quy mô ngân hàng cũng có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động. Ngân hàng có cấu trúc thu nhập đa dạng, chất lượng tài sản tốt, và quy mô lớn thường có hiệu quả hoạt động cao hơn. Các yếu tố thị trường như mức độ tập trung của thị trường cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

4.3. Thảo luận và so sánh với các nghiên cứu trước

Kết quả nghiên cứu này phù hợp với một số nghiên cứu trên thế giới, nhưng cũng có sự khác biệt so với các nghiên cứu khác. Sự khác biệt này có thể do đặc điểm của thị trường tài chính Việt Nam, quy định pháp lý, và các yếu tố khác. Cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động trong bối cảnh Việt Nam.

V. Gợi Ý Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Thông Qua Cấu Trúc Vốn

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra các gợi ý cho các NHTMCP Việt Nam và các cơ quan nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua việc quản lý cấu trúc vốn hiệu quả. Các ngân hàng cần gia tăng năng lực về vốn, ứng dụng các mô hình xây dựng cấu trúc vốn tiên tiến, và tăng cường quản trị rủi ro. Các cơ quan nhà nước cần hoàn thiện môi trường pháp lý, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, và thành lập một đơn vị quản lý các vấn đề về cấu trúc vốn.

5.1. Gia tăng năng lực vốn và ứng dụng mô hình Cấu Trúc Vốn

Các NHTMCP Việt Nam cần gia tăng năng lực vốn thông qua việc phát hành cổ phiếu, giữ lại lợi nhuận, hoặc các hình thức khác. Đồng thời, cần nghiên cứu và ứng dụng các mô hình xây dựng cấu trúc vốn tiên tiến trên thế giới để hoạch định cấu trúc vốn phù hợp với đặc điểm và chiến lược kinh doanh của mình.

5.2. Tăng cường Quản Trị Rủi Ro và kiểm soát Rủi Ro Tín Dụng

Ngân hàng cần tăng cường quản trị rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng, để đảm bảo an toàn và ổn định trong hoạt động. Cần có hệ thống đánh giá rủi ro hiệu quả, chính sách quản trị rủi ro chặt chẽ, và đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao.

5.3. Kiến nghị cho cơ quan nhà nước về Quản Lý Vốn Ngân Hàng

Các cơ quan nhà nước cần hoàn thiện môi trường pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các NHTMCP. Cần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, giảm thiểu các tác động tiêu cực từ bên ngoài. Đồng thời, cần thành lập một đơn vị quản lý các vấn đề về cấu trúc vốn, giúp các ngân hàng hoạch định cấu trúc vốn hiệu quả và an toàn.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cấu Trúc Vốn

Nghiên cứu này đã phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2009-2014. Kết quả cho thấy tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu có tác động ngược chiều đến hiệu quả hoạt động. Luận văn đưa ra các gợi ý cho các ngân hàng và cơ quan nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua việc quản lý cấu trúc vốn hiệu quả. Tuy nhiên, nghiên cứu còn một số hạn chế, cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng định lượng về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của NHTMCP Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn đối với các nhà quản lý ngân hàng, giúp họ đưa ra các quyết định về cấu trúc vốn phù hợp với đặc điểm và chiến lược kinh doanh của mình.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu còn một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu còn hẹp, chưa xem xét đến các yếu tố định tính, và chưa phân tích sâu về tác động của các yếu tố vĩ mô. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn, và xem xét đến các yếu tố định tính.

6.3. Đề xuất chính sách và khuyến nghị cho ngành ngân hàng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất các chính sách và khuyến nghị cho ngành ngân hàng, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và đảm bảo an toàn và ổn định. Các chính sách và khuyến nghị này tập trung vào việc quản lý cấu trúc vốn hiệu quả, tăng cường quản trị rủi ro, và hoàn thiện môi trường pháp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 còn đi tìm hiểu và thảo luận các bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng trên thế giới. Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về ngân hàng thương mại Theo Luật các TCTD được Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 16 tháng 6 năm 2010, xác định Ngân hàng là loại hình TCTD có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng đó là thực hiện việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ bao gồm nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng gồm: ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư, ngân hàng phát triển, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác và các loại hình ngân hàng khác.

NHTM là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật các TCTD nhằm mục tiêu lợi nhuận. NHTMCP là NHTM được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần. Trong đó một cá nhân hay pháp nhân chỉ được sở hữu một số cổ phần nhất định theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Nguồn tài trợ cho các hoạt động của ngân hàng thương mại Theo điều IV của Luật các TCTD, nguồn tài trợ cho hoạt động của ngân hàng hay còn gọi là hoạt động tạo lập nguồn vốn của ngân hàng gồm có vốn chủ sở hữu, nhận tiền 2 gửi của khách hàng, phát hành giấy tờ có giá, nhận ủy thác đầu tư, vay các TCTD khác và Ngân hàng Trung ương.

Cụ thể như sau: Thứ nhất, vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu là số vốn thuộc quyền sở hữu của NHTM. Đó là nguồn tiền được đóng góp bởi những người chủ ngân hàng và được bổ sung trong quá trình hoạt động kinh doanh của ngân hàng dưới dạng lợi nhuận giữ lại. Vốn chủ sở hữu của ngân hàng bao gồm nhiều loại khác nhau và được phân thành: vốn cấp 1 (vốn cơ bản) được xem là sức mạnh và tiềm lực thực sự của ngân hàng; vốn cấp 2 (vốn bổ sung) được giới hạn tối đa bằng 100% vốn cấp 1. Do tính chất đặc thù trong kinh doanh ngân hàng nên vốn chủ sở hữu chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn hoạt động của NHTM.

Vốn chủ sở hữu tạo lập tư cách pháp nhân và duy trì hoạt động của ngân hàng. Nó đóng vai trò là một tấm đệm giúp NHTM chống lại rủi ro trong quá trình hoạt động. Vốn chủ sở hữu tạo niềm tin cho công chúng và là sự đảm bảo đối với người gửi tiền, chủ nợ về sức mạnh tài chính của ngân hàng. Do vậy, các nhà chức trách tiền tệ đã có rất nhiều những quy định về hoạt động của NHTM liên quan chặt chẽ đến vốn chủ sở hữu như tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, tỷ lệ an toàn trong hoạt động kinh doanh, quy định về mức dư nợ cho vay tối đa, mở chi nhánh, nắm giữ cổ phiếu của các công ty khác… Thứ hai, tiền gửi của khách hàng Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.

Các khoản tiền gửi là những giá trị tiền tệ mà ngân hàng nhận được từ các cá nhân và các tổ chức kinh tế thông qua quá trình thực hiện nghiệp vụ huy động, thanh toán và các nghiệp vụ khác. Bản chất của tiền gửi là tài sản thuộc các chủ sở hữu khác nhau mà ngân hàng chỉ có quyền sử dụng chứ không có quyền sở hữu. Nguồn vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ vốn 3 kinh doanh của NHTM. Đây là nguồn vốn có ảnh hưởng rất lớn đến chi phí và khả năng mở rộng kinh doanh của ngân hàng.

Nguồn vốn này có xu hướng ngày càng gia tăng phù hợp với xu hướng tăng trưởng và ổn định của nền kinh tế, cùng với việc gia tăng nhu cầu thanh toán của dân cư và việc nâng cao chất lượng dịch vụ của NHTM. Thứ ba, phát hành giấy tờ có giá Giấy tờ có giá là bằng chứng xác nhận nghĩa vụ trả nợ giữa ngân hàng phát hành với người mua giấy tờ có giá trong một thời hạn nhất định, điều kiện trả lãi và các điều kiện khác. Ngân hàng được phát hành giấy tờ có giá theo hình thức giấy tờ có giá ghi danh và giấy tờ có giá vô danh. Ngân hàng được phát hành các loại giấy tờ có giá như kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu trong nước để huy động vốn trong nước và nước ngoài.

Đối với người mua giấy tờ có giá là tổ chức, cá nhân nước ngoài, ngân hàng chỉ được phát hành giấy tờ có giá theo hình thức giấy tờ có giá ghi danh. Thứ tư, vay các TCTD khác và Ngân hàng Trung ương Ngoài các hình thức huy động nói trên, khi nhu cầu vốn của khách hàng tăng cao hoặc ngân quỹ bị thiếu hụt do nhiều dòng tiền rút ra, các NHTM có thể huy động bằng cách đi vay các TCTD khác hoặc vay từ Ngân hàng Trung ương. Đây là nguồn vốn mà các TCTD vay mượn lẫn nhau thông qua hoạt động trên thị trường liên ngân hàng. Theo nguyên tắc, Ngân hàng Trung ương là người cho vay cuối cùng trong nền kinh tế, vì vậy sau khi các NHTM vay vốn từ các nguồn khác mà vẫn chưa đủ thì NHTM sẽ tìm đến nguồn cung ứng vốn từ Ngân hàng trung ương.

Thứ năm, nhận ủy thác đầu tư, tài trợ của Chính Phủ hoặc của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cho các chương trình, dự án phát triển kinh tế xã hội Đây là nguồn vốn mà ngân hàng có được do làm đại lý nhận ủy thác của các tổ chức trong và ngoài nước để thực hiện đầu tư cho những chương trình, dự án, ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian hưởng phí. Trong thời gian vốn được ngân hàng tiếp nhận nhưng chưa giải ngân hết theo kế hoạch, hoặc vốn cho vay đã thu hồi về nhưng chưa đến hạn chuyển lại cho chủ đầu tư, ngân hàng có được nguồn vốn để kinh doanh. Nét đặc thù của ngân hàng so với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh NHTM đã trở thành một mắc xích quan trọng không thể nào thiếu được trong sợi dây kết nối vận hành vòng quay sản xuất hoạt động kinh doanh của toàn bộ nền kinh tế. Nét đặc thù của ngân hàng so với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh được thể hiện qua các điểm sau:  NHTM là một tổ chức kinh tế hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng và dịch vụ ngân hàng.

Do đó, hoạt động kinh doanh của NHTM được phân vào nhóm hoạt động kinh doanh có rủi ro cao.  Là tổ chức trung gian với chức năng tập trung, huy động các nguồn tiền nhàn rỗi tạm thời, chuyển chúng đến những nơi thiếu và cần vốn. Nguồn vốn chủ yếu mà các ngân hàng sử dụng trong kinh doanh là vốn huy động từ bên ngoài, vì vậy sự tồn tại của NHTM phụ thuộc nhiều vào sự tin tưởng của khách hàng.  Hoạt động kinh doanh của NHTM chịu sự kiểm soát chặt chẽ của pháp luật, đặc biệt bị chi phối rất lớn bởi chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương.

Sự chi phối này được thể hiện qua các quy định chặt chẽ về vốn tối thiểu và các tỷ lệ an toàn vốn, tỷ lệ an toàn hoạt động, và các quy định khác. Tóm lại, ngân hàng có thể khác biệt với doanh nghiệp ở rất nhiều yếu tố, nhưng ngân hàng là một loại hình đặc biệt của doanh nghiệp. NHTM mang theo những đặc trưng vốn có của một doanh nghiệp: hoạt động kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận. Ngân hàng cũng có cơ cấu, tổ chức bộ máy như một doanh nghiệp hiện hữu, cũng tự chủ về tài chính và cũng phải có nghĩa vụ đóng thuế cho Ngân sách Nhà nước.

Vì vậy, những lý thuyết về cấu trúc vốn của ngân hàng cũng khởi đầu từ lý thuyết về cấu trúc vốn của doanh nghiệp nói chung. Cấu trúc vốn 1. Khái niệm về cấu trúc vốn Cấu trúc vốn là sự kết hợp của nợ ngắn hạn thường xuyên, nợ dài hạn, cổ phần ưu đãi và vốn cổ phần thường được sử dụng để tài trợ cho các quyết định đầu tư của doanh 5 nghiệp (Trần Ngọc Thơ và các tác giả, 2007). Ngoài ra, cấu trúc vốn còn được định nghĩa là quan hệ về tỷ trọng hay sự phối hợp các nguồn vốn được sử dụng bởi doanh nghiệp.

Hầu hết các lý thuyết về cấu trúc vốn của doanh nghiệp đều xoay quanh hai thành tố chính của nguồn vốn tài trợ là nợ và vốn chủ sở hữu. Sự khác biệt giữa nợ và vốn chủ sở hữu được thể hiện trong bảng 1.1: So sánh nợ và vốn chủ sở hữu Tiêu chí Nợ Vốn chủ sở hữu 1. Thời hạn Có thời hạn hoàn trả. Không có thời hạn hoàn trả.

Trách nhiệm thanh Phải trả lãi đối với nợ vay. Không phải trả lãi mà chia lãi toán Doanh nghiệp có thể bị dựa vào kết quả kinh doanh và phá sản nếu không thanh chính sách phân phối lợi nhuận. toán được nợ gốc và lãi. Doanh nghiệp không bị phá sản nếu không chia lãi.

Ảnh hưởng đến thuế Lãi vay có tác động làm Lãi chia cho các chủ sở hữu thu nhập doanh nghiệp giảm thuế. không làm giảm thuế. Chi phí sử dụng vốn Thấp. Nguồn: Ngô Kim Phượng và các tác giả (2013) Cấu trúc vốn tối ưu được định nghĩa là cấu trúc vốn mà tại đó chi phí sử dụng vốn bình quân được tối thiểu hóa, tối thiểu hóa rủi ro và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp (Trần Ngọc Thơ và các tác giả, 2007).

Xây dựng cấu trúc vốn tối ưu là một vấn đề khá thú vị cả trong nghiên cứu lý luận lẫn áp dụng trong thực tiễn. Việc xác định cấu trúc vốn cho các doanh nghiệp nói chung và các NHTM nói riêng là đi tìm mức độ đòn bẩy tài chính phù hợp trong cơ cấu nguồn vốn. Quyết định này sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu, từ đó tác động đến chi phí sử dụng vốn và giá trị của doanh nghiệp.