CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Do ảnh hưởng tiêu cực của dịch bệnh Covid – 19, hoạt động Ngân hàng năm 2021 tiếp tục bị ảnh hưởng mạnh, đặc biệt là trong Quý 3/2021, nhiều địa phương kinh tế trọng điểm phải thực hiện giãn cách xã hội kéo dài để phòng chống dịch bệnh, trong đó có TPHCM. DNVVN là một trong những đối tượng chịu ảnh hưởng và chịu thiệt hại nặng nề. Nguồn vốn cấp tín dụng của Ngân hàng tới các DNVVN đóng vai trò quan trọng. Không những tạo ra nguồn lợi nhuận dồi dào cho các NHTM mà còn đảm bảo cho hoạt động kinh hoanh thông suốt của các DNVVN.
Phát triển tín dụng DNVVN góp phần thúc đẩy hoạt động kinh doanh Ngân hàng, hoàn thiện chính sách về tín dụng, thanh toán,… DNVVN chiếm số lượng lớn trong tổng số các doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp một phần lớn vào tăng trưởng kinh tế và cũng là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh Covid – 19. Theo số liệu từ Cục thống kê tỉnh Bình Thuận về tình hình đăng ký doanh nghiệp, trong quý 1/2022 số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là 35. tăng 49,7% so với cùng kỳ năm trước, 11.300 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 0,1%, hơn 4.300 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, giảm 16,7%, trong đó có 3.800 doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng, giảm 19,7% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy, sức chống chọi của DNVVN vô cùng hạn chế.
Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), DNVVN chiếm khoảng 98% trong tổng số các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, đóng góp 31% tổng thu ngân sách và thu hút hơn 5 triệu lao động. Sau dịch bệnh Covid -19, trên 90% các DNVVN bị ảnh hưởng và cần được hỗ trợ cả về nguồn vốn và lãi suất. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 1,7 triệu doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Số lượng DNVVN chiếm 96% trong tổng số doanh nghiệp được thành lập trong cả nước.
Hiện nay, các dịch vụ Ngân hàng đã tiệm cận tiếp cận đến các đối tượng là doanh nghiệp, nhất là các DNVVN. Cùng với các chính sách từ NHNN, các NHTM đang nỗ lực cấp tín dụng đến các DNVVN thông qua các chính sách ưu đãi lãi suất, miễn giảm 2 phí dịch vụ,…Điều này là cơ sở cho việc phát triển hoạt động cấp tín dụng cho DNVVN, đồng thời góp phần gia tăng lợi nhuận hoạt động kinh doanh Ngân hàng. Với tiềm năng của hoạt động cấp tín dụng DNVVN, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam và Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh 5 đã có những đổi mới trong công tác chỉ đạo, điều hành, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, nhất là đẩy mạnh hoạt động cấp tín dụng DNVVN. So với các đơn vị trên cùng địa bàn, với một số lợi thế nhất định, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 đang là một trong những đơn vị kinh doanh đi đầu trong hoạt động kinh doanh Ngân hàng nói chung và hoạt động cấp tín dụng DNVVN nói riêng.
Tuy nhiên, cũng có rất nhiều những hạn chế nhất định trong quá trình cấp tín dụng đến các đối tượng là DNVVN. Tác giả lựa chọn đề tài “ Mở rộng tín dụng đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh 5” để đánh giá thực trạng hoạt động cấp tín dụng DNVVN, đồng thời đưa ra giải pháp và kiến nghị nhằm mở rộng hoạt động tín dụng đối với DNVVN, đảm bảo hiệu quả cấp tín dụng DNVVN và gia tăng lợi nhuận cho Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh 5. Đồng thời tăng khả năng tiếp cận vốn của các DNVVN, tập trung vốn sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh của các DNVVN.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu tổng quát Mục tiêu tổng quát của đề tài là đánh giá thực trạng mở rộng tín dụng DNVVN tại chi nhánh 5 để từ đó đưa ra một số đề xuất và kiến nghị nhằm mở rộng hoạt động cấp tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5.2 Mục tiêu cụ thể - Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng đối với khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5. 3 - Thông qua những phân tích và đánh giá, tác giả nêu ra được những hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong việc mở rộng tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5.
- Đưa ra một số giải pháp và kiến nghị để Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 có những chính sách phù hợp nhằm mở rộng hoạt động cấp tín dụng đối với khách hàng DNVVN.3 Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng hoạt động tín dụng đối với khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 hiện nay như thế nào? - Những hạn chế trong quá trình mở rộng tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 hiện nay là gì ? Những nguyên nhân nào dẫn tới những hạn chế đó? - Cần có những giải pháp gì để mở rộng nghiệp vụ cấp tín dụng đối với khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng của bài nghiên cứu là hoạt động tín dụng với khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5.2 Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về không gian: Phạm vi về không gian của bài nghiên cứu là phân tích thực trạng hoạt động cấp tín dụng đối với khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh - Phạm vi về thời gian : 4 Tác giả thu thập dữ liệu và báo cáo kết quả hoạt động cấp tín dụng khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 giai đoạn từ năm 2018 – 2021.5 Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp mà tác giả sử dụng trong bài luận văn là phương pháp định tính. - Tác giả sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu: Các dữ liệu được lấy từ các báo cáo giao ban, kết quả hoạt động kinh doanh định kỳ hoạt động cấp tín dụng khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 qua các năm từ 2018 – 2021. - Phương pháp so sánh: Tác giả thu thập các dữ liệu và sử dụng so sánh theo từng giai đoạn để chỉ ra được thực trạng hoạt động tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 qua các năm. - Phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp, phân tích, các dữ liệu thu thập được từ các báo cáo, để từ đó đánh giá thực trạng hoạt động cấp tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5.
- Ngoài ra tác giả còn sử dụng một số phương pháp định tính khác trong việc phân tích và mô tả các nhân tố ảnh hưởng đến việc mở rộng hoạt động cấp tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5.6 Nội dung nghiên cứu - Đề tài nêu ra cơ sở lý luận và lý thuyết về hoạt động cấp tín dụng nói chung và hoạt động cấp tín dụng DNVVN nói riêng. - Từ những dữ liệu thu thập được, tác giả phân tích, thực trạng hoạt động cấp tín dụng khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5 giai đoạn 2018- 2021. Từ đó đánh giá được những hạn chế và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong hoạt động cấp tín dụng DNVVN. 5 - Từ những phân tích và đánh giá, tác giả đưa ra những giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện và mở rộng hoạt động cấp tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5.7 Đóng góp của đề tài Bài nghiên cứu nêu ra thực trạng cấp tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5, đưa ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trọng hoạt động cấp tín dụng DNVVN.
Từ đó đưa ra giải pháp và kiến nghị nhằm mở rộng hoạt động cấp tín dụng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5. Dựa vào những giải pháp đưa ra, tác giả mong muốn sẽ mở rộng hơn nữa hoạt động cấp tín dụng, gia tăng lợi nhuận cho Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Chi nhánh 5. Đồng thời tăng khả năng tiếp cận vốn của các DNVVN, tập trung vốn sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh của các DNVVN.8 Tổng quan về các nghiên cứu trước 1.1 Một số nghiên cứu thực nghiệm trên Thế Giới Ayyagari, Beck và Kunt (2007) nghiên cứu về các động lực, trở ngại trong việc tài trợ của Ngân hàng cho các DNVVN trên Thế giới. Các tác giả đã thực hiện khảo sát 91 ngân hàng ở 45 Quốc gia và thực hiện mô tả đặc điểm tài trợ của Ngân hàng cho các DNVVN trên Thế giới.
Đầu tiên các tác giả xem xét cách các Ngân hàng nhìn nhận về phân khúc DNVVN, thảo luận yếu tố thúc đẩy và cản trở việc cấp vốn cho DNVVN. Về mặt động lực, các tác giả phân tích vai trò của khả năng sinh lời của phân khúc so với các yếu tố khác, ví dụ như cạnh tranh và biên lợi nhuận giảm dần trong các phân khúc khác. Về trở ngại, các tác giả xem xét tầm quan trọng của cạnh tranh trong phân khúc cũng như các yếu tố kinh tế vĩ mô, quy định, hợp đồng dành riêng cho DNVVN. Đồng thời các tác giả cũng xem xét vai trò của chính phủ và các quy định trong việc thúc đẩy và ngăn chặn tài chính của DNVVN.
Họ thấy rằng các Ngân hàng cho rằng các DNVVN mang lại lợi nhuận cao, tuy nhiên những trở ngại chính đó chính là sự bất 6 ổn về kinh tế vĩ mô ở các nước phát tiển và sự cạnh tranh ở những nước phát triển. Để thực hiện cấp tín dụng các DNVVN, các Ngân hàng đã thành lập những bộ phận chuyên trách và phân cấp việc bán sản phẩm cho chi nhánh. Có những sự khác biệt trong việc cấp tín dụng đến các DNVVN giữa các Ngân hàng có vốn sở hữu nhà nước, ngân hàng tư nhân và ngân hàng nước ngoài. Các ngân hàng ở các nước đang phát triển có xu hướng ít tiếp xúc với DNVVN hơn, cung cấp tỷ lệ cho vay đầu tư thấp hơn, nhưng tính phí và lãi suất cao hơn.