Luận văn thạc sĩ nghiên cứu và đề xuất mô hình hạ tầng số băng rộng phục vụ chính phủ điện tử cho các bộ ngành địa phương trên nền mạng truyền số liệu chuyên dùng tại việt nam

Luận văn thạc sĩ đề xuất mô hình hạ tầng số băng rộng cho chính phủ điện tử tại Việt Nam, phục vụ các bộ ngành địa phương hiệu quả.

• Tác giả: Đào Xuân Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Nhật Thăng
• Trường học: Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông
• Chuyên ngành: Kỹ thuật Viễn thông
• Đề tài: Mô Hình Hạ Tầng Số Băng Rộng Phục Vụ Chính Phủ Điện Tử Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ HẠ TẦNG SỐ BĂNG RỘNG PHỤC VỤ CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ
• 1.1. Khái niệm chung về hạ tầng số
• 1.2. Hạ tầng số - ITU (2019)
• 1.3. Hạ tầng số - AIIB (2020)
• 1.4. Các thành phần của CSHT số băng rộng phục vụ chính phủ điện tử
• 1.5. Cơ sở hạ tầng số băng rộng trong khung kiến trúc Chính phủ điện tử
• 1.6. Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam
• 1.7. Mô hình tham chiếu hạ tầng truyền dẫn
• 1.8. An toàn thông tin
• 1.9. Mô hình ATTT thành phần NGSP
• 1.10. Mô hình ATTT cấp Bộ, ngành, cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
• 1.11. Mô hình hệ thống giám sát ATKGM quốc gia
• 2. CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT MỘT SỐ MÔ HÌNH KẾT NỐI MẠNG CỦA CÁC BNĐP PHỤC VỤ CPĐT
• 2.1. Hiện trạng Hạ tầng kỹ thuật CNTT
• 2.2. Hiện trạng hạ tầng mạng của các cơ quan Nhà nước
• 2.3. Mô hình tổng quan về kết nối mạng của BNĐP phục vụ CPĐT
• 2.4. Các mô hình tham chiếu kết nối mạng BNĐP
• 2.5. Mô hình kết nối TTDL vào mạng TSLCD
• 2.6. Mô hình 04: kết nối Internet tại TTDL
• 2.7. Mô hình 05: kết nối mạng WAN của Bộ, ngành vào mạng TSLCD
• 2.8. Kết nối mạng WAN của địa phương vào mạng TSLCD
• 2.9. Mô hình 09: kết nối mạng LAN của đơn vị trực thuộc BNĐP vào mạng TSLCD
• 2.10. Mô hình hệ thống DNS
• 2.11. Mô hình 10: Hệ thống DNS quản lý tên miền .vn của BNĐP
• 2.12. Mô hình 11: Hệ thống máy chủ tên miền đệm (DNS Caching)
• 2.13. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU, ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH MỤC TIÊU KẾT NỐI MẠNG CỦA BNĐP PHỤC VỤ CPĐT HƯỚNG TỚI CHÍNH PHỦ SỐ TẠI CỤC BƯU ĐIỆN TW
• 3.1. Mô hình mục tiêu kết nối mạng của BNĐP phục vụ CPĐT hướng tới Chính phủ số. Mô hình mạng hoàn chỉnh
• 3.2. Lộ trình chuyển đổi từ hạ tầng viễn thông phục vụ Chính phủ điện tử hiện nay tới mô hình mục tiêu hạ tầng số băng rộng cho Chính phủ điện tử thời gian tới
• 3.3. Giai đoạn 2019-2020: nâng cao năng lực, chất lượng dịch vụ, an toàn thông tin Mạng TSLCD
• 3.4. Giai đoạn 2021-2025: hoàn thiện mô hình kết nối Mạng TSLCD đáp ứng yêu cầu phục vụ Chính phủ điện tử
• 3.5. Một số mô hình triển khai cụ thể tại Cục Bưu điện Trung ương
• 3.6. Đề xuất lựa chọn công nghệ
• 3.7. Tính toán băng thông, dung lượng mạng
• 3.8. Các bài toán phục vụ CPĐT
• 3.9. Mạng thông tin diện rộng (TTDR) của Đảng
• 3.10. Tổng hợp dự báo nhu cầu băng thông trên Mạng TSLCD giai đoạn 2020-2025
• 3.11. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hạ tầng số băng rộng phục vụ chính phủ điện tử

Hạ tầng số băng rộng là yếu tố then chốt trong việc phát triển chính phủ điện tử tại Việt Nam. Hạ tầng số bao gồm các hệ thống phần cứng và phần mềm cho phép các hệ thống thông tin hoạt động và tương tác. Theo ITU (2019), hạ tầng số là sự liên kết giữa phần cứng và phần mềm, cho phép hệ thống thông tin và truyền thông hoạt động xuyên suốt. Các thành phần chính của hạ tầng số bao gồm mạng đường trục Internet, hạ tầng băng rộng cố định, và các thiết bị người dùng cuối như điện thoại di động và máy tính. Công nghệ thông tin và dịch vụ công trực tuyến là những yếu tố quan trọng trong việc xây dựng chính phủ điện tử. Việc phát triển hạ tầng số không chỉ giúp cải thiện hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung cấp dịch vụ công đến người dân.

1.1. Các thành phần của cơ sở hạ tầng số băng rộng

Các thành phần của cơ sở hạ tầng số băng rộng phục vụ chính phủ điện tử bao gồm các hệ thống dữ liệu từ Trung ương đến các Bộ, ngành địa phương. Việc sử dụng điện toán đám mây để lưu trữ và xử lý dữ liệu là một trong những ứng dụng quan trọng. Mạng Truyền số liệu chuyên dùng (TSLCD) đã kết nối đến cổng gateway của 100% Bộ, ngành, Tỉnh/Thành phố. Tuy nhiên, nhân lực trong lĩnh vực này vẫn còn mỏng và cần được đào tạo thêm. Pháp lý cũng cần được bổ sung để mở rộng kết nối của mạng TSLCD đến các mạng khác. Việc xây dựng hạ tầng số không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật mà còn là một chiến lược phát triển kinh tế xã hội bền vững.

II. Khảo sát mô hình kết nối mạng phục vụ chính phủ điện tử

Khảo sát hiện trạng hạ tầng kỹ thuật CNTT cho thấy nhiều cơ quan nhà nước vẫn sử dụng các hệ thống mạng riêng biệt, gây khó khăn trong việc chia sẻ dữ liệu. Mô hình kết nối mạng của các Bộ, ngành, địa phương cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu của chính phủ điện tử. Việc kết nối giữa các hệ thống thông tin là rất quan trọng để đảm bảo tính liên thông và hiệu quả trong quản lý nhà nước. Các mô hình tham chiếu kết nối mạng cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí về an toàn thông tin và khả năng mở rộng. Việc áp dụng các công nghệ mới như IoT và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp nâng cao hiệu quả của hạ tầng số.

2.1. Hiện trạng hạ tầng mạng của các cơ quan nhà nước

Hiện trạng hạ tầng mạng của các cơ quan nhà nước cho thấy sự phân tán và thiếu đồng bộ trong việc kết nối. Nhiều cơ quan vẫn sử dụng các hệ thống riêng biệt, dẫn đến khó khăn trong việc chia sẻ thông tin. Việc xây dựng một mạng TSLCD đồng bộ sẽ giúp cải thiện tình hình này. Các mô hình kết nối cần được thiết kế để đảm bảo tính linh hoạt và khả năng mở rộng, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về an ninh mạng. Việc triển khai các giải pháp công nghệ mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của chính phủ điện tử.

III. Đề xuất mô hình hạ tầng số băng rộng phục vụ chính phủ điện tử

Mô hình hạ tầng số băng rộng phục vụ chính phủ điện tử cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí về hiệu quả, an toàn và khả năng mở rộng. Việc áp dụng công nghệ thông tin hiện đại như điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Lộ trình chuyển đổi từ hạ tầng viễn thông hiện tại đến mô hình mục tiêu cần được xác định rõ ràng, với các giai đoạn cụ thể từ nâng cao năng lực đến hoàn thiện mô hình kết nối. Các bài toán phục vụ chính phủ điện tử cần được giải quyết một cách đồng bộ để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

3.1. Lộ trình chuyển đổi hạ tầng số

Lộ trình chuyển đổi từ hạ tầng viễn thông hiện tại đến mô hình hạ tầng số băng rộng cần được thực hiện qua nhiều giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên từ 2019-2020 tập trung vào việc nâng cao năng lực và chất lượng dịch vụ. Giai đoạn tiếp theo từ 2021-2025 sẽ hoàn thiện mô hình kết nối, đáp ứng yêu cầu phục vụ chính phủ điện tử. Việc lựa chọn công nghệ và tính toán băng thông cũng cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của mô hình. Các bài toán phục vụ chính phủ điện tử cần được giải quyết đồng bộ để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, hạ tầng số băng rộng đóng vai trò then chốt trong việc phát triển Chính phủ điện tử và hướng tới Chính phủ số tại Việt Nam. Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông năm 2019, mạng Truyền số liệu chuyên dùng (TSLCD) đã kết nối đến 100% Bộ, ngành, tỉnh/thành phố, với tỷ lệ sẵn sàng kết nối lần lượt là 92,06% đối với tỉnh/thành phố và 71% đối với Bộ, ngành. Tuy nhiên, việc kết nối liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa các Bộ, ngành, địa phương (BNĐP) vẫn còn nhiều khó khăn do sử dụng các hệ thống mạng riêng biệt, rời rạc và phân tán. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng và đề xuất mô hình hạ tầng số băng rộng phù hợp, hiệu quả, phục vụ Chính phủ điện tử tại Việt Nam, đặc biệt tập trung tại Cục Bưu điện Trung ương. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2019-2020, với phạm vi khảo sát và đề xuất áp dụng cho các BNĐP trên toàn quốc. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao chất lượng kết nối, đảm bảo an toàn thông tin, đồng thời đáp ứng nhu cầu phát triển các dịch vụ công trực tuyến, góp phần thúc đẩy kinh tế số và xã hội số phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về hạ tầng số và mô hình kiến trúc Chính phủ điện tử. Theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU, 2019), hạ tầng số bao gồm phần cứng (mạng đường trục Internet, hạ tầng băng rộng cố định, mạng di động, vệ tinh truyền thông, thiết bị đầu cuối) và phần mềm (nền tảng, hệ điều hành, giao diện lập trình ứng dụng). Mô hình hạ tầng số của Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng Châu Á (AIIB, 2020) phân chia hạ tầng số thành phần cứng (kết nối, lưu trữ, xử lý) và phần mềm (thiết bị đầu cuối, dịch vụ ứng dụng). Ngoài ra, khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam được áp dụng để phân tích các thành phần như người sử dụng, kênh giao tiếp, hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin và nền tảng tích hợp chia sẻ dữ liệu. Các khái niệm chuyên ngành như Mạng Truyền số liệu chuyên dùng (TSLCD), Trung tâm dữ liệu (TTDL), điện toán đám mây (Cloud Computing), và an toàn thông tin (ATTT) được sử dụng xuyên suốt nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát thực trạng hạ tầng kỹ thuật CNTT tại các Bộ, ngành, địa phương dựa trên số liệu báo cáo Chính phủ điện tử Quý IV/2019 của Bộ TT&TT. Cỡ mẫu bao gồm 22 Bộ, cơ quan ngang Bộ, 6 cơ quan thuộc Chính phủ và 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ các đơn vị có liên quan để đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và đánh giá chỉ số hạ tầng kỹ thuật CNTT qua các năm 2017-2018. Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích mô hình kết nối mạng hiện tại và đề xuất mô hình mục tiêu dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định pháp lý và lộ trình chuyển đổi công nghệ (IPv6, SDN). Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2019 đến 2020, tập trung vào khảo sát, phân tích, đề xuất và thử nghiệm mô hình tại Cục Bưu điện Trung ương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật CNTT: Tỷ lệ các cơ quan nhà nước kết nối mạng diện rộng (WAN) đạt khoảng 95% đối với Bộ, ngành và 90,4% đối với tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 54,55% Bộ, ngành có trung tâm dữ liệu dự phòng, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ có trung tâm dữ liệu chính (86,36%). Tỷ lệ triển khai mô hình điện toán đám mây đạt 72,73% ở Bộ, ngành và 63,49% ở địa phương.

2. Chất lượng hạ tầng CNTT phân nhóm rõ rệt: Các Bộ, cơ quan ngang Bộ được phân thành ba nhóm theo chỉ số hạ tầng kỹ thuật CNTT: nhóm tốt (>0,8) gồm 2 Bộ, nhóm khá (0,65-0,8) gồm 12 Bộ, nhóm trung bình (<0,65) gồm 5 Bộ. Tương tự, các cơ quan thuộc Chính phủ và các tỉnh, thành phố cũng phân bố không đồng đều, với nhiều đơn vị còn ở mức trung bình hoặc thấp.

3. Mạng TSLCD và các mô hình kết nối: Mạng TSLCD cấp I đã kết nối đến tất cả các cơ quan cấp Trung ương và 63 tỉnh, thành phố, sử dụng công nghệ chuyển mạch nhãn đa giao thức (IP/MPLS) với băng thông được nâng cấp, đảm bảo lưu lượng truyền tải không vượt quá 50%. Các mô hình kết nối mạng LAN, WAN và trung tâm dữ liệu được phân chia rõ ràng giữa phân vùng chuyên dùng và công cộng, đảm bảo an toàn và hiệu quả truyền tải.

4. An toàn thông tin và quy hoạch địa chỉ IP: Mạng TSLCD đã đăng ký cấp độ 5 an toàn thông tin, triển khai các biện pháp bảo mật như DNSSEC và chuyển đổi IPv6. Quy hoạch địa chỉ IP sử dụng cả IPv4 và IPv6 với số hiệu mạng ASN độc lập, đảm bảo khả năng mở rộng và kết nối đa hướng (multi-home) với các ISP và VNIX.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự phân hóa chất lượng hạ tầng CNTT giữa các Bộ, ngành và địa phương xuất phát từ sự khác biệt về nguồn lực đầu tư, trình độ quản lý và mức độ ưu tiên phát triển CNTT. So với các nghiên cứu trong khu vực, Việt Nam đã có bước tiến đáng kể trong việc xây dựng mạng TSLCD và triển khai điện toán đám mây, tuy nhiên vẫn còn tồn tại hạn chế về dự phòng trung tâm dữ liệu và đồng bộ hạ tầng. Việc áp dụng công nghệ chuyển mạch nhãn đa giao thức và kiến trúc SDN trong lộ trình nâng cấp mạng TSLCD là phù hợp với xu hướng quốc tế, giúp tăng tính linh hoạt và khả năng quản lý mạng. Các biện pháp an toàn thông tin được triển khai đồng bộ, đặc biệt là cấp độ 5 an toàn thông tin và DNSSEC, góp phần bảo vệ hệ thống khỏi các nguy cơ tấn công mạng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố chỉ số hạ tầng kỹ thuật CNTT theo nhóm đơn vị, bảng tổng hợp tỷ lệ kết nối WAN và trung tâm dữ liệu, cũng như sơ đồ mô hình kết nối mạng TSLCD và các phân vùng mạng LAN, WAN.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư và nâng cấp trung tâm dữ liệu dự phòng: Đề nghị các Bộ, ngành và địa phương ưu tiên xây dựng và nâng cấp trung tâm dữ liệu dự phòng đạt tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9250:2012, nhằm đảm bảo tính liên tục và ổn định của hệ thống CNTT. Thời gian thực hiện trong giai đoạn 2021-2023, chủ thể là các cơ quan quản lý CNTT và đơn vị đầu tư hạ tầng.

2. Triển khai đồng bộ chuyển đổi IPv6 và kiến trúc SDN: Đẩy mạnh áp dụng IPv6 và công nghệ định nghĩa mạng bằng phần mềm (SDN) trên toàn mạng TSLCD để tăng khả năng mở rộng, bảo mật và quản lý mạng hiệu quả. Lộ trình từ 2021 đến 2025, do Bộ TT&TT phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông thực hiện.

3. Xây dựng hệ thống giám sát an toàn thông tin toàn diện: Phát triển hệ thống giám sát, cảnh báo an toàn thông tin theo thời gian thực, bao gồm thu thập, phân tích dữ liệu và cảnh báo sớm các sự cố mạng. Thời gian triển khai 2021-2024, do các đơn vị an ninh mạng và quản lý CNTT chủ trì.

4. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách quản lý hạ tầng số: Bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý, vận hành, kết nối và bảo đảm an toàn thông tin trên mạng TSLCD, đặc biệt là các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn mạng. Thời gian thực hiện 2021-2022, do các cơ quan lập pháp và Bộ TT&TT phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về CNTT và viễn thông: Giúp hoạch định chính sách, quy hoạch hạ tầng số và xây dựng khung pháp lý phù hợp với thực tiễn và xu hướng công nghệ mới.

2. Các Bộ, ngành và địa phương: Hỗ trợ đánh giá hiện trạng hạ tầng CNTT, lên kế hoạch đầu tư, nâng cấp và triển khai các mô hình kết nối mạng hiệu quả, an toàn.

3. Doanh nghiệp viễn thông và công nghệ: Cung cấp cơ sở để phát triển dịch vụ, giải pháp hạ tầng số, đồng thời phối hợp triển khai các mô hình mạng TSLCD và dịch vụ điện toán đám mây.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành viễn thông, CNTT: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về kiến trúc hạ tầng số, mô hình kết nối mạng và an toàn thông tin trong Chính phủ điện tử tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Hạ tầng số băng rộng phục vụ Chính phủ điện tử là gì?
   Hạ tầng số băng rộng là hệ thống phần cứng và phần mềm cho phép kết nối, lưu trữ, xử lý và trao đổi dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, phục vụ các dịch vụ Chính phủ điện tử. Ví dụ như mạng TSLCD, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây.

2. Tại sao cần chuyển đổi IPv6 trong hạ tầng mạng Chính phủ điện tử?
   IPv6 cung cấp không gian địa chỉ rộng lớn, hỗ trợ kết nối đa hướng và bảo mật tốt hơn so với IPv4, giúp đáp ứng nhu cầu phát triển các thiết bị IoT và dịch vụ số trong tương lai.

3. Mạng TSLCD có vai trò gì trong kết nối các Bộ, ngành, địa phương?
   Mạng TSLCD là mạng truyền số liệu chuyên dùng, đảm bảo kết nối an toàn, riêng biệt và ổn định giữa các cơ quan nhà nước, giúp đồng bộ dữ liệu và triển khai dịch vụ công trực tuyến hiệu quả.

4. Các biện pháp an toàn thông tin được áp dụng như thế nào?
   Bao gồm cấp độ 5 an toàn thông tin, triển khai DNSSEC để bảo vệ tên miền, hệ thống giám sát và cảnh báo sớm các sự cố mạng, đảm bảo tính bí mật, toàn vẹn và sẵn sàng của dữ liệu.

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng hạ tầng CNTT tại các địa phương?
   Cần tăng cường đầu tư trung tâm dữ liệu dự phòng, áp dụng công nghệ mới như SDN, xây dựng hệ thống giám sát an toàn thông tin và hoàn thiện khung pháp lý quản lý hạ tầng số.

Kết luận

• Hạ tầng số băng rộng là nền tảng thiết yếu cho phát triển Chính phủ điện tử và hướng tới Chính phủ số tại Việt Nam.
• Mạng TSLCD đã kết nối toàn bộ các Bộ, ngành, địa phương nhưng còn tồn tại hạn chế về dự phòng và đồng bộ hạ tầng.
• Việc áp dụng công nghệ IPv6, SDN và các giải pháp an toàn thông tin nâng cao là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn 2021-2025.
• Đề xuất mô hình hạ tầng số băng rộng phù hợp với điều kiện Việt Nam, tập trung tại Cục Bưu điện Trung ương, có thể làm mẫu triển khai cho các đơn vị khác.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thực nghiệm mô hình, hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản lý, vận hành hạ tầng số.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng hạ tầng số vững chắc, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ HẠ TẦNG SỐ BĂNG RỘNG PHỤC VỤ CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm chung về hạ tầng số Hạ tầng số là chìa khóa để phát triển kinh tế số và xã hội số. Hạ tầng số bao gồm các hệ thống phần cứng và phần mềm cho phép các hệ thống thông tin hoạt động, tương tác và trao đổi thông tin với nhau. Hạ tầng số phát triển chính phủ số chính là hạ tầng viễn thông kết hợp các nền tảng, công nghệ điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo…để cung cấp các dịch vụ về hạ tầng cho Chính phủ.

Hạ tầng số là hạ tầng mà tạo ra, trao đổi và sử dụng dữ liệu hoặc thông tin như một thành phần trong hoạt động của nó. Hạ tầng số bao gồm các cấu trúc vật lý, các hệ thống mạng, cáp, các hệ thống phần mềm, tiêu chuẩn dữ liệu và các giao thức cũng như bản thân dữ liệu của chính nó. Hạ tầng số - ITU (2019) Theo Liên minh Viễn thông quốc tế ITU (International Telecommunication Union) (2019) [1]: hạ tầng số là sự liên kết phần cứng vật lý và phần mềm, mà qua đó cho phép hệ thống thông tin và truyền thông có thể vận hành xuyên suốt. Hạ tầng số bao gồm: - Mạng đường trục (backbone) Internet; - Hạ tầng băng rộng cố định; - Hạ tầng và mạng lưới truyền thông di động; - Các vệ tinh truyền thông băng rộng; - Hạ tầng điện toán đám mây và dữ liệu; - Các thiết bị người dùng cuối, như: điện thoại di động cầm tay, máy tính, thiết bị modem, wifi và mạng bluetooth; - Các nền tảng phần mềm, bao gồm các hệ điều hành và các giao diện lập trình ứng dụng; Luan van 3 - Các thiết bị mạng ngoại biên, các thiết bị và phần mềm IoT.

Hạ tầng số - AIIB (2020) Mô hình hạ tầng số theo như Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) được mô tả dưới đây: Hình 1.1: Mô hình Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á AIIB AIIB (2020) bao gồm: + Phần cứng: Connectivity and transportation: Kết nối và vận chuyển dữ liệu Storage and processing: lữu trữ và xử lý thông tin dữ liệu + Phần mềm: Terminals and devices: các thiết bị đầu cuối Services and applications: cung cấp dịch vụ và ứng dụng của dữ liệu Luan van 4 1. Các thành phần của CSHT số băng rộng phục vụ chính phủ điện tử Các thành phần của cơ sở hạ tầng số băng rộng phục vụ Chính phủ điện tử được minh họa ở hình vẽ dưới đây Hình 1.2: Các thành phần của cơ sở hạ tầng số băng rộng Ứng dụng Hạ tầng số đem lại các lợi ích, hiệu quả quản lý kinh tế, xã hội cho đến quản lý Nhà nước Dữ liệu -Xây dựng các cơ sở dữ liệu từ Trung ương xuống tới các Bộ, ngành địa phương, hạ tầng của Chính phủ số và kinh tế số. - Sử dụng điện toán đám mây để lưu trữ và xử lý dữ liệu Kết nối - Mạng Truyền số liệu chuyên dùng (TSLCD) đã kết nối đến cổng gateway của 100% Bộ, ngành, Tỉnh/ Thành phố (TP). - 92,06% Tỉnh/TP; 71% Bộ, ngành sẵn sàng kết nối vào mạng TSLCD.

Thiết bị - Triển khai thiết bị chuyển mạch, định tuyến lớp phân phối tại 27 tỉnh, thành phố. Luan van 5 - Kết nối phân vùng Trung tâm dữ liệu (TTDL) Viettel, VNPT đang cung cấp dịch vụ hosting cho các BNĐP vào mạng TSLCD. Nhân lực - Cơ bản đáp ứng, tuy nhiên nhân lực mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều việc khác. Pháp lý - Bổ sung, hoàn thiện các cơ sở pháp khi khi mở rộng kết nối của mạng TSLCD đến mạng WAN của bộ, ngành, địa phương, mạng Internet, Trung tâm dữ liệu của bộ, ngành, địa phương và của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông.

Cơ sở hạ tầng số băng rộng trong khung kiến trúc Chính phủ điện tử 1. Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam [2] Chính phủ điện tử trong khung kiến trúc kết nối của mạng TSLCD đến mạng WAN của Bộ, ngành, địa phương, mạng Lan được thể hiện rõ qua mô hình 1.3 dưới đây: Luan van 6 Hình 1.3: Mô hình tổng quát Chính phủ điện tử Việt Nam 1. Các thành phần Người sử dụng Là các tác nhân tham gia sử dụng dịch vụ CPĐT, bao gồm người dân, doanh nghiệp, cán bộ, công chức và các tổ chức, cá nhân liên quan. Kênh giao tiếp Là môi trường, công cụ giúp Người sử dụng tương tác với các cơ quan, tổ chức thuộc Chính phủ để sử dụng các dịch vụ CPĐT.

Qua môi trường Internet, Người sử dụng có thể sử dụng các kênh giao tiếp sau: Cổng Dịch vụ công trực tuyến (ở quốc gia là Cổng Dịch vụ công quốc gia, ở các Bộ, ngành, địa phương là Cổng Dịch vụ công cấp Bộ, cấp tỉnh), Cổng/Trang thông tin điện tử các Bộ, ngành, địa phương thông qua giao diện Web hoặc Mobile; Kiosk tra cứu thông tin. Ngoài môi trường Internet, Người sử dụng có thể sử dụng các kênh khác như thoại, SMS hoặc trực tiếp tại Trung tâm hành chính công hoặc Bộ phận một cửa, … Hạ tầng kỹ thuật – công nghệ Hạ tầng kỹ thuật – công nghệ bao gồm các thành phần kỹ thuật Công nghệ thông tin (CNTT) như PC, lưu trữ, hạ tầng truyền dẫn LAN, WAN, hạ tầng kỹ thuật dùng chung như trung tâm dữ liệu – Data Center (DC),. Phụ thuộc vào hiện trạng, nhu cầu có thể áp dụng các giải pháp công nghệ kỹ thuật tiên tiến cho phù hợp như Cloud Computing hay các xu hướng, giải pháp lưu trữ, phân tích dữ liệu như Big Data, Data lake, Trí tuệ nhân tạo,. Trên quy mô quốc gia, các hệ thống CPĐT sử dụng Mạng TSLCD để kết nối, truyền tải thông tin dữ liệu CPĐT; kết nối giữa Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu với các Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu LGSP của các Bộ, ngành, địa phương.

Luan van 7 Hình 1.4: Mô hình tham chiếu hạ tầng truyền dẫn Các ứng dụng kết nối mạng công cộng được truyền tải qua hạ tầng Internet do doanh nghiệp viễn thông cung cấp; Các ứng dụng chuyên dụng được truyền tải qua hạ tầng Mạng TSLCD của các cơ quan Đảng và Nhà nước; Các ứng dụng riêng nội bộ các Bộ, ngành, địa phương được truyền tải qua mạng riêng nội bộ các Bộ, ngành, địa phương tự xây dựng; Hệ thống máy chủ ứng dụng tại các phân hệ Mạng Internet, Mạng TSLCD, Mạng riêng nội bộ được phân tách riêng về mặt vật lý nhưng được phép đồng bộ về cơ sở dữ liệu để đáp ứng tất cả các bài toán của CPĐT. An toàn thông tin An toàn thông tin (ATTT) là thành phần xuyên suốt, là điều kiện bảo đảm triển khai các thành phần của CPĐT. Nội dung bảo đảm ATTT bao gồm các nội dung chính như: bảo vệ an toàn thiết bị, an toàn mạng, an toàn hệ thống, an toàn ứng dụng CNTT, an toàn dữ liệu, quản lý và giám sát. Các nội dung này cần được triển khai đồng bộ tại các cấp đáp ứng nhu cầu thực tế và xu thế phát triển công nghệ.

Nội dung An toàn thông tin CPĐT thể hiện như sau: Luan van 8 Hình 1.5: Sơ đồ tổng quát an toàn thông tin trong CPĐT Sơ đồ tổng quát an toàn thông tin bao gồm: Mô hình ATTT hệ thống NGSP: Hệ thống này bao gồm các dịch vụ, ứng dụng có thể chia sẻ, dùng chung cấp quốc gia để kết nối, liên thông các hệ thống thông tin ở quy mô Quốc gia. Đây là hệ thống quan trọng trong Khung CPĐT Việt Nam, việc bảo đảm ATTT cho hệ thống này là điều kiện tiên quyết, bảo đảm cho sự thành công và phát triển của CPĐT. Mô hình ATTT cho NGSP bao gồm các thành phần sau: Luan van 9 Hình 1.6: Mô hình ATTT thành phần NGSP Mô hình ATTT cấp Bộ, ngành, cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Trong mỗi Bộ, ngành, cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là một Cơ quan điều tra (CQĐT) thu nhỏ của CPĐT bao gồm gần như đầy đủ các thành phần trong Khung CPĐT. Các thành phần ATTT vì thế cũng được tham chiếu tương tự Sơ đồ tổng quát ATTT, các Bộ, ngành địa phương từ đó sẽ có căn cứ xây dựng mô hình ATTT phù hợp cho hệ thống của mình.7: Mô hình hệ thống giám sát ATKGM quốc gia Nội dung thành phần bao gồm: - Các thông tin sự kiện kết nối cung cấp các thành phần từ các Trung tâm giám sát điều hành ATTT của các cơ quan tổ chứ liên quan - Các trung tâm phân tích, xử lý và cảnh bảo sớm, các hệ thống giám sát điều hành của các nhà cung cấp ISP, các tổ chức khác của Chính phủ, cơ quan chuyên trách.

- Các tổ chức kết nối liên quan phân tích và xử lý điều hành ra quyết định Luan van 10 - Trung tâm phân tích tổng hợp, chuyên sâu vào gồm nhiều các thành phần chi tiết như: Thành phần hỗ trợ giám sát, dò quét đánh giá, tổng hợp chuyên sâu,… - Chủ động trong công tác giám sát và cảnh báo các vấn đề về an toàn thông tin đảm báo phát hiện sớm tấn công các điểm yếu, lỗ hổng bảo mật đang tồn tại trên hệ thống. Việc phát hiện sớm và kịp thời các nguy cơ và rủi ro an toàn thông tin sẽ giúp cho đơn vị hạn chế được các mất mát do việc mất an toàn thông tin cũng như tiết kiệm các chi phí khắc phục và xử lý sự cố. Ngoài ra công tác giám sát hỗ trợ đơn vị có được một bức tranh về tình trạng các vấn đề liên quan tới an toàn thông tin đang diễn ra trong đơn vị. Việc giám sát và cảnh báo an toàn thông tin cần được thực hiện một cách liên tục theo thời gian thực.

Một số tác dụng của việc giám sát và cảnh báo an toàn thông tin. - Hỗ trợ quản trị mạng biết được những gì đang diễn ra trên hệ thống. - Phát hiện kịp thời các tấn công mạng xuất phát từ Internet cũng như các tấn công xuất phát trong nội bộ. - Phát hiện kịp thời các điểm yếu, lỗ hổng bảo mật của các thiết bị, ứng dụng và dịch vụ trong hệ thống.

- Phát hiện kịp thời sự lây nhiễm mã độc trong hệ thống mạng, các máy tính bị nhiễm mã độc, các máy tính bị tình nghi là thành viên của mạng máy tính ma (botnet). - Giám sát, ngăn chặn việc thất thoát dữ liệu. - Giám sát việc tuân thủ chính sách an ninh trong hệ thống. Xây dựng và triển khai một hệ thống giám sát an toàn thông tin đóng một vai trò qua trọng trong việc bảo đảm an toàn thông tin nói riêng cũng như góp phần xây dựng CPĐT nói chung.