Nghiên Cứu Mô Hình Cấu Trúc Vỏ Trái Đất Miền Bắc Việt Nam Qua Tài Liệu Địa Chấn và Trọng Lực

Luận án phân tích mô hình cấu trúc vỏ trái đất miền Bắc Việt Nam dựa trên tài liệu địa chấn và trọng lực, cung cấp cái nhìn sâu sắc về địa chất khu vực.

• Người hướng dẫn: PGS. TS Đinh Văn Toàn
• Trường học: Viện Địa chất
• Chuyên ngành: Địa chất
• Đề tài: Mô Hình Cấu Trúc Vỏ Trái Đất Miền Bắc Việt Nam Dựa Trên Tài Liệu Địa Chấn và Trọng Lực
• Loại tài liệu: luận án

Tóm tắt

I. Lịch sử nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam

Nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Các tài liệu địa chất, kiến tạo và địa vật lý đã cung cấp cái nhìn tổng quan về cấu trúc địa chất khu vực này. Khu vực miền Bắc được chia thành bốn miền cấu trúc chính: Đông Bắc Bộ, Tây Bắc Việt Nam, Bắc Trung Bộ và Thượng Lào. Ranh giới giữa các miền này thường là các đứt gãy lớn như Sông Hồng và Sông Mã. Đặc điểm cấu trúc sâu của vùng lãnh thổ này có vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu bức tranh địa động lực. Độ tin cậy của sơ đồ cấu trúc sâu càng cao, càng giúp lý giải các hoạt động địa động lực và các tai biến địa chất như động đất hay trượt đất. Việc sử dụng các phương pháp địa vật lý, đặc biệt là phương pháp địa chấn dò sâu, đã cho thấy độ tin cậy cao trong việc nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất.

1.1. Sơ lược về cấu trúc địa chất khu vực nghiên cứu

Khu vực miền Bắc Việt Nam có cấu trúc địa chất phức tạp với nhiều loại hình địa chất khác nhau. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng miền Đông Bắc Bộ có cấu trúc đẳng thước, trong khi miền Tây Bắc lại có cấu trúc tuyến tính. Các đứt gãy lớn như Sông Hồng và Lai Châu - Điện Biên đóng vai trò quan trọng trong việc phân chia các miền cấu trúc. Đặc điểm cấu trúc sâu của vùng này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động địa động lực mà còn liên quan đến quy luật phân bố tài nguyên khoáng sản. Việc nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam là cần thiết để hiểu rõ hơn về các tai biến địa chất và các vấn đề liên quan đến tài nguyên khoáng sản.

1.2. Lịch sử nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất khu vực miền Bắc Việt Nam

Lịch sử nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam bắt đầu từ những năm 70 của thế kỷ trước. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu bao gồm phương pháp từ Tellua, phương pháp thăm dò từ và trọng lực, và phương pháp địa chấn. Những nghiên cứu đầu tiên chủ yếu dựa vào tài liệu địa chất và kiến tạo. Đến năm 1971, phương pháp địa vật lý đã được áp dụng để xác định cấu trúc sâu vỏ Trái đất. Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng miền Bắc Việt Nam có những yếu tố kiến trúc chính như khối nền Nam Trung Hoa và hệ uốn nếp Việt Lào. Những nghiên cứu này đã đóng góp quan trọng vào việc xây dựng sơ đồ cấu trúc sâu vỏ Trái đất, giúp hiểu rõ hơn về các hoạt động địa động lực và nguy cơ tai biến địa chất.

II. Cơ sở tài liệu và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở tài liệu cho nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam chủ yếu dựa vào các tài liệu địa chấn và trọng lực. Tài liệu địa chấn cung cấp thông tin về vận tốc truyền sóng và cấu trúc địa chất, trong khi tài liệu trọng lực giúp xác định mật độ và phân bố các lớp trong vỏ Trái đất. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích tài liệu địa chấn dò sâu và mô hình hóa tài liệu trọng lực. Việc kết hợp hai loại tài liệu này giúp xây dựng mô hình cấu trúc sâu vỏ Trái đất với độ tin cậy cao. Các phương pháp này không chỉ giúp xác định cấu trúc mà còn cung cấp thông tin về các tai biến địa chất có thể xảy ra trong khu vực.

2.1. Cơ sở tài liệu nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam

Tài liệu địa chấn và trọng lực là hai nguồn thông tin chính trong nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam. Tài liệu địa chấn cung cấp dữ liệu về vận tốc truyền sóng và cấu trúc địa chất, cho phép xác định các lớp trong vỏ Trái đất. Tài liệu trọng lực giúp đánh giá mật độ và phân bố các lớp địa chất, từ đó xây dựng mô hình cấu trúc sâu. Việc sử dụng các tài liệu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất mà còn hỗ trợ trong việc dự đoán các tai biến địa chất có thể xảy ra trong khu vực.

2.2. Phương pháp địa chấn nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam

Phương pháp địa chấn là một trong những phương pháp chính được sử dụng để nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất. Phương pháp này bao gồm việc phân tích các sóng địa chấn do động đất gây ra, từ đó xác định cấu trúc và đặc điểm của các lớp trong vỏ Trái đất. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng phương pháp địa chấn có độ tin cậy cao trong việc xác định cấu trúc sâu, giúp cung cấp thông tin quan trọng cho các nghiên cứu về địa động lực và nguy cơ tai biến địa chất. Kết quả từ phương pháp này đã đóng góp vào việc xây dựng sơ đồ cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam.

III. Kết quả nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam cho thấy có sự phân tầng rõ rệt giữa các lớp địa chất. Các lớp trầm tích, granit và bazan được xác định với các vận tốc truyền sóng khác nhau. Đặc biệt, lớp trầm tích có vận tốc truyền sóng nhỏ hơn 5,5 km/s, trong khi lớp granit có vận tốc từ 6,0 đến 6,2 km/s. Lớp bazan có vận tốc từ 6,8 đến 7,0 km/s. Những kết quả này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các nghiên cứu về địa động lực và nguy cơ tai biến địa chất trong khu vực.

3.1. Kết quả phân tích tài liệu địa chấn

Phân tích tài liệu địa chấn đã cho thấy rõ ràng cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam. Kết quả cho thấy lớp trầm tích có vận tốc truyền sóng nhỏ hơn 5,5 km/s, cho thấy độ sâu đáy lớp này thay đổi từ 0 đến 6 km. Lớp granit có vận tốc từ 6,0 đến 6,2 km/s với độ sâu đáy lớp thay đổi từ 10 km đến khoảng 18 km. Lớp bazan có vận tốc từ 6,8 đến 7,0 km/s với độ sâu đáy lớp thay đổi từ 26 km đến 38 km. Những kết quả này cung cấp thông tin quan trọng cho việc hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất và các tai biến địa chất có thể xảy ra trong khu vực.

3.2. Kết quả nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam bằng tài liệu trọng lực

Nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam bằng tài liệu trọng lực đã cho thấy mối quan hệ giữa mật độ và vận tốc truyền sóng. Kết quả cho thấy rằng việc sử dụng tài liệu trọng lực kết hợp với tài liệu địa chấn đã giúp xây dựng mô hình cấu trúc sâu vỏ Trái đất với độ tin cậy cao. Những kết quả này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các nghiên cứu về địa động lực và nguy cơ tai biến địa chất trong khu vực.

IV. Đặc điểm cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam

Đặc điểm cấu trúc sâu vỏ Trái đất miền Bắc Việt Nam cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các lớp địa chất. Bề mặt móng kết tinh, bề mặt Conrad và bề mặt Moho được xác định với độ sâu khác nhau. Bề mặt móng kết tinh có độ sâu thay đổi từ 0 đến 6 km, trong khi bề mặt Conrad có độ sâu từ 10 km đến 18 km. Bề mặt Moho có độ sâu từ 26 km đến 38 km. Những đặc điểm này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các nghiên cứu về địa động lực và nguy cơ tai biến địa chất trong khu vực.

4.1. Bề mặt móng kết tinh miền Bắc Việt Nam

Bề mặt móng kết tinh miền Bắc Việt Nam được xác định với độ sâu thay đổi từ 0 đến 6 km. Điều này cho thấy sự hiện diện của các lớp trầm tích và granit ở độ sâu này. Những thông tin này rất quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất và các tai biến địa chất có thể xảy ra trong khu vực.

4.2. Bề mặt Conrad miền Bắc Việt Nam

Bề mặt Conrad trong miền Bắc Việt Nam có độ sâu từ 10 km đến 18 km. Điều này cho thấy sự chuyển tiếp giữa các lớp granit và bazan. Những thông tin này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các nghiên cứu về địa động lực và nguy cơ tai biến địa chất trong khu vực.

4.3. Bề mặt Moho miền Bắc Việt Nam

Bề mặt Moho tại miền Bắc Việt Nam có độ sâu từ 26 km đến 38 km. Điều này cho thấy sự hiện diện của lớp bazan và các lớp dưới vỏ. Những thông tin này rất quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về cấu trúc địa chất và các tai biến địa chất có thể xảy ra trong khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CẤU TRÚC SÂU VỎ TRÁI ĐẤT MIỀN BẮC VIỆT NAM 1. SƠ LƯỢC VỀ CẤU TRÚC ĐỊA CHẤT KHU VỰC NGHIÊN CỨU Trên cơ sở các tài liệu địa chất, kiến tạo, địa vật lý hiện có, những kết quả nghiên cứu địa chất có thể thấy rằng khu vực Miền Bắc Việt Nam có bốn miền cấu trúc: Đông Bắc Bộ, Tây Bắc Việt Nam, Bắc Trung Bộ và Thượng Lào. Ranh giới giữa chúng là các đứt gãy lớn như Sông Hồng, Lai Châu-Điện Biên và Sông Mã [2, 33, 35]. Bình đồ cấu trúc trong mỗi miền gồm có các cấu trúc vòm, phức nếp lồi, phức nếp lõm, các trũng chồng gối, các hố sụt và cấu trúc tách giãn dạng Rift.

Miền Đông Bắc Bộ đặc trưng bởi kiểu cấu trúc đẳng thước, vòng cung, trong đó có phức nếp lồi Sông Lô, phức nếp lồi Dãy núi Con Voi, phức nếp lồi Bắc Thái - Hạ Lang, phức nếp lồi Quảng Ninh, phức nếp lõm Sông Gâm, phức nếp lõm An Châu, võng chồng Sông Hiến. Ranh giới giữa các cấu trúc thường là đứt gãy: Sông Chảy, Sông Phó Đáy, Phú Lương-Yên Minh, QL13A-Sông Thương và Yên Tử. Ngoài ra còn có cấu trúc dạng Rift Sông Hồng và các hố sụt: Cao Bằng, Thất Khê, Lộc Bình, Hoành Bồ. Miền Tây Bắc Việt Nam đặc trưng bởi kiểu cấu trúc tuyến tính, kéo dài theo phương tây bắc - đông nam, trong đó có phức nếp lồi Fansipan, phức nếp lồi Sông Mã, phức nếp lõm Sông Đà, trũng chồng gối Tú Lệ.

Ranh giới giữa các cấu trúc cũng là các đứt gãy Phong Thổ, Than Uyên, Mường La-Bắc Yên- Chợ Bờ, Sơn La. Ngoài ra còn có các hố sụt, trũng - địa hào Kainozoi: Nghĩa Lộ, Hoà Bình - Bất Bạt, Thanh Hoá. 7 102 00' 103 00' 104 00' 105 00' 106 00' 107 00' 108 00' Trung Quèc Trung Quèc 23 23 00' 00' g·y Cao B»ng - Trµ LÜnh Hµ Hµ HµGiang Hµ Hµ Hµ Hµ Hµ HµGiang Giang Giang Giang Giang Giang Giang Giang Cao Cao CaoB»ng Cao Cao Cao Cao Cao Cao B»ng B»ng B»ng B»ng B»ng B»ng B»ng B»ng Ic Ic Ic Ic Ic Ic Ia Ia Ia Ia Ia Ia Lµo Lµo LµoCai Lµo Lµo Lµo Lµo Lµo LµoCai Cai Cai Cai Cai Cai Cai Cai g·y Yªn B×nh X· g·y M­êng TÌ IV IV IV Ia Ia Ia Ia Ia Ia IV IV IV Ib Ib Ib Ib Ib Ib Ia Ia Ia IIa IIa IIa Ia Ia Ia Ih Ih Ih Ih Ih Ih IIa IIa IIa B¾c B¾c B¾cK¹n B¾c B¾c B¾c B¾c B¾c B¾c K¹n K¹n K¹n K¹n K¹n K¹n K¹n K¹n km20 10 0 20 40 60 80km g·y B×nh Gia - ThÊt Khª 22 Lai Lai Lai Lai Lai LaiCh©u Ch©u Ch©u LaiCh©u Lai Lai Ch©u Ch©u Ch©u Ch©u Ch©u 22 00' Ie Ie Ie Ie Ie Ie Ic Ic Ic 00' Ic Ic Ic L¹ng L¹ng L¹ng L¹ngS¬n L¹ng L¹ng L¹ng L¹ng L¹ng S¬n S¬n S¬n S¬n S¬n S¬n S¬n S¬n Tuyªn Tuyªn TuyªnQuang Tuyªn Tuyªn Tuyªn Tuyªn Tuyªn TuyªnQuang Quang Quang Quang Quang Quang Quang Quang IIc IIc IIc IIc IIc IIc Yªn Yªn YªnB¸i Yªn Yªn Yªn Yªn Yªn Yªn B¸i B¸i B¸i B¸i B¸i B¸i B¸i B¸i IId IId IId IId IId IId Ic Ic Ic Ig Ig Ig Ig Ig Ig Ic Ic Ic Id Id Id Id Id Id TP.Th¸i Th¸i Th¸i TP. Th¸i Th¸iNguyªn Nguyªn Nguyªn Th¸iNguyªn Th¸i Th¸i Nguyªn Nguyªn Nguyªn Nguyªn Nguyªn IIb IIb IIb IIb IIb IIb S¬n S¬n S¬n Ig Ig Ig Ig Ig Ig S¬nLa La La TP.§iÖn §iÖn §iÖnBiªn §iÖn §iÖn §iÖn §iÖn §iÖnBiªn Biªn BiªnPhñ Biªn Biªn Biªn Biªn Biªn Phñ Phñ Phñ Phñ Phñ Phñ Phñ Phñ S¬n S¬n S¬n S¬n S¬nLa La La La La La Id Id Id Id Id Id ViÖt ViÖt ViÖtTr× Tr× Tr× Tr× VÜnh VÜnh VÜnhYªn VÜnh VÜnh VÜnhYªn Yªn Yªn Yªn Yªn ViÖt ViÖt ViÖt ViÖt ViÖt ViÖtTr× Tr× Tr× Tr× Tr× VÜnh VÜnh VÜnhYªn Yªn Yªn B¾c B¾c B¾cGiang B¾c B¾c B¾cGiang Giang Giang Giang Giang Giang B¾c B¾c B¾cGiang Giang B¾c B¾c B¾cNinh B¾c B¾c B¾c B¾c B¾c B¾cNinh Ninh Ninh Ninh Ninh Ninh Ninh Ninh IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc Id Id Id Id Id Id 21 TP TP TPHµ Hµ HµNéi Néi Néi TP.H¹ 21 TP TP TP TPHµ TP TP Hµ Hµ HµNéi Hµ Hµ Néi Néi Néi Néi Néi TP.H¹Long Long Long Long Long Long Long Long 00' 00' H¶i H¶i H¶iD­¬ng H¶i H¶i H¶i H¶i H¶i H¶iD­¬ng D­¬ng D­¬ng D­¬ng D­¬ng D­¬ng D­¬ng D­¬ng Ii TP.h¶iPhßng Phßng Phßng Phßng IiIi IiIiIi IiIi Ii TP.h¶iPhßng Phßng Phßng Phßng Phßng Hßa Hßa HßaB×nh Hßa Hßa Hßa Hßa Hßa HßaB×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh Chó gi¶i H­ng H­ng H­ngyªn H­ng H­ng H­ng H­ng H­ng H­ngyªn yªn yªn yªn yªn yªn yªn yªn IIc IIc IIc IIc IIc IIc IIc IIc IIc MiÒn kiÕn t¹o §«ng B¾c Bé Phñ Phñ PhñLý Lý Lý Lý IId IId IId IId IId IId Tròng chång gèi Tó LÖ Phñ Phñ Phñ Phñ Phñ PhñLý Lý Lý Lý Lý IIb IIb IIb IIb IIb IIb Th¸i Th¸i Th¸i Th¸iB×nh Th¸i Th¸i Th¸i Th¸i Th¸i B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh Ia Ia Ia Ia Ia Ia Phøc nÕp låi S«ng L« MiÒn kiÕn t¹o B¾c Trung Bé IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc TP.Nam§Þnh TP.Nam§Þnh §Þnh §Þnh §Þnh §Þnh §Þnh g·y Th­êng Xu©n TP.Nam §Þnh §Þnh Ib Ib Ib Phøc nÕp låi IIIa IIIa IIIa Khèi nh« Phu Ho¹t Ib Ib Ib D·y Nói Con Voi IIIa IIIa IIIa g·y Sèp Cép - Quan S¬n Ninh Ninh NinhB×nh Ninh Ninh Ninh Ninh Ninh NinhB×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh B×nh BiÓn ®«ng BiÓn ®«ng Ic Ic Ic Ic Ic Ic Phøc nÕp låi B¾c Th¸i IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb Phøc nÕp lâm S«ng C¶ IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb Id Id Id Id Id Id Phøc nÕp låi Qu¶ng Ninh IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc Tròng chång gèi SÇm N­a 20 - B¸ Th­íc 20 00' Ie Ie Ie Phøc nÕp lâm S«ng G©m 00' Ie Ie Ie MiÒn kiÕn t¹o Th­îng Lµo Ig Ig Ig Phøc nÕp lâm An Ch©u IV IV IV IV IV IV Phøc nÕp lâm M­êng TÌ IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc IIIc TP.Thanh Thanh Thanh ThanhHo¸ Ho¸ Ho¸ Ho¸ TP.Thanh Thanh Thanh Thanh ThanhHo¸ Ho¸ Ho¸ Ho¸ Ho¸ Ih Ih Ih Ih Ih Ih Tròng chång S«ng HiÕn C¸c tròng Neogen T¸ch gi·n d¹ng rift IIIa IIIa IIIa IIIa IIIa IIIa Ii IiIi IiIi Ii C¸c tròng §Ö tø S«ng Hång MiÒn kiÕn t¹o T©y B¾c ViÖt Nam §øt g·y ph©n miÒn kiÕn tróc IIa IIa IIa §øt g·y ph©n c¸c IIa IIa IIa Phøc nÕp låi Fan Si Pan IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb IIIb kiÕn tróc chÝnh IIb IIb IIb IIb IIb IIb Phøc nÕp låi S«ng M· §øt g·y cÊp cao h¬n Phñ Phñ PhñLý Phñ Phñ Phñ Phñ Phñ PhñLý Lý Lý Lý Lý Lý Lý Lý 19 IIc IIc IIc IIc IIc IIc Phøc nÕp lâm S«ng §µ §Þa danh 19 00' 00' 102 00' 103 00' 104 00' 105 00' 106 00' 107 00' 108 00' Hình 1.2: Sơ đồ cấu trúc - kiến tạo miền Bắc Việt Nam (Nguồn tài liệu đề tài KC08.10) Trong miền cấu trúc Bắc Trung Bộ, thuộc khu vực Miền Bắc Việt Nam, có khối nhô Phu Hoạt, phức nếp lõm Sông Cả, trũng chồng gối Sầm Nưa.

Còn trong miền cấu trúc Thượng Lào, thuộc khu vực Miền Bắc Việt Nam chỉ có phức nếp lõm Mường Tè (hình 1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CẤU TRÚC SÂU VỎ TRÁI ĐẤT KHU VỰC MIỀN BẮC VIỆT NAM Đặc điểm cấu trúc sâu một vùng lãnh thổ là một thông số quan trọng cho nghiên cứu bức tranh địa động lực. Sơ đồ cấu trúc sâu có độ tin cậy càng cao, càng có cơ sở tin cậy cho việc lý giải các hoạt động địa động lực của vùng nghiên cứu. Điều này cũng có nghĩa là độ tin cậy của các nghiên cứu về cơ chế hình thành phát sinh một số loại tai biến địa chất nội sinh như động 8 đất, nứt - trượt đất, v.

cũng phụ thuộc vào độ chính xác của sơ đồ cấu trúc sâu lãnh thổ, chưa nói đến những vấn đề liên quan đến quy luật phân bố tài nguyên khoáng sản. Một số đặc điểm liên quan đến cấu trúc sâu có thể đánh giá thông qua các tài liệu nghiên cứu về thành tạo magma, biến chất, các tài liệu địa hoá, nhưng để có được sơ đồ cấu trúc sâu phân tầng theo các ranh giới cấu trúc cho một vùng lãnh thổ thì tài liệu địa vật lý đóng một vai trò quan trọng. Có nhiều cách tiếp cận sử dụng các phương pháp địa vật lý để nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất: phương pháp mô hình hoá tài liệu trọng lực và từ, phương pháp từ Tellua, phương pháp phân tích trường sóng địa chấn do động đất gây ra, v. Tuy nhiên, cho đến nay phương pháp địa vật lý được coi có độ tin cậy cao nhất trong nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất vẫn là phương pháp địa chấn dò sâu [32, 33, 57, 61, 64, 65, 68, 69, 72].

Ở nước ta, việc nghiên cứu xây dựng các sơ đồ cấu trúc sâu vỏ Trái đất trên cơ sở sử dụng tài liệu địa vật lý lãnh thổ Việt Nam đã được bắt đầu đề cập đến trong một số công trình từ sau những năm 70 của thế kỷ trước [12]. Tuy nhiên, việc nghiên cứu các quá trình địa chất liên quan đến cấu trúc sâu cũng đã được triển khai khá sớm thông qua các nghiên cứu thành lập bản đồ địa chất, bản đồ phân vùng kiến tạo v. Ngay từ trước năm 1945, các nghiên cứu về địa chất chủ yếu do các nhà địa chất Pháp thực hiện đã xuất bản được tờ bản đồ kiến trúc Đông Dương tỉ lệ 1: 2 500 000 của Fromaget và các cộng sự. Theo các kết quả nghiên cứu về địa tầng, magma, kết hợp với sử dụng thuyết địa di, nhóm tác giả trên đã chia lãnh thổ Đông Dương thành 3 yếu tố kiến trúc lớn: Địa khối Kon tum, Địa khối Đông Nam Trung Quốc, Khối Miến Điện (Tây Thượng Lào) và các cánh cung Phú Hoạt, Sông Mã.

Những yếu tố này tạo thành khung cấu trúc và giữa chúng là các võng địa máng “Neotriat” bị vò nhàu – uốn nếp. 9 Trong giai đoạn 1945 đến 1970, các tài liệu cho thông tin về cấu trúc sâu được phản ánh chủ yếu qua kết quả nghiên cứu các thành tạo magma và biến chất. Dựa trên thuyết địa máng thống trị ở giai đoạn này, một số nhà kiến tạo đã có những ý kiến khác nhau về bản chất và lịch sử tiến hoá của kiến tạo Việt Nam, nhưng nhìn chung các nghiên cứu nêu trên đã khẳng định vùng Bắc Việt Nam có những yếu tố kiến trúc chính như sau: + Khối nền Nam Trung Hoa. + Hệ uốn nếp Việt Lào.

+ Địa máng uốn nếp Shan Thái. + Đới khâu Sông Hồng. + Đứt gãy sâu Sông Mã (đới khâu). Từ năm 1971, việc nghiên cứu cấu trúc sâu vỏ Trái đất bắt đầu có sự tham gia của phương pháp Địa vật lý.