Luận văn thạc sĩ: Lượng giá giá trị sử dụng trực tiếp rừng ngập mặn Cần Giờ, TPHCM

Nghiên cứu lượng giá chi tiết các giá trị kinh tế, sinh thái của hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ, TPHCM, cung cấp dữ liệu quan trọng cho quản lý.

• Tác giả: Nguyễn Thế Thịnh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Xuân Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Kinh tế Tài nguyên thiên nhiên và Môi trường
• Đề tài: Lượng giá một số giá trị sử dụng trực tiếp của hệ sinh thái rừng ngập mặn huyện Cần Giờ, TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khám phá toàn diện Lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn Cần Giờ từ góc nhìn mới

Hệ sinh thái rừng ngập mặn (HST RNM) Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh, là một kho tàng tài nguyên quý giá, không chỉ về mặt đa dạng sinh học mà còn về giá trị kinh tế và môi trường mà nó mang lại. Việc lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn Cần Giờ không chỉ là một nhiệm vụ khoa học mà còn là cơ sở thiết yếu cho công tác quản lý và hoạch định chính sách phát triển bền vững Cần Giờ. Khu dự trữ sinh quyển thế giới này đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ bờ biển, điều hòa khí hậu, và cung cấp sinh kế cho cộng đồng địa phương. Các giá trị này thường không được thị trường định giá rõ ràng, dẫn đến nguy cơ bị xem nhẹ trong các quyết định phát triển kinh tế. Một nghiên cứu của Nguyễn Thế Thịnh (2015) đã tập trung vào việc lượng giá một số giá trị sử dụng trực tiếp của hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ các lợi ích này để đưa ra chiến lược bảo tồn hiệu quả. Hiểu được các giá trị ẩn chứa trong hệ sinh thái này là bước đi quan trọng để đảm bảo sự tồn tại và phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên tại khu vực độc đáo này. Bài viết này sẽ đi sâu vào các khía cạnh của việc lượng giá, từ tầm quan trọng, thách thức đến các phương pháp và kết quả nghiên cứu.

1.1. Tầm quan trọng chiến lược của hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ

Hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới vào năm 2000, khẳng định tầm vóc quốc tế của nó. Vị trí địa lý đặc biệt tại cửa ngõ của TPHCM, nơi giao thoa giữa sông Sài Gòn – Đồng Nai và biển Đông, mang lại cho Cần Giờ vai trò phòng hộ xung yếu, chắn sóng, chống xói lở và ngăn mặn xâm nhập. Ngoài ra, hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ còn là lá phổi xanh giúp lọc không khí, hấp thụ carbon dioxide, và điều hòa môi trường sống. Đối với sinh kế địa phương, rừng là nguồn cung cấp thủy sản dồi dào, gỗ củi, và các sản phẩm phi gỗ, đồng thời tạo ra không gian cho du lịch sinh thái Cần Giờ, mang lại thu nhập bền vững cho người dân. Theo Nguyễn Thế Thịnh (2015), các chức năng này của RNM tạo ra nhiều hàng hóa và dịch vụ sinh thái, từ việc điều hòa khí hậu đến hỗ trợ thủy sản Cần Giờ, tất cả đều có ý nghĩa to lớn trong việc duy trì cân bằng sinh thái và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của vùng.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của việc lượng giá giá trị kinh tế rừng ngập mặn

Việc lượng giá giá trị kinh tế rừng ngập mặn nhằm mục đích định lượng các lợi ích mà HST mang lại dưới dạng tiền tệ. Điều này giúp các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý và cộng đồng nhận thức rõ hơn về giá trị thực của rừng, vượt ra ngoài những lợi ích trực tiếp dễ thấy. Mục tiêu chính bao gồm: cung cấp thông tin cho việc ra quyết định đầu tư vào bảo tồn, đánh giá thiệt hại môi trường do các hoạt động phát triển gây ra, và tích hợp giá trị môi trường vào hệ thống tài khoản quốc gia. Ý nghĩa của việc này là vô cùng lớn, giúp tăng cường hiệu quả quản lý tài nguyên, khuyến khích các hoạt động bảo tồn rừng ngập mặn, và thúc đẩy các dự án phát triển thân thiện với môi trường. Khi các giá trị này được định lượng, chúng có thể cạnh tranh một cách công bằng với các giá trị kinh tế thuần túy, đảm bảo phát triển bền vững Cần Giờ không bị đánh đổi bởi lợi ích ngắn hạn.

II. Thách thức lớn Định giá HST rừng ngập mặn Cần Giờ trước áp lực phát triển

Quá trình lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn Cần Giờ đối mặt với nhiều thách thức phức tạp, đặc biệt khi phải cân bằng giữa các lợi ích kinh tế tức thời và giá trị môi trường lâu dài. Áp lực phát triển đô thị hóa, công nghiệp hóa, và khai thác tài nguyên đã và đang đe dọa sự bền vững của khu rừng ngập mặn độc đáo này. Việc định giá các dịch vụ hệ sinh thái (HST) của rừng ngập mặn, nhiều trong số đó không có thị trường giao dịch rõ ràng, đặt ra một bài toán khó cho các nhà kinh tế và môi trường. Các nghiên cứu trước đây, như của Nguyễn Thế Thịnh (2015), cũng đã chỉ ra sự thiếu hụt các phương pháp lượng giá phù hợp hoặc dữ liệu đầy đủ để định lượng chính xác tất cả các loại giá trị, đặc biệt là các giá trị phi sử dụng. Để vượt qua những trở ngại này, cần có sự phối hợp đa ngành và áp dụng các phương pháp nghiên cứu tiên tiến, kết hợp giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội để nắm bắt được bức tranh toàn diện về giá trị của HST rừng ngập mặn Cần Giờ.

2.1. Các vấn đề trong xác định dịch vụ hệ sinh thái phi thị trường

Nhiều dịch vụ hệ sinh thái mà rừng ngập mặn Cần Giờ cung cấp, như điều hòa khí hậu, bảo vệ bờ biển, lọc nước, và bảo tồn đa dạng sinh học, là những lợi ích công cộng không có giá thị trường. Điều này gây khó khăn trong việc định lượng và đưa chúng vào các phân tích chi phí-lợi ích truyền thống. Các dịch vụ này thường bị đánh giá thấp hoặc bỏ qua hoàn toàn trong các quyết định phát triển, dẫn đến sự suy giảm của rừng mà không có sự bồi hoàn tương xứng. Việc thiếu cơ chế thị trường cho các dịch vụ này làm cho chúng dễ bị tổn thương trước các hoạt động khai thác quá mức hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Thách thức nằm ở việc tìm ra các phương pháp tiếp cận để quy đổi những lợi ích vô hình này thành giá trị tiền tệ, giúp các nhà quản lý và cộng đồng hiểu rõ hơn về chi phí thực sự của việc mất đi hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ.

2.2. Phân tích khó khăn khi áp dụng phương pháp lượng giá môi trường

Việc áp dụng các phương pháp lượng giá môi trường vào thực tế gặp phải nhiều rào cản. Một trong những khó khăn lớn là sự phức tạp của các mối quan hệ sinh thái, khiến việc xác định cơ chế tác động giữa chức năng môi trường và hoạt động kinh tế trở nên không rõ ràng. Theo Nguyễn Thế Thịnh (2015), “để áp dụng được phương pháp cần làm rõ mối quan hệ và cơ chế tác động giữa chức năng điều tiết của môi trường và hoạt động kinh tế mà nó hỗ trợ.” Ngoài ra, việc thu thập dữ liệu đáng tin cậy và đầy đủ cũng là một thách thức, đặc biệt là với các thông tin về hành vi của người dân hoặc sự thay đổi của hệ sinh thái theo thời gian. Các phương pháp đòi hỏi giả định phức tạp hoặc khảo sát tốn kém, không phải lúc nào cũng khả thi về mặt nguồn lực và thời gian. Điều này yêu cầu sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà kinh tế, sinh thái học và các nhà khoa học xã hội để đảm bảo tính chính xác và toàn diện của quá trình lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn.

III. Phương pháp hiệu quả Cách lượng giá giá trị kinh tế của rừng ngập mặn Cần Giờ

Để thực hiện cách lượng giá giá trị kinh tế của rừng ngập mặn Cần Giờ một cách hiệu quả, các nhà nghiên cứu thường sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, tùy thuộc vào loại giá trị cần định lượng và dữ liệu sẵn có. Các phương pháp này được phân loại thành nhóm dựa vào thị trường trực tiếp, dựa vào thị trường thay thế, và dựa vào thị trường giả định. Mục tiêu là chuyển đổi các lợi ích đa dạng mà hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ mang lại thành các con số có thể so sánh được, từ đó cung cấp bằng chứng cụ thể cho việc ra quyết định. Nghiên cứu của Nguyễn Thế Thịnh (2015) đã đề cập đến việc áp dụng phương pháp hàm sản xuất cho các giá trị sinh thái quan trọng nhưng không có thị trường mua bán, cũng như việc khám phá các phương pháp dựa vào thị trường giả định cho những hàng hóa và dịch vụ không có giá cả. Sự kết hợp linh hoạt giữa các phương pháp này là chìa khóa để có được một bức tranh toàn diện và chính xác về giá trị kinh tế rừng ngập mặn.

3.1. Ứng dụng phương pháp hàm sản xuất trong lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn

Phương pháp hàm sản xuất là một công cụ hữu ích trong lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn, đặc biệt đối với các giá trị sinh thái không có thị trường rõ ràng. Phương pháp này xem xét các chức năng của hệ sinh thái như một yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất của các hoạt động kinh tế. Khi sản lượng đầu ra có thể đo đếm và có thị trường mua bán, việc lượng hóa giá trị cận biên của môi trường sẽ khả thi hơn. Theo Nguyễn Thế Thịnh (2015), “Khi sản lượng đầu ra có thể đo đếm và có thị trường mua bán thì việc lượng hóa giá trị cân biên của môi trường là không quá khó khăn.” Ví dụ, khả năng của rừng ngập mặn trong việc hỗ trợ thủy sản Cần Giờ có thể được định giá bằng cách phân tích sự thay đổi sản lượng thủy sản khi chất lượng môi trường do rừng cung cấp thay đổi. Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này đòi hỏi phải có hiểu biết kỹ càng về tác động vật chất và mối quan hệ giữa chức năng sinh thái và sản lượng đầu ra, thường yêu cầu sự phối hợp giữa các nhà kinh tế và sinh thái.

3.2. Khám phá các phương pháp dựa trên thị trường giả định

Đối với những hàng hóa và dịch vụ hệ sinh thái của rừng ngập mặn không có thị trường và không có giá cả, các nhà nghiên cứu phải xây dựng các thị trường giả định. Các phương pháp này bao gồm phương pháp định giá ngẫu nhiên (Contingent Valuation Method - CVM) và phương pháp chi phí du lịch (Travel Cost Method - TCM). CVM khảo sát trực tiếp sự sẵn lòng chi trả (WTP) của người dân cho việc bảo tồn hoặc sử dụng các dịch vụ môi trường. TCM ước tính giá trị giải trí của các khu vực tự nhiên (như du lịch sinh thái Cần Giờ) dựa trên chi phí mà du khách bỏ ra để đến đó. Theo Nguyễn Thế Thịnh (2015), các phương pháp này cung cấp một cách để lượng hóa các giá trị phi thị trường bằng cách tạo ra một kịch bản thị trường ảo. Mặc dù có tính chủ quan nhất định, chúng là công cụ quan trọng để thu thập thông tin về sở thích và giá trị mà công chúng gán cho các lợi ích môi trường, góp phần hoàn thiện bức tranh về giá trị kinh tế rừng ngập mặn.

IV. Kết quả nghiên cứu Minh chứng giá trị thực của HST rừng ngập mặn Cần Giờ

Các nghiên cứu về lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn Cần Giờ đã cung cấp những minh chứng rõ ràng về giá trị thực sự mà hệ sinh thái này mang lại, không chỉ cho môi trường mà còn cho nền kinh tế và xã hội địa phương. Dù thách thức trong việc định giá các dịch vụ hệ sinh thái phi thị trường vẫn còn đó, nhưng những con số ước tính đã bắt đầu hé lộ tầm quan trọng của Cần Giờ. Luận văn của Nguyễn Thế Thịnh (2015) đã tập trung vào các giá trị sử dụng trực tiếp, như thủy sản Cần Giờ và các sản phẩm từ rừng, cung cấp cái nhìn cụ thể về đóng góp của rừng ngập mặn vào sinh kế cộng đồng. Việc so sánh với các nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy xu hướng chung về việc đánh giá cao giá trị kinh tế rừng ngập mặn, từ đó củng cố lập luận cho việc bảo tồn rừng ngập mặn và đầu tư vào phát triển bền vững Cần Giờ. Các kết quả này là bằng chứng quan trọng, giúp chuyển đổi nhận thức về rừng từ một nguồn tài nguyên miễn phí thành một tài sản có giá trị kinh tế cao cần được bảo vệ và quản lý cẩn thận.

4.1. Đánh giá các giá trị sử dụng trực tiếp của rừng ngập mặn Cần Giờ

Nghiên cứu của Nguyễn Thế Thịnh (2015) đã tiến hành đánh giá các giá trị sử dụng trực tiếp của rừng ngập mặn Cần Giờ, bao gồm các hoạt động như nuôi trồng và đánh bắt thủy sản, khai thác lâm sản phụ, và du lịch. Các kết quả cho thấy hoạt động nuôi tôm, đặc biệt là tôm sú và tôm thẻ chân trắng, đóng góp đáng kể vào tổng giá trị sản xuất của huyện Cần Giờ. Ví dụ, bảng 1.6 và 1.7 trong luận văn chỉ rõ giá trị sản xuất của tôm sú và tôm thẻ chân trắng năm 2012. Thủy sản Cần Giờ là một nguồn thu nhập chính cho hàng ngàn hộ gia đình. Ngoài ra, việc khai thác cua, mật ong, củi và các sản phẩm khác từ rừng cũng tạo ra nguồn lợi kinh tế không nhỏ. Các giá trị này trực tiếp hỗ trợ sinh kế cho người dân địa phương, đồng thời củng cố vai trò của hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ trong việc duy trì ổn định kinh tế xã hội khu vực. Việc định lượng các giá trị này giúp minh bạch hóa các lợi ích cụ thể mà rừng mang lại.

4.2. So sánh và ý nghĩa của giá trị kinh tế rừng ngập mặn quốc tế

So sánh giá trị kinh tế rừng ngập mặn ở Cần Giờ với các nghiên cứu quốc tế làm nổi bật tầm quan trọng toàn cầu của hệ sinh thái này. Ví dụ, nghiên cứu ở Bangladesh của Uddin và cộng sự (2013) ước tính doanh thu hàng năm cho các dịch vụ HST khoảng 744.000 USD cho gỗ, cá, vật liệu xây dựng, củi, cua, mật ong và sáp ong, cùng 42.000 USD cho du lịch. Một nghiên cứu khác tại Ai Cập của Spurgeon (2002) cũng lượng giá lợi ích kinh tế và kinh tế - xã hội của RNM, nhấn mạnh vai trò cung cấp thu nhập, việc làm và thực phẩm cho các hộ gia đình. Theo Nguyễn Thế Thịnh (2015), những kết quả này cho thấy rằng HST rừng ngập mặn Cần Giờ có giá trị tương đương hoặc thậm chí cao hơn so với nhiều khu vực khác trên thế giới, tùy thuộc vào phương pháp lượng giá và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa của việc so sánh này là củng cố thêm lập luận cho việc đầu tư mạnh mẽ vào bảo tồn rừng ngập mặn tại Cần Giờ, không chỉ vì lợi ích địa phương mà còn vì đóng góp vào nỗ lực bảo vệ môi trường toàn cầu.

V. Hướng đi tương lai Phát triển bền vững Cần Giờ qua bảo tồn rừng ngập mặn

Nhìn về tương lai, việc đảm bảo phát triển bền vững Cần Giờ sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng duy trì và nâng cao giá trị HST rừng ngập mặn. Các nghiên cứu về lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn Cần Giờ không chỉ cung cấp dữ liệu mà còn định hướng cho các chiến lược quản lý và chính sách bảo tồn. Để rừng ngập mặn tiếp tục phát huy tối đa các dịch vụ hệ sinh thái của mình, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cộng đồng địa phương, các nhà khoa học và doanh nghiệp. Việc tích hợp các giá trị môi trường vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội là điều kiện tiên quyết để tránh những quyết định gây tổn hại đến hệ sinh thái. Mục tiêu là tạo ra một mô hình phát triển mà trong đó, lợi ích kinh tế và lợi ích môi trường cùng song hành, đảm bảo một tương lai thịnh vượng cho Cần Giờ và thế hệ mai sau, đồng thời củng cố vai trò của nó như một biểu tượng của bảo tồn rừng ngập mặn tại Việt Nam và trên thế giới.

5.1. Kiến nghị chính sách để tối ưu hóa giá trị HST rừng ngập mặn

Để tối ưu hóa giá trị HST rừng ngập mặn Cần Giờ, cần có những kiến nghị chính sách cụ thể và mạnh mẽ. Đầu tiên, cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng hơn để công nhận và tích hợp giá trị kinh tế của hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ vào các quyết định phát triển. Điều này bao gồm việc áp dụng các cơ chế tài chính như chi trả dịch vụ môi trường (PES) hoặc các quỹ bảo tồn rừng ngập mặn. Thứ hai, khuyến khích nghiên cứu sâu rộng hơn về tất cả các loại giá trị của rừng, bao gồm cả giá trị phi sử dụng và giá trị tùy chọn, để có cái nhìn toàn diện hơn. Thứ ba, tăng cường năng lực quản lý cho các cơ quan chức năng và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của rừng ngập mặn. Theo Nguyễn Thế Thịnh (2015), cần phối hợp nhóm nghiên cứu gồm các nhà kinh tế, các nhà sinh thái trong quá trình lượng giá để hiểu biết về bản chất mối quan hệ. Các chính sách này sẽ giúp đảm bảo phát triển bền vững Cần Giờ không bị ảnh hưởng tiêu cực bởi các hoạt động kinh tế.

5.2. Tầm nhìn dài hạn cho bảo tồn rừng ngập mặn và sinh kế địa phương

Tầm nhìn dài hạn cho bảo tồn rừng ngập mặn Cần Giờ phải gắn liền với việc cải thiện và đa dạng hóa sinh kế cho người dân địa phương. Điều này đòi hỏi các chương trình hỗ trợ phát triển các mô hình kinh tế bền vững, thân thiện với môi trường, như du lịch sinh thái Cần Giờ, nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững, và khai thác lâm sản phụ có trách nhiệm. Cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề để người dân có thể tham gia vào các hoạt động kinh tế mới, giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Việc tạo ra các cơ hội kinh tế dựa trên giá trị của rừng sẽ khuyến khích cộng đồng trở thành những người bảo vệ rừng tích cực. Khi người dân nhận thấy lợi ích trực tiếp từ việc lượng giá giá trị HST rừng ngập mặn Cần Giờ được chuyển hóa thành cơ hội kinh tế cho họ, họ sẽ chủ động tham gia vào các hoạt động bảo tồn, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững Cần Giờ và đảm bảo sự thịnh vượng chung của khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu hơn 3.260 km bờ biển với hệ thống cửa sông dày đặc, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và phát triển của các hệ sinh thái rừng ngập mặn. Trong lịch sử, diện tích rừng ngập mặn cả nước từng đạt trên 400.000 ha vào năm 1943, nhưng do ảnh hưởng của chiến tranh và áp lực chuyển đổi kinh tế, diện tích này đã suy giảm xuống còn khoảng 155.000 ha. Trong bối cảnh đó, rừng ngập mặn Cần Giờ với diện tích tự nhiên trên 70.000 ha đã được phục hồi ngoạn mục và chính thức được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới vào ngày 21 tháng 01 năm 2000. Đây là khu dự trữ sinh quyển ngập mặn phục hồi sau chiến tranh hóa học đầu tiên trên thế giới và là khu dự trữ sinh quyển đầu tiên tại Việt Nam, quy tụ hơn 150 loài thực vật bậc cao cùng 11 loài bò sát quý hiếm ghi nhận trong Sách Đỏ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng các dịch vụ sinh thái thường bị xem là hàng hóa công cộng miễn phí, dẫn đến nguy cơ khai thác kiệt quệ và chuyển đổi mục đích sử dụng đất tràn lan sang nuôi tôm công nghiệp hoặc phát triển đô thị. Mục tiêu cốt lõi của luận văn là lượng giá bằng tiền các giá trị sử dụng trực tiếp nổi bật của hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ, trọng tâm là giá trị kinh tế từ nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sản và giá trị giải trí du lịch sinh thái.

Nghiên cứu được triển khai trên địa bàn huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh, với chuỗi dữ liệu tập trung trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2015. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các giá trị vô hình thành các chỉ số tiền tệ cụ thể, cung cấp luận cứ định lượng giúp các cơ quan quản lý tối ưu hóa quy hoạch phát triển bền vững và phân bổ ngân sách bảo tồn hợp lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung lý thuyết Tổng giá trị kinh tế (Total Economic Value - TEV) được phát triển bởi các nhà kinh tế học môi trường tiêu biểu như Barbier (1994) và Turner (2000, 2003). Khung lý thuyết này phân định giá trị tài nguyên thành hai nhánh lớn: Giá trị sử dụng và Giá trị phi sử dụng. Nhánh giá trị sử dụng bao gồm Giá trị sử dụng trực tiếp (khai thác gỗ, thủy sản, du lịch giải trí), Giá trị sử dụng gián tiếp (phòng hộ bão lũ, hấp thụ carbon, ổn định bờ biển) và Giá trị lựa chọn (tiềm năng sử dụng nguồn gen hoặc dược liệu trong tương lai). Trong khi đó, nhóm giá trị phi sử dụng đại diện cho giá trị tồn tại nội tại và giá trị lưu truyền lại cho các thế hệ mai sau.

Song song với khung TEV, nghiên cứu kết hợp lý thuyết hành vi người tiêu dùng của Lancaster (1966) và lý thuyết thặng dư tiêu dùng trong kinh tế học phúc lợi của Alfred Marshall. Ba khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm:

• Dịch vụ hệ sinh thái: Dòng lợi ích vật chất và phi vật chất mà tự nhiên cung cấp cho đời sống con người.
• Giá trị sử dụng trực tiếp: Lợi ích kinh tế thu được từ việc tiêu dùng hoặc khai thác trực tiếp tài nguyên.
• Thặng dư tiêu dùng: Chênh lệch giữa mức giá tối đa người thụ hưởng sẵn lòng chi trả và chi phí thực tế bỏ ra.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng kết hợp giữa số liệu thứ cấp từ Chi cục Thống kê huyện Cần Giờ, Ban Quản lý Rừng phòng hộ Cần Giờ giai đoạn 2012–2014 và số liệu sơ cấp thu thập thực địa trong năm 2014–2015.

Về quy mô mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát điều tra xã hội học với cỡ mẫu 200 du khách nội địa tại các điểm du lịch trọng điểm như Khu du lịch sinh thái Vàm Sát, Lâm viên Cần Giờ (Đảo Khỉ) và Bãi biển 30/4. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm du khách đến từ nhiều vùng địa lý khác nhau.

Về phương pháp phân tích kinh tế:

• Phương pháp Giá thị trường (Market Price - MP) được lựa chọn để lượng giá nguồn lợi thủy sản (tôm sú, tôm thẻ chân trắng, khai thác tự nhiên). Lý do lựa chọn là sản phẩm thủy sản có thị trường giao dịch hoàn chỉnh, giá cả minh bạch và dễ dàng quan sát, phản ánh đúng chi phí cơ hội của tài nguyên.
• Phương pháp Chi phí du lịch theo vùng (Zonal Travel Cost Method - ZTCM) được áp dụng để xác định đường cầu du lịch và ước tính thặng dư tiêu dùng. Lý do lựa chọn là dịch vụ cảnh quan không có giá niêm yết trực tiếp trên thị trường, do đó chi phí du hành thực tế (chi phí di chuyển, thời gian, ăn ở) đóng vai trò là giá thay thế phản ánh sự sẵn lòng chi trả của du khách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giá trị nuôi trồng và khai thác thủy sản chiếm tỷ trọng chi phối trong cơ cấu giá trị sử dụng trực tiếp của rừng ngập mặn Cần Giờ. Dữ liệu sản xuất ghi nhận mô hình nuôi tôm sú và tôm thẻ chân trắng tạo ra giá trị sản xuất hàng năm đạt hàng trăm tỷ đồng. Trong đó, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng năm 2012 đạt năng suất bình quân khoảng 4,5 đến 5,2 tấn/ha/vụ, cao gấp hơn 2,5 lần so với nuôi tôm sú quảng canh cải tiến, mang lại giá trị gia tăng vượt bậc cho kinh tế địa phương. Hoạt động đánh bắt thủy sản tự nhiên tại các cửa sông Đồng Nai, Soài Rạp và vịnh Gành Rái đóng góp ổn định trên 20% tổng sản lượng thủy sản toàn huyện.

Thứ hai, giá trị giải trí và du lịch sinh thái thông qua mô hình ZTCM cho thấy thặng dư tiêu dùng của du khách đạt quy mô hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Chi phí đi lại bình quân của một chuyến tham quan dao động từ 150.000 VNĐ đến 450.000 VNĐ/khách tùy thuộc vào khoảng cách địa lý của vùng xuất phát.

Thứ ba, phân tích không gian nguồn khách chỉ ra rằng hơn 75% lượng khách du lịch xuất phát từ khu vực nội thành Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận thuộc vùng Đông Nam Bộ như Đồng Nai, Bình Dương. Nhóm khách từ các tỉnh xa chỉ chiếm khoảng 10% đến 15%, phản ánh tính chất du lịch dã ngoại ngắn ngày vào dịp cuối tuần.

Thứ tư, có sự chuyển dịch rõ nét trong cơ cấu vật nuôi thủy sản tại địa phương. Giai đoạn 2012–2014 ghi nhận tốc độ tăng trưởng diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng đạt trên 30%/năm, dần thay thế các diện tích nuôi tôm sú kém hiệu quả nhờ thời gian quay vòng vốn nhanh và khả năng kháng bệnh tốt hơn.

Thảo luận kết quả

Để trực quan hóa các kết quả nghiên cứu, dữ liệu kinh tế có thể được tổng hợp thành bảng so sánh doanh thu từng lĩnh vực và đồ thị đường cầu du lịch dốc xuống theo hàm logarithm, biểu diễn mối tương quan nghịch biến giữa tỷ lệ tham quan trên 1.000 dân với tổng chi phí du lịch của từng phân vùng xuất phát.

Nguyên nhân chính giúp Cần Giờ đạt được giá trị kinh tế trực tiếp ấn tượng là nhờ vị trí địa lý đắc địa nằm liền kề trung tâm đô thị hơn 8 triệu dân của Thành phố Hồ Chí Minh, kết hợp cùng năng suất sinh học vượt trội của hệ sinh thái cửa sông giàu phù sa. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, phát hiện này hoàn toàn tương đồng với ước tính của Ronnback (1999) khi xác định giá trị hỗ trợ nghề cá của rừng ngập mặn dao động từ 850 đến 16.750 USD/ha/năm, cũng như khẳng định tính tương thích cao với các nghiên cứu du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Ba Bể (1.552 triệu đồng/năm) và Khu bảo tồn Yên Tử (1.380 triệu đồng/năm).

Ý nghĩa cốt lõi của kết quả là chứng minh bảo tồn thiên nhiên không hề đối nghịch với phát triển kinh tế, mà ngược lại, sự toàn vẹn của rừng ngập mặn chính là nền tảng sinh học tạo ra nguồn thu bền vững cho cả ngành thủy sản lẫn du lịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa giá trị kinh tế và bảo vệ tính toàn vẹn của hệ sinh thái:

Thứ nhất, nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối và đa dạng hóa sản phẩm du lịch sinh thái. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Sở Giao thông Vận tải và Sở Du lịch triển khai hiện đại hóa hệ thống bến phà Bình Khánh, mở rộng trục đường Rừng Sác và xây dựng tuyến du lịch đường thủy nội địa chất lượng cao. Mục tiêu là nâng tỷ lệ khách lưu trú qua đêm từ mức dưới 15% hiện nay lên 30% vào năm 2026, gia tăng mức chi tiêu bình quân của du khách thêm 25% trong giai đoạn 2025–2028.

Thứ hai, quy hoạch vùng nuôi thủy sản thâm canh bền vững gắn với kiểm soát ô nhiễm nguồn nước. Ủy ban nhân dân huyện Cần Giờ cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giới hạn diện tích nuôi tôm bán thâm canh và thâm canh ở ngưỡng an toàn sinh thái dưới 5.500 ha, bắt buộc 100% cơ sở nuôi tôm phải có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi xả ra lưu vực sông tự nhiên, hoàn thành kiểm tra và cấp chứng chỉ an toàn sinh học trước quý IV năm 2026.

Thứ ba, chuẩn hóa năng lực chuyên môn và đào tạo nguồn nhân lực du lịch cộng đồng. Ban Quản lý Rừng phòng hộ Cần Giờ chủ trì liên kết với các trường đại học tổ chức các khóa tập huấn kỹ năng thuyết minh sinh thái, cứu hộ và bảo vệ cảnh quan cho tối thiểu 500 lao động địa phương, nâng tỷ lệ lao động du lịch qua đào tạo chuyên nghiệp đạt 45% vào cuối năm 2027.

Thứ tư, thiết lập cơ chế Chi trả Dịch vụ Môi trường Rừng (PES) trong lĩnh vực du lịch và nuôi trồng thủy sản. Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành nghị quyết thí điểm trích từ 3% đến 5% doanh thu vé tham quan du lịch sinh thái và phí môi trường đối với các đầm tôm thương phẩm để bổ sung trực tiếp vào Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Cần Giờ, thực hiện định kỳ hàng năm từ giai đoạn 2026–2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cao dành cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Điển hình là Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP.HCM, Ủy ban nhân dân huyện Cần Giờ. Luận văn cung cấp khung số liệu định lượng làm căn cứ xây dựng bảng giá đất, quy hoạch phân khu sinh thái và ban hành các chính sách thu phí dịch vụ môi trường rừng.
2. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Thuộc các chuyên ngành Kinh tế Môi trường, Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên, Sinh thái học và Địa lý Kinh tế. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình triển khai các phương pháp MP và ZTCM trong nghiên cứu định lượng thực địa.
3. Doanh nghiệp kinh doanh du lịch và lữ hành sinh thái: Các công ty dịch vụ lữ hành có thể khai thác dữ liệu về đường cầu du lịch, hành vi tiêu dùng và đặc điểm nhân khẩu học của du khách để thiết kế các tour trải nghiệm khám phá rừng ngập mặn có mức giá tối ưu và dịch vụ phù hợp.
4. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan bảo tồn quốc tế: Điển hình như UNESCO, IUCN, WWF. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả phục hồi rừng sau chiến tranh, phục vụ các báo cáo giám sát định kỳ đối với Mạng lưới các Khu Dự trữ sinh quyển thế giới.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tập trung lượng giá những giá trị kinh tế cụ thể nào của rừng ngập mặn Cần Giờ? Luận văn tập trung lượng giá hai nhánh giá trị sử dụng trực tiếp quan trọng nhất gồm giá trị sản xuất từ ngành thủy sản (nuôi tôm sú, tôm thẻ chân trắng, đánh bắt tự nhiên) và giá trị cảnh quan du lịch sinh thái. Các dịch vụ này được đo lường cụ thể qua doanh thu thị trường và thặng dư tiêu dùng của du khách.

Tại sao phương pháp chi phí du lịch (TCM) lại thích hợp để định giá du lịch sinh thái Cần Giờ? Do dịch vụ cảnh quan thiên nhiên và không khí trong lành không có mức giá niêm yết trên thị trường giao dịch thông thường. Phương pháp TCM sử dụng tổng các khoản chi phí thực tế mà du khách bỏ ra để đến điểm tham quan làm giá đại diện, từ đó dựng đường cầu và tính toán chính xác thặng dư kinh tế.

Nguồn thu trực tiếp lớn nhất từ tài nguyên rừng Cần Giờ đến từ phân khúc nào? Nguồn thu trực tiếp lớn nhất đến từ hoạt động nuôi trồng thủy sản nước lợ, đặc biệt là sự bùng nổ của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng với năng suất cao từ 4,5 đến 5,2 tấn/ha/vụ, mang lại doanh thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm cho các hộ nuôi và doanh nghiệp địa phương.

Làm thế nào để cân bằng giữa phát triển nuôi tôm công nghiệp và bảo vệ rừng ngập mặn? Luận văn khuyến nghị áp dụng các mô hình lâm - ngư kết hợp bền vững như nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng, duy trì độ che phủ rừng tối thiểu 60% trên diện tích đầm nuôi, đồng thời xử lý triệt để nước thải bùn đáy ao trước khi xả ra kênh rạch tự nhiên.

Kết quả và phương pháp của nghiên cứu có thể nhân rộng sang các khu vực khác không? Quy trình lượng giá kết hợp giữa phương pháp Giá thị trường (MP) và Chi phí du lịch theo vùng (ZTCM) trong luận văn hoàn toàn có thể áp dụng chuẩn hóa cho các khu bảo tồn đất ngập nước ven biển khác tại Việt Nam như Vườn quốc gia Xuân Thủy, Đất Mũi Cà Mau hay Đầm phá Tam Giang - Cầu Hai.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về Tổng giá trị kinh tế (TEV) và quy trình áp dụng phương pháp Giá thị trường cùng phương pháp Chi phí du lịch theo vùng (ZTCM).
• Lượng hóa thành công các giá trị sử dụng trực tiếp cốt lõi của Khu Dự trữ sinh quyển Cần Giờ, chứng minh ngành thủy sản và du lịch sinh thái đóng góp hàng trăm tỷ đồng phúc lợi mỗi năm.
• Xây dựng thành công mô hình đường cầu du lịch sinh thái, xác định thặng dư tiêu dùng thực tế và các yếu tố nhân khẩu học chi phối hành vi chi trả của du khách nội địa.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ kết hợp giữa nâng cấp hạ tầng, quy hoạch nuôi trồng thủy sản an toàn sinh thái, đào tạo nhân lực và thiết lập cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng.
• Xác lập cơ sở khoa học định lượng vững chắc hỗ trợ các cơ quan chức năng hoàn thiện quy hoạch kinh tế - xã hội bền vững cho Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026–2030.

Công trình là bước đệm học thuật quan trọng mở đường cho các nghiên cứu tiếp theo về lượng giá giá trị hấp thụ carbon (thị trường tín chỉ carbon rừng) và giá trị bảo tồn đa dạng sinh học. Quý độc giả, các nhà quản lý và các chuyên gia nghiên cứu quan tâm có thể tiếp cận toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả khung phân tích định lượng này vào thực tiễn quản trị tài nguyên thiên nhiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN RNM VÀ CÁC GIÁ TRỊ KINH TẾ, Ý NGHĨA CỦA HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN ĐỐI VỚI HỆ THỐNG KINH TẾ 1. Khái niệm hệ sinh thái rừng ngập mặn Hệ sinh thái là một hệ thống bao gồm hai thành phần cơ bản là các nhân tố vô sinh và nhân tố hữu sinh tác động qua lại với nhau, không ngừng vận động qua lại với nhau không ngừng vận động trong không gian và thời gian, có khả năng tự điều chỉnh thích ứng với những điều kiện môi trường cụ thể. Theo tiêu chí của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực của Liên hợp quốc (FAO,1998) thì một quần hợp thực vật gọi là rừng khi có tối thiểu 10% cây cối che phủ không phải là cây trồng nông nghiệp, đảm bảo cho sự tồn tại của các loài động, thực vật và duy trì điều kiện đất đai phù hợp. Tuy nhiên, trên thực tế, việc xác định và phân chia các loại rừng còn tùy thuộc vào các tiêu chí kích cỡ cây, tầng tán, các yếu tố địa lý sinh vật… Như vậy, rừng ngập mặn được hình thành bởi các cây ngập mặn nếu diện tích che phủ đạt trên 10%.

Loại rừng này bao gồm các cây ngập mặn chính thống, đó là những loài cây chỉ có ở rừng ngập mặn và các loài cây gia nhập rừng ngập mặn, những loài cây có thể gặp ở cả trong rừng ngập mặn và những vùng khác nữa. Chúng ta cần phân biệt rừng ngập mặn và hệ sinh thái rừng ngập mặn. Hệ sinh thái rừng ngập mặn bao gồm tất cả các thành phần hữu sinh (cây ngập mặn, nấm, tảo, vi sinh vật trên cây, dưới nước, trong đất rừng ngập mặn và kể cả trong không khí) và các thành phần vô sinh (không khí, đất và nước). Hai thành phần này luôn tác động qua lại quy định lẫn nhau, vận động trong không gian và thời gian (N.

Tri, Phan Nguyên Hồng, Neil Adger, Mick Kelly, 2002). Trong đó: 2 - Thành phần vô sinh trong hệ sinh thái rừng ngập mặn ngoài ánh sáng mặt trời còn bao gồm không khí mang đặc trưng của khí hậu vùng ven biển, đất phù sa, bãi bồi ngập theo nước triều lên xuống trong ngày (nhật triều hoặc bán nhật triều), nước mặn từ biển vào, nước ngọt từ trong sông ra và nước lợ (hòa lẫn giữa nước ngọt và nước mặn). Các yếu tố về độ mặn, pH và các thành phần lý hóa của nước luôn thay đổi theo không gian và thời gian. - Thành phần hữu sinh trong hệ sinh thái rừng ngập mặn là các sinh vật biển, sinh vật nội địa và sinh vật đặc trưng trong vùng rừng ngập mặn, đặc biệt là các sinh vật di cư (chim di cư, rùa biển, bò biển…).

Ngoài ra còn có các vi sinh vật, nấm, phù du thực vật… Hệ sinh thái rừng ngập mặn được đánh giá là một trong các hệ sinh thái có năng suất sinh học cao nhất trong các hệ sinh thái. Các lá cây ngập mặn rụng xuống chiếm 50% - 70% năng suất sơ cấp dòng chảy. Đây là nguồn chất hữu cơ phân hủy và hòa tan trong chuỗi, lưới thức ăn và xuất khẩu theo dòng nước tạo nguồn dinh dưỡng cho các loài động vật, thủy, hải sản của cả một vùng ven biển rộng lớn. Hệ thống rễ cây ngập mặn có khả năng lọc và hấp thụ một số chất ô nhiễm độc hại trong đất và nước.

Bùn trầm tích rừng ngập mặn là nơi tích tụ các chất hữu cơ phân hủy tạo điều kiện cho các loài sinh vật hoạt động với năng suất 0,2 – 10g C/m 3/ngày. Rừng ngập mặn là nơi che chở nuôi dưỡng con non các loài thủy, hải sản là vườn ươm cho sự sống của biển. Chức năng và hiện trạng hệ sinh thái rừng ngập mặn 1. Chức năng Giá trị đa dạng là những sản phẩm có giá trị kinh tế trực tiếp phục vụ lợi ích cho con người và những giá trị gián tiếp đem lại lợi nhuận mà không phải khai thác hay huỷ hoại nguồn tài nguyên đa dạng sinh học.

Những giá trị trực tiếp được chia thành hai loại: giá trị tiêu thụ và giá trị sản xuất. Giá trị 3 tiêu thụ là giá trị của những sản phẩm sử dụng trực tiếp tại địa phương; giá trị sản xuất là giá trị những sản phẩm đem bán ra thị trường. Giá trị gián tiếp là những năng xuất của hệ sinh thái, chức năng bảo vệ nguồn tài nguyên đất và điều hoà khí hậu… Giá trị đa dạng sinh học ở khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ dựa trên chức năng, dịch vụ của hệ sinh thái. HST RNM cần giờ có mười bẩy (17) giá trị, chức năng như sau: - Nơi ở có giá trị cho các chu kỳ của các loài cây và động vật quan trọng (các loài địa phương hoặc các loài khác trong thời gian ngắn); - Nguồn sản phẩm tự nhiên trong vùng (một phần của tổng sản phẩm được trích ra như các loại nguyên liệu tươi hoặc thức ăn); - Quá trình tái sinh chất dinh dưỡng (tích trữ, tái sinh nội hệ, chế biến); - Điều hoà khí hậu bằng các yếu tố sinh học ở mức địa phương và toàn cầu; - Khả năng chứa, giảm thiểu và đảm bảo tính toàn vẹn trong sự đối phó của hệ sinh thái đối với những thấy đổi bất thường của môi trường (ngăn chặn gió, bão,.

RNM chính là dải đê thiên nhiên, ngăn chặn và bảo vệ rất hiệu quả miền duyên hải trước sự dâng cao của nước biển; - Bảo vệ bờ biển và kiểm soát xói lở; - Lưu giữ phù sa (quá trình hình thành đất); - Xử lý chất thải, lưu giữ chất dinh dưỡng, chất độc hại (sự phục hồi của các chất dinh dưỡng dễ biến đổi và sự dời chuyển, phá vỡ các chất dư thừa và các hợp chất của nó); - Giao thông thuỷ (hạn chế việc nâng cao đáy sông); - Kiểm soát lũ lụt và dòng chảy (điều hoà dòng thuỷ văn); 4 - Góp phần duy trì quá trình hiện tại hoặc hệ thống tự nhiên; - Đại diện cho kiểu rừng ngập mặn (sự hiện diện của các quần thể, hệ sinh thái, cảnh quan, các quá trình xảy ra trong đó); - Đa dạng sinh học, nguồn của các sản phẩm sinh học; - Ngân hàng gen (nguồn của các vật chất sinh học); - Ý nghĩa văn hoá (đa dạng văn hoá, cơ sở cho việc sử dụng không thương mại hoá); - Nơi nghiên cứu và giáo dục (địa điểm để các nhà khoa học, sinh viên, học sinh tham quan, nghiên cứu); - Du lịch (cung cấp cơ hội cho các hoạt động giải trí). Tuy hình thái này ở nước ta chưa phát triển lắm nhưng tiềm năng là vô cùng lớn. Hiện trạng Hiện trạng của HST RNM theo một báo cáo mới đây của Liên Hiệp Quốc trong 3 thập kỷ qua, có đến 1/5 RNM của thế giới đã biến mất, diện tích RNM trên thế giới hiện còn khoảng 150.000 km2, bằng 1/2 diện tích của Philippines. Hơn 1 trong số 6 loài thực vật RNM trên thế giới đang trong nguy cơ tuyệt chủng, 11 trong tổng số 70 loài thực vật RNM (chiếm khoảng 16%) đã được khảo sát đánh giá, sẽ được thay thế trong danh sách đỏ của IUCN.

Theo điều tra mới nhất tại Việt Nam: Số liệu của bộ NN - PTNT, năm 1943 diện tích RNM Việt Nam trên 400.000 ha, đến năm 1996 giảm còn 290.000 ha vào năm 2006, hiện chỉ còn khoảng trên 155.000 ha so với trước năm 1990 và vẫn tiếp tục giảm nhanh. Đồng bằng sông Cửu Long hiện có khoảng 347.500 ha rừng các loại, trong đó rừng tự nhiên là 53.700 ha, rừng trồng là 294. Như vậy, diện tích rừng che phủ trong toàn vùng đạt chưa đến 10% diện tích đất tự nhiên. Trong đó, tổng 5 diện tích RNM chưa đến 100.000 ha Những năm qua, RNM ven biển bị tác động làm suy giảm mạnh mẽ những tác động tiềm ẩn vẫn đang tiếp tục đe dọa HST RNM.

RNM có độ che phủ cao giờ trở nên trơ trọi, thay bằng các đầm tôm, kênh mương đào đắp; môi trường đất bị ô nhiễm do quá trình phèn hóa gia tăng ở quy mô lớn; gia tăng quá trình rửa trôi đất, giảm đi quá trình bồi tụ phù sa. Đa dạng sinh học bị suy giảm nhanh do không còn điều kiện thích hợp để các loài sinh vật sinh sống; sự biến đổi môi trường vi khí hậu, sụp lở bờ biển, cửa sông gia tăng. làm mất cân bằng sinh thái. Hiện trạng HST RNM đang suy thoái và nguyên nhân của suy giảm HST MT rừng ngập mặn la do Dân số gia tăng, nhu cầu của con người ngày càng tăng cao.

Khai thác tài nguyên rừng quá mức. Ý thức của người dân chưa đúng: luôn quan niệm “rừng vàng biển bạc”,”tài nguyên là bất tận”. Quản lí của nhà nước chưa chặ chẽ, triển khai chậm hiệu quả không cao Đội ngũ bảo vệ rừng còn mỏng. Chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Đây là một số hình ảnh khai thác “sâm đất” Các lợi ích kinh tế mà các hộ dân tham gia bảo vệ và nhận khoán quá thấp. Do chiến tranh làm mất đi khoảng 2 triệu ha. Phá rừng do tập quán du canh du cư Xây dựng các công trình. Do nước thải sinh hoạt, công nghiệp và phát triển ngành dịch vụ.

Nói tóm lại hầu hết các nguyên nhân gây suy thoái HST RNM đều là bắt nguồn từcác lợi ích kinh tế. Sự suy thoái HST RNM Hệ sẽ dẫn đến những hậu quản rất nghiêm trọng: Mất nơi sống, nơi sinh sản, vườn ươm của nhiều loài động vật dưới nước và trên cạn. Ô nhiễm đất, nước, không khí do sự xâm mặn. Tăng khí hiệu ứng nhà kính gây biến đổi khí hậu.

Hệ sinh thái bị suy giảm nghiêm trọng, đa dạng sinh học giảm: một số loài có nguy cơ tuyệt chủng Con người Người dân chịu ảnh hưởng của thiên tai do bị mất rừng. Nhiều người dân không có công ăn việc làm,hiệu quả kinh tế nông nghiệp giảm. Gây bệnh tật cho người dân do nguồn nước bị ô nhiễm. Xã hội Thay đổi cơ cấu nghề 6 nghiệp.

Giảm công bằng xã hội gây mất lòng tin của người dân với Nhà nước dẫn đến nhiều vấn đề cần giải quyết. Phân chia giàu nghèo ảnh hưởng tới chủ trương xóa đói giảm nghèo của Nhà nước. Mối quan hệ và ý nghĩa của hệ sinh thái rừng ngập mặn và hệ thống kinh tế Xem xét mối quan hệ hữu cơ giữa hệ sinh thái RNM và hệ thống kinh tế là xuất phát điểm của việc tiếp cận đánh giá giá trị kinh tế của RNM.