Luận văn thạc sĩ Lê Minh Đức: Dạy học lắp đặt điện bằng phim giáo khoa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học lắp đặt điện công nghiệp, giải pháp nâng cao tính tích cực và hiệu quả học tập.

• Tác giả: Lê Minh Đức
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học môđun kỹ thuật lắp đặt điện nghề “Điện công nghiệp” tại các trường Trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh, nhằm nâng cao tính tích cực nhận thức của người học
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khái niệm và định nghĩa phim giáo khoa trong dạy học điện công nghiệp

Phim giáo khoa là một công cụ dạy học hiệu quả được sử dụng rộng rãi trong các trường trung cấp nghề, đặc biệt là trong lĩnh vực điện công nghiệp. Phim giáo khoa không chỉ là một tài liệu truyền thông mà còn là một phương tiện giáo dục có khả năng truyền tải kiến thức kỹ thuật một cách sinh động và dễ hiểu. Trong bối cảnh dạy học module kỹ thuật lắp đặt điện, phim giáo khoa đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người học nắm bắt các khái niệm phức tạp thông qua hình ảnh động và âm thanh. Sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành qua công nghệ phim dạy học tạo ra một môi trường học tập tích cực và hấp dẫn hơn, góp phần nâng cao tính tích cực nhận thức của người học trong các trường trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh.

1.1. Định nghĩa phim giáo khoa

Phim giáo khoa là tài liệu giáo dục học được sản xuất với mục đích phục vụ dạy học. Đây là một hình thức phim dạy học có nội dung chuyên biệt, được thiết kế để truyền đạt kiến thức kỹ thuật một cách trực quan. Trong dạy học module điện công nghiệp, phim giáo khoa giúp minh họa các quá trình lắp đặt điện, hoạt động của các thiết bị, và các nguyên tắc an toàn điện. Phim giáo khoa còn là công nghệ giáo dục hiện đại, giúp tăng cường tính tích cực nhận thức và hiệu quả học tập của người học.

1.2. Vai trò của phim giáo khoa trong dạy học

Phim giáo khoa đóng vai trò trung tâm trong dạy học hiện đại. Tại các trường trung cấp nghề, phim giáo khoa giúp người học: (1) Hiểu rõ hơn về lắp đặt điện công nghiệp thông qua hình ảnh động; (2) Áp dụng kiến thức giáo dục học vào thực tiễn; (3) Nâng cao tính tích cực nhận thức và sự tham gia trong lớp học. Đặc biệt tại các trường trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh, phim dạy học giúp người học tiếp cận công nghệ và kỹ thuật một cách bài bản, khoa học hơn.

II. Ngữ cảnh ứng dụng phim giáo khoa tại các trường trung cấp nghề

Các trường trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh hiện nay đang đối mặt với thách thức trong dạy học module kỹ thuật lắp đặt điện. Người học thường gặp khó khăn trong việc hiểu những khái niệm phức tạp của điện công nghiệp chỉ qua giáo trình in hay lời giải thích miệng. Ứng dụng phim giáo khoa là một giải pháp hiệu quả để nâng cao tính tích cực nhận thức của người học. Tại trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh, việc sử dụng phim dạy học không chỉ giúp minh họa các quá trình lắp đặt điện mà còn tạo ra môi trường dạy học tương tác, kích thích sự hứng thú của người học, từ đó cải thiện chất lượng giáo dục học nghề.

2.1. Tình hình dạy học hiện tại

Hiện nay, dạy học module kỹ thuật lắp đặt điện tại các trường trung cấp nghề chủ yếu dựa vào giáo dục học truyền thống, với bài giảng miệng và sách giáo trình. Tuy nhiên, phương pháp này không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người học hiện đại, dẫn đến tính tích cực nhận thức thấp. Phim giáo khoa và phim dạy học là công cụ cần thiết để nâng cao chất lượng dạy học và tăng cường công nghệ trong giáo dục nghề.

2.2. Nhu cầu sử dụng phim giáo khoa

Nhu cầu ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học là rất cấp thiết. Người học cần những công cụ giáo dục học giúp họ hiểu rõ hơn về lắp đặt điện công nghiệp một cách trực quan. Phim dạy học cung cấp những ví dụ thực tế, minh họa chi tiết các kỹ thuật, giúp nâng cao tính tích cực nhận thức. Đặc biệt, tại các trường trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh, phim giáo khoa sẽ là một công nghệ đột phá trong dạy học module kỹ thuật.

III. Lợi ích của ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học module kỹ thuật

Ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học module lắp đặt điện mang lại nhiều lợi ích vượt trội. Thứ nhất, phim giáo khoa giúp nâng cao tính tích cực nhận thức của người học bằng cách trình bày kiến thức một cách sinh động, hấp dẫn. Thứ hai, phim dạy học cho phép người học lặp lại và học theo tốc độ của mình, từ đó tăng hiệu quả dạy học. Thứ ba, công nghệ phim giáo khoa giúp minh họa những quá trình lắp đặt điện công nghiệp phức tạp một cách dễ hiểu. Tại các trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh, việc sử dụng phim giáo khoa sẽ tạo ra sự thay đổi tích cực trong giáo dục học nghề, nâng cao tính tích cực nhận thức và kết quả học tập của người học.

3.1. Tăng cường hứng thú học tập

Phim giáo khoa có khả năng tăng cường hứng thú của người học nhờ hình ảnh động, âm thanh sống động. Phim dạy học về lắp đặt điện công nghiệp cho phép người học nhìn thấy các kỹ thuật thực tế, tạo ra liên kết giữa lý thuyết và thực hành. Điều này giúp nâng cao tính tích cực nhận thức và động lực học tập. Công nghệ phim trong dạy học tại các trường trung cấp nghề sẽ khiến môi trường học tập trở nên thú vị và hiệu quả hơn.

3.2. Cải thiện kết quả học tập

Ứng dụng phim giáo khoa giúp cải thiện kết quả học tập đáng kể. Phim dạy học cung cấp công cụ giáo dục học mạnh mẽ để người học nắm vững kiến thức kỹ thuật về lắp đặt điện. Phim giáo khoa cho phép người học hiểu sâu hơn các khái niệm phức tạp, từ đó nâng cao chất lượng dạy học. Tại các trường trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh, phim giáo khoa sẽ là yếu tố quan trọng giúp nâng cao tính tích cực nhận thức và thành tích học tập.

IV. Khuyến nghị triển khai ứng dụng phim giáo khoa tại các trường

Để ứng dụng phim giáo khoa hiệu quả trong dạy học module kỹ thuật lắp đặt điện, các trường trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh cần có các biện pháp cụ thể. Thứ nhất, cần đầu tư công nghệ và cơ sở vật chất để chiếu phim và tổ chức dạy học trực tuyến. Thứ hai, cần đào tạo giáo viên về cách sử dụng phim dạy học trong dạy học hiệu quả. Thứ ba, cần sản xuất phim giáo khoa chất lượng cao, phù hợp với module kỹ thuật lắp đặt điện tại trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh. Cuối cùng, cần đánh giá và điều chỉnh liên tục để nâng cao tính tích cực nhận thức và kết quả dạy học của người học.

4.1. Đầu tư cơ sở vật chất và công nghệ

Các trường trung cấp nghề cần đầu tư công nghệ hiện đại để triển khai phim giáo khoa trong dạy học. Cần có hệ thống chiếu phim chất lượng cao, phòng học có công nghệ thích hợp. Phim dạy học về lắp đặt điện công nghiệp cần được lưu trữ trên nền tảng kỹ thuật số, dễ tiếp cận. Ứng dụng phim giáo khoa sẽ hiệu quả khi trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh có cơ sở vật chất đầy đủ để dạy học bằng công nghệ hiện đại.

4.2. Đào tạo giáo viên và đánh giá hiệu quả

Giáo viên là chìa khóa để ứng dụng phim giáo khoa thành công. Cần đào tạo giáo viên về cách sử dụng phim dạy học trong dạy học module kỹ thuật lắp đặt điện. Đánh giá hiệu quả của phim giáo khoa là rất quan trọng để nâng cao tính tích cực nhận thức của người học. Cần phát triển phương pháp để đo lường tác động của phim giáo khoa đối với kết quả dạy học tại các trường trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Từ thập niên 90 của thế kỉ trƣớc, vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học là một chủ đề lớn đƣợc UNESCO chính thức đƣa ra thành chƣơng trình hành động trƣớc ngƣỡng cửa của thế kỉ XXI. Ngoài ra, UNESCO còn dự báo: công nghệ thông tin (CNTT) sẽ làm thay đổi nền giáo dục một cách cơ bản vào đầu thế kỉ XXI [10]. Trƣớc tình hình ứng dụng CNTT phát triển mạnh vào giáo dục trên thế giới, trong chỉ thị số: 58 – CT/TW của Bộ Chính trị Ban chấp hành TW Đảng đã chỉ rõ ứng dụng và phát triển CNTT là một nhiệm vụ ƣu tiên trong chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội [1].

Bên cạnh đó, Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có công văn số: 4987/BGDĐT-CNTT ngày 02 tháng 8 năm 2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Hƣớng dẫn thực hiện nhiệm vụ CNTT năm học 2012 – 2013 “Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong trƣờng phổ thông nhằm đổi mới phƣơng pháp dạy và học theo hƣớng giáo viên tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học. Giáo viên các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT” [2, 3]. Trong giai đoạn hiện nay, xu hƣớng dạy học hiện đại với sự kết hợp những thành tựu CNTT&TT. Vấn đề trung tâm là tìm kiếm những phƣơng thức mới có hiệu quả để truyền đạt kiến thức, cho phép cung cấp cho học sinh thông tin đầy đủ và chính xác hơn về những hiện tƣợng đang học, có tác dụng đẩy nhanh quá trình dạy học (QTDH) làm cho QTDH dể dàng và hiệu quả hơn.

Việc khai thác sử dụng CNTT và đa phƣơng tiện hiện nay còn chủ yếu là trình diễn minh họa kiến thức cho học sinh (HS) và chƣa đƣợc quan tâm đầy đủ về 1 mặt phƣơng pháp sử dụng sao cho có thể hỗ trợ một cách có hiệu quả hoạt động nhận thức tự chủ sáng tạo của học sinh trong QTDH. Trong thực tế, ở các trƣờng nghề Tây Ninh tuy đã đƣợc triển khai nhƣng mức độ ứng dụng CNTT lại khác nhau vì còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố đặc thù riêng của từng môn học/môđun là vận dụng kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo vào thực tế. Giáo viên dạy nghề còn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm, xây dựng nguồn tƣ liệu đa phƣơng tiện nhƣ phim, ảnh phù hợp với nội dung bài học để sử dụng thiết kế các bài giảng ứng dụng phim vào QTDH. Vì vậy để nâng cao hiệu quả trong dạy học cần phải khai thác sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để thiết kế bài giảng và các sản phẩm hổ trợ giảng dạy.

Sản phẩm công nghệ này sẽ hổ trợ hiệu quả cho các hoạt động dạy học nhằm truyền đạt kiến thức, kỹ năng và thái độ ngành nghề cho học sinh. Xuất phát từ những lý do trên ngƣời nghiên cứu chọn đề tài: “Ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học môdun kỹ thuật lắp đặt điện Nghề “Điện công nghiệp” tại các Trường Trung cấp nghề tỉnh Tây Ninh, nhằm nâng cao tính tích cực nhận thức của người học’’. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2. Mục tiêu nghiên cứu Ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học môđun Kỹ thuật lắp đặt điện nghề Điện công nghiệp tại các trƣờng Trung Cấp nghề tỉnh Tây Ninh.

Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu các nhiệm vụ sau: - Nghiên cứu cơ sở lý luận về ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học. - Khảo sát thực trạng của việc giảng dạy và ứng dụng CNTT&TT trong dạy học tại các trƣờng Trung cấp nghề Tây Ninh. - Ứng dụng phim giáo khoa. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Hiện nay, các phim giáo khoa trong dạy học môđun kỹ thuật lắp đặt điện tại các trƣờng Trung Cấp nghề Tây Ninh chƣa đƣợc ứng dụng.

Vì vậy, nếu ứng dụng 2 phim giáo khoa mà ngƣời nghiên cứu đã thiết kế thì sẽ nâng cao tính tích cực nhận thức của ngƣời học, qua đó nâng cao đƣợc chất lƣợng dạy học môđun này tại các trƣờng Trung Cấp nghề Tây Ninh. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 4. Đối tƣợng nghiên cứu Phim giáo khoa trong dạy học. Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học môđun Kỹ thuật lắp đặt điện tại các trƣờng Trung Cấp nghề Tây Ninh.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận Tìm hiểu đặc điểm, mục tiêu, chƣơng trình, sách giáo khoa môdun kỹ thuật lắp đặt điện tại các trƣờng Trung Cấp nghề thuộc tỉnh Tây Ninh để xác định những nội dung dạy học cần thiết phải sử dụng phim giáo khoa. Phƣơng pháp khảo sát bằng bảng hỏi Sử dụng những phiếu khảo sát và phỏng vấn trực tiếp giáo viên và học sinh để thu thập thông tin cần thiết cho đề tài. Phƣơng pháp thống kê toán học Các số liệu thu thập đƣợc xử lí thống kê, trình bày dạng bảng và biểu đồ.

Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng kết hợp với phƣơng pháp nghiên cứu lí luận và phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn để đánh giá số liệu tổng hợp. ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN VĂN Dựa trên đặc điểm của nội dung kiến thức môđun kỹ thuật lắp đặt điện (KTLĐĐ), yêu cầu đổi mới phƣơng pháp dạy học (PPDH) theo hƣớng ứng dụng phim giáo khoa và thực trạng tình hình giảng dạy môdun KTLĐĐ ở các trƣờng Trung Cấp nghề thuộc tỉnh Tây Ninh, ngƣời nghiên cứu đã mạnh dạn đề xuất ứng 3 dụng phim giáo khoa bổ trợ cho môn học/môđun có tính chất điển hình, nhằm nâng cao tính tích cực nhận thức của học sinh và nâng cao hiệu quả đào tạo nghề. GIÁ TRỊ THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN Đề tài có thể đƣợc áp dụng vào giảng dạy môdun KTLĐĐ ở các trƣờng nghề thuộc tỉnh Tây Ninh, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH theo hƣớng nâng cao tính tích cực nhận thức của học sinh. Ngoài ra, đề tài sẽ làm định hƣớng cho việc thực hiện đổi mới PPDH theo hƣớng ứng dụng phim giáo khoa cho chuyên ngành điện công nghiệp ở các trƣờng trung cấp nghề ở Tây Ninh.

4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG PHIM GIÁO KHOA TRONG DẠY HỌC 1. VIỆC NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHIM GIÁO KHOA TRONG DẠY HỌC TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM Công nghệ thông tin (CNTT) là công cụ đắc lực hỗ trợ cho việc đổi mới phƣơng pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục. Một trong các thành tựu của CNTT là multimedia đƣợc ứng dụng vào rất nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục và đào tạo. Multimedia là sự tích hợp nhiều thành phần phƣơng tiện nhƣ âm thanh, hình ảnh, phim, mô phỏng., trên máy tính vào quá trình dạy học nhằm đạt mục tiêu đề ra và nâng cao hiệu quả dạy học.

Trong đó đặc biệt là ứng dụng phim là một giải pháp hữu hiệu giải quyết vấn đề này. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để tạo ra và thúc đẩy việc ứng dụng phim giáo khoa trong dạy học nhằm nâng cao hiệu quả dạy học? Từ đó việc nghiên cứu các ứng dụng phim giáo khoa (PGK) trong giáo dục đã thực sự phát triển rộng khắp trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Trên thế giới Phim giáo khoa và các loại phim mang tính giáo dục thƣờng đƣợc phổ biến qua các trang web chuyên biệt nhƣ: TED. Vì mức độ nổi tiếng của TED, đây có lẽ là trang web đầu tiên đƣợc đến khi đọc tiêu đề của bài viết này.

Không có gì đáng ngạc nhiên, TED là một trong những nguồn video giáo dục và định hƣớng tốt nhất trên Internet. TED khởi đầu là một hội nghị xoay quanh các chủ đề công nghệ (Technology), giải trí (Entertainment) và thiết kế (Design). Kể từ thời điểm đó, TED đã mở rộng thêm nhiều chủ đề và phƣơng thức để truyền bá những ý tƣởng mới. Một trong những 5 phát triển mới nhất là TED-Ed [13], kênh YouTube “để nắm bắt và khuếch đại tiếng nói của các nhà giáo dục lớn trên thế giới” [12] BrightTalk.

Trên BrightTalk ta sẽ tìm thấy các video đƣợc các chuyên gia kinh doanh hàng đầu chia sẻ về nhiều chủ đề khác nhau bao gồm quản trị kinh doanh, quản lý nguồn nhân lực, công nghệ thông tin, tiếp thị và bán hàng. Khi đăng ký một tài khoản miễn phí, chúng ta có thể duyệt và tìm kiếm theo chủ đề toàn bộ kho lƣu trữ với thời lƣợng tổng cộng hơn 100 triệu phút tại BrightTalk [14]. Đƣợc Google tung ra vào đầu năm 2012, dự án Solve for X nêu khẩu hiệu: “Một diễn đàn để khuyến khích và khuếch đại các tƣ tƣởng và hợp tác về các lĩnh vực dựa trên công nghệ”. Các đoạn phim khám phá những ý tƣởng tuyệt vời có thể giúp chúng ta giải quyết các vấn đề toàn cầu ảnh hƣởng đến hàng tỷ ngƣời trên thế giới trong tƣơng lai [15].

Đúng nhƣ tên gọi, GREEN.TV là tài nguyên dành riêng cho các video về môi trƣờng. Trang web đặt mục tiêu tạo ra thay đổi thực sự bằng việc giáo dục cho mọi ngƣời thông qua các đoạn video làm cho chúng ta có thể tham gia và hành động nhằm bảo vệ hành tinh xanh. Ra mắt vào năm 2005 với sự hợp tác của chƣơng trình môi trƣờng Liên hiệp quốc (UNEP), GREEN.TV đang sở hữu một bộ sƣu tập tƣ liệu có liên kết với nhiều đối tác uy tín, đƣợc các đối tác này hỗ trợ mạnh mẽ cho sứ mệnh của GREEN. All Things Science.

Tuy chƣa lôi cuốn nhƣ các website khác, nhƣng điều này không làm cho All Things Science kém thú vị. Trang web tổng hợp các video xoay quanh chủ đề trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính, di truyền học, năng lƣợng xanh, hải dƣơng học, triết học và nhiều lĩnh vực khoa học chuyên sâu khác. Chúng ta có thể tìm kiếm các video theo từ khóa hoặc duyệt theo các kênh, đăng ký thành viên nhận xét và chấm điểm các đoạn phim đã xem qua [17]. Nếu vào youtube và dùng từ khóa phim tài liệu - khoa học và giáo dục chúng ta có thể thấy phần lớn các bộ phim có chủ đề về giáo dục địa lí, lịch sử, khoa học kĩ thuật… Cụ thể là bộ phim về sông Amazon cho chúng ta thƣởng thức những 6 đoạn phim đƣợc quay cận cảnh và với kỹ thuật tua chậm (Time Warp) thật rõ nét và đẹp mắt.

Không những thế, bộ phim còn giúp chúng ta khám phá những tập tính kì lạ và độc đáo của một số loài sinh sống trong vùng rừng rậm sông nƣớc Amazon. Những liên hệ mật thiết giữa các động thực vật qua xâu chuỗi thức ăn xoay vòng giữa các loài để cân bằng sinh thái của vùng.