phần mở đầu và kết luận luận văn gồm ba chƣơng chính nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phân tích hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp của các ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phân tích tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng - Chi nhánh Quảng Ngãi giai đoạn 2012 – 2014. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng - Chi nhánh Quảng Ngãi. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Để có thông tin cần thiết phục vụ cho việc nghiên cứu luận văn, tác giả đã tiến hành thu thập thông tin, tìm hiểu các luận văn thạc sĩ có nội dung tƣơng tự đã đƣợc công nhận để tiến hành nghiên cứu nhằm tìm ra nền tảng cho quá trình hoàn thành luận văn.
Luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Quốc Việt (2014) trong đề tài: “Phân tích tình hình cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đắk Nông”. Trong phần cơ sở lý luận tác giả đã trình bày khá chi tiết về vai trò, chức năng của ngân hàng thƣơng mại cũng nhƣ phân chia khá rõ về các hoạt động tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. Với đề tài phân tích tình hình cho vay doanh nghiệp thì việc xác định đƣợc nội dung và những tiêu chí phân tích là hết sức quan trọng, đây là nội dung cốt lõi của cơ sở lý luận nhằm để phục vụ cho việc phân tích đánh giá tình hình cho vay của ngân hàng. Do đó, tác giả đã xây dựng đƣợc các tiêu chí khá rõ để đánh giá tình hình cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng đồng thời đã nêu lên đƣợc những nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động cho vay doanh nghiệp của ngân hàng thƣơng Luan van 4 mại.
Qua kết quả phân tích, tác giả đã đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay phù hợp với hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Tiến Dũng (2014) trong đề tài: “Phát triển cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (MB) – Chi nhánh Đà Nẵng”. Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động cho vay doanh nghiệp của Ngân hàng thƣơng mại nhƣ khái niệm cho vay doanh nghiệp, phân loại cho vay, các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động cho vay, các tiêu chí phản ánh tình hình hoạt động cho vay doanh nghiệp của ngân hàng. Dựa trên cơ sở lý luận đã trình bày, luận văn đã đi phân tích sâu thực trạng hoạt động phát triển cho vay doanh nghiệp của ngân hàng Quân Đội.
Qua phân tích thực trạng phát triển cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng tác giả đã đánh giá chung hoạt động cho vay doanh nghiệp với các thành tựu đạt đƣợc và những mặt còn tồn tại, đƣa ra các giải pháp nhằm phát triển hoạt động cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng. Luận văn thạc sĩ của tác giả Tạ Thanh Hải (2013) trong đề tài: “Mở rộng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Đà Nẵng”. Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động cho vay kinh doanh của NHTM. Xuất phát từ cơ sở lý luận và trên cơ sở khảo sát nghiên cứu thực tế về cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh ngân hàng TMCP Á Châu Đà Nẵng, luận văn phân tích đánh giá thực trạng và chỉ ra các nguyên nhân của những tồn tại trong việc áp dụng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh trong thời gian qua.
Qua đó đề xuất các giải pháp nhằm mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Đà Nẵng. Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Trƣơng Thuần Mẫn (2012) trong đề tài: “Mở rộng hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Đầu Luan van 5 tư và phát triển Hải Vân”. Luận văn đã trình bày có hệ thống về tín dụng và mở rộng tín dụng trong NHTM nhƣ khái niệm, nội dung của tín dụng và mở rộng tín dụng. Đƣa các chỉ tiêu đánh giá mở rộng quy mô cho vay nhƣ dƣ nợ cho vay, tốc độ tăng dƣ nợ, tăng trƣởng số lƣợng khách hàng vay, tăng trƣởng thu nhập bình quân cho vay, chỉ tiêu liên quan đến kiểm soát rủi ro nhƣ tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu.
Dựa trên các chỉ tiêu trong phần cơ sở lý luận, đề tài đã thập và phân tích số liệu liên quan đến mở rộng hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Hải Vân. Từ thực trạng mở rộng hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tác giả đã đã đƣa ra các giải pháp nhƣ giải pháp mở rộng quy mô dƣ nợ cho vay đối với DNNVV, giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng, giải pháp nâng cao thu nhập từ hoạt động cho vay đối với DNNVV, giải pháp huy động vốn. Những giá trị tham khảo từ các công trình nghiên cứu trên, cùng với thực tế cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng - Chi nhánh Quảng Ngãi là những cơ sở quan trọng giúp tôi thực hiện đề tài: "Phân tích tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP Ngoại thương – Chi nhánh Quảng Ngãi", phân tích đƣợc tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp, từ đó đƣa ra những giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay này tại chi nhánh. Luan van 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CHO VAY NGẮN HẠN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
HOẠT ĐỘNG CHO VAY NGẮN HẠN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỦA NHTM 1. Tổng quan về hoạt động cho vay của NHTM a. Khái niệm về cho vay Cho vay trong hoạt động của NHTM đƣợc hiểu là giao dịch về tiền tệ giữa bên cho vay là ngân hàng và bên đi vay là các cá nhân, tổ chức. Trong đó, bên cho vay chuyển giao tiền cho bên đi vay sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.
Theo Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc NHNN về việc ban hành Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng, cho vay đƣợc hiểu nhƣ sau: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Mối quan hệ cho vay bao gồm các yếu tố cơ bản sau: Các chủ thể tham gia: bên vay và bên cho vay; Đối tƣợng cho vay: tài sản (thƣờng là tiền); Thời hạn và lãi suất cho vay; Phƣơng thức bảo đảm tiền vay; Luan van 7 Đối với ngân hàng thƣơng mại, cho vay là một dạng cơ bản nhất của hoạt động tín dụng ngân hàng và cũng chính là một trong các hoạt động mang lại thu nhập chủ yếu cho ngân hàng. Ngoài lợi ích cho bản thân ngân hàng, thông qua hoạt động cho vay ngân hàng thực hiện điều hòa vốn trong nền kinh tế dƣới hình thức phân phối nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi huy động đƣợc từ trong xã hội để đáp ứng nhu cầu về vốn phục vụ sản xuất kinh doanh và đời sống. Phân loại cho vay của NHTM (i) Phân loại theo thời hạn vay Căn cứ theo thời hạn vay, cho vay có thể phân chia thành các loại sau: - Cho vay ngắn hạn: Là các khoản vay mà thời hạn không quá 12 tháng, nhằm đáp ứng các nhu cầu vốn ngắn hạn nhƣ bổ sung ngân quỹ, đảm bảo yêu cầu thanh toán đến hạn, bổ sung nhu cầu vốn lƣu động hoặc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cá nhân.
- Cho vay trung hạn: Là loại cho vay ở giữa hai kỳ hạn trên, loại cho vay này đƣợc cung cấp để mua sắm tài sản cố định, cải tiến và đổi mới kỹ thuật, mở rộng và xây dựng các công trình nhỏ có thời gian thu hồi vốn nhanh. - Cho vay dài hạn: Là khoản vay có thời hạn trên 05 năm, đƣợc sử dụng để cấp vốn cho các doanh nghiệp, đáp ứng các nhu cầu nhƣ: xây dựng cơ bản, đầu tƣ xây dựng xí nghiệp mới, cơ sở hạ tầng, cải tiến và mở rộng sản xuất. (ii) Phân loại theo mục đích sử dụng vốn vay Dựa vào tiêu thức này, cho vay đƣợc phân thành: - Cho vay bất động sản: Là loại cho vay liên quan đến việc mua sắm và xây dựng nhà ở, đất đai hay bất động sản. - Cho vay công nghiệp,thƣơng mại, dịch vụ: Là loại cho vay ngắn hạn để bổ sung vốn lƣu động cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.
Luan van 8 - Cho vay nông nghiệp: Là loại cho vay để trang trải các chi phí sản xuất nông nghiệp nhƣ phân bón, thuốc trừ sâu, giống cây trồng, thức ăn gia súc, lao động, nhiên liệu. - Cho vay tiêu dùng: Là loại cho vay cấp phát cho cá nhân để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. (iii) Phân loại theo phương thức cho vay Các loại hình cho vay đƣợc phân loại theo tiêu thức này là: - Cho vay từng lần: Là phƣơng thức cho đối với khách hàng không có nhu cầu vay thƣờng xuyên. Mỗi lần vay vốn, khách hàng và ngân hàng nơi cho vay làm thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng.
- Cho vay theo hạn mức tín dụng: Là phƣơng thức cho vay mà ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận một hạn mức cho vay duy trì trong thời hạn nhất định hoặc theo chu kỳ sản xuất, kinh doanh. Cho vay theo hạn mức tín dụng đƣợc áp dụng đối với khách hàng có nhu cầu vay vốn thƣờng xuyên. - Cho vay theo dự án đầu tƣ: Là phƣơng thức cho vay mà ngân hàng cho khách hàng vay vốn để thực hiện các dự án đầu tƣ phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án đầu tƣ phục vụ đời sống. - Cho vay hợp vốn: Một nhóm tổ chức tín dụng cùng cho vay đối với một dự án vay vốn hoặc phƣơng án vay vốn của khách hàng.
Trong đó có một tổ chức tín dụng làm đầu mối dàn xếp, phối hợp với các tổ chức tín dụng khác.