Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng Sài Gòn Thương Tín Trong Giai Đoạn Tái Cấu Trúc Hệ Thống Ngân Hàng

Khám phá năng lực cạnh tranh của ngân hàng Sài Gòn Thương Tín trong giai đoạn tái cấu trúc hệ thống ngân hàng qua luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Trần Minh Hằng
• Người hướng dẫn: Đinh Xuân Cường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín trong giai đoạn tái cấu trúc hệ thống ngân hàng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NHTM
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.2.1. Khái quát về năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.2.2. Khái niệm cạnh tranh và các loại hình cạnh tranh
• 1.3. Các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.3.1. Các yếu tố môi trường nội bộ
• 1.3.2. Các yếu tố môi trường bên ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thu thập và xử lý dữ liệu sơ cấp
• 2.2. Thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp
• 2.3. Phương pháp mô hình SWOT
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG SÀI GÒN THƯƠNG TÍN
• 3.1. NHTM Việt Nam và vấn đề tái cấu trúc hệ thống ngân hàng
• 3.2. Kinh nghiệm của nước ngoài trong việc tái cấu trúc ngân hàng để nâng cao năng lực cạnh tranh
• 3.3. Tổng quan về Ngân hàng Sacombank
• 3.3.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Sacombank
• 3.3.2. Kết quả kinh doanh của Sacombank
• 3.3.3. Thực trạng năng lực cạnh tranh của Sacombank
• 3.4. Phân tích thực trạng các yếu tố nội bộ của Sacombank
• 3.5. Phân tích tác động của các yếu tố môi trường bên ngoài đến năng lực cạnh tranh của Sacombank
• 3.6. Đánh giá năng lực cạnh tranh của Sacombank qua mô hình SWOT
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG SÀI GÒN THƯƠNG TÍN
• 4.1. Xu hướng phát triển ngành ngân hàng trong thời gian tới
• 4.2. Định hướng phát triển của Sacombank trong thời gian tới
• 4.3. Những thuận lợi và khó khăn của Sacombank sau khi sát nhập với Southern Bank
• 4.4. Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Sacombank
• 4.4.1. Giải pháp tăng vốn
• 4.4.2. Các giải pháp phát triển mạng lưới phân phối
• 4.4.3. Các giải pháp phát triển sản phẩm, dịch vụ
• 4.4.4. Tiếp tục phát huy sức mạnh nguồn nhân lực
• 4.4.5. Đẩy mạnh đầu tư, ứng dụng công nghệ
• 4.4.6. Kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước
• 4.4.6.1. Hoàn thiện môi trường pháp lý
• 4.4.6.2. Nâng cao vai trò định hướng, quản lý, giám sát của NHNN và Chính phủ
• 4.4.6.3. Đối với việc xử lý nợ xấu
• 4.4.6.4. Kiểm soát chặt chẽ vấn đề sở hữu chéo
• 4.4.7. Cần minh bạch thông tin của các tổ chức tín dụng
• 4.4.8. Tiếp tục sáp nhập, cho phá sản các ngân hàng yếu kém
• 4.4.9. Phấn đấu hình thành một số NHTM đạt tiêu chuẩn khu vực
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NHTM

Phần này trình bày tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại (NHTM) trong bối cảnh tái cấu trúc ngân hàng. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào giai đoạn hội nhập kinh tế và sau khủng hoảng tài chính, nhưng chưa đi sâu vào giai đoạn tái cấu trúc hệ thống ngân hàng. Luận văn này kế thừa các lý thuyết về cạnh tranh của Michael Porter và áp dụng mô hình SWOT để phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) trong giai đoạn này.

1.1. Khái niệm cạnh tranh và các loại hình cạnh tranh

Cạnh tranh là sự tranh đua giữa các chủ thể kinh tế để đạt được các mục tiêu như thị phần, lợi nhuận, và danh tiếng. Các loại hình cạnh tranh bao gồm cạnh tranh giữa người mua và người bán, giữa những người mua với nhau, và giữa những người bán với nhau. Trong lĩnh vực ngân hàng, cạnh tranh không chỉ dựa trên giá cả mà còn trên chất lượng dịch vụ ngân hàng, công nghệ, và uy tín của ngân hàng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM

Các yếu tố nội bộ như quản lý rủi ro, đổi mới ngân hàng, và hệ thống mạng lưới đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế vĩ mô và sự biến động của thị trường ngân hàng cũng tác động đáng kể đến khả năng cạnh tranh của các NHTM.

II. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu sơ cấp và thứ cấp từ các nguồn như Ngân hàng Nhà nước, báo cáo thường niên, và các tạp chí chuyên ngành. Phương pháp phân tích SWOT được áp dụng để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của Sacombank trong giai đoạn tái cấu trúc ngân hàng.

2.1. Thu thập và xử lý dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của Sacombank và các NHTM khác trong giai đoạn 2011-2014. Phương pháp so sánh và đối chiếu được sử dụng để phân tích hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của ngân hàng.

2.2. Phương pháp mô hình SWOT

Mô hình SWOT giúp xác định các điểm mạnh như tăng trưởng ngân hàng và quản lý rủi ro hiệu quả, cũng như các điểm yếu như hạn chế trong đổi mới ngân hàng. Các cơ hội và thách thức từ môi trường bên ngoài cũng được phân tích chi tiết.

III. Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín

Phần này phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Sacombank trong giai đoạn tái cấu trúc ngân hàng. Các yếu tố nội bộ như hệ thống mạng lưới, dịch vụ ngân hàng, và quản lý rủi ro được đánh giá chi tiết. Bên cạnh đó, tác động của các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế và sự cạnh tranh trên thị trường ngân hàng cũng được xem xét.

3.1. Phân tích các yếu tố nội bộ

Sacombank có lợi thế về hệ thống mạng lưới rộng khắp và dịch vụ ngân hàng đa dạng. Tuy nhiên, ngân hàng cần cải thiện quản lý rủi ro và đổi mới ngân hàng để duy trì năng lực cạnh tranh.

3.2. Phân tích các yếu tố bên ngoài

Sự biến động của thị trường ngân hàng và chính sách kinh tế vĩ mô tạo ra cả cơ hội và thách thức cho Sacombank. Ngân hàng cần tận dụng các cơ hội từ tái cấu trúc ngân hàng để nâng cao vị thế cạnh tranh.

IV. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Sacombank trong giai đoạn tái cấu trúc ngân hàng. Các giải pháp bao gồm tăng cường quản lý rủi ro, đầu tư vào đổi mới ngân hàng, và mở rộng hệ thống mạng lưới. Bên cạnh đó, các kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ cũng được đưa ra để hỗ trợ quá trình tái cấu trúc ngân hàng.

4.1. Giải pháp nội bộ

Sacombank cần tập trung vào việc cải thiện quản lý rủi ro và đầu tư vào đổi mới ngân hàng để nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng. Mở rộng hệ thống mạng lưới cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút khách hàng ngân hàng.

4.2. Kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước

Các kiến nghị bao gồm hoàn thiện môi trường pháp lý, nâng cao vai trò giám sát của Ngân hàng Nhà nước, và hỗ trợ các NHTM trong quá trình tái cấu trúc ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam trải qua giai đoạn tái cấu trúc hệ thống ngân hàng từ năm 2011 đến 2015, năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) trở thành vấn đề cấp thiết. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình giai đoạn 2000-2010 đạt 7,26%, tuy nhiên từ cuối năm 2011, nền kinh tế đối mặt với nhiều thách thức như lạm phát cao, nợ xấu gia tăng và thanh khoản ngân hàng không ổn định. Trong đó, Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) là một trong những NHTMCP có uy tín nhưng cũng chịu ảnh hưởng không nhỏ từ quá trình tái cấu trúc.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Sacombank trong giai đoạn tái cấu trúc hệ thống ngân hàng, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và an toàn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Sacombank trong giai đoạn 2011-2014, với việc đánh giá các yếu tố nội bộ và môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng trong việc hoạch định chiến lược phát triển, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành tài chính - ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và tái cấu trúc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết nền tảng về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng, trong đó nổi bật là lý thuyết “Lợi thế cạnh tranh” của Michael Porter. Theo đó, năng lực cạnh tranh được hiểu là khả năng tạo ra và duy trì lợi thế nội sinh nhằm mở rộng thị phần, gia tăng lợi nhuận và chống chịu các biến động môi trường kinh doanh. Ngoài ra, mô hình SWOT được sử dụng để phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của Sacombank trong bối cảnh tái cấu trúc.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Năng lực tài chính: vốn chủ sở hữu, tỷ lệ an toàn vốn (CAR), khả năng huy động vốn và sinh lời.
• Năng lực công nghệ: ứng dụng công nghệ thông tin trong dịch vụ ngân hàng điện tử và thanh toán.
• Mạng lưới phân phối: quy mô và hiệu quả hệ thống chi nhánh, ATM, POS.
• Nguồn nhân lực: trình độ chuyên môn, kỹ năng quản trị và thái độ phục vụ khách hàng.
• Môi trường vĩ mô và vi mô: tác động của chính sách tiền tệ, pháp luật, cạnh tranh trong ngành và sức mạnh của khách hàng, nhà cung ứng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp kết hợp thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát ý kiến chuyên gia, cán bộ cấp cao tại Sacombank và một số ngân hàng khác, với 58/70 phiếu khảo sát được trả lời (tỷ lệ hồi đáp 83%). Dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo thường niên của Sacombank, số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, các báo cáo ngành và tài liệu nghiên cứu liên quan.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp so sánh, đối chiếu và tổng hợp số liệu tài chính, hoạt động kinh doanh của Sacombank qua các năm 2010-2014, đồng thời so sánh với các ngân hàng cùng nhóm. Mô hình SWOT được áp dụng để đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng lực tài chính ổn định nhưng chưa vượt trội:

   • Vốn chủ sở hữu của Sacombank tăng trưởng bình quân 5,68%/năm, đạt 14.069 tỷ đồng năm 2014.
   • Tỷ lệ an toàn vốn CAR duy trì trên 9%, cao nhất đạt 12,16% năm 2011, vượt mức tối thiểu 8% theo chuẩn Basel II.
   • So với các ngân hàng quốc doanh như Vietcombank, Vietinbank, vốn chủ sở hữu của Sacombank chỉ bằng khoảng 30-40%, nhưng vượt trội hơn các NHTMCP ngoài quốc doanh như MB Bank và ACB từ 12-45%.

2. Tăng trưởng huy động vốn và tín dụng vượt mức trung bình ngành:

   • Nguồn vốn huy động tăng bình quân 17,07%/năm, đạt 78.057 tỷ đồng năm 2014, cao hơn mức tăng trưởng 15,15% của toàn ngành.
   • Dư nợ tín dụng tăng 15,78% năm 2014, đạt 82.015 tỷ đồng, vượt tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn ngành (14,16%).
   • Việc chuyển 4.984 tỷ đồng dư nợ thành trái phiếu VAMC cho thấy nỗ lực xử lý nợ xấu.

3. Mạng lưới phân phối và công nghệ phát triển mạnh:

   • Mạng lưới ATM tăng lên 850 máy, POS đạt 4.650 máy, tăng lần lượt 75 và 2.791 máy so với năm trước.
   • Hoạt động thẻ thu hút thêm gần 650.000 khách hàng mới, số lượng thẻ phát hành tăng 18%.
   • Doanh số thanh toán quốc tế đạt gần 6,9 tỷ USD, tăng 22,5%, trong đó hoạt động tại Lào và Campuchia tăng 47%.

4. Nguồn nhân lực và quản trị điều hành:

   • Sacombank chú trọng đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng quản trị cho cán bộ nhân viên.
   • Chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào quản trị rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Sacombank đã duy trì được năng lực tài chính ổn định và tăng trưởng vượt trội so với mặt bằng chung ngành trong giai đoạn tái cấu trúc. Việc duy trì tỷ lệ CAR trên 9% thể hiện sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn vốn, tạo đệm tài chính vững chắc trước biến động kinh tế. Mạng lưới phân phối rộng khắp và ứng dụng công nghệ hiện đại giúp Sacombank nâng cao trải nghiệm khách hàng và mở rộng thị phần.

So với các nghiên cứu trước đây về năng lực cạnh tranh của các NHTMCP Việt Nam, luận văn này tập trung sâu vào giai đoạn tái cấu trúc, làm rõ những thuận lợi và thách thức đặc thù trong bối cảnh này. Việc xử lý nợ xấu qua VAMC và tăng cường quản trị rủi ro là điểm mới nổi bật, phù hợp với kinh nghiệm tái cấu trúc ngân hàng ở các quốc gia như Hàn Quốc và Trung Quốc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ tăng trưởng vốn chủ sở hữu, CAR, dư nợ tín dụng và mạng lưới ATM/POS để minh họa rõ nét sự phát triển của Sacombank. Bảng so sánh vốn chủ sở hữu giữa Sacombank và các ngân hàng khác cũng giúp làm nổi bật vị thế cạnh tranh trong nhóm NHTMCP ngoài quốc doanh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tăng vốn chủ sở hữu

   • Động từ hành động: Tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu mới và thu hút nhà đầu tư chiến lược.
   • Target metric: Nâng vốn chủ sở hữu lên tối thiểu 20% so với năm 2014 trong vòng 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Sacombank phối hợp với cổ đông và cơ quan quản lý.

2. Mở rộng và tối ưu hóa mạng lưới phân phối

   • Động từ hành động: Mở thêm chi nhánh, nâng cấp hệ thống ATM/POS và phát triển kênh ngân hàng điện tử.
   • Target metric: Tăng số lượng điểm giao dịch và thiết bị lên 30% trong 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh doanh và Công nghệ thông tin Sacombank.

3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại

   • Động từ hành động: Triển khai các giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt, nâng cao bảo mật và trải nghiệm khách hàng.
   • Target metric: Tăng tỷ lệ giao dịch điện tử lên 50% tổng giao dịch trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Công nghệ và Phòng Dịch vụ khách hàng.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và quản trị rủi ro

   • Động từ hành động: Đào tạo chuyên sâu, xây dựng hệ thống quản trị rủi ro toàn diện.
   • Target metric: Giảm tỷ lệ nợ xấu dưới 3% và nâng cao năng suất lao động 15% trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Nhân sự và Ban Quản lý rủi ro.

5. Tăng cường minh bạch thông tin và hợp tác chiến lược

   • Động từ hành động: Công khai báo cáo tài chính, hợp tác với các tổ chức tài chính trong và ngoài nước.
   • Target metric: Đạt chuẩn mực quốc tế về minh bạch tài chính trong 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Kiểm soát nội bộ và Ban Đối ngoại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng năng lực cạnh tranh, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.
   • Use case: Định hướng tăng vốn, mở rộng mạng lưới và nâng cao hiệu quả quản trị.

2. Chuyên gia và nhà nghiên cứu tài chính - ngân hàng

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về tái cấu trúc ngân hàng tại Việt Nam.
   • Use case: Tham khảo để phát triển các nghiên cứu tiếp theo hoặc đánh giá chính sách.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước

   • Lợi ích: Đánh giá hiệu quả các chính sách tái cấu trúc và đề xuất điều chỉnh phù hợp.
   • Use case: Xây dựng khung pháp lý và giám sát hoạt động ngân hàng.

4. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng

   • Lợi ích: Nắm bắt năng lực tài chính và tiềm năng phát triển của Sacombank để ra quyết định đầu tư.
   • Use case: Đánh giá rủi ro và cơ hội đầu tư dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực cạnh tranh của Sacombank được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Năng lực cạnh tranh được đánh giá qua các tiêu chí như vốn chủ sở hữu, tỷ lệ an toàn vốn CAR, khả năng huy động vốn, tăng trưởng tín dụng, mạng lưới phân phối, công nghệ ứng dụng và chất lượng nguồn nhân lực. Ví dụ, tỷ lệ CAR của Sacombank luôn trên 9%, vượt chuẩn quốc tế.

2. Sacombank đã xử lý nợ xấu như thế nào trong giai đoạn tái cấu trúc?
   Sacombank đã chuyển gần 5.000 tỷ đồng dư nợ thành trái phiếu VAMC, đồng thời tăng cường trích lập dự phòng rủi ro và áp dụng các giải pháp hỗ trợ khách hàng để giảm thiểu nợ xấu, phù hợp với chính sách của Ngân hàng Nhà nước.

3. Mạng lưới phân phối của Sacombank có điểm gì nổi bật?
   Mạng lưới ATM và POS của Sacombank tăng trưởng mạnh, với 850 máy ATM và 4.650 máy POS năm 2014, giúp mở rộng khả năng phục vụ khách hàng và nâng cao tiện ích thanh toán điện tử.

4. Công nghệ thông tin đóng vai trò thế nào trong năng lực cạnh tranh của Sacombank?
   Công nghệ là yếu tố then chốt giúp Sacombank phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và nâng cao trải nghiệm khách hàng, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

5. Các giải pháp chính để nâng cao năng lực cạnh tranh của Sacombank là gì?
   Các giải pháp bao gồm tăng vốn chủ sở hữu, mở rộng mạng lưới phân phối, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và quản trị rủi ro, cùng với minh bạch thông tin và hợp tác chiến lược.

Kết luận

• Sacombank duy trì năng lực tài chính ổn định với vốn chủ sở hữu tăng trưởng bình quân 5,68%/năm và tỷ lệ CAR luôn trên 9%.
• Hoạt động huy động vốn và tín dụng của Sacombank tăng trưởng vượt mức trung bình ngành, thể hiện sức cạnh tranh tốt trong nhóm NHTMCP ngoài quốc doanh.
• Mạng lưới phân phối và ứng dụng công nghệ được mở rộng và hiện đại hóa, góp phần nâng cao trải nghiệm khách hàng và hiệu quả kinh doanh.
• Nguồn nhân lực và năng lực quản trị được chú trọng phát triển nhằm đảm bảo hoạt động an toàn và bền vững trong bối cảnh tái cấu trúc.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng vốn, mở rộng mạng lưới, ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng nhân lực và minh bạch thông tin để củng cố và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tiếp theo.

Next steps: Ban lãnh đạo Sacombank cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm tới, đồng thời tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý có thể sử dụng kết quả này làm cơ sở cho các nghiên cứu và chính sách phát triển ngành ngân hàng.

Các bên liên quan trong ngành ngân hàng và tài chính nên phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy quá trình tái cấu trúc, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU VA CƠ SỞ LY LUAN VE CANH TRANH VA NANG LUC CANH TRANH CUA NHTM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Đã có rất nhiều dé tài luận văn thạc sỹ, hoặc các bài nghiên cứu đã trình bay và thực hiện nghiên cứu về vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng nói chung hay của từng NHTM nói. Trước hết, Các luận văn tiêu biéu có thé kê đến như: e Luận văn thạc sỹ đề tài “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thông Việt Nam trong xu thé hội nhập” của tác giả Phạm Tan Mến, Dai học Kinh tế Thành phô Hồ Chi Minh (2008). e Luan văn thạc sỹ đề tài “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTMCP việt nam dưới tác động của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu” của tác giả Trần Tuan Ngọc, Dai học Ngoại thương Hà Nội (2010).

e Luận văn thạc sỹ đề tài “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam đến năm 2015” của tác giả Đặng Hoàng An Dân, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (2010). e© Luận văn thạc sỹ đề tài “Xây dựng chiến lược phát triển kinh doanh của NHTMCP Đại Dương sau tái cơ cấu giai đoạn 2015-2020” của tác giả Lê Hong Nam, Dai hoc Kinh té- Dai hoc quéc gia Hà Nội (2015). Đặc điểm chung của các luận văn trên là đều sử dụng lý thuyết về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh của nhà kinh tế học Michael Porter, cũng như những thuận lợi và thách thức của bối cảnh kinh tế để làm cơ sở phân tích thực trạng về năng lực cạnh tranh của các ngân hàng trong bối cảnh kinh tế hội nhập. Ngoài ra, các luận văn này đều dùng các ma trận hình ảnh, ma hình ảnh cạnh tranh, mô hình SWOT đề phân tích các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức đối với các đối tượng ngân hàng nghiên cứu.

Có thê thấy được các luận văn này đã giải quyết được các vấn đề liên quan đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng trong các giai đoạn kinh tế nhất định: Đó là phân tích được thực trạng năng lực cạnh tranh của đối tượng ngân hàng nghiên cứu, tìm ra các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của các ngân hàng và đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng mình trong giai đoạn kinh tế ấy. Tuy nhiên, khoảng trống nghiên cứu của các luận văn này là chưa thật sự đánh giá được năng lực cạnh tranh của các ngân hàng trong giai đoạn tái câu trúc hệ thống ngân hàng, do giai đoạn mà các luận văn này nghiên cứu chủ yếu là trong giai đoạn kinh tế hội nhập và sau khủng hoảng tài chính, ngay cả luận văn của Lê Hồng Nam có đề cập tới giai đoạn sau tái cau trúc nhưng nội dung lại không thật sự tập trung vào việc phân tích năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Do đó, đề tài luận văn cua tác gia “ Năng lực cạnh tranh của NHTMCP Sai Gòn Thuong Tin trong giai đoạn tái cau trúc hệ thống ngân hàng “ khang định là một đề tài có tính kế thừa, độc lập khách quan do có sự khác biệt trong mục đích và phạm vi nghiên cứu. Luận văn kế thừa những lý thuyết về năng lực cạnh tranh, các phương pháp ma trận hình ảnh cạnh tranh, mô hình SWOT và áp dụng các lý thuyết này vào việc phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Sacombank trong giai đoạn tái cấu trúc ngân hàng, để tim ra những giải pháp nhằm phát huy điểm mạnh, hạn chế điểm yếu, nâng cao cơ hội và đây lùi những thách thức mà ngân hàng gặp phải trong giai đoạn này.

Ngoài các luận văn đã được thực hiện kế trên, phải ké đến một số bài nghiên cứu về tình hình các ngân hàng trong bối cảnh tái cau trúc ngân hàng: e Bài nghiên cứu “Tái cấu trúc ngân hàng có van dé, các bài học từ kinh nghiệm toàn cầu của Sameer Goyal (2011), Ngân hàng Thế Giới. e Bài nghiên cứu” Tái co cấu NHTM -Kết qua bước đầu và những thách thức đặt ra” của Nguyễn Tuyết Dương (2014), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Các bài viết này đều nêu ra được nguyên nhân phải tiến hành tái cấu trúc hệ thống ngân hàng, cũng như quá trình tái cấu trúc ngân hàng, từ đó nêu ra được các thuận lợi, khó khăn khi tiến hành công cuộc tái cấu trúc này. Điểm khác biệt ở chỗ ở bài nghiên cứu của Sameer Goyal (2011) thì có thêm phan bài học kinh nghiệm tái câu trúc ngân hang ở các nước khác nhau, trong khi bài việt của Nguyên Tuyết Dương (2014), chủ yếu tập trung vào kết quả của công cuộc tái cau trúc ngân hàng tại Việt Nam.

Qua các bài nghiên cứu trên, luận văn của tác giả đã học hỏi được những tác động của công cuộc tái cấu trúc ngân hàng dé áp dụng vào phân tích bối cảnh tái cầu trúc hệ thông ngân hàng tại Việt Nam, từ đó thấy được những thuận lợi và thách thức của công cuộc này đến năng lực cạnh tranh của các NHTM. Có thé nói luận văn thạc sĩ của tác giả có nội dung không trùng lặp với các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước từ trước tới nay. Trái lại, nó có tính kế thừa, phát triển cao hơn những đánh giá sát thực, cũng như những bài học kinh nghiệm bổ ích trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hang Sài Gòn Thương Tín trong giai đoạn mới này. Cơ sở lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NHTM Như chúng ta đều biết, cơ sở lý luận là những kiến thức nền tảng được lựa chọn và đưa vào vận dụng phù hợp với mục tiêu nghiên cứu dé qua đó phân tích thực tế.

Ở phần tiếp theo này, tác giả sẽ trình bày các lý thuyết cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NHTM dựa trên những giáo trình, tài liệu nghiên cứu được trong nội dung dưới đây: 1. Khái quát về năng lực cạnh tranh của NHTM 1. Khái niệm cạnh tranh và các loại hình cạnh tranh e Khai niệm cạnh tranh Trong Thế kỷ XX, nhiêu lý thuyết cạnh tranh hiện đại ra đời như lý thuyết của Micheal Porter, J. Trong đó, phải kế đến lý thuyết “lợi thế cạnh tranh” của Michael Porter, ông giải thích hiện tượng khi doanh nghiệp tham gia cạnh tranh thương mại quốc tế cần phải có “lợi thế cạnh tranh” và “ lợi thế so sánh”.

Ông phân tích lợi thế cạnh tranh tức là sức mạnh nội sinh của doanh nghiệp, của quốc gia, còn lợi thế so sánh là điều kiện tài nguyên thiên nhiên, sức lao động, môi trường tạo cho doanh nghiệp, quốc gia thuận lợi trong sản xuất cũng nhưng trong thương mai. Ông cho rang lợi thé cạnh tranh và lợi thế so sánh có quan hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợ nhau, lợi thế cạnh tranh phát triển dựa trên lợi thế so sánh, lợi thế so sánh phát huy nhờ lợi thế cạnh tranh. Qua những quan điểm của các lý thuyết cạnh tranh trên cho thấy, cạnh tranh không phải là sự triệt tiêu lẫn nhau của các chủ thê tham gia, mà cạnh tranh là động lực cho sự phát triển của doanh nghiệp. Cạnh tranh góp phần cho sự tiễn bộ của khoa học, cạnh tranh giúp cho các chủ thê tham gia biết quý trọng hơn những cơ hội và lợi thế mà mình có được, cạnh tranh mang lại sự phon thịnh cho đất nước.

Thông qua cạnh tranh, các chủ thé tham gia xác định cho mình những điểm mạnh, điểm yếu cùng với những cơ hội và thách thức trước mắt và trong tương lai, để từ đó có những hướng đi có lợi nhất cho mình khi tham gia vào quá trình cạnh tranh. Vậy cạnh tranh là sự tranh đua giữa những cá nhân, tập thể, đơn vị kinh tế có chức năng như nhau thông qua các hành động, nỗ lực và các biện pháp để giành phân thắng trong cuộc đua, dé thỏa mãn các mục tiêu của mình. Các mục tiêu này có thể là thị phan, lợi nhuận, hiệu qua, an toàn, danh tiếng. Tuy nhiên, không phải tất cả các hành vi cạnh tranh là lành mạnh, hoàn hảo và nó giúp cho các chủ thể tham gia đạt được tất cả những gì mình mong muốn.

Trong thực tế, để có lợi thế trong kinh doanh các chủ thé tham gia đã sử dụng những hành vi cạnh tranh không lành mạnh dé làm tổn hại đến đối thủ tham gia cạnh tranh với mình. Cạnh tranh không mang ý nghĩa triệt tiêu lẫn nhau, nhưng kết quả của cạnh tranh mang lại là hoàn toàn trái ngược. e Các loại hình cạnh tranh Có nhiều hình thức được dùng dé phân loại cạnh tranh bao gồm: Căn cứ vào chủ thé tham gia, phạm vi ngành kinh tế va tính chat của cạnh tranh. - Căn cứ vào chủ thể tham gia: * Cạnh tranh giữa người mua và người bán: Do sự đối lập nhau của hai chủ thé tham gia giao dịch, để xác định giá cả của hàng hóa cần giao dịch, sự cạnh tranh này diễn ra theo qui luật “mua rẻ, bán đắt” và giá cả của hàng hóa đựơc hình thành.

Y Cạnh tranh giữa những người mua với nhau: sự cạnh tranh này hình thành trên quan hệ cung - cầu. Tuy nhiên, sự cạnh tranh này chỉ xảy ra trong điều kiện cung của một hàng hóa dịch vụ có chất lượng ít hơn nhu cầu của thị trường. * Cạnh tranh giữa người bán với nhau: Đây có lẽ là hình thức tồn tại nhiều nhất trên thị trường với tính chất gây go và khốc liệt. Cạnh tranh này có ý nghĩa sông còn đối với doanh nghiệp nhằm chiếm thị phần và thu hút khách hàng.

- Căn cứ vào phạm vi ngành kinh tế: Y Cạnh tranh trong nội bộ ngành: Đây là hình thức cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành, cùng sản xuất, tiêu thụ một loại hàng hóa hoặc dịch vụ nào đó, trong đó các đối thủ tìm cách thôn tính lẫn nhau, giành giật khách hàng về phía mình, chiếm lĩnh thị trường. Biện pháp cạnh tranh chủ yếu của hình thức này là cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí. Kết quả cạnh tranh trong nội bộ ngành làm cho kỹ thuật phát trién, điều kiện sản xuất trong một ngành thay đổi, giá trị hàng hóa được xác định lại, tỷ suất sinh lời giảm xuống và sẽ làm cho một số doanh nghiệp thành công và một số khác phá sản, hoặc sáp nhập.