Chương I: Một số vấn đề lý luận cơ bản về bộ máy hành chính Nhà nước Lào; Chương II: Quá trình phát triển của Bộ máy hành chính Nhà nước Lào; Chương III: Phương hướng và các giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước Lào hiện nay. (Phat Sha Wa Stie A-lun Crường Dai hoe Ha (ôi CHUONG I MOT SO VAN DE LY LUAN CO BAN VE BO MAY HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC LAO I. KHÁI NIỆM HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC, BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC LÀO. Khái niệm hành chính Nhà nước Theo quy định của Điều 56 Hiến pháp nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào 1991, Chính phủ là cơ quan hành chính Nhà nước.
Tuy nhiên, cho đến nay, trong khoa học pháp lý của nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào, khái niệm hành chính Nhà nước và bộ máy hành chính Nhà nước còn chưa được làm sáng tỏ. Để làm rõ những khái niệm về hành chính Nhà nước và bộ máy hành chính Nhà nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào, chúng tôi tiếp cận thong qua một số quan điểm của các học giả của ViétNam và của một số nước trên thế giới. Theo tiếng La tính, thuật ngữ “Hành chính” là Administration, vừa có nghĩa là quản lý, điều hành, vừa có nghĩa là phục vụ, hỗ trợ. 9] Theo nghĩa Hán - Việt, “Hành chính” là “thi hành chính sự”, nghĩa là thực hành công việc cai trị, điều hành theo chính sách.
91, 121] Theo cuốn từ điển tiếng Việt, thuật ngữ “Hành chính” được hiểu theo hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, hành chính là một thuật ngữ chỉ hoạt động hoặc tiến trình chủ yếu có liên quan tới những biện pháp để thực thi những mục tiêu, nhiệm vụ đã được vạch ra sắn. Khi có 2 người trở lên cùng hợp tác để thực hiện một mục tiêu chung mà một cá nhân không làm được thì ở đó xuất hiện thể thức thô sơ của quản lý nói chung, và hành chính là một dang của sự quản lý đó. Như vậy, ta có thể định nghĩa Hành chính theo nghĩa rộng: là những biện pháp tổ chức và điều hành của các tổ chức, các Phat Gha Wa đúc A-lun Crường Dai học Ha Wi nhóm, các đoàn thé hợp tác trong hoạt động của mình dé đạt được mục tiêu chung.
Theo nghĩa hẹp, hành chính là hoạt động quản lý các công việc thuộc Nhà nước, xuất hiện cùng Nhà nước .[10 - tr7, 8] Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về “hành chính”. Tuỳ theo những góc độ khác nhau mà người ta gan cho nó những ý nghĩa không giống nhau. Ngay cả theo nghĩa có liên quan tới công việc quản lý của Nhà nước cũng có nhiều cách hiểu khác nhau. Chang hạn, có tác giả đi từ góc độ “tam quyền phân lập” đã giải thích rằng: hành chính được dùng để chỉ một bộ phận trong “tam quyền”, đứng ngang hàng với quyền tư pháp và quyền lập pháp.
Có người đi từ góc độ mối quan hệ giữa hành chính với chính trị lại cho rằng chính trị là sự biểu hiện ý chí của Nhà nước, còn hành chính chỉ là sự chấp hành ý chí Nhà nước. Như vậy, bất kỳ bộ phận quản lý nào, bất kỳ hoạt động quản lý thuộc loại chấp hành ý chí của Nhà nước đều được gọi là hành chính. Dưới góc độ khoa học quản lý, mọi sự quản lý đều là hành chính. Bất kỳ một cơ quan quản lý Nhà nước nào, bất kỳ một cơ quan quản lý công hay tư, có mục đích lợi nhuận hay không .đều thực hiện hành chính trên cơ sở phân tích công việc một cách khoa học, có căn cứ lý luận, nguyên tắc, phương pháp có ý nghĩa phổ biến.
Như vậy, theo cả hai nghĩa rộng và hẹp, khái niệm hành chính có thể có nhiều định nghĩa khác nhau. Để có thể đưa ra một khái niệm vừa có tính bao quát, vừa bảo đảm tính cụ thể, cần nhìn nhận hành chính dưới góc độ khoa học. Hành chính là một lĩnh vực hoạt động rất rộng và phức tạp, là đối tượng nghiên cứu của một khoa học. Khoa học về hành chính có tên gọi là Hành chính học.
Hành chính học là khoa học liên ngành và ứng dụng, nghiên cứu các quy luật, các nguyên cứu quy tắc hoạt động quản lý có hiệu quả của các tổ chức hành chính Nhà nước, từ vĩ mô - nền hành chính Nhà nước của một quốc gia đến vĩ mô - hành chính của các đơn vị, cơ quan Nhà nước và các tổ 10 Phat Gha Wa Ste A-lun Cruường Dai học Wa Wi chức kinh tế, chính tri, xã hội khác. Theo Giáo sư Doan Trọng Truyén, Hanh chính học là khoa học nghiên cứu các quy luật ( hay là hoạt động) quản lý có hiệu quả những công việc xã hội của các tổ chức hành chính Nhà nước. [10 -tr 12] Định nghĩa trên của Giáo sư cho thấy đối tượng nghiên cứu của Hành chính học là hoạt động quản lý của cơ quan hành chính Nhà nước. Mà hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính Nhà nước lại nhằm vào các công việc của xã hội, tức là hành động quản lý của các cơ quan hành chính Nhà nước lấy toàn bộ xã hội làm đối tượng.
Vì vậy, thực chất của Hành chính học là vạch ra những quy luật vận hành khách quan trong hoạt động quản lý của bộ máy hành chính Nhà nước. Nếu khái niệm hành chính bao hàm một lĩnh vực rất rộng của hành vi con người như một tồn tại xã hội thì “Hanh chính công “tức là nền hành chính Nhà nước đã tạo ra biên giới thu hẹp những hành vi là hoạt động hành chính diễn ra trong khu vực công hay còn gọi là khu vực Nhà nước. Trong phạm vi đề tài, chúng tôi chỉ nghiên cứu hành chính công hay còn gọi là hành chính Nhà nước. “Hành chính công là hoạt động của Nhà nước, của các cơ quan Nhà nước mang tính quyền lực Nhà nước, sử dụng quyền lực Nhà nước để quản lý công việc của Nhà nước nhằm phục vụ lợi ích chung hay lợi ích riêng hợp pháp của công dân”.[10 - tr17] Nền hành chính Nhà nước bao gồm toàn bộ các cơ quan thuộc chính quyền của bộ máy hành pháp từ trung ương tới các cấp chính quyền địa phương, toàn bộ các thể chế và hoạt động của bộ máy ấy với tất cả những người làm việc trong đó.
Cùng quan điểm này, một số học giả cho rằng nền hành chính Nhà nước gồm có 3 bộ phần : - Luật pháp, quy tắc, thiết chế điều tiết hoạt động của quyền hành pháp. H Phat Fha Na Ste A-lun Cường Dai học 20a Wi - Cơ cấu tổ chức của chính quyền điều hành, tức là các thiết chế tổ chức và các phương thức quan hệ mà trong đó các viên chức làm việc. - Đội ngũ cán bộ công chức hoạt động trong bộ máy hành chính. Từ những phân tích nêu trên có thể rút ra định nghĩa hành chính Nhà nước như sau: Hành chính Nhà nước là sự tác động có tổ chức và bằng quyền lực Nhà nước do các cơ quan trong hệ thống hành pháp từ trung ương đến cơ sở Hiến hành đối với các hoạt động xã hội và hành vi của công dân nhằm mục đích thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước, phát triển các mối quan hệ xã hội, duy trì trật tự an ninh, thoả man các nhu cầu hợp pháp của các công dân.
Khái niệm bộ máy hành chính Nhà nước. Theo cuốn Từ điển Giải thích thuật ngữ luật học của trường Đại học Luật Hà Nội, xuất bản năm 1999, bộ máy hành chính Nhà nước được hiểu là hệ thống các cơ quan chấp hành - điều hành được thành lập để quản lý mọi mặt của đời sống xã hội với sự đa dạng về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và phương pháp hoạt động.( 33 - tr 18 ) Như vậy, có thể thấy bộ máy hành chính Nhà nước là một hệ thống tổ chức lớn nhất, bao trùm nhiều vấn đề quan trọng mà bất cứ tổ chức nào khác đều không có. Hay nói cách khác, bộ máy hành chính Nhà nước là một hệ thống đặc biệt, vừa chứa đựng bên trong nó những nguyên tắc chung về khoa học tổ chức, vừa có đặc điểm của bộ máy cai trị mang tính quyền lực công. Hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước được đặt dưới sự giám sát trực tiếp và thường xuyên của các cơ quan quyền lực Nhà nước.
Bộ máy hành chính Nhà nước được hiểu là hệ thống các cơ quan hành chính từ Trung ương đến địa phương được thành lập trên cơ sở pháp luật, chịu sự chỉ đạo điều hành của cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất, trong phạm vi hoạt động chấp 12 Phat Gha Wa Ste Alun Cruường Dai học Fa (ôi hành và điều hành để nhằm thực hiện chức năng quản lý, đưa đường lối, chính sách, chủ trương của giai cấp cầm quyền vào cuộc sống. Theo quy định của -Diéu 56 Hiến pháp nước CHDCND Lào 1991: “Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá-xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước”. Để hoàn thành tốt những nhiệm vụ này, Chính phủ phải được tổ chức thành một bộ máy thống nhất với các bộ phận cấu thành hợp lý để đảm đương các chức năng nhiệm vụ và quyền hạn trong từng lĩnh vực cụ thể. Bộ máy đó bao gồm các bộ, cơ quan ngang bộ và các uỷ ban Nhà nước.
Cùng với các cơ quan hành chính Nhà nước trung ương, hoạt động quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá-xã hội, quốc phòng và an ninh còn phải được tiến hành trong phạm vi từng địa phương. Để đảm trách nhiệm vụ này, một hệ thống các cơ quan quản lý hành chính địa phương được thiết lập trên từng đơn vị hành chính lãnh thổ của nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào (tỉnh, huyện, bản). Nghiên cứu vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ và các cơ quan quản lý hành chính địa phương Lào cho thấy, mặc dù có những nét đặc thù, tuy nhiên về cơ bản vị trí, tính chất, chức năng, tổ chức và hoạt động của các cơ quan này đều thể hiện rất rõ nội dung của vấn đề được phân tích ở trên.