MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong giai đoạn hiện nay, Đảng và nhà nƣớc ta đã và đang chú trọng vào việc hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, để góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nƣớc Nƣớc ta đang là một nƣớc nông nghiệp cho nên để đảm bảo công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn theo tinh thần của nghị quyết đại hội VIII của Đảng, vì vậy đã có nhiều chính sách đầu tƣ cho nông nghiệp nông thôn trong những chính sách đó thì có chính sách về vốn, về tín dụng cho nông nghiệp nông thôn. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam là một ngân hàng thƣơng mại quốc doanh, trong những năm đổi mới Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam đã có nhiều thành tích đáng khích lệ trong việc tổ chức lại cơ cấu, tăng cƣờng phục vụ cho nông nghiệp nông thôn và nông dân, góp phần vào sự phát triển của khu vực này. Gia Lai là một tỉnh miền núi có diện tích khá rộng lớn và có đất đai màu mỡ, khí hậu thuận lợi cho việc phát triển nông – lâm nghiệp, với thế mạnh chủ yếu là cây trồng cà phê, hồ tiêu, cao su,…Tuy nhiên, do điều kiện đất đai, kỹ thuật chăm sóc đầu tƣ của mỗi địa phƣơng trong tỉnh khác nhau, đặc biệt là sự phát triển các loại cây trồng giữa các vùng tƣơng đối không đồng đều, nhất là những vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Huyện Chƣ Sê nằm phía nam tỉnh Gia Lai, có điều kiện thuận lợi cho phát triển các cây công nghiệp, đặc biệt huyện có thế mạnh về cây hồ tiêu, đây là cây trồng chủ lực mang lại nguồn thu rất lớn cho ngân sách của huyện. Mặt khác cây hồ tiêu là loại cây công nghiệp dài ngày, có chu kỳ sản xuất kinh doanh kéo dài, thời gian thu hồi vốn chậm, đầu tƣ vốn, kỹ thuật… Luan van 2 rất lớn, ngoài ra mặt hàng này còn phải chịu tác động của giá cả thị trƣờng. Chính vì điều này mà ngƣời sản xuất hồ tiêu nên có phƣơng án tổ chức đầu tƣ về vốn với hình thức cho vay và thu hồi vốn nhƣ thế nào, đối tƣợng nào cho hiệu quả nhất. Với diện tích trên 3.000 tấn tiêu sọ mỗi năm.
Huyện Chƣ Sê là địa phƣơng dẫn đầu toàn quốc về diện tích, sản lƣợng và chất lƣợng hồ tiêu. Hồ tiêu Chƣ Sê cũng đã đƣợc xuất khẩu đi 73 quốc gia trên thế giới. Và ngày 28/12/2007, hiệp hội hồ tiêu Việt Nam và UBND huyện Chƣ Sê đã chính thức công bố thƣơng hiệu “Hồ tiêu Chƣ Sê” với khách hàng trong và ngoài nƣớc. Nhƣng sức cạnh tranh của hồ tiêu Chƣ Sê chƣa thực sự cao.
Giá xuất khẩu vẫn còn thấp hơn so với các nƣớc xuất khẩu hồ tiêu khác nhƣ: Brazil, Malaysia,… Cho vay đối với hộ trồng hồ tiêu tiềm ẩn một số rủi ro có thể gặp phải ảnh hƣởng đến tình hình tài chính của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai. Căn cứ vào tình hình trên, với mong muốn góp phần kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh huyện Chƣ Sê tôi đã chọn đề tài: “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chư Sê Gia Lai” làm đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay của Ngân hàng - Nghiên cứu thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai - Đề xuất hệ thống giải pháp trong kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho Luan van 3 vay hộ trồng hồ tiêu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai Từ những mục tiêu trên, các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra để giải quyết như sau: + Kiểm soát rủi ro tín dụng là gì? Nội dung kiểm soát rủi ro tín dụng bao gồm vấn đề gì? Tiêu chí đánh giá kết quả và nhân tố ảnh hƣởng đến kiểm soát rủi ro tín dụng là gì? + Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng ở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai diễn ra nhƣ thế nào? + Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai phải tiến hành các giải pháp gì để kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu? 3. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu + Đối tƣợng nghiên cứu Toàn bộ các vấn đề lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng và tình hình thực tiễn liên quan đến công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai + Phạm vi nghiên cứu của đề tài -Về nội dung Chỉ kiểm soát không bao hàm toàn bộ các nội dung quản trị rủi ro.
- Về không gian Đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu kiểm soát tín dụng trong cho vay đối với hộ trồng hồ tiêu trên địa bàn huyện Chƣ Sê – Tỉnh Gia Lai. - Về thời gian Đề tài nghiên cứu kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay của chi nhánh Luan van 4 đến hộ trồng tiêu trong 3 năm 2011 – 2013. Phƣơng pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng các phƣơng pháp nhƣ sau: - Phƣơng pháp luận: Chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử để nhìn nhận sự việc theo sự vận động và phát triển của nó. - Cơ sở lý luận: Kinh tế học vĩ mô, vi mô, … - Phƣơng pháp so sánh: theo thời gian, theo chỉ tiêu,… - Ngoài ra, đề tài còn tham khảo thêm các thông tin từ sách, báo, tạp chí ngân hàng.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn Hệ thống hóa các lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay của Ngân hàng thƣơng mại. Trên cơ sở đó, phân tích đƣợc thực trạng rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu và công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng tiêu tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai; Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro rín dụng trong cho vay hộ trồng tiêu tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai. Kết cấu luận văn - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay của ngân hàng thƣơng mại - Chƣơng 2: Thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh huyện Chƣ Sê Gia Lai - Chƣơng 3: Giải pháp kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay hộ trồng hồ tiêu tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Huyện Chƣ Sê Gia Lai Luan van 5 7. Tổng quan tài liệu Trong quá trình nghiên cứu tác giả đã vận dụng lý thuyết về rủi ro tín dụng và tham khảo các đề tài đã đƣợc công bố có nội dung tƣơng tự đề cũng cố thêm về cơ sở lý luận và tính thực tiễn trong quá trình phân tích, đánh giá, đƣa ra các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng.
Các đề tài tiêu biểu nhƣ sau: Nguyễn Thùy Dung (2010), “Thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Phát triển nhà Đồng bằng Sông Cửu Long – Chi nhánh Hà Nội”, Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội. Trƣớc tiên tác giả đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại. Tác giả đã nêu đƣợc những khái niệm về rủi ro tín dụng, khái niệm về hạn chế rủi ro tín dụng; những chỉ tiêu đánh giá hạn chế rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. Phân tích những kết quả đạt đƣợc và những nguyên nhân của hạn chế.
Đề tài đã đƣa ra các giải pháp cơ bản sau: - Xây dựng hoàn thiện chính sách tín dụng; thực hiện tốt quy trình tín dụng; tăng cƣờng công tác kiểm tra, kiểm soát tín dụng. Tăng cƣờng và nâng cao hiệu quả công tác xử lý nợ; nâng cao năng lực cán bộ tín dụng. - Kiến nghị với ngân hàng nhà nƣớc: Hoàn thiện hệ thống cung cấp thông tin khách hàng; Tiến hành cổ phần hóa các ngân hàng thƣơng mại nhà nƣớc. Hạn chế của đề tài: - Tác giả đi sâu vào quy trình tín dụng và phân tích rủi ro tín dụng chủ yếu tại khâu khởi tạo hồ sơ, kiểm tra, đề xuất và xử lý nợ.
Chƣa đánh giá chi tiết các nguyên nhân khác tác động đến rủi ro tín dụng nhƣ: Đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng, chất lƣợng chuyên môn của cán bộ tín dụng, sự mất cân đối trong cung cấp thông tin của khách hàng vay. - Chƣa đƣa ra những giải pháp cụ thể về hạn chế rủi ro tín dụng gắn với Luan van 6 đặc điểm và nguyên nhân mà tác giả đã phân tích ở chƣơng 1, phần cơ sở lý luận. - Những kiến nghị với Ngân hàng nhà nƣớc về cổ phần hóa ngân hàng thƣơng mại cổ phần nhà nƣớc không liên quan đến việc hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng mà tác giả nghiên cứu. Nguyễn Toàn Trung (2010), “Phân tích rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Nam” Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng.
Tác giả đã hệ thống lại các vấn đề lý luận về rủi ro tín dụng ngân hàng thƣơng mại: Khái niệm về rủi ro tín dụng; quan niệm về rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại; nguyên nhân, hậu quả và các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng. Đề tài đã đƣa ra hai chỉ tiêu để đánh giá rủi ro tín dụng là nợ quá hạn và tỷ lệ xóa nợ ròng. Đề tài đã sử dụng số liệu báo cáo tổng kết của Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam (2006-2008) để phân tích rủi ro tín dụng.