CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG TRỰC TUYẾN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ ngân hàng trực tuyến tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng trực tuyến 1. Ngân hàng điện tử Ngân hàng điện tử (Electronic-banking viết tắt E-banking) nói chung và NHTT (internet banking viết tắt i-Banking) nói riêng là các sản phẩm dịch vụ của ngân hàng thương mại hiện đại.
“Ngân hàng điện tử là Ngân hàng mà tất cả các giao dịch giữa Ngân hàng và khách hàng (cá nhân và tổ chức) dựa trên quá trình xử lý và chuyển giao dữ liệu số hóa nhằm cung cấp sản phẩm dịch vụ Ngân hàng.” 1 NHTT(i-banking) là một sản phẩm của các NHTM đang tích cực phát triển nhằm chiếm thị phần khách hàng với nhiều tính năng tiện ích hướng tới sự liên kết của Ngân hàng với khách hàng 24/24 trong môi trường công nghệ mạng viễn thông đang rất phát triển. “i-Banking là một bộ phận của e-Banking và với những tiện ích của internet so với các phương tiện khác là giá giao dịch tương đối rẻ, tốc độ nhanh và có thể truyền được dữ liệu tới khắp mọi nơi trên thế giới một cách nhanh nhất thì i-Banking được coi là linh hồn của e-Banking”2 1.2 Dịch vụ NHTT Dịch vụ NHTT (hay còn gọi là dịch vụ internet banking) “có thể hiểu: internet banking là một dịch vụ ngân hàng điện tử, là kênh phân phối từ xa các dịch vụ ngân hàng, với máy tính kết nối Internet, khách hàng có thể thực hiện các dịch vụ của ngân hàng mọi lúc, mọi nơi”3. 1 Trương Đức Bảo, Ngân hàng điện tử và các phương tiện giao dịch điện tử, Tạp chí tin học ngân hàng, số 4 (58), 7/2003 2 Hoàng Nguyên Khai (2013) ,Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử , tạp chí tin học ngân hàng số ra ngày 25/07/2013 3 Đỗ Văn Hữu (2005), Thúc đẩy phát triển ngân hàng điện tử ở Việt Nam , Tạp chí tin học ngân hàng số ra ngày 24/06/2005 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Hiện nay khái niệm này được dễ hình dung hơn khi các thiết bị điện tử di động kết nối mạng internet ngày càng đa dạng, khách hàng có nhiều khả năng tiếp cận với dịch vụ NHTT 1. Các sản phẩm dịch vụ NHTT InternetBanking: Theo từ điển Wikipedia thì: “(iBanking) (hay Online Banking) là một dịch vụ NHTT cho phép khách quản lý tài khoản và thực hiện các giao dịch như chuyển tiền, gửi tiền tiết kiệm online, thanh toán hóa đơn, các dịch vụ tài chính, nạp tiền, nộp thuế.
thông qua thiết bị kết nối Internet.” Mobile Banking: là dịch vụ NHTT được các ngân hàng thương mại phát triển bằng các ứng dụng tương thích trên điện thoại di động thông minh (smartphone) và cần phải có kết nối internet như 3G/4G/wifi… Internet Banking và Mobile Banking cùng nằm trong gói dịch vụ NHTT, có nhiều tính năng tương đồng và sử dụng 24/7 ở bất kỳ đâu có Internet Tiện ích vượt trội - Giao dịch mọi lúc mọi nơi qua Internet/ hoặc tải ứng dụng qua Mobile mà không cần tới Ngân hàng. - An toàn bảo mật với hệ thống xác thực hai yếu tố - Nhiều tính năng chuyển tiền online, thanh toán tiện ích, gửi tiền online tiết kiệm thời gian và gia tăng hiệu quả hoạt động quản lý tài khoản cá nhân. - Chuyển tiền nhanh chóng: Chuyển tiền trong hệ thống BIDV/Chuyển tiền trong nước/Chuyển tiền nhanh liên ngân hàng 24/7/ đặt lệnh chuyển tiền ngày tương lai. - Gửi /Rút tiền có kỳ hạn Online: Khách hàng có thể Gửi/ Rút tiền có kỳ hạn Online có nhiều mức lãi suất phụ trội hơn và thời gian giao dịch không giới hạn so với gửi tiết kiệm truyền thống - Thanh toán hóa đơn: + Thanh toán từng lần: tiền điện, tiền nước, cước viễn thông, cước ADSL, vé máy bay, Nạp tiền điện thoại tất cả các mạng viễn thông tại Việt Nam, Nạp ví trực tuyến Vn Mart, VTC Pay, Cyber Pay; Nạp thẻ game VinaGame, Vcoin, Mcash, Gate,.
+ Đặt lệnh Thanh toán định kỳ, cước viễn thông, truyền hình (VTV Cab), học phí. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Tra cứu thông tin: Vấn tin tài khoản thanh toán, tiền gửi, tiền vay, sổ séc; Vấn tin thông tin ngân hàng (Biểu phí, tỷ giá, lãi suất). - Tiện ích khác: Yêu cầu phát hành sao kê tài khoản, sổ séc, thẻ tín dụng, thẻ ATM; Yêu cầu giải ngân khoản vay, trả nợ khoản vay, đăng ký vay online; Yêu cầu tra soát lệnh chuyển tiền - Thanh toán hóa đơn - dịch vụ đa tiện ích Dịch vụ thanh toán hóa đơn cho phép khách hàng thực hiện thanh toán trực tuyến (sử dụng tài khoản/thẻ của khách hàng để thanh toán trực tuyến tiền điện, tiền nước, vé máy bay, vé tàu, truyền hình cáp), thanh toán tự động định kỳ/từng lần (điện, truyền hình, học phí.), nạp tiền điện thoại qua SMS (VNTOUP), liên kết tài khoản ngân hàng và tài khoản Ví trực tuyến. đơn giản, tiện lợi và hoàn toàn miễn phí 1.
Vai trò của dịch vụ NHTT Phát triển dịch vụ NHTT đã mang lại rất nhiều lợi ích không chỉ cho bản thân ngân hàng, khách hàng mà cho cả nền kinh tế .“Internet banking cung cấp lợi thế nhất định so với các dịch vụ ngân hàng truyền thống, nó có vai trò rất lớn và mang lại lợi ích cho ngân hàng và khách hàng” 4 Đối với ngân hàng. Một số lợi ích thiết thực mà dịch vụ NHTT mang lại cho các ngân hàng cung cấp dịch vụ như: - Giảm chi phí, tăng hiệu quả kinh doanh: dịch vụ NHTT có khả năng phục vụ khách hàng trên phạm vi rộng, khách hàng có thể thực hiện giao dịch 24/24h trong ngày tại bất cứ đâu. Điều này giúp ngân hàng tiếp cận khách hàng tốt hơn, tiết kiệm được chi phí giao dịch, chi phí phát triển mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch, chi phí quản lý. Dịch vụ NHTT giúp giảm chi phí văn phòng, vận hành mạng máy tính cá nhân, chi phí lập và chuyển giao chứng từ giấy.
Bên cạnh đó, bằng phuơng tiện internet/ Web cho phép khách hàng truy cập thông tin thường xuyên hơn, cập nhật hơn, do đó ngân hàng giảm được chi phí bán hàng và chi phí tiếp thị. - Vốn tiền tệ luân chuyển nhanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn: Thông qua dịch 4 Vương Đức Hoàng Quân ,Viện nghiên cứu phát triển TP HCM ,Nguyễn Thanh Quang ,Tạp chí khoa học Đại Học Văn Hiến “Vai trò Internetbanking và bài học kinh nghiệm cho NHTM VN” Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 vụ NHTT các lệnh về chi trả, nhờ thu của khách hàng được thực hiện nhanh chóng, tạo điều kiện cho vốn tiền tệ luân chuyển nhanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Đây là lợi ích mà các giao dịch kiểu ngân hàng truyền thống khó có thể đạt được với tốc độ nhanh và chính xác so với dịch vụ NHTT - Gia tăng số luợng dịch vụ, sản phẩm, tăng thu nhập ngoại lãi: Bên cạnh các dịch vụ ngân hàng truyền thống như gửi tiền, cho vay, mua bán ngoại tệ, các dịch vụ bán buôn khác, NHTT đã gia tăng và làm phong phú các dịch vụ ngân hàng hiện đại và tạo ra sự khác biệt giữa ngân hàng này với ngân hàng khác. - Đặc thù của dịch vụ NHTT là phát triển song hành cùng sự phát triển của CNTT, các tiện ích từ công nghệ mang lại sẽ giúp cho số lượng các sản phẩm trong dịch vụ NHTT cũng tăng theo.
Ban đầu là Internet Banking, Mobile -banking tiếp đến là Live - banking làm đa dạng hóa hơn bộ sản phẩm dịch vụ NHTT. Việc phát triển nhanh chóng các dịch vụ thanh toán trực tuyến sẽ dần thay đổi cơ cấu dòng tiền lưu thông, chuyển từ nền kinh tế tiền mặt sang nền kinh tế không sử dụng tiền mặt. - Dịch vụ NHTT trong tương lai sẽ là xu hướng tất yêu, là đích đến của các ngân hàng vì một khi các dịch vụ truyền thống đã phát huy hết vai trò của nó trong việc mang lại nguồn thu cho ngân hàng thì dịch vụ NHTT sẽ mang lại nguồn thu lớn thông qua việc tiết kiệm chi phí giao dịch cho ngân hàng, cũng như hạn chế được nhiều rủi ro tiềm ẩn xuất hiện trong các hoạt động truyền thống, dịch vụ NHTT có thể cung cấp các dịch vụ chéo. Theo đó, ngân hàng có thể liên kết với các công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, công ty tài chính khác để đưa ra sản phẩm tiện ích khác nhằm đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng về các dịch vụ liên quan: ngân hàng, bảo hiểm, đầu tư, chứng khoán, du lịch.
Chính sự tiện ích có được từ công nghệ ứng dụng đã thu hút và giữ khách hàng sử dụng, quan hệ giao dịch với ngân hàng và trở thành khách hàng truyền thống của ngân hàng. - Dịch vụ NHTT cho phép các ngân hàng tiếp cận nhanh với các phương pháp quản lý hiện đại. Sự kết hợp hài hòa trong quá trình phát triển các hoạt động dịch vụ ngân hàng truyền thống và một số dịch vụ NHTT sẽ cho phép các ngân hàng đa dạng hóa sản phẩm, tăng doanh thu, nâng cao hiệu quả hoạt động và đặc biệt là nâng cao khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế hội nhập, tạo ra sự phát triển đồng bộ, tương Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 thích giữa hệ thống ngân hàng quốc gia với hệ thống ngân hàng thế giới theo các chuẩn mực quốc tế. Đối với khách hàng.
Dịch vụ NHTT mang lại cho khách hàng, nguời trực tiếp hưởng thụ sản phẩm hiện đại này một số lợi ích thiết thực như: - Tiết kiệm thời gian, chi phí, chủ động trong giao dịch với ngân hàng: Thay vì phải đến trực tiếp ngân hàng để giao dịch, chờ đợi thì khách hàng chỉ cần một chiếc máy tính hoặc điện thoại liên lạc với ngân hàng và biết được những thông tin mới nhất về lãi suất, tỷ giá, xem số dư tài khoản hoặc chuyển tiền. Hình thức giao dịch này giúp khách hàng tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại, giao dịch được thực hiện nhanh chóng, hiệu quả cao, cũng như giảm bớt các thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, khách hàng có thể thực hiện giao dịch với ngân hàng bất cứ thời gian nào trong ngày.