Luận văn: Hoạt động CTXH với giáo dục PL bình đẳng giới cho phụ nữ DTTS tại xã Đại Dực

Nghiên cứu về hoạt động công tác xã hội nâng cao nhận thức giáo dục pháp luật bình đẳng giới trong hôn nhân gia đình cho phụ nữ dân tộc thiểu số tại xã Đại

• Tác giả: Hà Thu Hằng
• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Bá Thịnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Hoạt động công tác xã hội đối với giáo dục pháp luật về bình đẳng giới trong lĩnh vực hôn nhân gia đình cho phụ nữ dân tộc thiểu số tại xã Đại Dực, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác xã hội và bình đẳng giới cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Công tác xã hội đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy bình đẳng giới cho phụ nữ dân tộc thiểu số. Hoạt động này tập trung vào giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức và thay đổi các chuẩn mực giới bất lợi. Bối cảnh nghiên cứu tại xã Đại Dực, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh cho thấy phụ nữ dân tộc Sán Chỉ đối mặt với nhiều rào cản truyền thống. Các rào cản này hạn chế quyền lợi của họ trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình. Công tác xã hội can thiệp thông qua các chương trình tuyên truyền, hỗ trợ và vận động. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một xã hội công bằng hơn. Phụ nữ được trang bị kiến thức để tự bảo vệ quyền lợi chính đáng. Đồng thời, nam giới cũng thay đổi nhận thức về vai trò trong gia đình. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp của nhiều cấp chính quyền và đoàn thể. Sự bền vững của chương trình phụ thuộc vào sự tham gia tích cực của cộng đồng.

1.2. Thực trạng giáo dục pháp luật về bình đẳng giới cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Công tác xã hội là một nghề chuyên nghiệp nhằm hỗ trợ cá nhân, nhóm và cộng đồng giải quyết các vấn đề xã hội. Trong bối cảnh bình đẳng giới, nó hoạt động như một cầu nối giữa chính sách và thực tiễn. Vai trò chính bao gồm giáo dục, tư vấn, vận động chính sách và hỗ trợ trực tiếp. Công tác xã hội giúp phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp cận thông tin pháp luật một cách dễ hiểu. Nó cũng tạo môi trường để họ chia sẻ khó khăn và tìm kiếm giải pháp. Phương pháp tiếp cận dựa vào cộng đồng đảm bảo tính phù hợp văn hóa. Qua đó, các giá trị bình đẳng được lồng ghép vào đời sống hàng ngày. Công tác xã hội góp phần xóa bỏ dần các định kiến giới cứng nhắc.

II. Phân tích vấn đề bất bình đẳng giới trong hôn nhân gia đình

Phụ nữ dân tộc thiểu số đối mặt với bất bình đẳng giới sâu sắc trong lĩnh vực hôn nhân gia đình. Nhiều phong tục tập quán lạc hậu vẫn tồn tại, như quan niệm 'xuất giá tòng phu' hay trách nhiệm gia đình thuộc riêng về phụ nữ. Định kiến xã hội khiến phụ nữ tự ti, cam chịu và chấp nhận thiệt thòi. Gánh nặng lao động gia đình và nuôi dạy con cái dồn lên vai họ. Việc đầu tư giáo dục cho trẻ em gái thường không được coi trọng như trẻ em trai. Điều này ảnh hưởng đến tương lai và cơ hội phát triển của phụ nữ. Nhận thức pháp luật về quyền bình đẳng trong hôn nhân còn hạn chế. Nhiều người không biết cách xử lý mâu thuẫn gia đình một cách hòa giải. Các tệ nạn xã hội như rượu chè cũng làm tăng áp lực cho phụ nữ. Tình trạng này kéo dài làm chậm tiến trình đạt bình đẳng giới thực chất.

2.2. Hạn chế trong tiếp cận thông tin pháp luật và bảo vệ quyền lợi

Phong tục tập quán truyền thống là nguyên nhân gốc rễ của bất bình đẳng giới. Các quan niệm như 'con trai hơn con gái' hay 'đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm' ăn sâu trong xã hội. Phụ nữ được kỳ vọng phục tùng chồng, chịu trách nhiệm toàn bộ việc nhà. Định kiến giới khiến họ ít có tiếng nói trong các quyết định gia đình. Ở vùng sâu, vùng xa, những tư tưởng này còn nặng nề hơn. Sự thiếu tiếp cận giáo dục làm chậm quá trình thay đổi nhận thức. Phụ nữ thường tự ti, không dám tham gia hoạt động xã hội. Các quy định pháp luật về bình đẳng giới chưa được phổ biến sâu rộng. Do đó, nhiều vi phạm quyền lợi của phụ nữ vẫn diễn ra mà không được giải quyết. Thay đổi đòi hỏi nỗ lực lâu dài từ nhiều phía.

III. Giải pháp công tác xã hội giáo dục pháp luật về bình đẳng giới

Các giải pháp công tác xã hội tập trung vào giáo dục pháp luật và nâng cao nhận thức. Trước hết, nội dung tuyên truyền phải phù hợp với trình độ và văn hóa địa phương. Sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số và hình thức sinh động giúp dễ tiếp thu. Thành lập các nhóm nòng cốt trong cộng đồng để lan tỏa kiến thức. Đào tạo đội ngũ tuyên truyền viên là cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ. Phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để đảm bảo tính hệ thống. Chương trình cần lồng ghép giáo dục bình đẳng giới từ sớm trong trường học. Tư vấn hỗ trợ tâm lý và pháp lý cho phụ nữ gặp khó khăn. Tổ chức các diễn đàn để nam giới và phụ nữ cùng thảo luận. Xây dựng mô hình gia đình bình đẳng kiểu mẫu để nhân rộng. Các hoạt động phải được kiểm tra, đánh giá thường xuyên để nâng cao hiệu quả.

3.2. Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và hỗ trợ pháp lý

Đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ và tuyên truyền viên cộng đồng đóng vai trò trung gian quan trọng. Họ cần được đào tạo bài bản về kiến thức giới và kỹ năng truyền thông. Khóa tập huấn nên cung cấp kiến thức pháp luật mới nhất về bình đẳng giới. Kỹ năng tư vấn, hòa giải mâu thuẫn gia đình cũng rất cần thiết. Họ phải biết cách tiếp cận, xây dựng niềm tin với phụ nữ dân tộc thiểu số. Cung cấp tài liệu, công cụ tuyên truyền phù hợp cho từng nhóm đối tượng. Hỗ trợ họ thành lập các nhóm tự lực, câu lạc bộ tại thôn bản. Đánh giá định kỳ để rút kinh nghiệm và điều chỉnh phương pháp. Tạo mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm giữa các tuyên truyền viên. Nâng cao trách nhiệm và chế độ đãi ngộ để họ gắn bó lâu dài.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn công tác xã hội cho bình đẳng giới

Công tác xã hội là công cụ hiệu quả thúc đẩy bình đẳng giới cho phụ nữ dân tộc thiểu số. Kết luận từ nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của giáo dục pháp luật liên tục. Các chương trình phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của cộng đồng. Sự phối hợp giữa Hội Liên hiệp Phụ nữ, chính quyền và tổ chức xã hội là then chốt. Ứng dụng thực tiễn đòi hỏi nguồn lực và sự cam kết chính trị. Cần xây dựng chính sách hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số toàn diện hơn. Giáo dục bình đẳng giới nên bắt đầu từ gia đình và nhà trường. Đánh giá tác động định kỳ giúp điều chỉnh chiến lược phù hợp. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng xã hội công bằng, phát triển bền vững. Phụ nữ được trao quyền sẽ đóng góp tích cực hơn cho cộng đồng. Công tác xã hội cần tiếp tục đổi mới để đáp ứng thách thức mới.

4.2. Hướng phát triển bền vững và khuyến nghị chính sách

Mô hình can thiệp tại xã Đại Dực, huyện Tiên Yên rút ra nhiều bài học quý. Thứ nhất, cần xác định đúng đối tượng ưu tiên là phụ nữ và nam giới trong độ tuổi lao động. Thứ hai, nội dung giáo dục phải đơn giản, dễ hiểu, gắn với ví dụ thực tế. Sử dụng tiếng dân tộc trong tuyên truyền giúp tăng hiệu quả tiếp nhận. Thứ ba, huy động sự tham gia của già làng, người có uy tín trong cộng đồng. Thứ tư, kết hợp giữa tuyên truyền tập thể và tư vấn cá nhân. Thứ năm, cần có sự hỗ trợ nguồn lực từ cấp trên. Bài học cũng cho thấy cần kiên trì, vì thay đổi nhận thức là quá trình lâu dài. Đánh giá giữa kỳ giúp kịp thời điều chỉnh cách làm. Mô hình này có thể áp dụng cho các vùng dân tộc thiểu số tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn bao gồm có 3 chương. 13 Chuong 1: CO SO LY LUAN, DIA BAN VA PHUONG PHAP NGHIEN CUU 1. Một số khái niệm - Hoạt động công tác xã hội Theo Giáo trình Nhập môn Công tác xã hộicủa Bùi Thị Xuân Mai thì công tác xã hội là một nghề chuyên hỗ trợ, giúp đỡ những người gặp khó khăn hoặc những người bị đầy ra ngoài xã hội (người nghèo, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, phụ nữ, người già. Sứ mạng của ngành công tác xã hội là nỗ lực hành động nhằm giảm thiểu: - Những rảo cản trong xã hội - Sự bắt công.

- Và sự bất bình đăng xã hội và bất bình đăng kinh tế. Từ khái niệm về công tác xã hội, có thể hiểu hoạt động công tác xã hội là hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ những người gặp khó khăn, rào cản, bất công trong xã hội. Đối tượng được hướng đến chăm sóc, phục vụ đều là những đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt, là những người cần chăm sóc sức khỏe, được bảo vệ, che chở. - Giáo dục pháp luật Giáo dục pháp luật là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng mọi cách (Thuyết phục, nêu gương, ám thị.) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng [25].

- Bình đẳng giới TheoLuật Bình đăng giới, Bình đắng giới là sự thừa nhận và coi trọng như nhau các đặc diém giông và khác nhau giữa phụ nữ và nam giới. 14 Phụ nữ và nam giới có vị thế bình đăng như nhau và cùng: + Có điều kiện bình đăng để phát huy hết khả năng và thực hiện các nguyện vọng của mình. + Có cơ hội bình đăng để tham gia, đóng góp và thụ hưởng các nguồn lực xã hội và thành quả phát triển. + Được bình đăng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình [8] Luật Bình Đăng Giới ra đời năm 2006 định nghĩa bình đăng giới “là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó.” Vai trò và vị trí ngang nhau không có nghĩa là nam và nữ phải có những trách nhiệm giống nhau trong xã hội.

Trái lại, định nghĩa này nhân mạnh việc thừa nhận và tôn trọng sự khác biệt trong vai trò và trách nhiệm của nam và nữ giới trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Bình đăng giới cũng có nghĩa nam và nữ hưởng quyền lợi như nhau, thừa hưởng những cơ hội và điều kiện để tiếp cận nguồn lực một cách bình đăng và tận hưởng những thành quả của phát triển xã hội, văn hóa, chính trị và kinh tế. Thê hiện cao nhất của bình đăng giới là qua việc đánh giá ngang nhau tiếng nói của nam giới và nữ giới trong những quyết định của gia đình và xã hội. - Bình đẳng giới trong lĩnh vực hôn nhân gia đình Bình đăng giới trong gia đình là việc vợ và chồng, con trai và con gái, các thành viên nam và nữ trong gia đình có vị trí, vai trò ngang nhau, quyền được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của gia đình như nhau, quyền được thụ hưởng về thành quả phát triển của gia đình và xã hội ngang nhau, quyền được tham gia quyết định các vấn đề của bản thân và của gia đình.

Trên cơ sở các quyền đó, các thành viên trong gia đình được tự do tham gia vào các công việc gia đình và ngoài xã hội tùy theo khả năng và sở thích của mình, được tự do lựa chọn những vai trò giông nhau 15 hoặc khác nhautrong gia đình tùy theo mục đích của mỗi người, được tự do lựa chọn cách thức thụ hưởng các thành quả tùy theo sở thích của mỗi người. Tuy nhiên, bình đăng không có nghĩa là bằng nhau, do đặc điểm sinh học khác nhau và tính chất vai trò khác nhau mà sẽ có những sự bình đẳng thực chất phù hợp với từng cá nhân trong gia đình.[20] - Phụ nữ dân tộc thiểu số Phụ nữ dân tộc thiểu số là phụ nữ thuộc các dân tộc có số dân ít hơn so với dân tộc đa số trên phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Tày, Nùng, Ê đê. - Hoạt động công tác xã hội đối với giáo dục pháp luật về bình đăng giới trong hôn nhân gia đình cho phụ nữ dân tộc thiéu số. Địa bàn nghiên cứu 1.

Đặc điễm, tình hình có liên quan đến giáo dục pháp luật về bình đẳng giới trong lĩnh vực hôn nhân gia đình cho phụ nữ dân tộc thiểu số xã Đại Dực, huyện Tiên Yên, tĩth Quảng Ninh 1. Khái quát đặc điểm xã Đại Dực, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh 1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên - VỊ trí địa lý: Tiên Yên là một huyện miền núi thuộc khu vực Miền Đông của tỉnh; phía Bắc giáp huyện Đình Lập thuộc tỉnh Lạng Sơn và huyện Bình Liêu, phía Đông giáp huyện Đầm Hà, phía Tây giáp huyện Ba Chẽ và thị xã Cẩm Phả, phía Nam giáp huyện Vân Đồn. Với diện tích rộng 64.789 ha, đứng thứ hai trong tỉnh sau Hoành Bồ.

Theo Nghị định số 58/2006/NĐ-CP ngày 12/6/2006 của Chính phủ, xã Đại Dực được chia tách thành xã Đại Dực và xã Đại Thành. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Đại Dực là có diện tích 25.61 km, là một trong 12 xã, thị tran thuộc huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Đại Dực là xã vùng cao của huyện Tiên Yên, có vị trí nằm ở phía đông bắc huyện Tiên Yên, phía bắc giáp xã Tình Húc và xã Húc Động, huyện Bình Liêu; phía tây bắc giáp xã 16 Vô Ngại, huyện Bình Liêu, phía đông giáp xã Quảng An, huyện Đầm Hà; phía tây nam giáp xã Đại Thành, huyện Tiên Yên và phía nam giáp các xã Yên Than và Đông Ngũ, huyện Tiên Yên. Từ xã Đại Dực đến trung tâm huyện Tiên Yên có khoảng cách gần 30km.

- Địa hỉnh:Địa hình Tiên Yên chủ yếu là đồi núi, thung lũng, có nhiều sông suối. Theo đặc điểm địa hình huyện có thể chia làm 2 vùng sau: Vùng miền núi gồm 6 xã: Hà Lâu, Điền Xá, Yên Than, Phong Dụ, Đại Dực, Đại Thành; vùng đồng bằng ven biển gồm 6 xã, thị trấn: Đông Ngũ, Đông hải, Hải Lạng, Tiên Lãng, Đồng Rui và Thị Trấn. Xã Đại Dực có địa hình đặc trưng của vùng miền núi huyện Tiên Yên, nằm lọt ở chan day Pac Sui va day Thung Châu với nhiều đỉnh cao trên 700m. Đặc điểm dân cư, kinh tế - xã hội - Đặc điểm dân cư: Tiên Yên hiện có 10 dân tộc anh em cùng sinh sống với gần 4,9 vạn dân; trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 50,2% dân số.

Vài năm trở lại đây, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở huyện đã có nhiều chuyền biến tích cực: đời sống người dân dần cải thiện, trình độ dân trí từng bước được nâng cao, khoảng cách giữa các vùng dần được thu hẹp. Là xã vùng cao nằm ở phía đông bắc của huyện Tiên Yên, xã Đại Dực có 5 thôn bản với 375 hộ, 1. Trong đó, 100% người dân là đồng bào dân tộc thiêu số có đời sống còn rất nhiều khó khăn.Dân cư tại xã Đại Dực chỉ yếu là người Sán Chỉ. Người Sán Chỉ chiếm tới 95% dân số xã, phần còn lại là các dân tộc khác.

Người Sán Chỉ sống tập trung thành từng xóm nhỏ, thường được sắp xếp theo một hệ thống nhất định trên sườn núi cao và nơi gần nguồn nước. Độ tuổi của người dân xã Đại Dực phân bồ khá đều, trong đó, người dân có số tuổi đưới 30 tuổi chiếm khoảng 30%, từ 30 tuổi đến 60 tuổi chiếm 45%, trên 60 tuổi chiếm 25%. 17 - Đặc điểm kinh tế - xã hội: Trong thời gian qua với nguồn vốn được phân bổ từ Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, Đại Dực tập trung khảo sát và xây dựng những mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện của xã, từ đó nâng cao mức sống của người dân. Cùng với đó, các hội, tổ chức, đoàn thể của xã cũng đầy mạnh công tác vận động, tuyên truyền và giúp đỡ hộ nghèo tích cực tham gia các dự án phát triển kinh tế.

Nhờ vậy, một số mô hình hay, cách làm hiệu quả đã được triển khai, thu hút được sự quan tâm của người dân và sớm nhân ra trên điện rộng. Chăng hạn như Dự án chăn nuôi, bảo tồn giống gà Tiên Yên với hơn 100 lượt hộ nghèo tham gia; mô hình nuôi chim trĩ, ngan pháp, tắc kè; mô hình trồng thanh long ruột đỏ, hỗ trợ mô hình trồng và chế biến miễn dong trên địa bàn toàn xã. Hiệu quả từ các chính sách của Trung ương và tỉnh tại vùng miền núi, biên giới, dân tộc thiểu số trên địa bàn xã đã góp phần không nhỏ trong việc thay đổi nhận thức và từng bước cải thiện đời sống của người dân nơi đây. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo của xã Đại Dực năm 2006 là 83,8% thì nay giảm xuống chỉ còn đưới 20%.

Với tốc độ phát triển như hiện nay, tin rang, Dai Duc sé thực hiện thành công công tác xoá nghèo trong thời gian không xa. Song song với việc đây mạnh công tác phát triển kinh tế, Đại Dực còn chú trọng thực hiện các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, phục vụ đời sống của người dân nơi đây. Từ sự quan tâm, hỗ trợ của tỉnh và huyện, đến nay Đại Dực đã có đường bê tông đến trung tâm xã; cơ sở hạ tầng thiết yếu như đường tiểu mạch, công trình thuỷ lợi, điện .hay các công trình phúc lợi xã hội khác được đặc biệt quan tâm đầu tư, trong đó được đầu tư lớn nhất là hệ thong trường học và các điểm trường vùng khó. Điều này đã giúp cho con em đồng bảo dân tộc vùng sâu, vùng xa có điều kiện thuận lợi để đến trường.

Tỷ lệ mù chữ của con em người dân xã Đại Dực đã giảm mạnh. Khái quát tình hình Hội liên hiệp phụ nữ huyện Tiên Yên và xã Đại Dực, huyện Tiên Yên, tĩth Quảng Ninh 1.