BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KỶ YÊU HỘI THẢO KHOA HOC CAP KHOA BAN HANH VAN BAN CUA CO QUAN NHA NUOC TRONG TINH TRANG KHAN CAP Hà Nội, ngày 27 thang 9 nam 2021 MỤC LỤC KỶ YÊU HỘI THẢO “Ban hành văn bản của cơ quan Nhà nước trong tình trạng khẩn cấp” (Tat cả các bài đăng đều được phản biện độc lập) Hà Nội, ngày 27 thang 9 năm 2021 STT CHUYEN DE TRANG Tinh trang khan cap theo quy định của pháp luật Việt Nam. Ngô Linh Ngọc Trường Đại học Luật Hà Nội Thâm quyên của cơ quan Nhà nước trong tình trạng khẩn cấp. Nguyễn Văn Thọ 11 Trưởng Đại học Luật Hà Nội Quy trình ban hành văn ban quy phạm pháp luật trong tình trang khan cấp. Ngô Tuyết Mai Trường Đại học Luật Hà Nội Ban hành văn bản trong bôi cảnh dịch bệnh thời Nguyễn và một số giá trị tham khảo đối với Việt Nam hiện nay.
Trần Hồng Nhung Truong Đại học Luật Ha Nội Bao đảm nguyên tac hạn chế quyên khi ban hành văn bản pháp luật trong tình trạng khẩn cấp — góc nhìn từ dịch bệnh Covid-19. Nguyễn Thị Hồng Thúy Truong Đại học Luật Ha Nội Bình luận văn ban do cơ quan Nha nước ban hành về phòng, chông viêm đường hô hấp cấp Covid-19. Bùi Thị Đào Truong Đại học Luật Hà Nội Hiệu lực pháp lý của văn bản pháp luật được ban hành trong tình huỗng khan cấp do dịch bệnh Covid-19. Nguyễn Ngọc Bích Trưởng Đại học Luật Hà Nội Ban hành văn bản pháp luật trong bôi cảnh dai dich Covid-19 và một số van đề đặt ra.
Đoàn Thị Tố Uyên Trường Đại học Luật Hà Nội Thực trạng ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong tình trạng khân cấp hiện nay. Nguyễn Thị Quỳnh Trang Truong Đại học Luật Hà Nội Ban hành văn ban trong tinh trang khan cấp với việc bảo đảm quyên con nguoi. Nguyễn Hoài Anh Truong Đại học Luật Ha Nội Ban hành văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong tình trạng khan cấp phòng, chống dịch bệnh Covid-19 II 106 ThS. Lê Thị Hồng Hạnh Truong Đại học Luật Hà Nội Ban hành văn bản của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong trường hợp phòng, chống dich Covid-19 qua thực tiễn tại thành phô Hà Nội.
Tạ Quang Ngọc Trưởng Đại học Luật Hà Nội TINH TRANG KHAN CAP THEO QUY ĐỊNH CUA PHAP LUAT VIỆT NAM ThS. Ngô Linh Ngoc! Tom tat: Tinh trang khan cap la tinh huống thiên nhiên, hoặc con người, dịch bệnh nguy hiểm gây nên hoặc đe dọa gây nên ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài sản nhà nước, cơ quan, tô chức, tính mạng, sức khỏe, tài sản của cá nhân, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, môi trường trong cả nước, hoặc địa phương. Trong tình trạng đó, chủ thể có thâm quyền quyết định ban bố tình trạng khẩn cấp, thi hành quyết định đó băng những biện pháp khan cấp, đặc biệt nhằm ngăn chặn, hạn chế, khắc phục hậu quả. Bài viết phân tích về tình trạng khan cấp theo quy định của pháp luật Việt Nam và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về tình trạng khan cấp trong giai đoạn hiện nay Từ khóa: tình trạng khẩn cấp, văn bản quy phạm pháp luật, dịch bệnh Covid19, ban hành văn bản trong tình trạng khẩn cấp 1.
Quy định pháp luật Việt Nam về tình trạng khan cấp Trên thực tế có thé xảy ra tình trạng các hiện tượng thiên nhiên (bão lụt, hỏa hoạn, động đất, song than, dich bệnh) hoặc con người (bạo loạn có vũ trang, lật đồ chính quyền, chiếm giữ các mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ) gây ra, hoặc đe dọa gây ra những thảm hoa, gây thiệt hại cho cá nhân, t6 chức, nhà nước, xã hội, và môi trường trên phạm vi một hay một vùng lãnh thé, hoặc trên toàn bộ lãnh thô quốc, xâm phạm an ninh quốc gia, chế độ nhà nước?. Khi những sự kiện này xảy ra trên thực tế đã làm thay đổi trạng thái xã hội bình thường của đời sống con người, nhà nước, xã hội, tạo nên những tình huống hoàn cảnh đặc thù. Trong tình huống đó, dé ngăn chặn, hạn chế, khắc phục hậu quả, dé dam bảo an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản của cá nhân, tổ chức, sự ôn định của nhà nước, xã hội và môi trường, hay bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ chế độ nhà nước, chủ thể có thâm quyên, theo quy định của pháp luật có thê áp dụng các biện pháp cấp bách, đặc biệt, trong đó có những biện pháp cưỡng chế mang tính đặc thù, hạn chế một số quyền tự do của cá nhân, tô chức, hoặc buộc họ phải thực hiện những nghĩa vụ nhất định, trong thời gian nhất định. Những thảm họa do thiên nhiên, hay con người gây nên tạo nên tình huống, tình huống đó được gọi là “tình trạng khẩn cấp”.
Tuy nhiên, không phải lúc nào xuất hiện những tình huống đó là có thê ban bố ngay tình trạng khẩn cấp, việc ban bố tình trạng khẩn cấp chỉ đặt ra khi những tình huông đó thực tê đe dọa đên an ninh cho nhiêu người, môi trường trên phạm vi rộng, an 1 Giảng viên khoa Pháp luật Hành chính — Nhà nước, trường Đại học Luật Hà Nội. ? “Thâm quyên và thủ tục ban bô tình trạng khan cap theo pháp luật Việt Nam và những vân đê đặt ra” GS. Pham Hong Thái.NCS Tạ Đức Hòa. Khoa Luật Đại hoc Quoc gia Hà Nội 3 ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, đồng thời việc ngăn chặn, hạn chế, khắc phục hậu qua không thể thực hiện được nếu không áp dụng các biện pháp khan cấp, đặc biệt cần thiết.
Như vậy, tình trang khan cấp không phải là những thảm hoa do thiên nhiên, dich bệnh, hay con người gây nên, mà khi những thảm họa đó xuất hiện làm thay đổi trạng thái xã hội bình thường, chuyển sang một tình trạng xã hội bất thường!?. Trước tình huống đó, theo quy định của pháp luật, chủ thể có thâm quyền ban bồ tình trạng khan cấp và áp dụng các biện pháp cần thiết, đặc biệt để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục hậu quả do những thảm họa gây ra. Trong các văn bản pháp luật hiện hành ở Việt Nam, chưa có định nghĩa chung về tình trạng khân cấp, mặc dù “tình trạng khẩn cấp” được đề cập đến trong nhiều văn bản như: Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, Luật Quốc phòng năm 2018, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007, Pháp lệnh tình trạng khẩn cấp ngày 23 tháng 3 năm 2000, Nghị định số 71/2002/NĐ/CP ngày 23/7/2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh tình trạng khân cấp trong trường hợp có thảm họa lớn, dịch bệnh nguy hiểm và nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác. Trong đó văn bản liên quan trực tiếp điều chỉnh về “tinh trạng khan cấp” là Pháp lệnh tình trạng khẩn cấp 2000, tuy vậy, trong Pháp lệnh này cũng không đưa ra định nghĩa về tình trạng khẩn cấp, mà quy định: “khi trong cả nước hoặc nhiêu địa phương có thảm họa lớn do thiên nhiên hoặc con người gây ra, có dịch bệnh nguy hiểm lây lan trên quy mô rộng, đe dọa nghiêm trọng đến tài sản của nhà nước và tổ chức, tính mạng, sức khỏe, tài sản của nhân dân hoặc có tình hình đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội thì Ủy ban thường vụ Quốc hội hoặc Chủ tịch nước ban bố tình trạng khẩn cấp để áp dụng các biện pháp đặc biệt nhằm kịp thời ngăn chặn, hạn chế và khắc phục hậu quả xảy ra, nhanh chóng 6n định tình hình".
Quy định này không phải định nghĩa về tình trạng khan cấp, mà liệt kê những cơ sở dé ban ban bố tình trạng khân cấp. Trên cơ sở Pháp lệnh Tình trạng khẩn cấp năm 2000, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 71/2002/NĐ-CP ngày 23/7/2002 quy định chỉ tiết tình trạng khan cấp trong trường hợp có thảm họa lớn, dịch bệnh nguy hiểm. Như vậy, theo Nghị định số 71/2002/NĐ-CP thì có tình trạng khẩn cấp về thảm họa lớn và tình trạng khẩn cấp về dịch bệnh nguy hiểm. 3 Xem: DN, Bakhrắc Luật Hành chính Nga, tái bản lần thứ năm có sửa chữa bổ sung.
4 “Thâm quyền và thủ tục ban bồ tình trạng khan cap theo pháp luật Việt Nam va những vấn đề đặt ra” GS. Phạm Hồng Thái.NCS Tạ Đức Hòa. Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội 4 Ngoài tình trạng khẩn cấp về thảm họa lớn và tình trạng khẩn cấp về dịch bệnh nguy hiểm thì Luật Quốc phòng năm 2018 có quy định tình trạng khẩn cấp về quốc phòng. Luật An ninh quốc gia năm 2004 quy định tình trạng khẩn cấp về an ninh quốc gia.
Tương tự, Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013 và Nghị định số 160/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2018 quy định chi tiết, hướng dan thi hành một số điều của Luật Phòng, chống thiên tai xác định thêm tình trang khan cấp về thiên tai". Như vậy, pháp luật Việt Nam hiện hành chia tình trạng khan cấp thành 05 loại: Tình trạng khan cấp về quốc phòng; Tình trạng khẩn cấp về an ninh quốc gia; Tình trạng khẩn cấp về dịch bệnh; Tình trạng khẩn cấp về thiên tai và Tình trạng khân cấp về thảm họa lớn. Thứ nhất là, Tình trạng khẩn cấp về quốc phòng Theo quy định của Luật Quốc phòng năm 2018, tình trạng khan cấp vé quốc phòng là trạng thái xã hội của đất nước khi có nguy cơ trực tiếp bị xâm lược hoặc đã xảy ra hành vi xâm lược hoặc bạo loạn có vũ trang, nhưng chưa đến mức tuyên bố tình trạng chiến tranh. Khi tình trạng khan cấp về quốc phòng được ban bồ thì các cơ quan nhà nước có thầm quyéncé thé áp dụng các biện pháp đặc biệt như tông động viên, động viên cục bộ hoặc thiết quân luật.
Theo đó, động viên cục bộ là biện pháp huy động mọi nguồn lực của một hoặc một số địa phương trong tình trạng khan cấp về quốc phòng”. Thiết quân luật là biện pháp quản lý nhà nước đặc biệt có thời hạn do quân đội thực hiện, được áp dụng trong tinh trạng khan cấp về quốc phòng khi an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ở một hoặc một số địa phương bị xâm phạm nghiêm trọng tới mức chính quyền ở đó không còn kiêm soát được tình hìnhŠ. Trong thời gian thiết quân luật, việc quản lý nhà nước tại địa phương thiết quân luật được giao cho đơn vị quân đội thực hiện.