BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI HIỆP ĐỊNH RCEP - NOI DUNG VÀ TRIEN VỌNG Hà Nội, Ngày 30 tháng 9 năm 2021 BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI HIỆP ĐỊNH RCEP - NOI DUNG VÀ TRIEN VỌNG (Tat cả các bài đăng déu được phản biện độc lập) Hà Nội, Ngày 30 thang 9 năm 2021 MỤC LỤC Trang Tổng quan về Hiệp định RCEP PGS. Nguyễn Bá Bình Trường Đại học Luật Hà Nội ThS. Bùi Thị Ngọc Lan Trường Đại học Luật Hà Nội Quy tắc xuất xứ hàng hóa theo quy định của Hiệp định RCEP và 18 triển vọng thực thi đối với Việt Nam ThS. Đỗ Thu Hương Trưởng Đại học Luật Hà Nội Thủ tục hải quan và thuận lợi hoá thương mại theo quy định của 30 Hiệp định RCEP và triển vọng thực thi đối với Việt Nam 1S.
Nguyễn Ngọc Hà Trường Đại học Ngoại thương Phòng vệ thương mại theo quy định của Hiệp định RCEP và triển 42 vọng thực thi đối với Việt Nam ThS. Phạm Thanh Hang Trường Đại học Luật Hà Nội Thương mại dịch vụ theo quy định của Hiệp định RCEP và triển 63 vọng thực thi cam kết của Việt Nam ThS. Tran Thu Yén Truong Dai học Luật Hà Nội Đầu tư theo quy định của Hiệp định RCEP và triển vọng thực thi đối 75 với Việt Nam ThS. Ngô Trọng Quan Trường Đại học Luật Hà Nội Thương mại điện tử theo quy định của Hiệp định RCEP và triển 98 vọng thực thi đối với Việt Nam ThS.
Nguyễn Quang Anh Trường Đại học Luật Hà Nội Cạnh tranh theo quy định của Hiệp định RCEP và triển vọng thực 110 thi đối với Việt Nam ThS. Tào Thị Huệ Trường Đại học Luật Hà Nội Giải quyết tranh chấp giữa các thành viên theo quy định của Hiệp 125 định RCEP ThS. Nguyễn Mai Linh Trường Đại học Luật Hà Nội 10. Tác động của Hiệp định RCEP tới việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam 138 1S.
Trần Anh Tuấn Vụ Pháp luật quốc tế, Bộ Tư pháp 11. Cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam từ việc thực 149 thi Hiệp định RCEP 1S. Nguyễn Quỳnh Trang Ban pháp chế, Tập đoàn T&T 12. Sở hữu trí tuệ theo quy định của Hiệp định RCEP và triển vọng 160 thực thi đối với Việt Nam ThS.
Phạm Duy Khương Cong ty Luật ASL 13. Mua sắm chính phủ theo quy định của Hiệp định RCEP và triển 169 vọng thực thi đối với Việt Nam ThS. Phạm Minh Quốc Trưởng Đại học Thương mại TONG QUAN VE HIEP DINH DOI TAC KINH TE TOAN DIEN KHU VUC PGS. Nguyễn Bá Bình” & ThS.
Bùi Thị Ngọc Lan ” Tóm tắt: Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) giữa ASEAN và 5 nước đối tác của ASEAN là hiệp định thương mại tu do thé hệ mới lớn nhất toàn cẩu hiện nay. Hiệp định được kỷ kết trong bối cảnh thương mại toàn cẩu dang bị ảnh hưởng bởi sự troi dậy của chủ nghĩa bảo hộ thương mại, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc, Brexit và đại dich Covid-19. Tuy nhiên, với việc ra doi RCEP, ASEAN đã cho thấy rõ quyết tâm theo đuổi chủ nghĩa tự do thương mại cũng như thể hiện vai trò trung tâm của mình trong việc tạo lập một khu vực thương mai tu do day du trong khu vực châu A — Thái Binh Duong có sự tham gia của các nên kinh tế lon trên thé giới. RCEP hứa hẹn mang lại lợi ích không nhỏ cho tất cả các nước thành viên.
Đối với Việt Nam, hiệp định này chứa dung kha nhiều cơ hội về kinh tế can được tận dụng nhưng cũng không ít thách thức can phải vượt qua. Về pháp luật, Việt Nam ít gặp khó khăn trong hoàn thiện pháp luật nội địa để tương thích với cam kết trong RCEP. Tuy nhiên, việc thực thi RCEP đặt ra doi hỏi lớn cho việc nâng cao nhận thức, khả năng vận dụng các quy định trong hiệp định này của doanh nghiệp Việt Nam. Từ khóa: RCEP; cơ hội; thách thức; hiệp định; Việt Nam.
Dẫn nhập Cách đây 10 năm, vào tháng 11 năm 2011, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 19 được tô chức tai Bali, Indonesia, ASEAN đã có ý tưởng về việc hình thành một hiệp định đối tác toàn diện khu vực. Chỉ một năm sau, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 21, Phnom Pênh, Campuchia 10 nước ASEAN cùng với 6 nước đối tác của ASEAN trong khu vực Châu A — Thái Bình Dương (Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, New Zealand, Australia và Ấn Độ) đã nhất trí tiến hành các cuộc đàm phán về Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership Agreement - RCEP). Ngày 15/11/2020, sau 8 năm đàm phan, 8 phiên dam phán chính thức cấp Bộ trưởng, 31 phiên chính thức cấp trưởng đoàn, nhiều phiên giữa kỳ và 4 Hội nghị cấp cao, các nhà lãnh đạo của 10 quốc gia thành viên ASEAN và 5 nước đối tác (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia và New Zealand)! đã chính thức ký kết RCEP (hay còn gọi là ASEAN+5 hoặc RCEP15). RCEP là hiệp định *, Trưởng Khoa Pháp luật thương mại quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội.
**, Phó Trưởng Bộ môn Luật ASEAN và các liên kết quốc tế, Khoa Pháp luật quốc tế, Trường Dai học Luật Hà Nội. 1 Ấn Độ đã rút lui khỏi Hiệp định vào tháng 11/2019 do những lo ngại về việc bảo vệ nền kinh tế quốc gia. 1 thương mại tự do (FTA) thế hệ mới lớn nhất trên thế giới hiện nay (xét về quy mô dân số, tông sản phâm quốc nội (GDP) và quy mô thương mại của các nước thành viên). Tính đến nay, do chưa đủ số thành viên thông qua Hiệp định theo quy định, RCEP vẫn chưa phát sinh hiệu lực với các nước thành viên.) Tuy vậy, RCEP được kỳ vọng sẽ có hiệu lực từ ngày 01/01/2022.
Với mục tiêu đánh giá khái quát về RCEP, bài viết này tập trung vào phân tích các nội dung cơ bản sau đây: i) Bối cảnh thương mại toàn cầu và vai trò của RCEP; 11) Các nội dung cơ bản của RCEP; va 11) Cơ hội và thách thức của Việt Nam trong việc thực thi RCEP. Bối cảnh thương mại toàn cầu và vai trò của RCEP 2. Bồi cảnh thương mại toàn cầu RCEP được ký kết trong bối cảnh thương mại toàn cầu và khu vực đang gặp nhiều thách thức chưa từng có: Thứ nhất, hội nhập kinh tế ở cấp độ toàn cầu thông qua Tổ chức thương mai thé giới (WTO) đang bị chững lại trong nhiều năm qua vì những bế tắc của vòng đàm phan Doha cũng như sự tê liệt của cơ quan phúc thấm WTO. Trong bối cảnh đó, các FTA song phương, khu vực đã và đang là giải pháp, là xu thế của thương mại đa phương, nhất là ở khu vực châu Á trong những năm gần đây.
Về mặt lịch sử, các FTA xuất hiện từ khá lâu trước khi có Hiệp định chung về thuế quan và thương mại 1947 (tiền thân của WTO), vào khoảng thé kỷ 18, thế ky 19, nhưng chỉ thực sự phát triển mạnh mẽ từ những năm 1930.* Tuy vậy, châu Á hầu như đứng ngoài “cuộc chơi” FTA cho đến khi gặp khủng hoảng tài chính vào cuối những năm 1990.5 Từ đầu năm 2000 đến nay, số lượng FTA ở châu Á gia tăng nhanh chóng với hàng trăm FTA được ký kết. Trong đó, ASEAN và các nước thành viên ASEAN đã tích cực ký kết, tham gia vào nhiều FTA, với không it FTA thế hệ mới, trong 1 thập niên lại đây. Thứ hai, xu hướng bao hộ thương mai trỗi dậy trên toàn cầu trong những năm gan đây, thê hiện rõ nét ở các nền kinh tế lớn trên thé giới. Hoa Kỳ, ngay sau khi Tổng thống Donald Trump cầm quyên, đã thực hiện chủ trương “Nước Mỹ trên hết” 2 Với 2,2 tỷ dân chiếm 30% dân số toàn cầu, tổng GDP là 26,2 nghìn tỷ USD tương đương 30% GDP toàn cầu và chiếm gần 28% thương mại toàn cầu.
Xem: Hà Chính, FTA lớn nhát thé giới, tham vọng nhất do ASEAN khởi xuong, http://baochinhphu. vn/Kinh-te/FT A-lon-nhat-the-gioi-tham-vong-nhat-do-ASEAN-khoi- xuong/414233.vgp, truy cap ngay 08/9/2021. 3 Theo quy định trong Hiệp định, RCEP sẽ chính thức có hiệu lực sau 60 ngày sau khi có ít nhất 6 nước thành viên ASEAN và 3 nước thành viên không thuộc ASEAN hoàn tat tiến trình phê chuẩn và nộp lưu chiêu văn kiện phê chuẩn cho Tổng Thư ký ASEAN. World Trade Organization, World Trade Report 2011: The WTO and Preferential Trade Agreements, 2011, tr.
5 Miles Kahler and Andrew MaclIntyre, /ntegrating Regions- Asia in comparative context, Stanford University Press, 2013. Llanto and Ma. Ortiz, 'Regional Comprehensive Economic Partnership: Reform Challenges and Key Tasks for the Philippines' (2013), <https://pidswebs.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1351.pdf>, truy cập ngày 08/9/2021. Cùng với đó việc Anh rút khỏi EU (Brexit) và đặc biệt là cuộc chiến tranh thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới (Mỹ - Trung Quốc) trong mấy năm gần đây cho thấy việc bảo hộ thương mại của các quốc gia ngày càng gia tăng.
Thứ ba, dai dịch Covid-19 đã gây ra ảnh hưởng chưa từng có tới thương mại toàn cầu. Dai dich tác động không chi tới sức khỏe người dân mà còn buộc các quốc gia phải thực hiện lệnh phong tỏa, giãn cách nhiều lần, trong thời gian dài và chưa có hồi kết đã làm đứt gãy chuỗi cung ứng thương mại toàn cầu. Việc giao thương toàn cầu bị đình trệ nghiêm trọng. Vai trò của RCEP Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đầy khó khăn và thách thức như trên, sự ra đời của RCEP có vai trò quan trọng, giúp giải quyết các vấn đề cốt lõi của thương mại khu vực và toàn cầu sau đây: Thứ nhất, RCEP giúp mang lại một khu vực thương mại tự do đầy đủ cho khu vực ASEAN và các nước thành viên châu A — Thái Bình Dương, qua đó thể hiện sự ủng hộ của các thành viên hiệp định đối với sự phát triển của hệ thống thương mại đa phương.
Những lợi ích mà các FTA ASEAN+1 (bao gồm Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA), Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA), Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện ASEAN - Nhật Ban (AJCEP), Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Ấn Độ (AIFTA) và Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA)) mang lại đối với việc trao đôi thương mại nội khối của ASEAN trong gần hai thập niên trở lại đây là không thể phủ nhận.