MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam hiện nay, hoạt động tín dụng đem lại thu nhập chủ yếu cho ngân hàng, song đây cũng là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro. Rủi ro tín dụng đƣợc xem là rủi ro cơ bản, có tác động lớn đến hoạt động của một ngân hàng thƣơng mại; không chỉ gây ra những thiệt hại về vật chất mà còn ảnh hƣởng xấu đến uy tín, thƣơng hiệu của ngân hàng. Đối với một ngân hàng thƣơng mại, công tác kiểm soát rủi ro tín dụng, đặc biệt trong hoạt động cho vay doanh nghiệp luôn là vấn đề cấp thiết.
Bởi đây là đối tƣợng khách hàng có nhu cầu sử dụng vốn vay lớn, phát sinh thƣờng xuyên, liên tục; hoạt động sản xuất kinh doanh trong nhiều lĩnh vực với mục đích sử dụng vốn khá đa dạng. Đồng thời, đây cũng là đối tƣợng khách hàng có quy mô dƣ nợ thƣờng chiếm tỉ trọng cao nhất trong tổng dƣ nợ cho vay của một ngân hàng. Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng đƣợc thành lập từ năm 1975, là chi nhánh thứ 4 của hệ thống và là một trong những tổ chức tín dụng đƣợc thành lập sớm nhất trên địa bàn TP. Với bề dày hoạt động hơn 40 năm, Chi nhánh đã tạo dựng đƣợc uy tín và thƣơng hiệu, trở thành một điểm đến quen thuộc của khách hàng trên địa bàn khi có nhu cầu sử dụng các dịch vụ tài chính ngân hàng.
Để thực hiện mục tiêu tăng trƣởng tín dụng trong điều kiện cạnh tranh gay gắt về thị phần của các tổ chức tín dụng khác trên địa bàn, chi nhánh cũng cần tiếp tục mở rộng hoạt động cho vay đối tƣợng doanh nghiệp qua đó đáp ứng nhu cầu ngày một lớn của khách hàng, đồng thời cũng đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho ngân hàng. Luan van 2 Là một cán bộ khách hàng đang công tác tại Phòng Khách hàng doanh nghiệp của chi nhánh, trực tiếp thực hiện một khâu chính trong quy trình tín dụng, tôi ý thức đƣợc tầm quan trọng của công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp nhằm góp phần tăng trƣởng quy mô tín dụng bền vững, có hiệu quả. Chính vì những lý do trên, tôi quyết định chọn đề tài “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam- Chi nhánh Đà Nẵng” 2. Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống các cơ sở lý luận liên quan đến rủi ro tín dụng và hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại một ngân hàng thƣơng mại.
- Đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng - Đƣa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng. Câu hỏi nghiên cứu - Nội dung kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng thƣơng mại là gì? - Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Chi nhánh trong giai đoạn 2013-2016? Các biện pháp mà chi nhánh đã thực hiện để kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp là gì? - Ƣu và nhƣợc điểm của công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại chi nhánh thời gian qua và nguyên nhân phát sinh những tồn tại này là gì? - Để nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp, trong thời gian đến, chi nhánh cần thực hiện những biện pháp gì? Luan van 3 4. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam- Chi nhánh Đà Nẵng. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung phân tích công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp, một trong bốn bƣớc của hoạt động quản trị rủi ro tín dụng.
Về không gian: Tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng Về thời gian: Từ năm 2013 – 2016. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp phân loại và hệ thống hóa lý thuyết. - Phƣơng pháp so sánh: theo chiều dọc, chiều ngang. - Phƣơng pháp thống kê, phân tích, tổng hợp… 6.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Đề tài nghiên cứu mang tính ứng dụng nhằm đƣa ra các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng, qua đó góp phần hạn chế, giảm thiểu tổn thất xảy ra. Bố cục của luận văn - Chƣơng 1 : Cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng thƣơng mại. - Chƣơng 2 : Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng. Luan van 4 - Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu đề tài, bản thân tôi đã tham khảo một số tài liệu nghiên cứu là các luận văn thạc sĩ viết về công tác kiểm soát rủi ro tín dụng tại các ngân hàng, cụ thể nhƣ sau: - Trần Quang Huy (2015), Kiểm soát rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam-Chi nhánh Khánh Hòa, thực hiện nghiên cứu tại Trƣờng Đại học Tài chính - Marketing. Đề tài đã nêu đƣợc những khái niệm cơ bản về rủi ro tín dụng, kiểm soát rủi ro tín dụng, các phƣơng thức kiểm soát rủi ro tín dụng. Bên cạnh đó, đề tài cũng đã phân tích thực trạng, nguyên nhân phát sinh, mức độ tổn thất đã xảy ra của một số tình huống rủi ro tín dụng cụ thể phát sinh thực tế tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Khánh Hòa. Tuy nhiên, hạn chế của đề tài là phần thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng mới chỉ trình bày theo dạng liệt kê, chƣa đi sâu phân tích rõ về các biện pháp mà chi nhánh đã áp dụng.
Đồng thời, việc phân tích các chỉ tiêu liên quan đến kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng chƣa đầy đủ và đa dạng. - Nguyễn Thị Mai Quyên (2015), Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Quân đội - Chi nhánh Đăk Lăk, thực hiện nghiên cứu tại Đại học Đà Nẵng. Đề tài đã trình bày khá rõ ràng về cơ sở lý thuyết về rủi ro, rủi ro tín dụng và kiểm soát rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, phần thực trạng chủ yếu mới chỉ trình bày lại Quy trình tín dụng, chính sách tín dụng, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của ngân hàng, chƣa đánh giá các biện pháp cụ thể mà chi nhánh đang sử dụng.
Ngoài ra, phần đánh giá, phân tích các chỉ Luan van 5 tiêu tín dụng chủ yếu là phân tích xu hƣớng, chƣa nêu đƣợc các nguyên nhân biến động các chỉ tiêu qua các năm. - Lê Thị Hồng Thắm (2015), Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam -Chi nhánh Đà Nẵng, thực hiện nghiên cứu tại Trƣờng đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đề tài đã trình bày khá chi tiết về các biện pháp mà chi nhánh đã áp dụng để kiểm soát rủi ro tín dụng. Việc đánh giá các chỉ tiêu phản ánh thực trạng rủi ro tín dụng đƣợc phân tích khá rõ ràng, xét trên nhiều khía cạnh và khá logic.
Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất các biện pháp hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tƣơng đối chi tiết và sát với thực tế. - Nguyễn Thị Hằng Nga (2015), Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Á Châu -Chi nhánh Đà Nẵng; thực hiện nghiên cứu tại Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã xây dựng đƣợc nội dung và các tiêu chí đánh giá hiệu quả việc kiểm soát rủi ro tín dụng, làm cơ sở đánh giá chất lƣợng kiểm soát rủi ro tín dụng. Luận văn đã đánh giá, phân tích khá chặt chẽ tình hình kiểm soát rủi ro tín dụng tại ngân hàng, trình bày chi tiết về các chỉ tiêu phản ánh chất lƣợng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng.
Từ đó, đƣa ra đƣợc các giải pháp có tính thực tiễn để áp dụng trong thực tế. - Nguyễn Thị Thu Loan (2016), Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Gia Lai, thực hiện nghiên cứu tại Đại học Đà Nẵng. Về cơ bản, luận văn đã nêu đƣợc những khái niệm cơ bản về rủi ro tín dụng, kiểm soát rủi ro tín dụng, các biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng tại ngân hàng. Ở phần thực trạng, luận văn đã trình bày chi tiết về các biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng thực hiện tại ngân hàng và tính toán các chỉ tiêu liên quan.
Đặc biệt, luận văn đã đƣa ra Luan van 6 đƣợc nhận xét về tình hình thực hiện từng biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng tại chi nhánh khá rõ ràng, cụ thể. Trên cơ sở các tài liệu tham khảo trên, luận văn này sẽ kế thừa và phát triển các nội dung cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng, kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng thƣơng mại. Luận văn sẽ đi sâu phân tích đặc thù của hoạt động cho vay doanh nghiệp tại ngân hàng, đặc thù hoạt động của doanh nghiệp để từ đó trình bày cụ thể hơn về đặc điểm rủi ro tín dụng phát sinh trong cho vay doanh nghiệp một cách tƣơng ứng. Từ đó, luận văn đƣa ra các nội dung về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp cũng nhƣ các biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp phù hợp hơn.
Từ cơ sở lý luận xây dựng nhƣ trên, luận văn phân tích thực trạng công tác này tại chi nhánh, đƣa ra những kết quả đạt đƣợc, hạn chế phát sinh và nguyên nhân của những hạn chế đó. Cuối cùng, luận văn đƣa ra các giải pháp thích hợp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại chi nhánh trong thời gian đến.