PHẦN MỞ ĐẦU 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Tín dụng là một trong những hoạt động thƣờng xuyên và chủ yếu của ngân hàng thƣơng mại ở Việt Nam, mang lại khoảng 90% thu nhập của mỗi ngân hàng nhƣng hoạt động tín dụng mang lại nhiều rủi ro nhất ngay cả đối với các khoản vay có tài sản cầm cố, thế chấp cũng đƣợc xác định có hệ số rủi ro. Rủi ro tín dụng nếu xảy ra sẽ có tác động rất lớn và ảnh hƣởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của mỗi tổ chức tín dụng, cao hơn nó tác động ảnh hƣởng đến toàn bộ hệ thống ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế. Chính vì vậy việc kiểm soát rủi ro trong hoạt động tín dụng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong hoạt động của Ngân hàng.
Đứng trƣớc những thời cơ và thách thức của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề nâng cao khả năng cạnh tranh giữa các ngân hàng thƣơng mại với nhau, giữa các ngân hàng thƣơng mại trong nƣớc với các ngân hàng thƣơng mại nƣớc ngoài, cụ thể là nâng cao chất lƣợng tín dụng, giảm thiểu rủi ro tín dụng đã trở nên cần thiết. Vì vậy việc kiểm soát rủi ro cho vay sẽ giúp cho ngân hàng đảm bảo phạm vi rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay chấp nhận đƣợc, hỗ trợ việc phân bổ vốn hiệu quả hơn trong hoạt động cho vay, giảm thiểu các thiệt hại phát sinh từ rủi ro tín dụng và tăng thêm lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng. Một ngân hàng hoạt động kinh doanh hiệu quả, có năng lực tài chính mạnh và kiểm soát rủi ro trong giới hạn cho phép sẽ tạo đƣợc niềm tin ở khách hàng, nâng cao đƣợc vị thế và uy tín đối với các tổ chức kinh tế, tổ chức tín dụng trong và ngoài nƣớc. Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre đã triển khai hoạt động kiểm tra, kiểm soát rủi ro tín dụng mang lại nhiều kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên hiệu quả của công tác này vẫn chƣa đƣợc nhƣ mong đợi.
Chính vì vậy, tác giả chọn vấn đề: “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam Chi nhánh Thành Phố Bến Tre” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2. Mục tiêu chung Mục tiêu của nghiên cứu là phân tích và đánh giá thực trạng kiểm soát RRTD của Agribank chi nhánh Thành Phố Bến Tre giai đoạn 2017 - 2019. Từ đó rút ra những ƣu điểm, tìm ra những hạn chế, chỉ ra những nguyên nhân làm hạn chế và đề xuất giải pháp, những kiến nghị có tính khả thi nhằm tăng cƣờng khả năng kiểm soát RRTD tại Agribank chi nhánh Thành Phố Bến Tre thời gian tới.
Mục tiêu cụ thể - Một là, phân tích thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre giai đoạn 2017 - 2019. - Hai là, đề ra một số giải pháp tăng cƣờng khả năng kiểm soát rủi ro tín dụng tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Câu hỏi 1: Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre giai đoạn 2017 – 2019 nhƣ thế nào? Thành tựu và tồn tại trong việc kiểm soát rủi ro tín dụng tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre? Nguyên nhân của những tồn tại? Câu hỏi 2: Giải pháp nào để tăng cƣờng khả năng kiểm soát rủi ro tín dụng tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre? 4. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu là Kiểm soát rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại và thực tiễn tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre.
PHẠM VI NGHIÊN CỨU Không gian: Tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre. Thời gian: Trong giai đoạn 2017 - 2019. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Luận văn sử dụng phƣơng pháp định tính, cụ thể bao gồm: Phƣơng pháp thống kê mô tả so sánh, phân tích, tổng hợp các chỉ tiêu qua các năm. Từ đó đánh giá đƣợc hiệu quả công tác kiểm soát RRTD tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre.
3 Phƣơng pháp thống kê, phân tích, phân loại số liệu thực tế từ Báo cáo hoạt động kinh doanh của Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2019. Phƣơng pháp tổng hợp, đối chiếu để đánh giá kết qủa, đánh giá những mặt tích cực, những mặt hạn chế cũng nhƣ tìm ra những nguyên nhân để đề xuất các giải pháp hữu hiệu áp dụng trong thực tiễn, nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát RRTD trong thời gian tới tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN Về mặt lý luận: Luận văn tổng hợp cơ sở lý thuyết về rủi ro tín dụng về rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại. Về mặt thực tiễn: Luận văn là tài liệu tham khảo cho các học viên, sinh viên thuộc nhóm ngành kinh tế và những ai quan tâm đến đề tài về kiểm soát rủi ro tín dụng tại Agribank Chi nhánh Thành Phố Bến Tre.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU TRƢỚC - Trần Thị Băng Tâm (2007), “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro tín dụng theo chuẩn mực và thông lệ quốc tế” cho rằng tác động của việc gia nhập Tổ chức Thƣơng mại Thế giới (WTO) đối với hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam mà đặc biệt là lĩnh vực tín dụng. Bên cạnh đó, luận văn còn nghiên cứu tầm quan trọng của công tác kiểm soát rủi ro, nội dung quản trị RRTD theo chuẩn mực và thông lệ ngân hàng thế giới hiện nay đang áp dụng và từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác quản trị RRTD của Việt Nam. - Nguyễn Hải Đăng (2011), “Hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Vũng Tàu” đề cập đến thực trạng và nêu ra những giải pháp nhằm hạn chế RRTD tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Vũng Tàu. - Nguyễn Hùng Tiến (2016), “Kiểm soát rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam” đã nghiên cứu RRTD, các nguyên nhân, các dấu hiệu, các chỉ tiêu phản ánh RRTD trong hoạt động kinh doanh của hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và đồng thời đề cao việc quản lý RRTD của toàn hệ thống.
Nhƣ vậy, mặc dù có khá nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chủ đề kiểm soát hoặc kiểm soát rủi ro tín dụng tại NHTM. Tuy nhiên, với nghiên cứu này tác giả 4 mong muốn phân tích đƣợc thực trạng hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng tại Agribank Chi nhánh Thành phố Bến Tre. Đồng thời đánh giá đƣợc thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng tại chi nhánh đạt đƣợc những kết quả, hạn chế và nguyên nhân gì. Để từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm góp phần giữ vững và tăng trƣởng thị phần hoạt động tín dụng của chi nhánh.
Vì vậy, đề tài không trùng lắp hoàn toàn so với những nghiên cứu trƣớc. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN Ngoài phần mục lục, danh mục các từ viết tắt, danh mục các bảng, danh mục các sơ đồ, hình vẽ thì nội chung chính của nghiên cứu đƣợc chia thành 3 chƣơng. Nội dung các chƣơng đƣợc tóm tắt nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Thành Phố Bến Tre Chƣơng 3: Giải pháp kiểm soát rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Thành Phố Bến Tre 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Cơ sở lý luận về ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Luật các tổ chức tín dụng do Quốc hội Nƣớc Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 16 tháng 06 năm 2010, tại Điều 4 có nêu: “Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng. Tổ chức tín dụng bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân”. Chức năng của ngân hàng thương mại Hình 1.
Các hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại Các hoạt động kinh doanh cơ bản của NHTM Chức năng trung gian tín dụng Chức năng trung gian thanh toán Hoạt động huy Hoạt động sử - Dịch vụ thanh toán và ngân động vốn dụng vốn quỹ - Kinh doanh ngoại tệ - Ủy thác, đại lý - Vốn chủ sở hữu - Hoạt động tín dụng - Kinh doanh chứng khoán. - Tiền gửi tiết kiệm - Hoạt động đầu tƣ - Tiền gửi giao dịch - Phát hành chứng khoán - Vay các NH khác - Hoạt động khác Nguồn: Tổng hợp của tác giả Chức năng trung gian tín dụng là chức năng quan trọng và cơ bản nhất của một NHTM, chức năng này không những cho thấy bản chất của NHTM mà còn cho thấy nhiệm vụ chính yếu của NHTM. Trong chức năng này - NHTM đóng vai trò là ngƣời trung gian đứng ra tập trung, huy động nguồn vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế biến nó thành nguồn vốn tín dụng để cho vay (cấp tín dụng) đáp ứng các nhu cầu vốn kinh doanh và vốn đầu tƣ cho các ngành kinh tế và nhu cầu vốn tiêu dùng xã hội. 6 Chức năng trung gian thanh toán và cung ứng phƣơng tiện thanh toán là chức năng quan trọng, không những thể hiện khá rõ bản chất của NHTM mà còn cho thấy tính chất “đặc biệt” trong hoạt động của NHTM.
NHTM đứng ra làm trung gian để thực hiện các khoản giao dịch thanh toán giữa các khách hàng, giữa ngƣời mua, ngƣời bán. để hoàn tất các quan hệ kinh tế thƣơng mại giữa họ với nhau. Chức năng cung ứng dịch vụ và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan đó là các dịch vụ mà chỉ có các ngân hàng với những ƣu thế của nó mới có thể thực hiện đƣợc một cách trọn vẹn và đầy đủ. Các dịch vụ gắn liền với hoạt động ngân hàng không những cho phép NHTM thực hiện tốt yêu cầu của khách hàng mà còn hỗ trợ tích cực để NHTM thực hiện tốt hơn chức năng thứ nhất và thứ hai của NHTM.
Một số hoạt động cụ thể trong chức năng này có thể kể đến nhƣ các dịch vụ về ngân quỹ, kiều hối, chuyển tiền nhanh, ủy thác, tƣ vấn đầu tƣ, ngân hàng điện tử (E-banking),… 1. Các hoạt động của ngân hàng thương mại Hình 1.