Chương 1: Một số vẫn dé lý luân về thực hiện hợp đồng khi hoản cảnh thay đổi cơ ban. Chương 2: Thực trạng pháp luật Việt nam vé thực hiện hợp đồng khi hoàn. cảnh thay đổi cơ bản. Chương 3: Thực áp dụng pháp luật vẻ thực hiến hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản và một số kiến nghị, giải pháp hoản thiên.
1 CHUONG1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE THỰC HIỆN HOP DONG KHI HOÀN CẢNH THAY ĐỎI CƠ BẢN 11. Lý luận về hoàn cảnh thay đổi cơ bản. Khái niệm về hoàn cảnh thay doi cơ bin "Trong sự vân động va phát triển của các hình thai kinh tế - zã hội, thuật ngữ “hợp đồng” (contractus) - vẫn phát sinh từ động từ "coniralere” trong tiéng Latinh có nghĩa là "răng buộc” - đã xuất hiện 6 La Mã vào khoảng thé ky V - IV trước công nguyên và được các nước châu Âu chấp nhận sử dụng Hệ thống hoá các dang khé ước phổ biển, các luật gia La Mã định nghia hợp đồng (contractus) 1a căn cử làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ pháp luật với hai dầu hiệu đặc trưng không thể thiểu: fine nhất phải có sự thoả thuận (conventio, consensus), tức lả có sự thông nhất ý chí giữa các chủ thể binh đẳng về địa vị pháp ly, va tint ai, phải có muc đích (căn cứ pháp lý) nhất định (causa) mà các bền hướng tới" “Tương ứng với hướng tiếp cận trên, pháp luật Việt Nam đính nghĩa khái niệm hop đẳng tai Điều 385 BLDS năm 2015: “Hop đẳng là sự thoả timân giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chẩm dit quyền, nghĩa vụ dân se Bên cạnh yêu tô chủ quan Ja sự thống nhất ý chí giữa các chủ thể, về mặt khách quan, hợp đồng là một phạm tra nằm trong sự van động va phát triển của xã hội. Do đó, tất yéu bi chỉ phối bởi nhiều hiện tượng khách quan khác nhau (có thể xuất phat từ con người, rũ ro kinh tế, yếu tổ thiên nhiên.) xảy ra sau khi giao kết hợp đông ma các bên không thé lường trước và nhận biết được về sự hiện điện.
và hậu qua của hiện tượng trên tại thời gieo kết hợp đồng. Trong đó, những, hiện tượng trên kam thay căn bản “hoàn cảnh ban đầu" được các tên thiết lập khi giao kết hợp đông và đặt ít nhất một bên trong quan hệ hợp đẳng vào thé bắt g, khó khăn trong việc thực hiên hop đồng Để điều chỉnh van để trên, hậu ! Ngyễn Ngọc Khính 2009), “Hợp ding: Truật ngơi khít môn", Tp đế Miằ nước và Php tất số, it 12 ‘hét các nhà lập pháp đã đưa các điều khoản vao pháp luật quốc gia của ho để điều. chỉnh việc miễn trừ việc thực hiển hợp đồng khi việc thực hiện không thé thực hiên được do hoàn cảnh khách quan (ví du như sự kién bat khả kháng). Ngoài ra, can một trường hợp phức tap hơn là khi do các sự kiến lam thay đổi cơ bản về hoàn cảnh khiển cho việc thực hiến hợp déng trở nền nặng né hơn đối với mốt trong các bên, di việc thực hiện vẫn có thé thực hiện được”.
Ở đây, vấn để về hoan cảnh thay đổi cơ bản nằm ở trường hop thứ hai. "Thuật ngữ Hardship xuất hiên trong thực tiễn thương mai vào những năm 1960 và được trình bay lẫn đâu tiên trong các nghiên cứu của Marcel Fontaine, in trong quyền “Pháp iuật hop đồng quắc tố”, xuất ban năm 19893. Cho đến nay, trong văn bản quốc tế, pháp luật của các quốc gia vả các nghiên cứu pháp lý đã ghi nhân khái niệm vẻ hoán cảnh thay đỗi cơ bản dưới các gic đô tiếp cận khác nhau. Có thể khải quát thông qua một số khái niệm cụ thé sau đây: Trước tiên, B nguyên tắc của UNIDROIT về hop đồng thương mại quốc tế (gọi tit lá PICC) - B6 nguyên tắc được soạn thảo va ban hành bởi Viện Nghiên.
‘ban tại Điều 6.2 đưới cum tit “Hardship” và liệt kế các đặc đặc trưng để nhận diện: “Hardship được xác lập lầu xập ra các sựhiện làm thay đối cơ bẩn swe cân bằng của hợp đồng hoặc bởi vì chủ phí thực hién hợp đông của một bên tăng. lên hoặc do giả trị của việc thực hiện hop đồng mà một bên nhâm được giảm di và (@) các sự Mện xây ra hoặc được bền bt bat lợi biết đến sam khi giao kết hợp đồng; 4b) các sự kiện không được xem xét một cách hợp If bởi bên bị bắt lợi tại thời điểm giao két hợp đồng; (c) sự kién nằm ngoài tầm kiém soát của bên bị nit ro cũa sự kiên nay không bt gánh chin bởi bên bị bắt lợi". Co thé thay, khái 2 agains Bạ tgddac, Pes Zapoldeis (2000), “The effect of dunge circumstances on the pafommance of canta” Jnupracence, (218) p 196 3Ugo Drteta 2004, “Dita Minin v rng hep bila Mhng và du Hoda hardship ung họp ding quốc “Ej vân Hội thảo Hop ding tương mại guc , Nhãphép lột Pit ~ Php e181 1 niệm trên la sự kết hợp của hai yêu tổ chính la tác động và đặc điểm cia hoàn cảnh thay đỗi cơ bản. Theo đó, tác động được làm rổ thông qua sự thay dai sự cân bằng của hợp đồng với hai biểu hiện: (1) chi phí thực hiền hợp đẳng tăng, (2) gia ti nhận được từ thực hiện hợp đồng giảm.
Điều nay co thể suy ra rằng hoàn cảnh. thay đỗi cơ bản trước tiên là sự kiến lãm thay đỗi bản chất vé mặt lợi ích của các ‘bén trong quan hệ hợp đồng. Bén cạnh đỏ, từ đặc điểm bên dưới có thé thấy được sang hoàn cảnh thay đổi cơ bản ở đây là sự kiện khách quan mã bến bi bất lợi không đáng phải gánh chịu hậu quả tir su kiến nay. Theo quan điểm của tắc gia, việc định nghĩa như trên chưa day đủ và còn rườm ra, bởi: Thứ niất, định nghĩa trên đang giới hạn phạm vi tác đông của hoàn cảnh thay đỗi cơ bản.
Sự cân bing của hợp đồng là một khái niềm rông va trừu tượng, Định nghĩa trên mới chỉ để cập đến sự cân bằng của hợp đồng dua trên sự cân. ‘bang về lợi ích kinh tế có thé đong đếm được bang tién la chi phí thực hiện va giá tri nhận được từ hợp đồng trong khi còn có các lợi ích về tài sản hay lợi ich phi vật chất khác như vé sức khoẻ, vé cơ hội kinh doanh, vẻ các quyển các bên có được trong quan hệ hợp đông thì định nghĩa lai chưa bao quát tới. Bền cạnh đó, sự cân bằng của hợp đồng có thé la sự cân bằng vé quyển các bên được hưởng hoặc sự cân bằng vẻ rồi ro mà các bên gánh chiu khi tham gia vao quan hệ hop đồng Do đó, PICC đưa ra với khái niệm mang pham vi kha hẹp. ‘Mat khác, trong định nghĩa mới chỉ dé cập đền việc thay cơ ban sự cân.
‘bang của hợp đồng, cụ thé la lợi ích về kinh tế, tức hướng đến kết quả các bên. nhận được của quả trình thực hiện hợp ding Nhưng thực hiện hợp đồng là cả một quá trình các bên hiện thực hoá các quyên và nghĩa vụ thoa thuận trong hợp đồng không chỉ gói gon ở kết quả lợi ích các bên đạt được sau quả trình thực hiện hop đồng như định nghĩa dang hướng đền. Chính vì vay, định nghĩa của PICC chưa khái quát được nội dung mà hoàn cảnh thay đổi cơ ban ảnh hưởng Thứ hai, khải niệm của PICC đưa ra không có sự tách biệt r6 rang giữa khái niệm và đặc điểm của hoàn cảnh thay đỗi cơ ban. Việc sử dụng từ nổi “va” cho 14 thấy phân định nghĩa bao gầm cả tác động lẫn đặc điểm được liệt kê bên dưới.
Dù phương pháp trên có thể nêu r6 toàn bộ đặc tính cơ ban của van để nhưng lại làm mất di tính tinh gon ma một khái niệm cần thể hiện. "Tiếp theo đỏ, Bộ nguyên tắc Luật Hợp đồng châu Âu (gọi tắt là PECL) được xây dựng bởi Uy ban châu Âu về Luật Hợp đồng quy định về hoan cảnh thay đổi cơ ban tại Điều 6.111 gồm 3 khoản với cụm từ là “Change of circumstances”, trong do, ghi nhận vẻ khái niệm và đặc điểm của thuật ngữ trên như sau “Nếu việc thực hiện hop ding trở nên quá mức khó khăn do hoàn cảnh thay đối, các bên buộc phải tién hàmh thương lượng để chính sửa hợp đồng hoặc chấm đứt hợp đồng. Ở đây, có thể hiểu, hoàn cảnh thay đổi cơ bản được định nghĩa 1a hoàn. cảnh khiến cho việc thực hiện hợp đồng trở nên quá mức khó khăn Định ngiia trên đã để cập đến hai khía cạnh la có sư thay đồi về hoàn cảnh thực hiện hợp đông.
của các bên va mức dé ảnh hưởng của việc hoàn cảnh có sư thay đôi đổi với việc thực hiện hợp đồng Co thể thay, cum từ “việc tực liện hop đồng trở nên quá: mức khô khăn" đã chỗt lại được bản chất hậu quả từ sự thay đổi của hoàn cảnh là tây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc hiện thực hoá các quyền va ngiãa vụ của các bên trong quan hệ hop đông. Tuy nhiên, đó mới chỉ lả một khía canh tác đông của hoàn cảnh thay đổi cơ bản. Ngoi khả năng thực hiện hợp đồng, hoàn cảnh. trên có khả năng gây ra thiệt hại đỗi với lợi ich các bén mong muốn đạt được khí giao kết hop đồng, đây là điều khát niệm trên chưa để cập tới.
Tiêp đến, tác giả Vũ Thị Lan Anh trong bai & “ Các vấn đẻ pháp I} đặt ra trong việc thực hiền hợp ông kiu hoàn cảnh thay đổi” đăng tai Tạp chí Nhà nước ‘va Pháp luật số 5/2016 có quan điểm về hoàn cảnh thay đổi cơ bản như sau: “Hodrt cảnh thay đối cơ bản là sự bién động một cách bắt thường các yéu tỗ ngoại c mà các bên đã dua vào dé dé giao kết hợp đồng. dẫn dén việc thực hiện hop L4 đã lý lết có nguy cơ gay thiệt hai nghiêm trong cho mội n+. Khái niệm trên đã Vil Thị Len Anh C016), Các vin đ áp tra hong vie thúc hận họp đẳng hoà cnh tuy i, Tap “Nà mắc và Pháp ade, 8 5016, 34 18 chi rõ được hoàn cảnh có sựthay đôi là hoàn cảnh gốc được các bén thiết lập khi giao kết hop đồng. Bên cạnh đó, khái niệm cũng đưa ra được tính chất của hoán.
cảnh thay đổi cơ bản lã sự "bắt thường” tức có thể hiểu ở đây hoàn cảnh thay đổi cơ ban diễn ra không nằm trong dự liệu ban đầu của các bên, xảy ra một cách bắt ngờ va bản chất của hoàn cảnh thay đỗi cơ ban là các yếu tổ ngoại cảnh tổn tại một cách khách quan.