CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Tổng quan về hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại 1. Khái niệm hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD giao cho KH một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Thời hạn nhất định đó là thời hạn cho vay [5]. Phân loại tín dụng của Ngân hàng Thương mại 1. Phân loại theo hình thức Căn cứ vào hình thức cho vay, có 2 loại chính: - Cho vay theo món hay còn gọi là vay từng lần là hình thức cấp tín dụng của TCTD theo đó người vay sẽ phải làm hồ sơ vay vốn cho từng lần vay với lãi suất, thời hạn trả tiền và số tiền vay xác định. - Cho vay hạn mức là hình thức cấp tín dụng của TCTD theo đó người vay chỉ lập hồ sơ một lần cho nhiều khoản vay, TCTD cấp cho khách hàng 1 hạn mức, chỉ giới hạn dư nợ, không giới hạn doanh số.
Phân loại theo thời gian Căn cứ vào thời hạn vay, hoạt động cho vay của các TCTD chia thành 3 loại: - Cho vay ngắn hạn: là loại cho vay có thời hạn 12 tháng. - Cho vay trung hạn: là loại cho vay có thời hạn 12 tháng – 60 tháng. - Cho vay dài hạn: là loại cho vay có thời hạn trên 60 tháng. Phân loại theo tài sản đảm bảo - Cho vay không có tài sản đảm bảo: Là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của người khác mà chỉ dựa vào uy tín của bản thân KH vay vốn để quyết định cho vay.
- Cho vay có đảm bảo: Là loại cho vay dựa trên cơ sở các bảo đảm cho tiền vay như thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh. Vai trò của tín dụng Ngân hàng - Đối với nền kinh tế: Công cụ đòn bẩy góp phần tăng trưởng kinh tế và điều tiết nền kinh tế. Là động lực góp phần hình thành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tạo điều kiện ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật - Đáp ứng vốn để góp phần đầu tư phát triển kinh tế.
Công cụ của nhà nước giúp cho nền kinh tế đất nước phát triển. - Đối với khách hàng: Góp phần thúc đẩy các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Thúc đẩy chế độ hạch toán kinh doanh, tăng cường quản lý tài chính, tăng tích lũy đối với doanh nghiệp. Góp phần tài trợ cho quá trình tái sản xuất, mở rộng và nâng cao tài sản cố định.
- Đối với ngân hàng: Hoạt động CVTD cơ bản mang lại lợi nhuận lớn cho bản thân các ngân hàng. Tạo ra mối quan hệ gắn bó giữa ngân hàng và các chủ thể kinh tế. Tạo uy tín, danh tiếng cho các NHTM. Nợ cho vay làm tăng khả năng cạnh tranh và mở rộng quy mô hoạt động của NHTM.
Tổng quan về hoạt động cho vay tiêu dùng 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng Cho vay tiêu dùng được hiểu là hình thức tài trợ cho mục đích chi tiêu cá nhân, hộ gia đình. Các khoản cho vay tiêu dùng là nguồn tài chính quan trọng giúp người tiêu dùng trang trải các nhu cầu trong cuộc sống như nhà ở, phương tiện đi lại, tiện nghi sinh hoạt, học tập, du lịch, y tế,.trước khi họ có đủ khả năng về tài chính để hưởng thụ [2]. Đặc điểm cho vay tiêu dùng - Khách hàng vay thường là cá nhân và các hộ gia đình; - Mục đích vay là phục vụ các nhu cầu tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình, không xuất phát từ mục tiêu kinh doanh sản xuất, nên phương thức giải ngân và thanh toán sẽ tùy theo tình trạng kinh tế của người vay.
- Về lãi suất vay, do các khoản vay tiêu dùng thường nhỏ nên lãi suất thường cao hơn lãi suất vay đầu tư, kinh doanh sản xuất. - Việc sử dụng khoản vay không cần phải đạt kết quả tốt mới trả được nợ, do nguồn trả nợ của khách hàng thường được trích từ thu nhập của họ. 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 1. Đối tượng cho vay tiêu dùng Là người Việt Nam, đang sinh sống tại Việt Nam thỏa mãn các điều kiện: - Có năng lực pháp lý và năng lực hành vi dân sự theo quy định pháp luật - Có mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp - Có mức thu nhập ổn định bảo đảm hoàn trả nợ vay - Có tài sản thế chấp, cầm cố của người vay, người nhận bảo lãnh hoặc khách hàng có uy tín tốt, năng lực tài chính lành mạnh, trung thực.
Phân loại cho vay tiêu dùng 1. Phân loại theo mục đích vay vốn Căn cứ vào mục đích vay vốn, vay tiêu dùng có thể được chia làm 2 loại: - Vay tiêu dùng cư trú: là các khoản cho vay liên quan đến nhu cầu về xây dựng, cải tạo nhà ở. - Vay tiêu dùng phi cư trú: là các khoản cho vay liên quan đến nhu cầu cải thiện đời sống như mua sắm đồ dùng, du lịch, học tập,. Phân loại theo đối tượng Đặc thù cho vay tiêu dùng phục vụ những khoản chi cho các nhu cầu cần thiết trong đời sống nên đối tượng cho vay tiêu dùng là cá nhân tuân thủ quy định của TCTD và quy định pháp luật.
Phân loại theo nguồn gốc khoản vay Căn cứ vào nguồn gốc khoản vay, vay tiêu dùng có thể được chia làm 2 loại: - Vay tiêu dùng trực tiếp: Là các khoản vay tiêu dùng mà trong đó tổ chức cho vay trực tiếp làm việc với khách hàng. - Vay tiêu dùng gián tiếp: Là hình thức tổ chức tài chính hợp tác với các đơn vị bán lẻ để họ bán trả góp cho người dùng. Phân loại theo phương thức hoàn trả Căn cứ vào phương thức hoàn trả, vay tiêu dùng có thể được chia làm 3 loại: - Vay tiêu dùng trả góp: Là hình thức cho phép người vay được chia nhỏ số lần trả nợ ra nhiều lần theo kỳ hạn nhất định, thường là trả theo tháng. - Vay tiêu dùng phi trả góp: Là hình thức vay mà khách hàng phải thanh toán hết khoản nợ chỉ trong một lần duy nhất theo thời hạn đã cam kết trước trong hợp đồng.
5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP - Vay tiêu dùng tuần hoàn: Là hình thức vay mà khách hàng được phép vay và trả nợ nhiều lần theo hạn mức tín dụng nhất định. Thông thường, loại hình vay này sẽ xuất hiện dưới dạng thẻ tín dụng hoặc phiếu séc. Lợi ích của cho vay tiêu dùng - Đối với khách hàng: Các gói cho vay tiêu dùng của Ngân hàng đã đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng cần thiết của người dân, giúp họ dễ dàng tiếp cận được những nhu cầu, mơ ước mà họ đặt ra sớm hơn dự định, như mua một chiếc xe ô tô, thực hiện một chuyến du lịch cho cả gia đình,… nâng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần cho người dân. - Đối với ngân hàng: Việc triển khai các gói cho vay tiêu dùng sẽ đem lại lợi nhuận mới cho ngân hàng, các đối tượng đến vay tiêu dùng thường là các nhân viên văn phòng, hộ gia đình thông thường với mức lương tuy không cao nhưng ổn định, điều đó giúp cho Ngân hàng tránh được nhiều rủi ro về nợ xấu.
Với lãi suất vay cạnh tranh và nhiều loại thời hạn vay thích hợp đã giúp Ngân hàng có thêm nhiều khách hàng mới, tiềm năng. - Đối với nền kinh tế: Với các gói vay tiêu dùng, người dân sẽ chi trả được nhiều vật dụng gia đình (tủ lạnh, máy giặt, máy điều hòa,…) giúp tăng cầu trong nền kinh tế, từ đó giúp các doanh nghiệp giảm ứ đọng hàng hóa trong kho, tăng vòng vay vốn lưu động cho nhiều doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và đưa nền kinh tế ngày càng ổn định, phát triển. Quy trình cho vay tiêu dùng Quy trình cho vay tiêu dùng được tính bắt đầu khi ngân hàng nhận được hồ sơ và kết thúc khi khách hàng hoàn tất thanh lý hợp đồng tín dụng. Quy trình gồm 6 bước cơ bản: - Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ vay vốn tiêu dùng từ khách hàng - Bước 2: Thẩm định điều kiện cho vay tiêu dùng - Bước 3: Phân tích tín dụng - Bước 4: Xét duyệt cho vay tiêu dùng - Bước 5: Ký kết hợp đồng và giải ngân - Bước 6: Thu nợ và phán quyết tín dụng mới 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP 1.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay tiêu dùng của Ngân hàng Thương mại 1. Yếu tố khách quan 1. Môi trường chính trị, xã hội Môi trường chính trị, xã hội là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động cho vay. Chính trị, xã hội ổn định sẽ thu hút nguồn đầu tư từ các doanh nghiệp, do vậy mà nhu cầu vốn cho nguồn đầu tư mới, đầu tư mở rộng sản xuất sẽ gia tăng, làm tăng nhu cầu vốn trong xã hội.
Ngoài ra, với xu thế hiện nay là toàn cầu hóa thì tình hình chính trị xã hội quốc tế cũng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển hoạt động cho vay. Những biến động trên thị trường thế giới liên tục tác động đến nền kinh tế trong nước, thông qua đó tác động trực tiếp đến giá cả và tình hình sản xuất kinh doanh của nhà đầu tư. Nền chính trị xã hội thế giới phát triển ổn định là nhân tố thúc đẩy cho vay của các TCTD. Môi trường kinh tế vĩ mô Môi trường kinh tế vĩ mô cũng có tác động không nhỏ đến việc mở rộng hoạt động cho vay.
Suy cho cùng nếu muốn mở rộng hoạt động cho vay an toàn và hiệu quả thì phải phát triển nền kinh tế, nền kinh tế phát triển sẽ thúc đẩy mở rộng cho vay và ngược lại, khi kinh tế suy thoái sẽ tác động tiêu cực đến việc mở rộng cho vay. Vì vậy, nền kinh tế phát triển ổn định, niềm tin tiêu dùng của công chúng tăng cao chính là nhân tố quan trọng mở rộng cho vay tiêu dùng. Môi trường pháp lý Hệ thống pháp luật, nhất là những văn bản luật có liên quan đến hoạt động ngân hàng và hoạt động cho vay của TCTD, ảnh hưởng không nhỏ đến mở rộng cho vay. Hệ thống pháp luật đầy đủ, nghiêm minh, ổn định là hành lang an toàn cho các TCTD mở rộng hoạt động cho vay.
Ngược lại, nếu hệ thống pháp luật không đầy đủ, thiếu nghiêm minh sẽ gây tác động tiêu cực tới mở rộng cho vay.