Khảo Sát Chất Lượng Nước Mặt Sông Thị Vải: Đánh Giá Các Chỉ Tiêu Hóa Lý

Đồ án nghiên cứu khảo sát một số chỉ tiêu hóa lý ph tss cod do và đánh giá chất lượng nước mặt trên lưu vực sông thị, thiết kế chi tiết, tính toán kỹ thuật theo tiêu chuẩn, đánh

• Tác giả: Dương Hữu Quốc
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Hà
• Trường học: Trường Đại Học Bà Rịa-Vũng Tàu
• Chuyên ngành: Công Nghệ Kỹ Thuật Hóa Học
• Đề tài: Khảo Sát Một Số Chỉ Tiêu Hóa Lý (pH, TSS, COD, DO.) Và Đánh Giá Chất Lượng Nước Mặt Trên Lưu Vực Sông Thị Vải
• Loại tài liệu: Đồ án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CHẤT LƯỢNG NƯỚC MẶT
• 1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt
• 1.2. Các chỉ tiêu dùng để đánh giá chất lượng nước mặt
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC LƯU VỰC SÔNG THỊ VẢI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khảo Sát Chất Lượng Nước Mặt Sông Thị Vải

Khảo sát chất lượng nước mặt sông Thị Vải là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đánh giá tình trạng ô nhiễm và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước. Sông Thị Vải, với vị trí địa lý đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống sinh thái và kinh tế của khu vực. Việc đánh giá các chỉ tiêu hóa lý như pH, TSS, COD, DO giúp xác định mức độ ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

1.1. Ý Nghĩa Của Việc Đánh Giá Chất Lượng Nước

Đánh giá chất lượng nước mặt không chỉ giúp phát hiện ô nhiễm mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc quản lý tài nguyên nước. Các chỉ tiêu như pH, TSS, COD, DO là những yếu tố quan trọng trong việc xác định tình trạng sức khỏe của hệ sinh thái nước.

1.2. Các Chỉ Tiêu Hóa Lý Quan Trọng Trong Khảo Sát

Các chỉ tiêu hóa lý như pH, TSS, COD, DO được sử dụng để đánh giá chất lượng nước. pH ảnh hưởng đến tính axit và kiềm của nước, trong khi TSS cho biết lượng chất rắn lơ lửng. COD và DO là các chỉ số quan trọng để xác định mức độ ô nhiễm hữu cơ trong nước.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Nước Mặt Tại Sông Thị Vải

Ô nhiễm nước mặt tại sông Thị Vải đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng do sự phát triển công nghiệp và đô thị hóa. Nước thải từ các khu công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt không được xử lý đúng cách đã làm gia tăng mức độ ô nhiễm. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

2.1. Nguyên Nhân Chính Gây Ô Nhiễm

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước mặt bao gồm nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp và hoạt động nông nghiệp. Các chất ô nhiễm từ những nguồn này thường không được xử lý, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

2.2. Hệ Lụy Của Ô Nhiễm Nước Mặt

Ô nhiễm nước mặt gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng như suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và động thực vật. Ngoài ra, nó còn làm giảm giá trị kinh tế của các hoạt động liên quan đến nước như du lịch và nuôi trồng thủy sản.

III. Phương Pháp Khảo Sát Chất Lượng Nước Mặt

Để đánh giá chất lượng nước mặt sông Thị Vải, cần áp dụng các phương pháp khảo sát khoa học và chính xác. Việc lấy mẫu nước, phân tích các chỉ tiêu hóa lý và so sánh với tiêu chuẩn quốc gia là những bước quan trọng trong quá trình này.

3.1. Quy Trình Lấy Mẫu Nước

Quy trình lấy mẫu nước cần tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo tính chính xác. Mẫu nước được lấy từ nhiều vị trí khác nhau trên sông để phản ánh đầy đủ tình trạng ô nhiễm.

3.2. Phân Tích Các Chỉ Tiêu Hóa Lý

Các chỉ tiêu hóa lý như pH, TSS, COD, DO được phân tích bằng các phương pháp hiện đại. Việc này giúp xác định chính xác mức độ ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

IV. Kết Quả Đánh Giá Chất Lượng Nước Mặt Sông Thị Vải

Kết quả đánh giá chất lượng nước mặt sông Thị Vải cho thấy nhiều chỉ tiêu vượt ngưỡng cho phép. Điều này cho thấy tình trạng ô nhiễm nước đang ở mức báo động và cần có các biện pháp can thiệp kịp thời.

4.1. Phân Tích Kết Quả Các Chỉ Tiêu

Kết quả phân tích cho thấy nồng độ COD và TSS cao hơn mức cho phép, cho thấy sự hiện diện của chất hữu cơ và chất rắn lơ lửng trong nước. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nước.

4.2. So Sánh Với Tiêu Chuẩn Quốc Gia

So sánh với tiêu chuẩn quốc gia QCVN 08-2015/BTNMT cho thấy nhiều chỉ tiêu không đạt yêu cầu. Điều này khẳng định sự cần thiết phải có các biện pháp xử lý và quản lý chất lượng nước hiệu quả.

V. Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước Mặt

Để cải thiện chất lượng nước mặt sông Thị Vải, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ từ quản lý nguồn thải đến nâng cao ý thức cộng đồng. Việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải và tăng cường giám sát là rất cần thiết.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Xử Lý Nước Thải

Xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tại các khu công nghiệp và đô thị là giải pháp quan trọng. Điều này giúp giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện chất lượng nước.

5.2. Tăng Cường Giám Sát Và Quản Lý

Tăng cường giám sát chất lượng nước và quản lý nguồn thải là cần thiết để đảm bảo các quy định về bảo vệ môi trường được thực hiện nghiêm túc. Cần có các biện pháp xử lý kịp thời khi phát hiện ô nhiễm.

VI. Kết Luận Và Hướng Đi Tương Lai

Khảo sát chất lượng nước mặt sông Thị Vải là một nhiệm vụ cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc thực hiện các biện pháp cải thiện chất lượng nước sẽ góp phần bảo vệ hệ sinh thái và phát triển bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Vệ Nguồn Nước

Bảo vệ nguồn nước không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn là của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức trong việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước.

6.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cần được chú trọng, bao gồm việc áp dụng công nghệ mới trong xử lý nước thải và bảo vệ môi trường. Điều này sẽ giúp cải thiện chất lượng nước và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lưu vực sông Thị Vải giữ vai trò địa kinh tế trọng điểm tại khu vực Đông Nam Bộ, chảy qua ranh giới hành chính của ba địa phương gồm tỉnh Đồng Nai, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và Thành phố Hồ Chí Minh. Toàn bộ lưu vực có diện tích 394 $\text{km}^2$ với chiều dài dòng chính xấp xỉ 46 km. Về mặt địa hình lòng dẫn, sông Thị Vải sở hữu độ sâu trung bình lớn từ 30 đến 50 m và bề rộng biến thiên từ 300 đến 800 m. Cấu trúc lòng sông rộng và sâu kết hợp với vị trí tiếp giáp trục Quốc lộ 51 tạo tiền đề hình thành hệ thống cảng biển nước sâu quy mô lớn phục vụ giao thương quốc tế và thúc đẩy mạng lưới các khu công nghiệp tập trung ven sông. Tuy nhiên, hoạt động vận tải hàng hải và sản xuất công nghiệp mật độ cao đã gây áp lực trực tiếp lên môi trường thủy vực tiếp nhận.

Trong lịch sử, sông Thị Vải từng là điểm nóng về ô nhiễm môi trường nước mặt nghiêm trọng, điển hình là sự việc vi phạm xả thải chưa qua xử lý của Công ty Cổ phần Hữu hạn Vedan Việt Nam bị phát hiện vào năm 2008. Sau giai đoạn trên, các cơ quan quản lý nhà nước đã siết chặt công tác giám sát, buộc các cơ sở sản xuất đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, giúp chất lượng nước từng bước cải thiện. Mặc dù vậy, sự gia tăng nhanh chóng của các khu công nghiệp dọc tả ngạn và các bến cảng mới khiến nguy cơ xả trộm, xử lý đối phó hoặc buông lỏng vận hành hệ thống xử lý tái diễn. Một số đoạn sông xuất hiện dấu hiệu suy thoái chất lượng nước trở lại, đặt ra yêu cầu phải khảo sát thực tế để ghi nhận hiện trạng và theo dõi biến động hóa lý của dòng nước.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án được xác định cụ thể như sau:

1. Khảo sát thực địa và phân tích một số chỉ tiêu hóa lý đặc trưng trong môi trường nước mặt sông Thị Vải, bao gồm: pH, tổng chất rắn lơ lửng (TSS), nhu cầu oxy hóa học (COD), oxy hòa tan (DO), nhiệt độ và độ màu.
2. So sánh, đối chiếu kết quả đo đạc thực nghiệm với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Cột B).
3. Đánh giá diễn biến chất lượng nước theo không gian (giữa các vị trí dọc lưu vực từ thượng lưu xuống hạ lưu) và theo thời gian (so sánh số liệu thu thập năm 2017 với dữ liệu quan trắc trung bình các năm 2011 - 2013).
4. Phân tích nguyên nhân biến động từ các nguồn xả thải ven bờ và đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm nước mặt trên lưu vực sông.

Đối tượng nghiên cứu là nguồn nước mặt chảy trong dòng chính sông Thị Vải. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian trải dài từ điểm xả thải của Công ty Vedan (huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai) đến khu vực Cảng Cái Mép (huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) thông qua mạng lưới 7 trạm quan trắc cố định. Về mặt thời gian, dữ liệu thực nghiệm được thu thập trực tiếp qua 3 đợt lấy mẫu vào các ngày 06/03/2017, 06/04/2017 và 09/05/2017, kết hợp chuỗi dữ liệu quan trắc giai đoạn 2011 - 2013 để đối chiếu xu hướng dài hạn.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước

Đồ án vận dụng các khái niệm và nguyên lý động học môi trường nước để phân tích chất lượng thủy vực. Các chỉ tiêu hóa lý chính được tác giả tổng hợp và sử dụng để đánh giá bao gồm:

• Nhiệt độ: Ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ các quá trình sinh hóa, khả năng hòa tan oxy và hoạt động của thủy sinh vật; nước thải làm mát công nghiệp có thể gây sốc nhiệt cục bộ.
• Giá trị pH: Thể hiện nồng độ ion $\text{H}^+$, quyết định dạng tồn tại của kim loại, khí hòa tan và trạng thái cân bằng sinh hóa trong môi trường nước tự nhiên.
• Tổng chất rắn lơ lửng (TSS): Đại diện cho các hạt cặn vô cơ và hữu cơ không tan ở trạng thái lơ lửng, làm giảm độ xuyên thấu ánh sáng, cản trở quang hợp và gây bồi lắng dòng dẫn.
• Oxy hòa tan (DO): Nồng độ oxy tuân theo định luật Henry, dao động từ 14,6 mg/L ở 0°C đến khoảng 7 mg/L ở 35°C dưới áp suất 1 atm. DO là chỉ tiêu then chốt xác định trạng thái phân hủy sinh học hiếu khí hay kỵ khí của nguồn nước.
• Nhu cầu oxy hóa học (COD): Lượng oxy tương đương cần thiết để oxy hóa toàn bộ các hợp chất hữu cơ bằng tác nhân oxy hóa hóa học mạnh ở nhiệt độ cao, phản ánh tải lượng chất hữu cơ bền vững và không phân hủy sinh học trong nước.
• Quy chuẩn kỹ thuật áp dụng: Toàn bộ kết quả phân tích được đối chiếu trực tiếp với QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt, giới hạn quy định tại Cột B).

Phương pháp nghiên cứu và quy trình thực nghiệm

Nghiên cứu kết hợp giữa khảo sát thực địa, thu mẫu theo quy chuẩn và phân tích thực nghiệm tại phòng thí nghiệm chuyên ngành thuộc Nhà máy xử lý nước thải tập trung Khu công nghiệp Đông Xuyên (phường Rạch Dừa, thành phố Vũng Tàu).

Chỉ tiêu	Phương pháp phân tích / Thiết bị sử dụng	Quy trình thực hiện cụ thể
Lấy và bảo quản mẫu	Xô nhựa 2 lít có gắn quả nặng thả sâu 1 m cách bờ 2 m; chai nhựa bảo quản 2 lít; thùng xốp ướp đá	Múc nước, tráng rửa dụng cụ lấy mẫu và chai chứa bằng chính nước hiện trường, rót đầy chai, vặn chặt nắp, đặt ngay vào thùng xốp chứa đá lạnh vận chuyển về phòng thí nghiệm lưu trong tủ mát và phân tích sau 24 giờ.
Nhiệt độ	Nhiệt kế thủy ngân có vạch chia độ	Nhúng trực tiếp bầu thủy ngân xuống nước sông tại vị trí lấy mẫu, giữ yên trong 4 - 5 phút cho cột thủy ngân ổn định rồi đọc kết quả tại chỗ.
pH	Phương pháp đo điện thế kế	Sử dụng máy đo pH hoạt động theo nguyên tắc đo chênh lệch điện thế giữa điện cực chỉ thị $\text{H}^+$ và điện cực so sánh calomel.
DO	Phương pháp điện cực oxy hòa tan (máy đo DO hiện trường)	Đo trực tiếp tại hiện trường; dòng điện sinh ra tại điện cực tỷ lệ thuận với lượng oxy khuếch tán qua màng bán thấm từ khối nước.
TSS	Phương pháp khối lượng (sấy khô)	Lọc một thể tích mẫu nước xác định qua giấy lọc sợi thủy tinh tiêu chuẩn (đã sấy và cân khối lượng ban đầu), sấy khô giấy lọc chứa cặn ở nhiệt độ 103 - 105°C đến khối lượng không đổi, tính chênh lệch khối lượng cặn khô trên thể tích mẫu.
COD	Phương pháp oxy hóa nhiệt đóng và đo quang phổ (thang đo 0 - 1500 $\text{mg/L O}_2$)	Cho 2 mL mẫu nước (và 2 mL nước cất đối với mẫu trắng) vào ống nghiệm chứa sẵn hóa chất phản ứng chuyên dụng; vặn chặt nắp, lắc đảo đều; nung phá mẫu trong khối gia nhiệt ở nhiệt độ 148°C trong thời gian 2 giờ; để nguội về nhiệt độ phòng; đưa vào máy quang phổ, hiệu chuẩn điểm 0 bằng mẫu trắng và đọc giá trị hiển thị.
Độ màu	Phương pháp so màu quang phổ	Lọc mẫu nước qua phễu lọc chân không để loại bỏ tạp chất lơ lửng; đưa mẫu vào cuvet máy phân tích quang phổ, thiết lập chương trình số 204, chuẩn hóa máy với mẫu chuẩn (bấm ZERO) và tiến hành đo mẫu thực tế (bấm TEST).

Nguồn dữ liệu nghiên cứu

Dữ liệu sử dụng trong đồ án bao gồm hai nguồn chính:

• Dữ liệu sơ cấp: Kết quả đo đạc tại hiện trường và phân tích thực nghiệm từ 3 đợt thu mẫu tháng 3, tháng 4 và tháng 5 năm 2017 của tác giả tại 7 vị trí quan trắc.
• Dữ liệu thứ cấp: Số liệu quan trắc định kỳ giai đoạn 2011 - 2013 và năm 2017 do Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cung cấp; chuỗi số liệu khí tượng - thủy văn từ Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ và Trung tâm Khí tượng Thủy văn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; tài liệu thủy văn từ Viện Nghiên cứu Khoa học Thủy lợi Nam Bộ.

---

Nội dung chính theo từng chương

Tổng quan chung và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt

Nội dung chương tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn tiếp nhận và cơ chế lan truyền các chất gây ô nhiễm trong môi trường nước mặt. Tác giả phân chia các nguồn tác động tiêu cực đến lưu vực sông thành 4 nhóm chính:

• Nguồn thải sinh hoạt: Khối lượng nước thải sinh hoạt đô thị phát sinh chiếm khoảng 80% lượng nước cấp sinh hoạt nhưng phần lớn xả trực tiếp vào hệ thống kênh rạch không qua xử lý; tình trạng lấn chiếm bờ sông gây ách tắc dòng chảy và ô nhiễm hữu cơ cục bộ.
• Nguồn thải nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản: Hoạt động lạm dụng phân bón hóa học, hóa chất bảo vệ thực vật tại các lưu vực nội đồng kết hợp với việc phát triển lồng bè nuôi trồng thủy sản tự phát xả thức ăn dư thừa và phân thủy sản trực tiếp xuống lòng dẫn.
• Nguồn thải công nghiệp: Nước thải từ các nhà máy, khu công nghiệp và làng nghề ven sông chứa các thông số COD, BOD, TSS, kim loại nặng, dầu mỡ và hợp chất hóa học vượt ngưỡng quy chuẩn; một số cơ sở không có hệ thống xử lý hoàn chỉnh hoặc chỉ xử lý cơ học sơ bộ.
• Các nguồn tác động khác: Rò rỉ dầu khoáng từ phương tiện thủy, sự cố chìm tàu, nước rỉ rác từ các bãi chôn lấp tự phát, nước mưa chảy tràn bề mặt cuốn theo đất đá xói mòn và xác sinh vật phân hủy.

Đồng thời, chương này diễn giải chi tiết bản chất hóa lý của từng thông số đánh giá chất lượng nước (nhiệt độ, pH, TSS, DO, COD, BOD, các hợp chất nitơ dạng $\text{NH}_4^+$ và $\text{NO}_3^-$, các hợp chất photphat, vi sinh vật Coliform/E.Coli và các nhóm kim loại nặng độc hại).

Giới thiệu về lưu vực sông Thị Vải, vị trí và phương pháp quan trắc

Chương này mô tả điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng hạ lưu và thiết lập mạng lưới quan trắc thực địa. Về tự nhiên, lưu vực sông Thị Vải có địa hình thoải dần từ Đông Bắc (đỉnh núi Thị Vải cao 462 m) xuống Tây Nam (vùng đầm lầy ngập mặn). Khí hậu phân hóa thành hai mùa: mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) và mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10). Nhiệt độ không khí trung bình năm tại huyện Tân Thành dao động từ 27,3 đến 27,9°C. Lượng mưa trung bình năm đạt từ 1500 đến 2000 mm, tập trung hơn 80% vào mùa mưa; lượng mưa cao nhất rơi vào tháng 9 và 10 (324 - 483 mm), thấp nhất vào tháng 2 và 3 (xấp xỉ 1 mm). Lượng bốc hơi cả năm vượt trên 1200 mm.

Hệ thống sông Thị Vải dài 46 km, nhận nước từ suối Bưng Môn và 4 phụ lưu chính gồm: sông Sóc (chiều dài 16 km, diện tích lưu vực 23 $\text{km}^2$), sông Quýt (dài 16 km, diện tích 48,6 $\text{km}^2$), sông Nước Lớn (dài 21 km, diện tích 96 $\text{km}^2$) và sông Chân (dài 24 km, diện tích 81,8 $\text{km}^2$). Thủy triều trên sông mang tính chất bán nhật triều không đều với biên độ triều dao động từ 1,4 đến 4,0 m, mực nước triều cường có thể đạt tới 400 cm. Tại khu vực Gò Dầu, lưu lượng dòng chảy vào cực đại đạt $-3,129\text{ m}^3\text{/s}$, dòng chảy ra cực đại đạt $+5,034\text{ m}^3\text{/s}$. Tại khu vực Cái Mép, dòng chảy vào cực đại đạt $-8,384\text{ m}^3\text{/s}$, dòng chảy ra cực đại đạt $+11,236\text{ m}^3\text{/s}$.

Về kinh tế - xã hội ven sông (số liệu năm 2016), tổng diện tích 3 huyện ven sông là 1.148,04 $\text{km}^2$ với dân số 1.171.171 người, trong đó cơ cấu kinh tế dịch chuyển mạnh sang công nghiệp (huyện Tân Thành có tỷ trọng công nghiệp chiếm 92%, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 31%/năm; huyện Long Thành có tỷ trọng công nghiệp chiếm 59,34%).

Tác giả đã thiết lập 7 vị trí thu mẫu cố định dọc theo dòng chính sông Thị Vải:

Ký hiệu	Tên vị trí quan trắc	Tọa độ địa lý	Đặc điểm nguồn thải tiếp nhận xung quanh
S1	Gần điểm xả nước thải Công ty Vedan	10°39.629' N - 107°00.927' E	Tỉnh Đồng Nai; gần kho than Fico Gò Dầu, Cảng Gò Dầu A; tiếp nhận nước thải sản xuất gia vị, tinh bột, khoáng chất mang tải lượng BOD, COD, TSS cao.
S2	Cách điểm xả Công ty Vedan 1 km về hạ lưu	10°39.358' N - 107°01.035' E	Tỉnh Đồng Nai; gần Cảng Gò Dầu B2, Công ty Phân bón Việt Nhật, nhựa đường ADCo; tiếp nhận chất thải sản xuất phân bón, hóa chất, vật liệu xây dựng.
S3	Gần Nhà máy Nhiệt điện Phú Mỹ 1	10°28.481' N	Thị trấn Phú Mỹ, BR-VT; gần Cảng quốc tế Sài Gòn Việt Nam, Xi măng Holcim, thép; tiếp nhận nguồn nước làm mát nhiệt độ cao và bụi khoáng.
S4	Cảng Phú Mỹ 1 (Cảng dầu Phú Mỹ)	10°35.262' N - 107°01.587' E	Thị trấn Phú Mỹ, BR-VT; đối diện rừng ngập mặn; tập trung Công ty Tôn Hoa Sen, CS Wind, Bao bì Đạm Phú Mỹ; tiếp nhận nước thải cơ khí, kim loại, nhựa.
S5	Khu vực tiếp nhận nước làm mát NM Đạm Phú Mỹ	10°35.683' N - 107°01.619' E	Thị trấn Phú Mỹ, BR-VT; tiếp giáp Nhà máy Đạm Phú Mỹ, Thép lá Phú Mỹ PFS; nước thải đặc trưng chứa hợp chất nitơ, nhiệt độ và hóa chất công nghiệp.
S6	Cảng Baria Serece	E: 107°01.957'	Thị trấn Phú Mỹ, BR-VT; khu vực bến cảng chuyên dụng bốc dỡ hàng rời; hoạt động tàu thuyền lớn làm xáo trộn bùn đáy, tăng độ đục và nguy cơ rò rỉ dầu mỡ.
S7	Hạ lưu sông Thị Vải (Cảng Cái Mép)	Khu vực Cái Mép	Tân Thành, BR-VT; Cảng container quốc tế Tân Cảng - Cái Mép, kho bãi logistics, hóa chất; mật độ tàu tải trọng lớn cao gây xáo động nước mạnh.

Kết quả đánh giá chất lượng nước lưu vực sông Thị Vải

Chương 3 trình bày các kết quả phân tích chỉ tiêu hóa lý tại 7 điểm quan trắc qua 3 đợt đo đạc năm 2017 và phân tích đối chiếu với giai đoạn 2011 - 2013:

• Diễn biến giá trị pH: Số liệu quan trắc cho thấy giá trị pH tại tất cả 7 trạm quan trắc đều có xu hướng tăng vào đợt lấy mẫu tháng 4 và giảm nhẹ vào đợt lấy mẫu tháng 5/2017. Các vị trí ghi nhận mức pH cao tập trung tại những khu vực có hoạt động công nghiệp xi mạ và hóa chất ven bờ (S2, S4, S5, S7). Tất cả các giá trị đo đạc trong năm 2017 đều nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép của QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Cột B). Khi phân tích xu hướng dài hạn giai đoạn 2011 - 2017, độ kiềm của nước sông Thị Vải có sự gia tăng rõ rệt; ví dụ điển hình tại trạm S7 (Cảng Cái Mép), giá trị pH trung bình năm 2011 là 7,30 đã tăng lên 7,94 vào năm 2017. Sự gia tăng này phản ánh sự mở rộng của các tổ hợp nhà máy xi mạ, luyện kim và hóa chất trên lưu vực.
• Nhiệt độ nước mặt: Nền nhiệt độ duy trì ổn định theo khí hậu nhiệt đới nhưng ghi nhận mức nhiệt độ nước tại trạm S3 (gần Nhà máy Nhiệt điện Phú Mỹ 1) và S5 (tiếp nhận nước xả làm mát Nhà máy Đạm Phú Mỹ) luôn cao hơn đáng kể so với các điểm quan trắc khác dọc dòng sông do chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lưu lượng nước làm mát xả ra.
• Hàm lượng chất rắn lơ lửng (TSS) và độ màu: TSS và độ màu tăng cao cục bộ tại các vị trí tiếp giáp hệ thống cảng biển nước sâu (S1, S4, S6, S7). Nguyên nhân được xác định là do chân vịt của các tàu biển có trọng tải lớn ra vào luồng hàng hải thường xuyên khuấy đảo lớp trầm tích bùn đáy, kết hợp với các hoạt động bốc dỡ nguyên liệu rời (than đá, phân bón, xi măng) tại Cảng Gò Dầu và Cảng Baria Serece.
• Hàm lượng oxy hòa tan (DO) và nhu cầu oxy hóa học (COD): Nồng độ DO tại khu vực thượng lưu gần điểm xả Vedan (S1, S2) có dấu hiệu suy giảm vào các thời điểm triều kiệt kết hợp với tải lượng chất hữu cơ tiếp nhận từ khu dân cư và nhà máy chế biến, trong khi chỉ số COD có xu hướng tỷ lệ nghịch, thể hiện mức tích lũy chất hữu cơ nhân tạo. Tại các điểm hạ lưu như Cái Mép (S7), sự lưu thông dòng chảy với vận tốc dòng triều mạnh giúp cải thiện quá trình hòa tan oxy tự nhiên từ không khí.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính rút ra từ số liệu thực nghiệm

Nghiên cứu đã đưa ra các kết luận cụ thể dựa trên số liệu phân tích:

• Chất lượng nước mặt sông Thị Vải tại thời điểm khảo sát năm 2017 nhìn chung đã phục hồi đáng kể so với giai đoạn xảy ra sự cố Vedan năm 2008. Các chỉ tiêu hóa lý cơ bản (đặc biệt là pH) tại 7 điểm quan trắc đều nằm trong giới hạn quy định tại Cột B của QCVN 08-MT:2015/BTNMT.
• Ghi nhận xu thế biến đổi chất lượng nước theo chiều hướng kiềm hóa: Số liệu thực nghiệm chỉ ra độ pH trung bình tại hạ lưu sông (S7) tăng từ 7,30 (năm 2011) lên 7,94 (năm 2017).
• Phân hóa chất lượng nước theo vùng chức năng kinh tế: Vùng thượng lưu (S1, S2) chịu tác động chính bởi các thông số ô nhiễm hữu cơ (COD, giảm DO) từ chế biến công nghiệp và sinh hoạt; vùng phụ cận nhà máy điện (S3, S5) bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm nhiệt từ nguồn nước làm mát; vùng cảng vụ hạ lưu (S4, S6, S7) ghi nhận giá trị TSS và độ đục tăng cao do giao thông thủy và bốc dỡ hàng rời.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Trên cơ sở kết quả quan trắc, tác giả đề xuất một số giải pháp quản lý:

• Tăng cường tần suất quan trắc định kỳ và lắp đặt hệ thống quan trắc tự động liên tục đối với các trạm xả thải công nghiệp lớn ven sông (đặc biệt là các nhà máy hóa chất, xi mạ, phân bón và luyện kim).
• Kiểm soát nghiêm ngặt lưu lượng và nhiệt độ của dòng nước thải làm mát từ các nhà máy nhiệt điện và nhà máy đạm trước khi xả ra sông nhằm tránh gây sốc nhiệt hệ sinh thái thủy sinh.
• Siết chặt quy định bảo vệ môi trường cảng biển, áp dụng biện pháp che chắn chống phát tán bụi cặn khi bốc dỡ hàng hóa tại Cảng Gò Dầu, Baria Serece; kiểm tra định kỳ hoạt động thu gom dầu thải, nước dằn tàu của các phương tiện hàng hải nhằm ngăn chặn sự cố tràn dầu cục bộ.

Đóng góp của đề tài

Đồ án đã cập nhật chuỗi dữ liệu thực nghiệm năm 2017 về 6 chỉ tiêu hóa lý tại 7 vị trí trọng yếu dọc sông Thị Vải, đồng thời thiết lập mối liên hệ định lượng giữa dữ liệu mới đo đạc với cơ sở dữ liệu quan trắc nhiều năm (2011 - 2013) của cơ quan chuyên trách địa phương. Đề tài cung cấp bức tranh hiện trạng thực tế về quá trình phục hồi và những nguy cơ ô nhiễm mới phát sinh do phát triển công nghiệp ven biển.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Do điều kiện thời gian và nguồn lực thực hiện đồ án tốt nghiệp đại học có giới hạn, tác giả mới chỉ trực tiếp lấy mẫu khảo sát được 03 đợt (tháng 3, tháng 4 và tháng 5 năm 2017). Đây là giai đoạn chuyển tiếp từ cuối mùa khô sang đầu mùa mưa, do đó dữ liệu thực nghiệm chưa bao quát toàn bộ chu kỳ thủy văn cả năm (thiếu các tháng giữa và cuối mùa mưa như tháng 9, tháng 10 - thời điểm lượng mưa đạt cực đại 324 - 483 mm). Ngoài ra, phòng thí nghiệm hỗ trợ tại KCN Đông Xuyên chỉ tập trung phân tích các chỉ tiêu hóa lý thông thường (pH, nhiệt độ, TSS, DO, COD, độ màu), chưa phân tích trực tiếp các chỉ tiêu vi sinh (Coliform), kim loại nặng và tổng dầu mỡ trên các mẫu tự thu thập.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần mở rộng quy mô lấy mẫu với tần suất dày hơn (tối thiểu 12 đợt/năm tương ứng 12 tháng) để đánh giá đầy đủ quy luật biến thiên theo hai mùa mưa - khô; bổ sung các chỉ tiêu phân tích chuyên sâu về kim loại nặng (As, Pb, Cd, Fe, Cr), dầu khoáng và vi sinh vật chỉ thị tại các khu vực nhạy cảm xung quanh bến cảng và miệng cống xả thải KCN.

---

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo thực tế cho sinh viên và học viên chuyên ngành Công nghệ Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Công nghệ Kỹ thuật Hóa học khi thực hiện các đồ án quan trắc môi trường hoặc chuyên đề đánh giá chất lượng nước mặt vùng cửa sông chịu tác động bán nhật triều.

Nội dung đồ án có giá trị tham khảo ứng dụng tốt ở các phần:

• Phương pháp luận lựa chọn vị trí quan trắc môi trường nước dựa trên quy hoạch cảng biển và đặc điểm xả thải công nghiệp ven sông.
• Quy trình lấy mẫu hiện trường bằng xô trọng lượng thả chìm 1 m cách bờ 2 m và kỹ thuật bảo quản mẫu lạnh trong thùng xốp trước khi chuyển giao phòng thí nghiệm.
• Quy trình thực hành chuẩn xác định COD bằng phương pháp phá mẫu nhiệt kín 148°C trong 2 giờ và kỹ thuật sấy cặn TSS ở 103 - 105°C trên giấy lọc sợi thủy tinh tại phòng thí nghiệm trạm xử lý nước thải tập trung.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Các vị trí lấy mẫu quan trắc trong đồ án được bố trí dựa trên nguyên tắc nào dọc sông Thị Vải?
Tác giả bố trí 7 vị trí (từ S1 đến S7) phân bổ dọc theo dòng chính sông từ thượng lưu giáp tỉnh Đồng Nai xuống hạ lưu thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Các vị trí được chọn gắn liền với những điểm xả thải công nghiệp và cụm cảng trọng điểm: gần điểm xả Vedan (S1), hạ lưu điểm xả Vedan 1 km (S2), gần Nhà máy Nhiệt điện Phú Mỹ 1 (S3), Cảng Phú Mỹ 1 (S4), khu tiếp nhận nước làm mát Nhà máy Đạm Phú Mỹ (S5), Cảng Baria Serece (S6) và Cảng quốc tế Cái Mép (S7).

2. Tiêu chuẩn môi trường nào được sử dụng để đối chiếu kết quả phân tích chất lượng nước sông Thị Vải?
Đồ án sử dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt QCVN 08-MT:2015/BTNMT do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành, căn cứ trên ngưỡng giới hạn cho phép quy định tại Cột B để đánh giá mức độ an toàn môi trường của nước sông.

3. Quy trình thực nghiệm phân tích chỉ tiêu COD trong mẫu nước được tiến hành ra sao?
Quy trình thực hiện tại phòng thí nghiệm KCN Đông Xuyên theo thang đo 0 - 1500 $\text{mg/L O}_2$: Lấy 2 mL mẫu nước cho vào ống nghiệm chứa hóa chất phản ứng chuyên dụng (song song với 2 mL nước cất cho mẫu trắng blank); đóng chặt nắp và đảo trộn đều; đưa vào khối nung nhiệt phá mẫu ở 148°C trong 2 giờ; làm nguội ống nghiệm về nhiệt độ phòng; đặt mẫu trắng vào máy so quang hiệu chỉnh điểm 0 (ZERO), sau đó đặt ống nghiệm mẫu phân tích vào máy và bấm TEST để đọc kết quả nồng độ hiển thị.

4. Dữ liệu trong đồ án ghi nhận sự thay đổi giá trị pH như thế nào tại hạ lưu Cảng Cái Mép (trạm S7) qua các năm?
Giá trị pH tại trạm S7 có xu hướng gia tăng rõ rệt theo thời gian: từ mức trung bình 7,30 vào năm 2011 đã tăng lên 7,94 vào năm 2017. Sự gia tăng này cho thấy nguồn nước mặt có xu hướng kiềm hóa do ảnh hưởng tích tụ từ nước thải các ngành công nghiệp hóa chất và xi mạ ven lưu vực sông.

5. Chế độ thủy triều sông Thị Vải có đặc điểm gì và ảnh hưởng như thế nào đến khả năng tự làm sạch của sông?
Sông Thị Vải chịu chế độ bán nhật triều không đều với biên độ dao động từ 1,4 đến 4,0 m, những ngày triều cường dao động có thể đạt tới 400 cm. Vận tốc dòng chảy vào cực đại tại Cái Mép đạt $-59,4\text{ cm/s}$ và dòng chảy ra đạt $+90,8\text{ cm/s}$. Biên độ triều lớn và lưu lượng trao đổi nước mạnh mẽ với vịnh Gành Rái hỗ trợ quá trình xáo trộn, pha loãng chất ô nhiễm và khuếch tán oxy hòa tan, đặc biệt là ở khu vực hạ lưu.

---

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp của sinh viên Dương Hữu Quốc đã khảo sát thực nghiệm 6 thông số hóa lý tại 7 vị trí trọng điểm trên sông Thị Vải vào các tháng 3, 4, 5 năm 2017 và đối chiếu với quy chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Cột B). Kết quả chỉ ra chất lượng nước sông nhìn chung đã phục hồi sau nhiều năm kiểm soát hậu sự cố Vedan, tuy nhiên xuất hiện xu hướng tăng pH và ô nhiễm cục bộ về nhiệt độ tại vùng xả nước làm mát, cùng với hiện tượng tăng TSS tại khu vực bến cảng. Công trình cung cấp nguồn số liệu khảo sát thực tế và quy trình thực nghiệm phòng thí nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ công tác theo dõi và quản lý môi trường nước mặt tại vùng kinh tế cảng biển Đông Nam Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU Lưu vực sông Thị Vải nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, chảy qua địa phận các tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu và TP Hồ Chí Minh với diện tích lưu vực là 394 km2. Sông Thị Vải dài khoảng 46 km, với lòng sông sâu (trung bình 30 - 50 m) và rộng (trung bình 300 - 800 m) nên rất thuận lợi cho giao thông đường thủy, đặc biệt là xây dựng các cảng nước sâu. Vùng tả ngạn sông có trục quốc lộ 51 - tuyến đường huyết mạch nối liền thành phố biển Vũng Tàu với các trung tâm kinh tế lớn khu vực miền nam như TP Hồ Chí Minh, TP Biên Hòa, cùng với hệ thống cảng nước sâu thì quá trình phát triển công nghiệp dọc theo lưu vực sông là điều cần thiết. Việc phát triển công nghiệp và cảng vụ mang lại nhiều nguồn lợi về kinh tế xã hội tuy nhiên nó cũng mang lại nhiều áp lực đến môi trường, đặc biệt là môi trường nước.

Đồ án thiết kế Thực tế, nước thải tại các khu công nghiệp đã làm cho nước sông Thị Vải bị ô nhiễm nghiêm trọng. Tuy nhiên từ sau năm 2008, khi vụ việc vi phạm của công ty Vedan bị phát hiện và ngăn chặn, công tác quản lý và bảo vệ môi trường trên lưu vực sông Thị Vải diễn ra chặt chẽ hơn, đã có nhiều hệ thống xử lý nước thải được xây dựng và hoạt động, chất lượng môi trường nước sông Thị Vải đã được cải thiện. Hiện nay, trước tình hình phát triển mạnh của các khu công nghiệp, các cảng mới được hình thành thì hiện tượng các nhà máy ven lưu vực sông đang có dấu hiệu buông lỏng công tác xử lý nước thải trước khi xả thải ra môi trường, hoặc xử lý đối phó với lực lượng chức năng là có xảy ra. Khiến cho một số khu vực sông đang có dấu hiệu ô nhiễm trở lại.

Vì vậy việc phân tích, đánh giá chất lượng nước sông để nắm rõ hiện trạng nước sông cần được thực hiện thường xuyên và định kỳ. Vậy nên đề tài “Khảo sát một số chỉ tiêu hóa lý (pH, TSS, COD, DO,.) và đánh giá chất lượng nước mặt trên lưu vực sông Thị Vải” là điều cần thiết. Chất lượng nước mặt 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt [1][8] a.

Hoạt động sống của con người - Hiện nay mỗi ngày các sông ngòi phải tiếp nhận một lượng lớn nước thải sinh hoạt (khoảng 80 % nước cấp sinh hoạt) và hàng triệu tấn rác thải, lượng chất thải này được xả trực tiếp vào sông ngòi mà không qua bất cứ một biện pháp xử lý nào, nước thải sinh hoạt chủ yếu chứa các chất ô nhiễm hữu cơ. - Tình trạng lấn chiếm lòng, bờ sông, kêch rạch để sinh sống, diễn ra ở rất nhiều khu vực có các kênh rạch, sông ngòi gần hoặc nằm trong nội thành. Hầu hết các chất thải sinh hoạt đều thải trực tiếp xuống khu vực này, gây ứ đọng dòng chảy, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng cục bộ và ảnh hưởng cả đến các lưu vực sông lớn, nên việc sử dụng nguồn nước để xử lý làm nước Đồ án thiết kế cấp sinh hoạt trở nên khó khăn hơn. K ênh N h iêu L ộc - Thị N g h è bị ô nhiễm b.

Hoạt động nông nghiệp - nuôi trồng thủy hải sản - Với tình trạng sử dụng bừa bãi, tùy tiện các loại hóa chất trong phân bón, các loại thuốc bảo vệ thực vật. nhiều hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng đã bị ô nhiễm nguồn nước và phát tán rộng. Hệ thống tưới tiêu và hình thức tưới tiêu không phù hợp gây thất thoát lưu lượng nước lớn trong ngành trồng trọt. - Trên nhiều lưu vực sông lớn việc nuôi trồng thủy hải sản trên dòng nước mặt là khá phổ biến.

Các hoạt động này khiến nước sông ô nhiễm do hoạt động sinh hoạt của ngư dân trên các bè tập trung không được xử lý mà xả trực tiếp xuống sông, ngoài ra còn ô nhiễm do lượng thức ăn dư thừa của thủy sản. Đồ án thiết kế H ình 1. C ác hoạt động nông nghiệp - nuôi trồ n g thủy sản gây ô nhiễm c. Hoạt động công nghiệp Môi trường nước ở nhiều đô thị, khu công nhiệp và làng nghề ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắn.

Ở các thành phố lớn, hàng năm cơ sở sản xuất công nghiệp đang gây ô nhiễm môi trường nước do không có công trình và thiết bị xử lý. Nước thải từ các cơ sở công nghiệp, thủ công nghiệp, đều chưa qua xử lý hoặc chỉ xử lý sơ bộ. Các chất ô nhiễm trong nước thải công nghiệp rất đa dạng, có cả chất hữu cơ, dầu mỡ, kim loại nặng,. nồng độ COD, BOD, DO, tổng coliform đều không đáp ứng được tiêu chuẩn cho phép đối với nước thải xả ra nguồn.

N h à m áy b ia Sài G òn sông L am x ả thải gây ô nhiễm 26/05/2014 Đồ án thiết kế d. Do các hoạt động khác - Các kênh rạch không được vệ sinh, nạo vét thường xuyên làm ứ đọng rác thải gây tắc dòng chảy dẫn đến ô nhiễm. - Việc hình thành các bãi rác tự phát hoặc bãi rác chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật gây nên ô nhiễm do lượng nước rỉ rác ngấm vào mạch nước ngầm hoặc chảy tràn ra các khu vực xung quanh. - Các hoạt động vận chuyển hàng hóa đường thủy và các sự cố tràn dầu cũng gây ảnh hưởng đến môi trường và nước mặt.

- Ảnh hưởng do chưa có ý thức về sử dụng và bảo vệ nguồn nước như sử dụng bừa bãi, hoang phí, không đúng mục đích sử dụng. - Nước mưa chảy tràn, đặc biệt là nước mưa đợt đầu, cuốn theo các chất ô nhiễm trên mặt đất. - Các hiện tượng mưa dông, bão lũ. gây xạt lở đất và gây chết các động thực vật, cuốn về các con sông lớn gây ô nhiễm hữu cơ.

- Chu trình sống của động thực vật cũng phần nào ảnh hưởng đến nguồn nước nói chung và nước mặt nói riêng (Xác động thực vật bị các vi sinh vật phân hủy, thấm và chảy tràn vào các nguồn nước). - Suy giảm chất lượng nguồn nước do các hiện tượng xói mòn, cuốn theo các kim loại nặng và các chất rắn lơ lửng. hoặc do địa chất khu vực nguồn nước (VD:Nước trên đất phèn thường chứa nhiều sắt, nhôm. Nước lấy từ lòng đất thường chứa nhiều canxi.

Các chỉ tiêu dùng để đánh giá chất lượng nước mặt [2][4] a. Nhiệt độ Đồ án thiết kế Nhiệt độ của nước có vai trò quan trọng đối với các quá trình sinh hóa diễn ra trong thủy vực. Nhiệt độ nước quá cao sẽ ảnh hưởng tới tốc độ phân hủy vật chất, tới độ oxy hòa t a n. do đó ảnh hưởng tới chất lượng nước và ảnh hưởng tới thủy sinh vật.

Nước thải từ nhà máy nhiệt điện và lò hơi của một số ngành công nghiệp có nhiệt độ cao. Khi thải ra môi trường, nó làm tăng nhiệt độ của các thủy vực, ảnh hưởng đến một số thủy sinh vật và làm suy giảm oxy hòa tan trong nguồn nước do khả năng bão hòa oxy trong nước nóng thấp hơn và vi khuẩn phân hủy chất hữu cơ sẽ hoạt động mạnh hơn. Giá trị pH pH là chỉ số đặc trưng cho nồng độ ion H+ trong dung dịch, đặc trưng cho độ axit hay độ kiềm của nước. Độ pH của nước có liên quan đến dạng tồn tại của kim loại và khí hòa tan trong nước.

pH của nước sẽ ảnh hưởng tới các quá trình hóa học như quá trình đông tụ hóa học, sát trùng, ăn m ò n. Độ pH còn ảnh hưởng tới sự cân bằng các chỉ số hóa học trong nước, qua đó ảnh hưởng tới đời sống thủy sinh vật. Ví dụ, khi nước trong thủy vực có tính axit thì các muối kim loại tăng khả năng hòa tan, gây độc cho thủy sinh vật. Do vậy pH rất có ý nghĩa về khía cạnh sinh thái môi trường.

Hàm lượng chất rắn Chất rắn trong nước là sự có mặt của tất cả các chất rắn hòa tan (TDS) và lơ lửng (TSS). Các chất rắn hiện diện trong nước từ nhiều nguồn khác nhau như: quá trình các chất rửa trôi từ đất, quá trình phân hủy các chất hữu cơ từ xác động thực vật, ảnh hưởng của các loại nước thải công nghiệp và sinh hoạt. Các chất rắn trong nước có thể có bản chất là: - Các chất vô cơ dạng hòa tan hoặc không tan ở dạng huyền phù. - Các chất hữu cơ hòa tan và không tan.

- Các vi sinh vật (vi khuẩn, tảo, động vật nguyên sinh. Đồ án thiết kế Tùy theo đặc điểm mà chất rắn được chia thành các loại sau (đơn vị tính đều là mg/l): - Tổng chất rắn hòa tan (Total Dissolved Solids - TDS): tổng các chất hòa tan trong nước, chủ yếu là các ion vô cơ, một lượng nhỏ chất hữu cơ và khí hòa tan (oxy, CO2. - Tổng chất rắn không hòa tan / chất rắn lơ lửng (Total Suspended Solids - TSS): tổng các chất không hòa tan trong nước, chủ yếu là các chất ở dạng lơ lửng và thể keo. - Tổng chất rắn (Total Solids - TS): tổng tất cả các chất có mặt trong nước không phải là nước (H2O).

Chất rắn lơ lửng nói riêng và tổng chất rắn nói chung có ảnh hưởng đến chất lượng nước trên nhiều phương diện. Hàm lượng chất rắn hoà tan trong nước thấp làm hạn chế sự sinh trưởng hoặc ngăn cản sự sống của thuỷ sinh. Hàm lượng chất rắn lơ lửng trong nước cao gây nên cảm quan không tốt cho nhiều mục đích sử dụng, ví dụ như làm giảm khả năng truyền ánh sáng trong nước, do vậy ảnh hưởng đến quá trình quang hợp dưới nước, gây cạn kiệt tầng oxy trong nước nên ảnh hưởng đến đời sống thuỷ sinh như cá, tôm. Chất rắn lơ lửng có thể làm tắc nghẽn mang cá, cản trở sự hô hấp dẫn tới làm giảm khả năng sinh trưởng của cá, ngăn cản sự phát triển của trứng và ấu trùng.

Nếu lượng cặn lắng lớn và lượng oxy trong nước không đủ cho quá trình phân hủy hiếu khí thì oxy hoà tan của nước cạn kiệt (DO = 0). Lúc đó quá trình phân giải yếm khí sẽ xảy ra và sản phẩm của nó là chất khí H2S, c 0 2 , c H4. Các chất Đồ án thiết kế khí khi nổi lên mặt nước lôi kéo theo các hạt cặn đã phân hủy, đồng thời các bọt khí vỡ tung và bay vào khí quyển. Chúng làm ô nhiễm cả nước và không khí xung quanh.

Cần chú ý rằng quá trình yếm khí xảy ra chậm hơn nhiều so với quá trình hiếu khí.