Chương 1 'NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ 'QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT T6 TUNG HÌNH SỰ HIEN HÀNH VE 'KHÁNG NGHỊ BẢN ÁN HÌNH SỰ SƠ THÂM THEO THỦ TỤC PHÚC THAM 1. Những vấn đề lý luận về kháng nghị bản án hình sự sơ thâm. ‘theo thủ tục phúc thâm. LLL Khái niệm kháng nghị bin én lành sự sơ thầm theo thai tục phúc thâm Tòa án 1a cơ quan tư pháp duy nhất có thẩm quyền xét xử.
Khi xét xử, Toa án lả chủ thé có quyền xem xét, đánh gia việc thực hiện pháp luật của các chủ thé khác, ra bản án hoặc quyết định phản xét hành vi của chủ thé đó. Các ăn án, quyết định này mang tính quyển lực Nha nước, được Tòa án tuyên. nhân danh Nha nước va thể hiện thải độ của Nha nước đổi với vụ án. quan trọng như vậy mà các phán quyết của Tòa án trong các bản an, quyết định phải dim bao chỉnh xc, công bằng và đúng pháp luật nhằm tao lòng tin trong nhân dân đối với Đăng và Nha nước.
Tuy nhiên, trên thực tế không phải mọi ban án, quyết định của Toa án déu dim bảo tính có căn cứ va đúng pháp luật. Do những lý do khác nhau của những người tiền hành tố tụng như trình. độ năng lực yếu kém, tinh than trách nhiệm chưa cao dẫn đến việc xem xét vu án chưa toàn diện khiến cho các phán quyết trong bản án, quyết định có sai lâm nghiêm trọng xâm pham đền quyền và lợi ích của người bi kết án, của cá nhân, cơ quan tổ chức va của Nha nước. Để hạn chế việc các bản án được đưa ra thi hành có sai lam, nhiều nước trên thé giới vả ở Việt Nam đều quy định.
cấp xét xử thứ hai, do là xét xử phúc thẩm. Xét xử phúc thẩm, xuất hiện trên cơ sở có kháng cáo, kháng nghị của các chủ thể co thấm quyên theo quy định. của pháp luật. 10 Trong Từ điển tiéng Viết, kháng nghị có thé à danh từ hoặc động từ với „ nghĩa: “bay f6 ý kiến phản đối ig văn bản chính thức '"® Thuật ngữ kháng nghị xuất hiện nhiều trong các ngành luật tổ tụng nhẩm bay tô sự phân đổi của chủ thể nảy đối với quan điểm của chủt khác đã được thể hiện bằng văn.
Kháng nghĩ trong TTHS xét trên khía cạnh đồng tử đùng để chỉ một hoạt động tổ tung của người có thẩm quyền nhằm bảy tö su phản đối của minh với. một ban án, quyết định. Xét trên khía cạnh danh tr, kháng nghĩ trong TTHS là một văn ban pháp lý bay 18 sự phan đổi của người có thẩm quyên đổi với ban án, quyết đính. Như vay, dit xem xét trên khia canh nào thi kháng nghị trong TTHS cũng có mục đích bay td sự phản đối của người có thẩm quyền khang nghị đổi với một phán quyết tô tung Khang nghĩ khác với kháng cáo ở chỗ củng thể hiện ý kiến phản đổi nhưng kháng cáo thể hiện ý kiến của người tham gia tổ tung có quyền kháng cáo theo luật định, không phải là ý kiến của cơ quan nha nước có thẩm quyền.
Khang nghỉ trong TTHS thường gắn liễn với việc ra các bản án, quyết định cia Téa án hoặc các cơ quan tién hảnh tổ tụng khác. Kháng nghỉ trong TTHS dan đền hậu quả ban an, quyết định hoặc hành vi td tung bi xem xét lại nhằm đâm bảo tinh có căn cứ và tính hợp pháp. Chủ thể có thẩm quyên nhận. thấy trong bản án, quyết định hoặc hành vi tổ tung của chủ thể khác chưa đảm.
ảo được tính có căn cứ, tính hợp pháp, xâm hại đến quyển va loi ich hop pháp của bị cáo, bị hại và đương sự, cân thiết phải đưa ra quyết định kháng. nghị nhằm kip thời khắc phục các vi pham. Có thể nói kháng nghị là một hành. ‘vi pháp lý của chủ thé có thẩm quyên được thể hiện bằng văn bản nhằm phản.
‘bac lại quan điểm, hanh vi hoặc quyết định của chủ thé khác. Khang nghị dan đến hậu quả các ban án, quyết định bi xem xét lại theo một thủ tục đặc biết, nhằm dam bao tính có căn cứ và hợp pháp trong ban án, quyết định đó “ Viên ngôn ngữ học ~ Tang tim từ đến học 2002), Từ đốn ng Pte, Bi Ning, 492 ir Ti điển Luật học giải thích: Kháng nghỉ trong TTHS la “(việc Viên kiểm sát cùng cấp và Viện kiểm sát cắp trên trực tiếp) yên cầu Tòa án xét lat bản án, quyét dmh sơ thẩm chưa có HLPL theo tì tục phúc thẩm xét lat bản án hoặc quyét dinh đã có HLPL theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tải thẩm" * Khai niêm trên được xây dựng dưới góc nhin kháng nghị là một hoạt động tổ tung, Tuy nhiên, khải niềm trên chưa nêu rõ đặc điểm, ý nghĩa cũng như mục đích của kháng nghị. Bac biệt, trong khái niệm trên chưa phan ánh đẩy đũ chủ thể của kháng nghị khi chỉ nêu duy nhất một chủ thể có thẩm quyển kháng. nghị đó là Viện kiểm sát.
Tòa án cũng là một chủ thể có thẩm quyển kháng. nghị giám đốc thẩm TTHS nhưng không được để cập trong khái niêm trên Trong TTHS nước ta, chủ thể có quyển kháng nghị với mọi thủ tục la Viện. Viện kiểm sát kháng nghị đối với ban án, quyết định của cơ quan, cá nhân có thẩm quyên trong hoạt động tư pháp có vi phạm pháp luật nghiêm. trọng, xâm phạm quyển con người, quyên công dân, lợi ich của Nha nước, quyền va lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân !5 Trên cơ sở những phân tích đánh giá ở trên, chúng tôi cho rằng.
"#2đng ughi trong TTHS ià hoạt động của người có thẩm quyền due thé hiện bằng văn bản với nội dhung bày 16 sự phân đổi với bản ám, quyét định của Tòa án dẫn đẫn hận qua bản an, quyết định bt xem xét lai nhằm đấm bảo tỉnh có căn citva tính hợp pháp của các bản án, quyết định hình swe Khang nghị phúc thẩm là một loại kháng nghỉ trong TTHS. Hiện nay trong nghiên cứu khoa học pháp luật hình sự vẫn có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm nay, như: Trong Từ điển luật học của Viên khoa học pháp ly đã tiếp cân khái niệm kháng nghị phúc thẩm là một “hành vi tô tụng” của người có thẩm quyền va © Waitoutge pip BS .¿a Pi, Hi NGL * Moin 1 Bu, Lut To ce Vana statin dni 204 định nghĩa nó 1a “hảnh vi tổ tang của người có tiẫm gn Tiện việc phẩm đỗi toàn bộ hoặc một phần nội dung bản ám hoặc to¿m bộ bản dn, quyết định của Téa án với mu đích bảo đẫm cho toàn bộ việc xét xử được chính xác, công bằng đồng thời sửa chữa những sai idm trong bản an, quyết đmh của. Tòa dn” Khái niệm nay đã nêu được đối tượng, chủ thé và mục dich của. kháng nghị phúc thẩm nhưng vẫn còn một số vấn để chưa hop lý như chỉ nói chung chung đối tương của kháng nghị phúc thẩm la “1 an án, quyết định của Tòa án” mà chưa thể lên được rõ đỏ phải là ban án, quyết định sơ thấm chưa có HLPL và cũng mới chỉ dừng lai ở việc xác định chủ t của kháng nghỉ phúc thẩm là “người có thẩm quyển” ma chưa dé cập cụ thé hon lả Viện kiểm.
gitcùng cp về Viên kiện sitcây trệt trục tiến Có quan điểm tiếp can khái niệm kháng nghị phúc thẩm tập trung chủ yêu vào hình thức va cho rằng: “la một văn bẩn đo Vien Mễm sát ban hành yêu cầu Tòa an cấp phúc thẩm xét xứ iat vụ dn mà Tòa án cấp sơ thẩm cing cấp hoặc cấp dưới trực tiếp đã xét xứ: nhung xét thấp không đứng pháp iuật" 18 Khái niêm nay đã co thể hiện chủ thể, hình thức của kháng nghị va tòa an có thẩm quyển xét xử lại vụ án khi có kháng nghị phúc thẩm ma chưa nêu. được bản chất của kháng nghỉ phúc thẩm là nhằm sửa chữa những sai lâm của Toa án cấp sơ thẩm Ngoài ra, “xét thay không đíng pháp iuậf” là một quan niêm được hiểu rất chung chung, không chỉ ra được tính chất, mức đô của việc vi pham pháp luật, đồng thời, đối tượng của kháng nghị phúc thẩm cũng. chưa được dé cập đền Quan điểm khác lại tiếp cận kháng nghị phúc thẩm đưới góc độ là một trong những quyên năng td tụng của Viện kiểm sát va đưa ra quan điểm ring’ “Kháng nghĩ phúc thẫm là quyền năng pháp If được Nhà nước giao cho Viên Viện âm: lọc nhập ý Bộ pháp 2006), Từ ln Lt, Neb. Tephip, Hi Nội 227 ‘Bah Vin Qui Q009), đồn Tuân ng hoc 3đ tue Tổ nog Ti sự tôn 2008 vd dt sơ th, phíc ‘hd, gián dc thầm vc hân, Ne.
Eng hop TP. Bồ Chỉ Mnh, TP Eê Chí Mnh,t 377 l3 kiểm sát nhân dân dé kháng nght những bản án, quyết dink sơ thẫm chưa có hig lực pháp iuật của Tòa dn cùng cắp và cấp đưới trực tiếp khi phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trong đã you cầu Tòa án cấp trên trực tiếp xét xứ lại theo tim tue phúc thẩm nhằm bảo đãm việc xét xứ ding pháp luật, nghiêm minh và kịp thot” 1®. Quan điểm này vé cơ bản đã thể hiện day đủ các đặc điểm của kháng nghị phúc thẩm nhưng có han chế lá không nêu rõ Viện kiểm. sat cấp nao được kháng nghi đổi với ban an, quyết định sơ thẩm cia Toa án.
Cũng tiếp cân kháng nghỉ phúc thẩm dưới góc đô là một trong những quyền năng tổ tụng của Viện kiểm sát, Giáo trình Đảo tạo nghiệp vụ kiểm sát của Trường Đại học Kiểm sit Hà Nội cho rằng: "Kháng nghĩ theo thai tuc phúc thẩm là một trong những hoạt động thực hành quyền công tổ của Vien kiểm sát nhân dân trong giai doan xét xứ vụ đm hình sự: được thực hiện đốt với bẩn án, quyết định sơ thẩm chuưa có hiện lực pháp luật nhưng có sie sat trong việc đánh giá chứng cứ hoặc áp dung pháp luật” ®. Nhận định nay xem sét kháng nghỉ phúc thẩm đưới góc độ quyền năng thực hành quyển công tổ của Viện kiểm sit là chưa hop lý bi Viên kiếm sát còn một quyển năng nữa là kiểm sat việc tuân theo pháp luật. Quyên kháng nghị của Viện kiểm sát không những thể hiện quyên năng công tô, ma còn thể hiện quyên năng kiểm. sat việc tuân theo pháp luật.
Như vậy, các quan điểm về khái niệm kháng nghị phúc thẩm trong ‘TTHS nêu trên dù xét đưới góc độ nào thi cũng còn những điểm chưa hợp lý. "Theo tác giã, kháng nghị phúc thẩm trong TTHS la một loại kháng nghị trong TTHS.