Chương 2: Ngôn Ngữ Lập Trình Python - Đặc Điểm, Môi Trường và Lịch Sử

Ngôn ngữ lập trình Python đã trở thành một trong những ngôn ngữ phổ biến nhất trong cộng đồng lập trình viên. 79 trang · Trường Đại Học Vinh · 2022.

• Trường học: Trường Đại Học Vinh
• Chuyên ngành: Viện Kỹ Thuật và Công Nghệ
• Đề tài: Ngôn Ngữ Lập Trình Python
• Loại tài liệu: bài tập
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• 2. CHƯƠNG 2: NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON
• 2.1. Một số đặc điểm của ngôn ngữ lập trình Python
• 2.2. Môi trường lập trình và thực thi Python
• 2.3. Cú pháp cơ bản của Python
• 2.4. Biến và các toán tử trong Python
• 2.5. Các cấu trúc điều khiển

Tóm tắt

I. Khám Phá Ngôn Ngữ Lập Trình Python Tổng Quan và Đặc Điểm

Ngôn ngữ lập trình Python đã trở thành một trong những ngôn ngữ phổ biến nhất trong cộng đồng lập trình viên. Với cú pháp đơn giản và dễ đọc, Python hỗ trợ nhiều phương pháp lập trình khác nhau, bao gồm lập trình hướng đối tượng và lập trình thủ tục. Đặc điểm nổi bật của Python là khả năng tương tác với các ngôn ngữ khác và hỗ trợ nhiều thư viện phong phú, giúp lập trình viên dễ dàng phát triển ứng dụng.

1.1. Đặc Điểm Nổi Bật Của Ngôn Ngữ Lập Trình Python

Python có nhiều đặc điểm nổi bật như ngữ pháp dễ hiểu, hỗ trợ lập trình hướng đối tượng và thủ tục. Ngôn ngữ này cũng cho phép xử lý lỗi bằng ngoại lệ và có kiểu dữ liệu động, giúp lập trình viên linh hoạt hơn trong việc phát triển ứng dụng.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Ngôn Ngữ Lập Trình Python

Python được phát triển bởi Guido van Rossum vào cuối những năm 1980 và chính thức ra mắt vào tháng 12 năm 1989. Ngôn ngữ này được thiết kế để kế thừa các tính năng của ngôn ngữ ABC, với mục tiêu tạo ra một ngôn ngữ dễ học và dễ sử dụng cho lập trình viên.

II. Môi Trường Phát Triển Python Cài Đặt và Sử Dụng

Môi trường phát triển Python rất đa dạng, từ các IDE như PyCharm đến các trình soạn thảo văn bản đơn giản. Việc cài đặt Python trên các hệ điều hành khác nhau cũng có những khác biệt nhất định. Người dùng Windows có thể tải về và cài đặt dễ dàng, trong khi người dùng Linux và MacOS thường đã có sẵn Python.

2.1. Cài Đặt Python Trên Các Hệ Điều Hành Khác Nhau

Cài đặt Python trên Windows rất đơn giản với file cài đặt sẵn. Đối với Linux và MacOS, Python thường đã được cài đặt sẵn, giúp người dùng dễ dàng bắt đầu lập trình mà không cần thêm bước cài đặt.

2.2. Các IDE Phổ Biến Cho Lập Trình Python

PyCharm là một trong những IDE phổ biến nhất cho Python, cung cấp nhiều tính năng hỗ trợ lập trình viên. Ngoài ra, còn có các IDE khác như Visual Studio Code và Jupyter Notebook, mỗi IDE đều có những ưu điểm riêng.

III. Cú Pháp Cơ Bản Của Ngôn Ngữ Lập Trình Python

Cú pháp của Python rất dễ hiểu và thân thiện với người dùng mới. Python không sử dụng dấu ngoặc nhọn để chỉ định khối lệnh mà thay vào đó sử dụng thụt lề. Điều này giúp mã nguồn trở nên rõ ràng và dễ đọc hơn.

3.1. Định Danh và Quy Tắc Đặt Tên Trong Python

Định danh trong Python là tên dùng để nhận diện biến, hàm hoặc lớp. Quy tắc đặt tên yêu cầu định danh bắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu gạch dưới và không chứa ký tự đặc biệt.

3.2. Các Từ Khóa Quan Trọng Trong Python

Python có nhiều từ khóa không thể sử dụng cho các định danh, như 'if', 'else', 'for', 'while'. Những từ khóa này đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển luồng chương trình.

IV. Biến và Các Toán Tử Trong Python Cách Sử Dụng Hiệu Quả

Biến trong Python là các vị trí bộ nhớ được sử dụng để lưu trữ dữ liệu. Python hỗ trợ nhiều loại toán tử khác nhau, từ toán tử số học đến toán tử logic, giúp lập trình viên thực hiện các phép toán một cách dễ dàng.

4.1. Khai Báo và Gán Giá Trị Cho Biến

Trong Python, không cần khai báo kiểu dữ liệu cho biến. Khi gán giá trị cho biến, Python tự động xác định kiểu dữ liệu dựa trên giá trị được gán.

4.2. Các Loại Toán Tử Trong Python

Python hỗ trợ nhiều loại toán tử như toán tử số học (+, -, *, /), toán tử so sánh (==, !=, >, <) và toán tử logic (and, or, not), giúp lập trình viên thực hiện các phép toán phức tạp.

V. Các Cấu Trúc Điều Khiển Trong Python Lập Trình Linh Hoạt

Cấu trúc điều khiển trong Python cho phép lập trình viên điều khiển luồng thực thi của chương trình. Các lệnh như 'if', 'for', và 'while' giúp thực hiện các quyết định và lặp lại các thao tác một cách hiệu quả.

5.1. Lệnh If Kiểm Tra Điều Kiện

Lệnh 'if' trong Python cho phép kiểm tra điều kiện và thực hiện các khối lệnh tương ứng. Nếu điều kiện đúng, khối lệnh sẽ được thực thi; nếu không, chương trình sẽ bỏ qua.

5.2. Vòng Lặp For Lặp Qua Các Phần Tử

Vòng lặp 'for' cho phép lặp qua các phần tử trong một danh sách hoặc chuỗi. Điều này giúp thực hiện các thao tác trên từng phần tử một cách dễ dàng và hiệu quả.

VI. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Python Trong Nhiều Lĩnh Vực

Python được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như phát triển web, khoa học dữ liệu, và trí tuệ nhân tạo. Sự linh hoạt và dễ sử dụng của Python đã giúp nó trở thành lựa chọn hàng đầu cho nhiều lập trình viên.

6.1. Python Trong Phát Triển Web

Python được sử dụng để phát triển các ứng dụng web thông qua các framework như Django và Flask. Những framework này giúp lập trình viên xây dựng ứng dụng nhanh chóng và hiệu quả.

6.2. Python Trong Khoa Học Dữ Liệu

Python là ngôn ngữ chính trong khoa học dữ liệu, với nhiều thư viện như Pandas, NumPy và Matplotlib hỗ trợ phân tích và trực quan hóa dữ liệu.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ MÔ TẢ NỘI DUNG BÀI GIẢNG: NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Tài liệu học tập "Chương 2: Ngôn ngữ lập trình Python" được biên soạn và lưu hành nội bộ năm 2022 bởi Viện Kỹ thuật và Công nghệ thuộc Trường Đại học Vinh (Nghệ An). Đây là tài liệu bài giảng trực thuộc chương trình đào tạo kỹ sư, cử nhân khối ngành Kỹ thuật và Công nghệ thông tin, đóng vai trò là học phần cơ sở nhằm trang bị kiến thức lập trình nền tảng cho sinh viên.

Mục tiêu học tập của bài giảng tập trung vào việc định hình tư duy lập trình thông dịch và hướng đối tượng, cung cấp cho người học hiểu biết toàn diện về bản chất của Python, nguyên lý thực thi qua máy ảo, cú pháp quy chuẩn, cùng hệ thống kiểu dữ liệu và toán tử cơ bản. Sau khi hoàn thành nội dung, người học có khả năng tự cấu hình môi trường phát triển, xây dựng các tập lệnh đơn giản, hiểu rõ cấu trúc khối lệnh bằng độ thụt dòng và thao tác chính xác với các kiểu dữ liệu chuẩn.

Cấu trúc bài giảng được thiết kế theo tiến trình sư phạm chặt chẽ: bắt đầu từ khái niệm tổng quan, bối cảnh lịch sử, tiến trình phát triển của ngôn ngữ, tiếp nối bằng mô hình thực thi kỹ thuật và hướng dẫn công cụ lập trình, sau đó đi sâu vào chi tiết hệ thống cú pháp, từ khóa, quy tắc đặt tên và kết thúc ở hệ thống biến số, phép gán, kiểu dữ liệu cùng bảng phân loại toán tử. Điểm đặc thù của tài liệu là sự kết hợp giữa lý thuyết cú pháp tiêu chuẩn với các chủ đề thảo luận so sánh liên ngôn ngữ (như C/C++, Java, Pascal) và yêu cầu nộp bài tập thực hành trên nền tảng GitHub.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giảng dạy của tài liệu được phân chia thành 5 chuyên đề trọng tâm:

1. Một số đặc điểm của ngôn ngữ lập trình Python: Khái quát định nghĩa Python là ngôn ngữ lập trình bậc cao (high-level), thông dịch (interpreted), hướng đối tượng (object-oriented) và có ngữ nghĩa động (dynamic semantics). Giới thiệu khả năng hỗ trợ module, gói (packages), xử lý ngoại lệ (exception), tích hợp với C/C++, Java (Jython), .NET (IronPython). Lược sử hình thành do Guido van Rossum khởi xướng vào tháng 12 năm 1989 tại Centrum Wiskunde & Informatica (CWI, Hà Lan) kế thừa từ ngôn ngữ ABC; mốc phát hành Python 2.0 (16/10/2000) với bộ thu gom rác theo chu kỳ và hỗ trợ Unicode; mốc phát hành Python 3.0 (2008).
2. Môi trường lập trình và thực thi Python: Phân tích hai chế độ vận hành: chế độ kịch bản (script) và chế độ tương tác (interactive). Quy trình thực thi gồm 3 giai đoạn: Viết mã nguồn (*.py), Trình biên dịch nội tại chuyển đổi sang mã bytecode và Máy ảo Python (Python Virtual Machine - PVM) thực thi bytecode. Giới thiệu môi trường phát triển tích hợp PyCharm IDE (phát triển bởi JetBrains) với hai phiên bản Community và Professional.
3. Cú pháp cơ bản của Python: Quy tắc định danh (identifier), phân biệt chữ hoa - chữ thường, quy ước tiền tố gạch dưới cho thuộc tính private (_ và __) cùng các định danh đặc biệt dạng __init__. Bảng danh mục từ khóa chuẩn. Quy tắc bắt buộc về độ thụt dòng lệnh (indentation) để phân định khối lệnh thay thế cho cặp ngoặc nhọn {}. Kỹ thuật nối dòng bằng ký tự \, trích dẫn chuỗi (đơn, kép, tam), các dạng chú thích (# và trích dẫn tam) cùng cấu trúc nhóm lệnh (suite) phân tách bằng dấu hai chấm :.
4. Biến và các toán tử trong Python: Nguyên lý cấp phát bộ nhớ tự động, cơ chế gán biến không cần khai báo kiểu tường minh, kỹ thuật đa gán đơn (a = b = c = 1) và đa gán phân tách (a, b, c = 5, 10, 15). Khái quát 5 kiểu dữ liệu chuẩn (Number, String, List, Tuple, Dictionary). Các hàm chuyển đổi kiểu dữ liệu (int(), long(), float(), complex(), str()). Hệ thống 7 nhóm toán tử hoàn chỉnh.
5. Các cấu trúc điều khiển: Định hướng khung cú pháp cho cấu trúc rẽ nhánh (if, elif, else) và cấu trúc lặp liên kết trực tiếp với khái niệm suite.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết thông dịch và máy ảo Bytecode/PVM: Giải thích bản chất không cần biên dịch liên kết thủ công sang mã máy nhị phân trực tiếp mà thông qua cơ chế trừu tượng hóa của PVM.
• Mô hình lập trình đa hình thức: Kết hợp giữa lập trình thủ tục (procedural-oriented) và lập trình hướng đối tượng (object-oriented), khuyến khích tính module hóa.
• Hệ thống kiểu dữ liệu động và quản lý định danh: Nguyên lý cấp phát vùng nhớ dựa trên giá trị gán, cách thức chuyển đổi kiểu tường minh qua hàm chuyên dụng và bảo vệ thuộc tính thông qua quy ước định danh.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Cài đặt, cấu hình môi trường Python trên các hệ điều hành khác nhau (Windows, Linux, macOS); vận hành PyCharm IDE; xây dựng tệp mã nguồn Python chuẩn cú pháp.
• Kỹ năng phân tích: So sánh bản chất giữa cơ chế thông dịch và biên dịch; đối chiếu cú pháp Python với C/C++, Java và Pascal; xác định thứ tự ưu tiên của biểu thức logic và số học.
• Kỹ năng thực hành chuyên môn: Sử dụng hệ thống quản lý phiên bản Git/GitHub để báo cáo sản phẩm mã nguồn theo yêu cầu chuẩn kỹ thuật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Bài giảng áp dụng mô hình tiếp cận sư phạm kết hợp giữa truyền đạt lý thuyết cấu trúc và thực hành tương tác trực tiếp trên máy tính. Cấu trúc mỗi bài học đi từ định nghĩa khái niệm, phân tích cú pháp kèm ví dụ mã nguồn cụ thể, chỉ ra các trường hợp sinh lỗi cú pháp thực tế (như sai lệch khoảng trống thụt lề trong khối lệnh if/else) và kết thúc bằng các hoạt động tổng hợp.

Hoạt động thảo luận và bài tập thực hành

• Thảo luận nhóm:
  • Chủ đề 1: Phân biệt ngôn ngữ lập trình biên dịch và ngôn ngữ lập trình thông dịch; so sánh cú pháp của Python với C/C++, Java, Pascal.
  • Chủ đề 2: Xác định thứ tự ưu tiên của các toán tử trong Python để bảo đảm tính chính xác khi xử lý biểu thức tính toán phức tạp.
• Bài tập thực hành tại phòng máy/cá nhân:
  • Thiết lập môi trường Python và cài đặt PyCharm IDE trên máy tính cá nhân.
  • Xây dựng chương trình hiển thị thông báo: "Hello, world!" và xuất thông tin cá nhân: "Họ và tên, Mã số sinh viên, ngành học".
• Phương pháp đánh giá:
  • Đánh giá năng lực thực hành thông qua báo cáo kết quả mã nguồn trên kho lưu trữ GitHub.
  • Đánh giá mức độ chuẩn bị bài thông qua phần nghiên cứu trước về biến, toán tử và cấu trúc điều khiển.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên được yêu cầu khai thác triệt để chế độ tương tác (interactive mode) của trình thông dịch Python để kiểm tra nhanh các biểu thức cú pháp, đồng thời chủ động đọc trước các nội dung về kiểu dữ liệu có cấu trúc (List, Tuple, Dictionary) cho các chương chuyên sâu tiếp theo.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Tài liệu bài giảng của Viện Kỹ thuật và Công nghệ – Đại học Vinh tổng hợp các mốc kiến thức mang tính hệ thống cao và gắn liền với thực tiễn phát triển phần mềm:

• Bối cảnh lịch sử và phân nhánh ngôn ngữ: Ghi nhận chi tiết quá trình hình thành từ dự án cá nhân của Guido van Rossum tại CWI năm 1989 đến sự phát triển của Python 2.0 (bổ sung bộ gom rác theo chu kỳ - cycle-detecting garbage collection, hỗ trợ Unicode) và bước chuyển giao sang Python 3.0 (phát hành năm 2008), phản ánh xu hướng phát triển theo bảng xếp hạng The 2018 Top Programming Languages.
• Tính tương tác và mở rộng hệ sinh thái: Làm rõ khả năng tương tác của Python với các ngôn ngữ khác thông qua module C/C++, Jython (cho nền tảng Java) và IronPython (cho nền tảng .NET), cùng khả năng nhúng vào ứng dụng dưới dạng scripting interface.
• Chuẩn hóa công cụ phát triển: Định hướng sinh viên sử dụng môi trường phát triển chuyên nghiệp PyCharm IDE của JetBrains, hỗ trợ phân tích mã nguồn toàn diện cho cả phiên bản mã nguồn mở (Community) và phiên bản mở rộng (Professional).
• Phân loại toán tử chuyên sâu: Cung cấp danh mục đầy đủ 7 phân nhóm toán tử, bao gồm cả các toán tử đặc thù như toán tử thành viên (in, not in), toán tử nhận dạng (is, is not) và các toán tử thao tác trên mức bit (&, |, ^, ~, <<, >>).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đại học: Tài liệu được thiết kế trực tiếp cho sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc Viện Kỹ thuật và Công nghệ – Trường Đại học Vinh, chuyên ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật điều khiển, Tự động hóa hoặc các ngành kỹ thuật liên quan bắt đầu tiếp cận môn lập trình cơ sở.
• Yêu cầu tiên quyết: Người học cần có kiến thức cơ bản về tin học đại cương, khả năng thao tác với hệ điều hành (Windows, Linux hoặc macOS) và tư duy logic cơ bản. Không bắt buộc phải có kinh nghiệm lập trình trước đó.
• Giảng viên: Tài liệu cung cấp khung đề cương chi tiết, hệ thống slide bài giảng chuẩn hóa, các câu hỏi thảo luận định hướng và bài tập mẫu kèm tiêu chí đánh giá trên GitHub, giúp giảng viên đồng bộ hóa nội dung giảng dạy trên lớp.
• Người tự học và nghiên cứu viên: Tài liệu đóng vai trò bản tóm lược quy chuẩn cú pháp, hỗ trợ tra cứu nhanh danh mục 31 từ khóa chuẩn, nguyên tắc đặt tên biến/hàm/lớp và các hàm chuyển đổi kiểu dữ liệu trong Python.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình phù hợp nhất với sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật công nghệ bắt đầu học lập trình, hoặc người học cần một tài liệu tóm lược chuẩn xác về cú pháp và nguyên lý thông dịch của Python.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học chỉ cần kỹ năng sử dụng máy tính cơ bản và tư duy toán học/logic đại cương. Các khái niệm về lập trình thủ tục, hướng đối tượng và cấu trúc dữ liệu đều được giới thiệu tuần tự từ mức cơ sở.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu lập trình khác là gì?

Tài liệu phân tích rõ bản chất kỹ thuật 3 bước của trình thông dịch (Mã nguồn -> Bytecode -> Máy ảo PVM), nhấn mạnh tính bắt buộc của thụt lề (indentation) và tích hợp quy trình báo cáo bài tập thực hành qua GitHub.

4. Làm sao để tự học nội dung này một cách hiệu quả?

Người học nên kết hợp đọc lý thuyết với việc gõ trực tiếp câu lệnh trên chế độ tương tác (interactive shell) để quan sát kết quả tức thì, đồng thời sử dụng PyCharm IDE để thực hành viết các kịch bản hoàn chỉnh.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo chương học này không?

Đi kèm với bài giảng là hệ thống bài tập thực hành cài đặt môi trường, hướng dẫn nộp mã nguồn qua GitHub và các chương tiếp theo chuyên sâu về 3 kiểu dữ liệu phức hợp: List, Tuple, Dictionary.

---

Kết luận (150 từ)

Bài giảng "Chương 2: Ngôn ngữ lập trình Python" của Viện Kỹ thuật và Công nghệ – Trường Đại học Vinh là tài liệu học thuật có cấu trúc sư phạm chuẩn mực, cô đọng và mang tính nền tảng cao. Tài liệu cung cấp đầy đủ các tri thức cốt lõi từ lịch sử, cơ chế máy ảo PVM, quy chuẩn cú pháp, danh mục từ khóa cho đến hệ thống biến và toán tử toàn diện.

Lộ trình học tập đề xuất cho sinh viên là hoàn thiện bài tập thiết lập môi trường và cú pháp căn bản tại Chương 2 trước khi tiếp cận các cấu trúc điều khiển phức hợp và các cấu trúc dữ liệu chuyên sâu ở những chương sau. Các nguồn tài nguyên đi kèm gồm phần mềm PyCharm IDE, tài liệu hướng dẫn Git/GitHub và hệ sinh thái thư viện chuẩn của ngôn ngữ Python.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH VIỆN KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ CHƢƠNG 2 NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON Nghệ An, 2022 Chƣơng 2: NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON NỘI DUNG GIẢNG DẠY: 2. Một số đặc điểm của ngôn ngữ lập trình Python 2. Môi trường lập trình và thực thi Python 2. Cú pháp cơ bản của Python 2.

Biến và các toán tử trong Python 2. Các cấu trúc điều khiển Chƣơng 2: NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON NỘI DUNG GIẢNG DẠY: 2. Một số đặc điểm của ngôn ngữ lập trình Python 2. Môi trường lập trình và thực thi Python 2.

Cú pháp cơ bản của Python 2. Biến và các toán tử trong Python 2. Các cấu trúc điều khiển ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON Python là gì? Python là một ngôn ngữ lập trình thông dịch (interpreted), hướng đối tượng (object-oriented), và là một ngôn ngữ bậc cao (high-level) ngữ nghĩa động (dynamic semantics). Python hỗ trợ các module và gói (packages), khuyến khích chương trình module hóa và tái sử dụng mã.

Trình thông dịch Python và thư viện chuẩn mở rộng có sẵn dưới dạng mã nguồn hoặc dạng nhị phân miễn phí cho tất cả các nền tảng chính và có thể được phân phối tự do. ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON Các đặc điểm của Python: - Ngữ pháp đơn giản, dễ đọc. - Vừa hướng thủ tục (procedural-oriented), vừa hướng đối tượng (object-oriented) - Hỗ trợ module và hỗ trợ gói (package) - Xử lý lỗi bằng ngoại lệ (Exception) - Kiểu dữ liệu động ở mức cao. - Có các bộ thư viện chuẩn và các module ngoài, đáp ứng tất cả các nhu cầu lập trình.

ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON - Có khả năng tương tác với các module khác viết trên C/C++ (Hoặc Java cho Jython, hoặc .Net cho IronPython). - Có thể nhúng vào ứng dụng như một giao tiếp kịch bản (scripting interface). ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON Lịch sử của Python: Python đã được hình thành vào cuối những năm 1980, và việc thực hiện nó vào tháng 12 năm 1989 bởi Guido van Rossum tại Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) ở Hà Lan như là một kế thừa cho ngôn ngữ ABC (tự lấy cảm hứng từ SETL) có khả năng xử lý ngoại lệ và giao tiếp với hệ điều hành Amoeba. Van Rossum là tác giả chính của Python, và vai trò trung tâm của ông trong việc quyết định hướng phát triển của Python.

ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON Về nguồn gốc của Python, Van Rossum đã viết vào năm 1996: Hơn sáu năm trước, vào tháng 12 năm 1989, tôi đã tìm kiếm một dự án lập trình "sở thích" mà nó đã chiếm đóng tâm trí tôi trong suốt tuần lễ Giáng sinh. Văn phòng của tôi. sẽ đóng cửa, nhưng tôi đã có một máy tính ở nhà, và không có nhiều thứ khác trên tay. Tôi quyết định viết một bộ thông dịch (interprester) cho ngôn ngữ kịch bản mới mà tôi đã từng nghĩ đến: một hậu duệ của ABC có thể hấp dẫn các hacker Unix/C.

Tôi đã chọn Python như là một tiêu đề làm việc cho dự án. ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON - Python 2.0 đã được phát hành vào ngày 16 tháng 10 năm 2000 và có nhiều tính năng mới, bao gồm bộ thu gom rác theo chu kỳ (cycle-detecting garbage) và hỗ trợ Unicode. Với việc phát hành này quá trình phát triển đã được thay đổi và trở nên minh bạch hơn và cộng đồng hậu thuẫn - Python 3.0 được phát hành năm 2008, sau một thời gian dài thử nghiệm. - Cho tới năm 2018, Python đang có phiên bản 3.

The 2018 Top Programming Languages Chƣơng 2: NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON NỘI DUNG GIẢNG DẠY: 2. Một số đặc điểm của ngôn ngữ lập trình Python 2. Môi trƣờng lập trình và thực thi Python 2. Cú pháp cơ bản của Python 2.

Biến và các toán tử trong Python 2. Các cấu trúc điều khiển MÔI TRƯỜNG LẬP TRÌNH VÀ THỰC THI PYTHON Python là một ngôn ngữ lập trình dạng thông dịch, do đó có ưu điểm tiết kiệm thời gian phát triển ứng dụng vì không cần phải thực hiện biên dịch và liên kết. Trình thông dịch có thể được sử dụng để chạy file script, hoặc cũng có thể được sử dụng theo cách tương tác. Ở chế độ tương tác, ta có thể nhập vào từng biểu thức rồi gõ Enter, và kết quả thực thi sẽ được hiển thị ngay lập tức.

Đặc điểm này rất hữu ích cho người mới học, giúp họ nghiên cứu tính năng của ngôn ngữ; hoặc để các lập trình viên chạy thử mã lệnh trong suốt quá trình phát triển phần mềm. MÔI TRƯỜNG LẬP TRÌNH VÀ THỰC THI PYTHON Tùy vào hệ điều hành, việc cài đặt Python có những sự khác nhau tương đối: - Người dùng Windows có thể tự tải về và chạy file cài đặt trên máy tính với một vài bước cài đặt đơn giản. - Người dùng Linux và MacOS X có thể dùng các bộ Python đã được cài đặt sẵn theo hệ điều hành (Python là thành phần có sẵn trong Linux và MacOS X). Trên mỗi nền tảng có một dạng khác nhau của Python.

Từ máy tính, tới điện thoai, web, game… tuy nhiên chúng vẫn có những đặc điểm phổ biến giống nhau về mặt cơ bản. MÔI TRƯỜNG LẬP TRÌNH VÀ THỰC THI PYTHON Quá trình thực thi của Python Tùy thuộc vào chiều hướng bạn nhìn vào mà Python được chia làm hai dạng: từ phía người lập trình và từ phía trình thông dịch Python. - Từ phía người lập trình: Ở dạng đơn giản, Python chỉ là 1 file văn bản với nhưng câu lệnh Python được viết bằng bất cứ trình soan thảo nào, miễn là đúng cú pháp quy định và lưu dưới dạng *. Việc chạy cũng vô cùng đơn giản, chỉ đơn giản là thực thi toàn bộ các câu lệnh trong file *.py lần lượt từ trên xuống dưới.

MÔI TRƯỜNG LẬP TRÌNH VÀ THỰC THI PYTHON - Từ phía trình biên dịch Python: dưới góc nhìn của trình biên dịch, quá trình thực thi file Python trải qua ba bước: B1 - Viết code Python: phần này đã giải thích ở trước. B2 - Biên dịch sang bytecode: các câu lệnh sẽ được Python biên dịch sang một dạng thấp hơn đó là dạng bytecode. Thông thường thì quá trình này được thực thi nội tại và không thể thấy (trong một số trường hợp, có thể thấy một file với phần mở rộng là *. Để tăng tốc quá trình làm việc, Python sẽ lưu cái file bytecod này và ở lần thực thi tiếp theo, nó sẽ chạy trực tiếp cái file này thay vì phải biên dịch lại.

MÔI TRƯỜNG LẬP TRÌNH VÀ THỰC THI PYTHON B3 - Máy ảo Python: Sau khi biên dịch ra bytecode, các file sẽ được thực thi bởi một máy ảo Python (Python Vitual Machine). Máy ảo Python đơn giản là một vòng lặp lớn mà ở đó bytecode sẽ được thực thi lần lượt. Đây mới là phần thực sự thi hành các lệnh của chương trình. Về mặt kĩ thuật thì đây là bước cuối cùng trong quá trình thông dịch Python.

GIỚI THIỆU PYCHARM IDE PyCharm được phát triển bởi Jet Brains, cung cấp cho người dùng bản Community miễn phí, dùng thử 30 ngày cho phiên bản chuyên nghiệp, $213 – $690 phí đăng ký hằng năm. Khả năng hỗ trợ code toàn diện và phân tích làm cho PyCharm là IDE tốt nhất cho các lập trình Python tất cả các cấp độ. PyCharm cũng hỗ trợ các ngôn ngữ khác và hoạt động trên nhiều nền tảng, vì vậy thực tế bất cứ ai cũng có thể sử dụng nó. GIỚI THIỆU PYCHARM IDE Chƣơng 2: NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON NỘI DUNG GIẢNG DẠY: 2.

Một số đặc điểm của ngôn ngữ lập trình Python 2. Môi trường lập trình và thực thi Python 2. Cú pháp cơ bản của Python 2. Biến và các toán tử trong Python 2.

Các cấu trúc điều khiển CÚ PHÁP CƠ BẢN CỦA PYTHON  Định danh (identifier) trong Python - Một định danh (identifier) trong Python là một tên được sử dụng để nhận diện một biến, một hàm, một lớp, hoặc một đối tượng. - Một định danh bắt đầu với một chữ cái từ A tới Z hoặc từ a tới z hoặc một dấu gạch dưới (_) được theo sau bởi không hoặc nhiều ký tự, dấu gạch dưới hoặc các chữ số (từ 0 tới 9). - Python không hỗ trợ các punctuation char chẳng hạn như @, $ và % bên trong các định danh. - Python là ngôn ngữ lập trình phân biệt chữ hoa - chữ thường.

CÚ PHÁP CƠ BẢN CỦA PYTHON Một số qui tắc nên được sử dụng trong khi đặt tên các định danh: - Một định danh là một dãy ký tự hoặc chữ số. - Không có ký tự đặc biệt nào được sử dụng (ngoại trừ dấu gạch dưới) như một định danh. - Ký tự đầu tiên có thể là chữ cái, dấu gạch dưới, nhưng không được sử dụng chữ số làm ký tự đầu tiên. - Từ khóa không nên được sử dụng như là một tên định danh (phần tiếp theo sẽ trình bày về các từ khóa này).

CÚ PHÁP CƠ BẢN CỦA PYTHON - Tên lớp bắt đầu với một chữ cái hoa. Tất cả định danh khác bắt đầu với một chữ cái thường. - Bắt đầu một định danh với một dấu gạch dưới đơn chỉ rằng định danh đó là private. - Bắt đầu một định danh với hai dấu gạch dưới chỉ rằng định danh đó thực sự là private.

- Nếu định danh cũng kết thúc với hai dấu gạch dưới, thì định danh này là một tên đặc biệt được định nghĩa bởi ngôn ngữ (ví dụ như __init__ chẳng hạn). CÚ PHÁP CƠ BẢN CỦA PYTHON  Các từ khóa trong Python: Đây là các từ dành riêng và không thể sử dụng chúng như là các hằng, biến hoặc cho bất kỳ tên định danh nào. Tất cả từ khóa trong Python là chỉ ở dạng chữ thường. and exec not assert finally or break for pass class from print CÚ PHÁP CƠ BẢN CỦA PYTHON  Các từ khóa trong Python: continue global raise def if return del import try elif in while else is with except lambda yield CÚ PHÁP CƠ BẢN CỦA PYTHON  Dòng lệnh và độ thụt dòng lệnh trong Python - Python không cung cấp các dấu ngoặc ôm ({}) để chỉ các khối code cho định nghĩa lớp hoặc hàm hoặc điều khiển luồng.

- Các khối code được nhận biết bởi độ thụt dòng code (indentation) trong Python và đây là điều bắt buộc. - Số khoảng trống trong độ thụt dòng là biến đổi, nhưng tất cả các lệnh bên trong khối phải được thụt cùng một số lượng khoảng trống như nhau. CÚ PHÁP CƠ BẢN CỦA PYTHON - Trong Python thì tất cả các dòng liên tiếp nhau mà được thụt đầu dòng với cùng lượng khoảng trống như nhau sẽ tạo nên một khối.