Chương 2 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VỀ LẬP TRÌNH HƯỚNG ĐỐI TƯỢNG TRONG JAVA Các khái niệm cơ bản Đối tượng (object): trong thế giới thực khái niệm đối tượng có thể xem như một thực thể: người, vật, bảng dữ liệu,… Đối tượng giúp hiểu rõ thế giới thực Cơ sở cho việc cài đặt trên máy tính Mỗi đối tượng có định danh, thuộc tính, hành vi Ví dụ: đối tượng sinh viên MSSV: “TH0701001”; Tên sinh viên: “Nguyễn Văn A” Hệ thống các đối tượng: là 1 tập hợp các đối tượng Mỗi đối tượng đảm trách 1 công việc Các đối tượng có thể quan hệ với nhau Các đối tượng có thể trao đổi thông tin với nhau Các đối tượng có thể xử lý song song, hay phân tán Các khái niệm cơ bản Lớp (class): là khuôn mẫu (template) để sinh ra đối tượng. Lớp là sự trừu tượng hóa của tập các đối tượng có các thuộc tính, hành vi tương tự nhau, và được gom chung lại thành 1 lớp. Ví dụ: lớp các đối tượng Sinhviên Sinh viên “Nguyễn Văn A”, mã số TH0701001 1 đối tượng thuộc lớp Sinhviên Sinh viên “Nguyễn Văn B”, mã số TH0701002 là 1 đối tượng thuộc lớp Sinhviên Đối tượng (object) của lớp: một đối tượng cụ thể thuộc 1 lớp là 1 thể hiện cụ thể của 1 lớp đó. Lớp và đối tượng trong java Khai báo lớp class <ClassName> { <danh sách thuộc tính> <các khởi tạo> <danh sách các phươngthức> } Lớp và đối tượng trong java Thuộc tính: các đặc điểm mang giá trị của đối tượng, là vùng dữ liệu được khai báo bên trong lớp class <ClassName> { <Tiền tố> <kiểu dữ liệu> <tên thuộc tính>; } Kiểm soát truy cập đối với thuộc tính * public: có thể truy xuất từ bất kỳ 1 lớp khác.
* protected: có thể truy xuất được từ những lớp con. * private: không thể truy xuất từ 1 lớp khác. * static: dùng chung cho mọi thể hiện của lớp. * final: hằng * default: (không phải từ khóa) có thể truy cập từ các class trong cùng gói Lớp và đối tượng trong java Phương thức: chức năng xử lý, hành vi của các đối tượng.
class <ClassName> { … <Tiền tố> <kiểu trả về> <tên phương thức>(<các đối số>){ … } } Lớp và đối tượng trong java * public: có thể truy cập được từ bên ngoài lớp khai báo. * protected: có thể truy cập được từ lớp khai báo và các lớp dẫn xuất (lớp con). * private: chỉ được truy cập bên trong lớp khai báo. * static: phương thức lớp dùng chung cho tất cả các thể hiện của lớp, có thể được thực hiện kể cả khi không có đối tượng của lớp * final: không được khai báo chồng ớ các lớp dẫn xuất.
* abstract: không có phần source code, sẽ được cài đặt trong các lớp dẫn xuất. * synchoronized: dùng để ngăn những tác động của các đối tượng khác lên đối tượng đang xét trong khi đang đồng bộ hóa. Dùng trong lập trình miltithreads. Lớp và đối tượng trong java Ví dụ 1: class Sinhvien { // Danh sách thuộc tính String maSv, tenSv, dcLienlac; int tuoi; … // Danh sách các khởi tạo Sinhvien(){} Sinhvien (…) { …} … // Danh sách các phương thức public void capnhatSV (…) {…} public void xemThongTinSV() {…} … } Lớp và đối tượng trong java … // Tạo đối tượng mới thuộc lớp Sinhvien Sinhvien sv = new Sinhvien(); … // Gán giá trị cho thuộc tính của đối tượng sv.maSv = “TH0601001” ; sv.tenSv = “Nguyen Van A”; sv.dcLienlac = “KP6, Linh Trung, Thu Duc”; … // Gọi thực hiện phương thức sv.maSv = “TH0601001”; /* Lỗi truy cập thuộc tính private từ bên ngoài lớp khai báo */ Sv.tenSv = “Nguyen Van A”; … Lớp và đối tượng trong java Khởi tạo (constructor): là một loại phương thức đặc biệt của lớp, dùng để khởi tạo một đối tượng.
Dùng để khởi tạo giá trị cho các thuộc tính của đối tượng. Cùng tên với lớp. Không có giá trị trả về. Tự động thi hành khi tạo ra đối tượng (new) Có thể có tham số hoặc không.
Lưu ý: Mỗi lớp sẽ có 1 constructor mặc định (nếu ta không khai báo constructor nào). Ngược lại nếu ta có khai báo 1 constructor khác thì constructor mặc định chỉ dùng được khi khai báo tường minh. Lớp và đối tượng trong java • Ví dụ 1 class Sinhvien { … // Không có định nghĩa constructor nào } … // Dùng constructor mặc định Sinhvien sv = new Sinhvien(); Lớp và đối tượng trong java Ví dụ 2: class Sinhvien class Sinhvien { { … … // không có constructor mặc định // khai báo constructor mặc định Sinhvien(<các đối số>) {…} Sinhvien(){} Sinhvien(<các đối số>) {…} } } … … Sinhvien sv = new Sinhvien(); Sinhvien sv = new Sinhvien(); // lỗi biên dịch Lớp và đối tượng trong java Overloading method: Việc khai báo trong một lớp nhiều phương thức có cùng tên nhưng khác tham số (khác kiểu dữ liệu, khác số lượng tham số) gọi là khai báo chồng phương thức. Ví dụ: class Sinhvien { … public void xemThongTinSV() { … } public void xemThongTinSV(String psMaSv) { … } } Lớp và đối tượng trong java Tham chiếu this: là một biến ẩn tồn tại trong tất cả các lớp, this được sử dụng trong khi chạy và tham khảo đến bản thân lớp chứa nó.
Ví dụ: class Sinhvien { String maSv, tenSv, dcLienlac; int tuoi; … public void xemThongTinSV() { System.tenSv); … } } Tính đóng gói Đóng gói: nhóm những gì có liên quan với nhau vào thành một và có thể sử dụng một cái tên để gọi. Ví dụ: Các phương thức đóng gói các câu lệnh. Đối tượng đóng gói dữ liệu và các hành vi/phương thức liên quan. (Đối tượng = Dữ liệu + Hành vi/Phương thức) Tính đóng gói Đóng gói: dùng để che dấu một phần hoặc tất cả thông tin, chi tiết cài đặt bên trong với bên ngoài.
• Ví dụ: khai báo các lớp thuộc cùng gói trong java package <tên gói>; // khai báo trước khi khai báo lớp class <tên lớp> { … } Tính kế thừa Đối tượng hình học Hình 2d Hình 3d Tròn E-líp Vuông Chữ nhật Cầu Lập phương … Trụ • Thừa hưởng các thuộc tính và phương thức đã có • Bổ sung, chi tiết hóa cho phù hợp với mục đích sử dụng mới Thuộc tính: thêm mới Phương thức: thêm mới hay hiệu chỉnh Tính kế thừa Lớp dẫn xuất hay lớp con (SubClass) Lớp cơ sở hay lớp cha (SuperClass) Lớp con có thể kế thừa tất cả hay một phần các thành phần dữ liệu (thuộc tính), phương thức của lớp cha (public, protected, default) Dùng từ khóa extends. Ví dụ: class nguoi { … } class sinhvien extends nguoi { … } Lưu ý: default không phải là 1 từ khóa Tính kế thừa Overriding Method - Được định nghĩa trong lớp con - Có tên, kiểu trả về & các đối số giống với phương thức của lớp cha - Có kiểu, phạm vi truy cập k0 “nhỏ hơn” phương thức trong lớp cha private default protected public Tính kế thừa •Ví dụ: class Hinhhoc { … public float tinhdientich() { return 0; } … } class HinhVuong extends Hinhhoc { private int canh; public float tinhdientich() { return canh*canh; } … } Chỉ có thể public do phương thức tinhdientich() của lớp cha là public Tính kế thừa class HinhChuNhat extends HinhVuong { private int cd; private int cr; public float tinhdientich() { return cd*cr; } … } Chỉ có thể public do phương thức tinhdientich() của lớp cha là public Lớp Object Cây kế thừa trong Java chỉ có 1 gốc. Mọi lớp đều kế thừa trực tiếp hoặc gián tiếp từ lớp Object. Phương thức của lớp Object clone equals finalize getClass hashCode notify, notifyAll, wait toString Từ khóa super Gọi constructor của lớp cha Nếu gọi tường minh thì phải là câu lệnh đầu tiên.
Constructor cuối cùng được gọi là của lớp Object Truy cập đến thuộc tính bị che ở lớp cha.java 25 2 // CommissionEmployee4 class represents a commission employee. 3 4 public class CommissionEmployee 5 { 6 private String firstName; 7 8 private String lastName; private String socialSecurityNumber; Commis 9 10 private double grossSales; // gross weekly sales private double commissionRate; // commission percentage sionEmp 11 12 // five-argument constructor loyee4.ja 13 14 public CommissionEmployee( String first, String last, String ssn, double sales, double rate ) va 15 { (1 of 4) 16 // implicit call to Object constructor occurs here Lines 23-24 17 firstName = first; 18 lastName = last; 19 socialSecurityNumber = ssn; 20 Constructor outputs setGrossSales( sales ); // validate and store gross sales 21 setCommissionRate( rate ); // validate and store commission rate 22 message to demonstrate 23 System.printf( method call order. 24 "\nCommissionEmployee4 constructor:\n%s\n", this ); 25 } // end five-argument CommissionEmployee4 constructor 26 27 // set first name 26 28 public void setFirstName( String first ) 29 { 30 firstName = first; 31 } // end method setFirstName 32 33 34 // return first name public String getFirstName() Commis 35 36 { return firstName; sionEmp 37 38 } // end method getFirstName loyee4.ja 39 40 // set last name public void setLastName( String last ) va 41 { (2 of 4) 42 lastName = last; 43 } // end method setLastName 44 45 // return last name 46 public String getLastName() 47 { 48 return lastName; 49 } // end method getLastName 50 51 // set social security number 52 public void setSocialSecurityNumber( String ssn ) 53 { 54 socialSecurityNumber = ssn; // should validate 55 } // end method setSocialSecurityNumber 56 57 // return social security number 27 58 public String getSocialSecurityNumber() 59 { 60 return socialSecurityNumber; 61 } // end method getSocialSecurityNumber 62 63 64 // set gross sales amount public void setGrossSales( double sales ) Commis 65 66 { grossSales = ( sales < 0.0 : sales; sionEmp 67 68 } // end method setGrossSales loyee4.ja 69 70 // return gross sales amount public double getGrossSales() va 71 { (3 of 4) 72 return grossSales; 73 } // end method getGrossSales 74 75 // set commission rate 76 public void setCommissionRate( double rate ) 77 { 78 commissionRate = ( rate > 0.0; 79 } // end method setCommissionRate 80 81 // return commission rate 28 82 public double getCommissionRate() 83 { 84 return commissionRate; 85 } // end method getCommissionRate 86 87 // calculate earnings Commis 88 public double earnings() 89 90 { return getCommissionRate() * getGrossSales(); sionEmp 91 92 } // end method earnings loyee4.ja 93 94 // return String representation of CommissionEmployee4 object public String toString() va 95 { (4 of 4) 96 return String.2f", 97 "commission employee", getFirstName(), getLastName(), 98 "social security number", getSocialSecurityNumber(), 99 "gross sales", getGrossSales(), 100 "commission rate", getCommissionRate() ); 101 } // end method toString 102 } // end class CommissionEmployee4 1 // Fig.java 29 2 // BasePlusCommissionEmployee5 class declaration.