Du Ký Việt Nam 1930 – 1945: Khám Phá Tác Động và Giá Trị

Tài liệu nghiên cứu Du ký việt nam 1930 1945, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Tố Uyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoài Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lí Luận Văn Học
• Đề tài: Du Ký Việt Nam 1930 – 1945
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khám Phá Du Ký Việt Nam 1930 1945 Tổng Quan Đặc Sắc

Thế kỷ XX chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của thể loại du ký Việt Nam thời Pháp thuộc. Từ chỗ chỉ là những ghi chép rời rạc, du ký dần khẳng định vị thế quan trọng trong văn học Việt Nam hiện đại. Giai đoạn 1930-1945 đánh dấu sự phát triển vượt bậc của thể loại này, phản ánh đời sống xã hội, phong tục tập quán và cảnh quan đất nước qua lăng kính của những người lữ hành. Các tác phẩm du ký Việt Nam không chỉ là những trang văn ghi lại hành trình mà còn là những tư liệu quý giá về lịch sử du lịch Việt Nam và văn hóa Việt Nam 1930-1945. Sự giao thoa văn hóa Đông - Tây trong bối cảnh thuộc địa cũng tác động sâu sắc đến nội dung và hình thức của du ký thời kỳ này. Sự phát triển của giao thông và báo chí đã tạo điều kiện thuận lợi cho các tác giả du ký tiếp cận và phản ánh hiện thực đời sống một cách chân thực và đa dạng. Theo Nguyễn Hữu Sơn, “Thu hút vào địa hạt du ký có các sáng tác bằng thơ, phú, tụng và các bài văn xuôi theo phong cách ký, ký sự, phóng sự, ghi chép, khảo cứu, hồi ức về các chuyến đi…”.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử và Xã Hội Ảnh Hưởng Du Ký 1930 1945

Giai đoạn 1930-1945 là thời kỳ đầy biến động của xã hội Việt Nam 1930-1945. Sự đô hộ của Pháp, cùng với những thay đổi về kinh tế, văn hóa, đã tạo nên một bức tranh đa sắc màu cho đời sống người Việt. Du ký trở thành phương tiện để ghi lại những biến chuyển này, phản ánh chân thực những khó khăn, thách thức và khát vọng của người dân. Sự phát triển của báo chí và in ấn cũng góp phần quan trọng vào việc lan tỏa các tác phẩm du ký, đưa chúng đến gần hơn với công chúng. Sự trỗi dậy của tinh thần dân tộc và ý thức về bản sắc văn hóa cũng thúc đẩy các tác giả du ký của người Việt về Việt Nam ghi lại những giá trị truyền thống và cảnh quan tươi đẹp của đất nước.

1.2. Vai Trò Của Thể Loại Du Ký Trong Văn Học Việt Nam

Du ký đóng vai trò quan trọng trong việc làm phong phú thêm bức tranh văn học Việt Nam hiện đại. Thể loại này không chỉ cung cấp thông tin về địa lý, lịch sử, văn hóa mà còn thể hiện cái nhìn chủ quan, cảm xúc cá nhân của người viết về thế giới xung quanh. Du ký góp phần vào việc khám phá và khẳng định bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời mở rộng tầm nhìn của người đọc về những vùng đất mới, những nền văn minh khác nhau. Theo Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi, du ký là “một loại hình văn học thuộc loại hình kí mà cơ sở là sự ghi chép của bản thân người đi du lịch, ngoạn cảnh về những điều mắt thấy tai nghe…”.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Du Ký Việt Nam Vấn Đề và Giải Pháp

Nghiên cứu du ký Việt Nam 1930-1945 đối diện với nhiều thách thức, đặc biệt là việc tiếp cận nguồn tư liệu. Nhiều tác phẩm được đăng tải rải rác trên các báo, tạp chí cũ, gây khó khăn cho việc sưu tầm và hệ thống hóa. Bên cạnh đó, việc xác định ranh giới giữa du ký và các thể loại khác như phóng sự, ký sự cũng là một vấn đề cần được giải quyết. Giải pháp cho những thách thức này là cần có sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, thư viện và cơ quan lưu trữ để số hóa và chia sẻ nguồn tư liệu. Đồng thời, cần có những nghiên cứu chuyên sâu về lý thuyết thể loại để xác định rõ đặc trưng của du ký và phân biệt nó với các thể loại văn học khác. Các tuyển tập như “Văn học Việt Nam thế kỷ XX” và “Du ký Việt Nam, Tạp chí Nam Phong” đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn tư liệu cho các nhà nghiên cứu.

2.1. Hạn Chế về Nguồn Sử Liệu Du Ký Việt Nam

Việc tìm kiếm và tiếp cận nguồn sử liệu du ký giai đoạn 1930-1945 gặp nhiều khó khăn do các tác phẩm thường được đăng tải trên các ấn phẩm không còn phổ biến. Nhiều tờ báo, tạp chí đã ngừng hoạt động hoặc bị thất lạc, khiến cho việc sưu tầm trở nên khó khăn hơn. Các thư viện và cơ quan lưu trữ cần tăng cường công tác bảo quản và số hóa các ấn phẩm này để phục vụ cho công tác nghiên cứu. Việc chia sẻ thông tin và hợp tác giữa các nhà nghiên cứu cũng là yếu tố quan trọng để khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn tư liệu.

2.2. Vấn Đề Xác Định Thể Loại Du Ký Trong Bối Cảnh Văn Học

Ranh giới giữa du ký và các thể loại ký khác như phóng sự, ký sự, nhật ký thường khá mờ nhạt, gây khó khăn cho việc phân loại và nghiên cứu. Cần có những tiêu chí rõ ràng để xác định đặc trưng của du ký, dựa trên nội dung, hình thức và mục đích sáng tác. Du ký thường tập trung vào việc ghi lại những trải nghiệm cá nhân, cảm xúc và suy nghĩ của người viết về những vùng đất mới, trong khi phóng sự thường tập trung vào việc phản ánh các vấn đề xã hội. Việc phân biệt rõ các thể loại này sẽ giúp cho việc nghiên cứu du ký trở nên chính xác và hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Phân Tích Nội Dung Du Ký Cách Nhận Diện Giá Trị

Phân tích nội dung du ký Việt Nam 1930-1945 đòi hỏi sự kết hợp giữa phương pháp lịch sử, xã hội học và văn học. Cần xem xét tác phẩm trong bối cảnh lịch sử, xã hội cụ thể để hiểu rõ hơn về những thông điệp mà tác giả muốn truyền tải. Đồng thời, cần phân tích các yếu tố như cảnh quan thiên nhiên, phong tục tập quán, đời sống con người để nhận diện những giá trị văn hóa, lịch sử được phản ánh trong tác phẩm. Việc so sánh du ký với các nguồn tư liệu khác cùng thời kỳ cũng giúp đánh giá tính xác thực và độ tin cậy của thông tin. Phương pháp tiếp cận đa ngành này sẽ giúp khám phá những tầng ý nghĩa sâu sắc và giá trị đích thực của du ký.

3.1. Phân Tích Bối Cảnh Lịch Sử và Xã Hội Trong Du Ký

Hiểu rõ bối cảnh lịch sử du ký Việt Nam và xã hội là yếu tố then chốt để phân tích nội dung du ký Việt Nam. Các sự kiện lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa đều có ảnh hưởng đến nội dung và hình thức của tác phẩm. Việc xem xét du ký trong bối cảnh cụ thể sẽ giúp giải mã những thông điệp ẩn chứa và hiểu rõ hơn về quan điểm, thái độ của tác giả đối với hiện thực đời sống. Sự phân tích kỹ lưỡng bối cảnh lịch sử giúp tránh những diễn giải sai lệch và đánh giá không chính xác về giá trị của tác phẩm.

3.2. Nhận Diện Giá Trị Văn Hóa và Lịch Sử Qua Du Ký

Du ký là nguồn tư liệu quý giá để tìm hiểu về giá trị văn hóa của du ký và lịch sử của một vùng đất, một dân tộc. Thông qua việc miêu tả cảnh quan thiên nhiên, phong tục tập quán, đời sống con người, tác giả du ký tái hiện lại bức tranh sinh động về quá khứ. Phân tích du ký giúp nhận diện những giá trị truyền thống, những nét độc đáo của văn hóa dân tộc, đồng thời khám phá những biến đổi và giao thoa văn hóa trong quá trình lịch sử. Các chi tiết về phong tục tập quán Việt Nam 1930-1945 sẽ là minh chứng rõ nét nhất.

IV. Nghệ Thuật Trong Du Ký Việt Nam Phong Cách và Kỹ Thuật Viết

Nghệ thuật viết du ký Việt Nam 1930-1945 thể hiện sự đa dạng trong phong cách và kỹ thuật. Các tác giả thường kết hợp giữa yếu tố tự sự, trữ tình và nghị luận để tạo nên những trang văn giàu cảm xúc và suy tư. Ngôn ngữ được sử dụng linh hoạt, giàu hình ảnh và biểu cảm, giúp người đọc hình dung rõ nét về cảnh quan và con người được miêu tả. Kỹ thuật xây dựng nhân vật, sử dụng điểm nhìn và tạo dựng giọng điệu cũng góp phần quan trọng vào việc tạo nên sức hấp dẫn của du ký. Phân tích nghệ thuật viết du ký giúp hiểu rõ hơn về tài năng và đóng góp của các tác giả.

4.1. Ngôn Ngữ và Giọng Điệu Trong Tác Phẩm Du Ký

Ngôn ngữ và giọng điệu đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên phong cách riêng của mỗi tác giả du ký. Ngôn ngữ thường được sử dụng một cách linh hoạt, sáng tạo, giàu hình ảnh và biểu cảm. Giọng điệu có thể trang trọng, trữ tình, hài hước hoặc phê phán, tùy thuộc vào nội dung và mục đích của tác phẩm. Sự kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ và giọng điệu sẽ tạo nên sức hấp dẫn và khả năng thuyết phục của du ký đối với người đọc. Chẳng hạn, giọng văn ấn tượng về Việt Nam qua du ký sẽ khác biệt hoàn toàn so với một bài phê bình xã hội.

4.2. Kỹ Thuật Miêu Tả Cảnh Quan và Con Người Trong Du Ký

Kỹ thuật miêu tả cảnh quan và con người là yếu tố then chốt để tạo nên sự thành công của một tác phẩm du ký. Tác giả cần có khả năng quan sát tinh tế, nắm bắt những đặc điểm riêng biệt của cảnh vật và con người, sau đó diễn tả lại bằng ngôn ngữ một cách sinh động và chân thực. Kỹ thuật sử dụng hình ảnh, so sánh, ẩn dụ và nhân hóa cũng góp phần làm cho miêu tả trở nên giàu cảm xúc và gợi hình. Sự thành công trong việc miêu tả sẽ giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp và sự phong phú của thế giới được tái hiện trong du ký.

V. Ứng Dụng Du Ký Việt Nam vào Giáo Dục và Nghiên Cứu Văn Hóa

Du ký Việt Nam 1930-1945 có giá trị ứng dụng cao trong giáo dục và nghiên cứu văn hóa. Trong giáo dục, du ký có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo để giúp học sinh, sinh viên hiểu rõ hơn về lịch sử, địa lý, văn hóa và xã hội Việt Nam. Trong nghiên cứu văn hóa, du ký là nguồn tư liệu quý giá để tìm hiểu về phong tục tập quán, đời sống tinh thần và những biến đổi văn hóa trong quá khứ. Việc nghiên cứu và khai thác du ký sẽ góp phần vào việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của dân tộc. Quan điểm của người Pháp về Việt Nam có sự khác biệt thú vị so với các tác giả Việt Nam.

5.1. Sử Dụng Du Ký trong Giảng Dạy Lịch Sử và Văn Học

Việc tích hợp du ký vào chương trình giảng dạy lịch sử và văn học mang lại nhiều lợi ích. Du ký cung cấp những thông tin chi tiết và sinh động về các sự kiện lịch sử, giúp học sinh, sinh viên dễ dàng hình dung và ghi nhớ. Bên cạnh đó, du ký cũng là nguồn tài liệu phong phú để phân tích các tác phẩm văn học, tìm hiểu về phong cách và tư tưởng của các tác giả. Sự kết hợp giữa du ký và các môn học khác sẽ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.

5.2. Khai Thác Giá Trị Văn Hóa của Du Ký trong Nghiên Cứu

Các nhà nghiên cứu có thể khai thác giá trị văn hóa của du ký để tìm hiểu về nhiều khía cạnh của đời sống xã hội trong quá khứ. Du ký cung cấp những thông tin chi tiết về phong tục tập quán, tín ngưỡng, nghệ thuật, kiến trúc và ẩm thực của các vùng miền khác nhau. Việc phân tích du ký giúp khám phá những giá trị văn hóa truyền thống, những nét độc đáo của văn hóa dân tộc và những biến đổi văn hóa trong quá trình lịch sử. Từ đó đóng góp vào việc bảo tồn và phát huy du ký và di sản văn hóa.

VI. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai về Du Ký và Sự Phát Triển Du Lịch

Nghiên cứu du ký Việt Nam 1930-1945 vẫn còn nhiều tiềm năng để khai thác. Các hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc so sánh du ký với các thể loại ký khác, phân tích ảnh hưởng của du lịch Đông Dương đến nội dung và hình thức của du ký, hoặc tìm hiểu vai trò của du ký trong việc quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Bên cạnh đó, cần có những nghiên cứu liên ngành, kết hợp giữa văn học, lịch sử, địa lý và xã hội học để có cái nhìn toàn diện hơn về du ký. Qua đó, hiểu rõ hơn về sự phát triển của du lịch Việt Nam.

6.1. So Sánh Du Ký với Các Thể Loại Ký Khác

Việc so sánh du ký với các thể loại ký khác như phóng sự, ký sự, nhật ký sẽ giúp làm rõ những đặc trưng riêng biệt của du ký. Cần phân tích các yếu tố như nội dung, hình thức, mục đích sáng tác và đối tượng độc giả để xác định điểm tương đồng và khác biệt giữa các thể loại này. So sánh cũng giúp hiểu rõ hơn về vị trí và vai trò của du ký trong hệ thống văn học.

6.2. Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Du Lịch Đến Du Ký

Sự phát triển của du lịch có ảnh hưởng lớn đến nội dung và hình thức của du ký. Các tác giả du ký thường phản ánh những trải nghiệm của mình trong quá trình du lịch, đồng thời quảng bá những điểm đến hấp dẫn và giới thiệu văn hóa địa phương. Nghiên cứu ảnh hưởng của du lịch đến du ký sẽ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa văn học và đời sống xã hội. Điều này càng thể hiện sự phát triển của du lịch Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ THỂ LOẠI DU KÝ 1. Giới thuyết một số khái niệm về thể du ký 1. Khái niệm du ký Ký là loại hình văn học có nhiều biến thể và một trong những biến thể của ký chính là du ký. Du ký là một thể loại văn học được biết đến và ưa chuộng ở nhiều quốc gia, dân tộc, nhờ vào những đặc điểm rất gần gũi với nhu cầu đời sống của con người.

Du ký trong tiếng Hán được viết là 遊記, 遊 (du) nghĩa là đi xa, rong chơi, đi ngắm nghía cho thỏa thích, 記 (ký) là ghi chép một sự việc gì đó để không quên. “Du ký” có nghĩa là sách chép các sự đã nghe, đã thấy trong khi đi chơi. Như vậy bản thân cách gọi tên của thể loại văn học cũng đã cho thấy được phần lớn đặc điểm cơ bản của thể loại đó. Trong tiếng Anh, du ký được gọi là “travel literature”, dùng để chỉ một thể loại văn học được lấy cảm hứng từ những chuyến đi đến những vùng đất mới, với nhiều lí do, mục đích khác nhau, từ những chuyến đi mang tính chất công cán, sự vụ cho đến những cuộc thám hiểm địa lý… Thuật ngữ “récit de voyage” trong tiếng Pháp cũng dùng để chỉ một thể loại văn học trong đó tác giả kể về một hay nhiều những chuyến đi, về những dân tộc mình đã gặp, những cảm xúc tự phát, những điều mắt thấy tai nghe.

Thể loại văn học này phải thể hiện được ấn tượng của người viết về những cuộc phiêu lưu, khám phá hoặc là chinh phục những miền đất mới. Thể loại này cũng thường được phóng tác thành các tác phẩm điện ảnh. Đối với các sử gia, du ký là một nguồn tư liệu lịch sử phong phú và quý giá. Một số quan niệm về thể du ký Về quan niệm du ký của các nhà nghiên cứu lí luận trong nước, chúng tôi nhận thấy cũng đã có những cách hiểu tương đối rõ ràng và cụ thể.

Trong Từ 9 điển tiếng Việt của Hoàng Phê (chủ biên), du ký được định nghĩa là “thể ký ghi lại những điều người viết chứng kiến trong chuyến đi chơi xa” [29, tr. Từ điển thuật ngữ văn học của Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi (chủ biên) xem du ký là “một loại hình văn học thuộc loại hình kí mà cơ sở là sự ghi chép của bản thân người đi du lịch, ngoạn cảnh về những điều mắt thấy tai nghe của chính mình tại những xứ sở xa lạ hay những nơi ít người có dịp đi đến. Hình thức của du ký rất đa dạng, có thể là ghi chép, ký sự, nhật ký, thư tín, hồi tưởng miễn là mang lại những thông tin, tri thức và cảm xúc mới lạ về phong cảnh, phong tục, dân tình của xứ sở ít người biết đến” [12, tr. Nhà nghiên cứu Trần Đình Sử trong công trình Lí luận văn học, Tập 2: Tác phẩm và thể loại văn học cũng nhấn mạnh: “Du ký là thể loại ghi chép về vẻ kì thú của cảnh vật thiên nhiên và cuộc đời, những cảm nhận, suy tưởng của con người trong những chuyến du lịch, du ngoạn.

Du ký phản ánh, truyền đạt những nhận biết, những cảm tưởng, suy nghĩ mới mẻ của bản thân người du lịch về những điều mắt thấy tai nghe ở những xứ sở xa lạ, những nơi mọi người ít có dịp đi đến, chứng kiến” [39, tr. Sách Các thể văn chữ Hán Việt Nam của Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Nghiên cứu Hán Nôm đã định nghĩa du ký một cách chi tiết: “Văn du ký là loại văn được viết ra trong những chuyến đi, vừa để ghi lại hành trình, vừa để bày tỏ cảm xúc về những điều mắt thấy tai nghe. Đặc điểm của du ký là chuyên lấy việc mô tả thắng cảnh núi sông, phong vật làm đề tài, cách viết đa dạng, có thể miêu tả, có thể trữ tình, có thể nghị luận, và phải là chính tác giả ghi chép về chuyến đi của mình, miêu tả lại cảm thụ của bản thân trước non sông phong vật” [2, tr. Dịch giả Ngân Xuyên cũng nêu lên cách hiểu của mình: “(…) du ký là tất cả những ghi chép khi đến một nơi nào đó.

Và như thế thì hầu như ở mọi thời đại và mọi nền văn hóa đều có du ký. Tóm lại, đi và thấy cảnh và người, sự và việc, 10 rồi viết ra cảnh ấy người ấy, sự ấy việc ấy, kèm theo suy nghĩ, cảm xúc của mình, có khi còn là phân tích, khảo cứu, ấy là du ký” [19, tr. Nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Sơn trong công trình Thể tài Du ký trên Nam Phong tạp chí (1917-1934) đã nói rõ hơn về du ký: “Thu hút vào địa hạt du ký có các sáng tác bằng thơ, phú, tụng và các bài văn xuôi theo phong cách ký, ký sự, phóng sự, ghi chép, khảo cứu, hồi ức về các chuyến đi, các điểm du lịch, các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, sinh thái, kiến trúc, mỹ thuật; thậm chí có thể liên quan tới nhiều phương diện của xã hội học, văn hoá học, khảo cổ học, dân tộc học và văn hoá - văn nghệ dân gian khác nữa…” [36, tr. Nhận xét Như vậy, từ các định nghĩa, các cách hiểu đã nêu trên của các nhà nghiên cứu, các nhà lí luận, từ quan niệm thể loại trong nước lẫn quan niệm của các nước trên thế giới, chúng tôi nhận thấy có một sự thống nhất cao trong cách hiểu và định nghĩa du ký như sau: Thứ nhất, du ký là một loại hình văn học thuộc loại hình ký.

Thứ hai, cơ sở của du ký là đi, xem và ghi chép. Thứ ba, mục đích của du ký là ghi lại những cảnh vật thiên nhiên và cuộc sống con người ở những vùng đất mới, đồng thời thể hiện tâm tư, tình cảm, những suy tư, chiêm nghiệm của bản thân người viết. Như vậy có thể thấy một điều rất đặc biệt ở thể loại du ký là sự hiện diện của hình tượng tác giả trong tác phẩm. Thứ tư, hình thức của du ký rất đa dạng.

Có thể nói du ký là sự kết hợp của rất nhiều thể loại bên trong một thể loại, kể cả những thể loại trong văn học và ngoài văn học. Và thứ năm, du ký chứa đựng một số lượng nội dung phong phú, không chỉ tái hiện lại cảnh vật, thiên nhiên, con người, mà còn cung cấp cho người đọc một khối lượng lớn các thông tin khoa học về điều kiện tự nhiên – xã hội của vùng đất được nhắc đến. 11 Tóm lại, du ký là một biến thể đặc biệt và khá năng động của thể loại ký. Mỗi tác phẩm du ký là một câu chuyện về cuộc hành trình của tác giả đến những vùng đất mới.

Tác phẩm du ký hấp dẫn người đọc bởi hình ảnh, thông tin, tri thức về nhiều lĩnh vực khác nhau ở những vùng đất mà bản thân người đọc chưa có dịp đi đến, hoặc đã từng có dịp ghé thăm cũng có thể ôn lại và mở rộng những trải nghiệm của mình thông qua chính những trải nghiệm của tác giả. Tuy nhiên, du ký không tồn tại đơn giản như một thể loại sách khảo cứu, địa lí hoặc những thể loại hướng dẫn kinh nghiệm du lịch, mà du ký còn mang trong mình tính chất văn học rất rõ rệt, thể hiện qua cách tư duy của tác giả về những điều mắt thấy tai nghe, những suy tư, trăn trở của chính bản thân người viết về nhiều vấn đề lịch sử, xã hội, số phận con người, vận mệnh quốc gia, dân tộc… Chính những điều đó đã tạo nên nét đặc biệt cho thể loại văn học này, một thể loại mà trong đó, xúc cảm thẩm mỹ nghệ thuật được thể hiện và hòa quyện cùng với tư duy khoa học tự nhiên.Khái quát về sự hình thành và phát triển của thể du ký 1. Thể du ký trên thế giới Du ký xuất hiện từ rất sớm trên thế giới. Một trong những tác phẩm du ký xuất hiện đầu tiên ở châu Âu là Description of Greece (Sự mô tả về Hy Lạp) của Pausanias vào thế kỷ thứ II sau Công Nguyên.

Du ký cũng là một thể loại khá phổ biến trong văn học Ả Rập thời trung cổ, tiêu biểu là những ghi chép chi tiết về cuộc hành trình quanh vùng Viễn Đông, Ấn Độ, châu Phi, miền Nam nước Nga, Ai Cập, Tây Ban Nha và các nước khác trên thế giới của hai nhà du hành Ibn Jubayr và Ibn Batutta. Tác giả của các tác phẩm du ký bao gồm nhiều đối tượng khác nhau trong xã hội, như các học giả, các nhà ngoại giao, các nhà truyền giáo, nhà thám hiểm hoặc cũng có thể là các thủy thủ. Tuy chỉ bước đầu thể hiện được một số đặc điểm cơ bản thể loại, nhưng các tác phẩm du ký đầu tiên cũng đã để lại những dấu ấn nhất định. 12 Tiếp sau đó, vào thời trung cổ, thể loại du ký đã trở nên phổ biến hơn trong triều đại nhà Tống (960-1279) của Trung Quốc.

Thể loại này được gọi là "văn học ghi lại các chuyến du hành” (Youji Wenxue), và thường được viết dưới dạng ký thuật, văn xuôi, tiểu luận và theo phong cách nhật ký. Du ký giai đoạn này đã có bước phát triển cao hơn trong việc mở rộng phạm vi phản ánh. Bên cạnh việc kết hợp rất nhiều thông tin địa lý và địa hình vào các tác phẩm, điển hình như du ký của các tác giả Fan Chengda (1126-1193) và Xu Xiake (1587- 1641), các tác giả du ký giai đoạn này còn lồng ghép vào đó những suy nghiệm, tranh luận về lý luận triết học và đạo đức, được thể hiện như một mục đích trung tâm của tác phẩm, trong số đó, nổi bật là tác phẩm Record of Stone Bell Mountain (Ghi chép về núi Đá Chuông) của nhà thơ và cũng là nhà chính khách nổi tiếng Su Shi (1037-1101). Thời kì Phục Hưng, văn học du ký bùng nổ bởi hai sự kiện quan trọng xảy ra đồng thời, đó là sự phát minh ra máy in và sự phổ biến về giấy khiến cho sách trở nên dễ tiếp cận hơn.

Bên cạnh đó, người châu Âu đã khám phá ra bờ biển châu Phi và sau đó là Tân thế giới, khơi lên cơn khát vàng dưới cơn khát hiểu biết.