Chương 1: TỔNG QUAN VỀ AN TOÀN THÔNG TIN 1. KHÁI NIỆM VỀ AN TOÀN THÔNG TIN Hình 1.1: CIA – Confidentiality, Intergrity, Availability Theo định nghĩa, an toàn thông tin (Information Security) là nhằm đảm bảo ba thuộc tính (triad) được viết tắt từ 3 chữ CIA đó là: tính bí mật (Confidentiality), tính toàn vẹn (Integrity) và tính sẵn sàng (Availability)[1].1) Tính bảo mật: Thông tin không sẵn có hoặc không nên để lộ cho cá nhân, tổ chức, đối tượng chưa được uỷ quyền. Tính toàn vẹn: Thông tin đuợc bảo vệ và đuợc giữ gìn trọn vẹn. Tính sẵn có: Luôn sẵn sàng và sẵn có cho đối tượng đã đuợc uỷ quyền.
Các tổ chức, doanh nghiệp muốn đảm bảo an toàn thông tin thì luôn cần phải duy trì đuợc sự cân bằng của ba yếu tố trên, ngoài ra các thuộc tính khác như tính xác thực, trách nhiệm giải trình, tính thừa nhận và tính tin cậy cũng có thể liên quan. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. CÁC NGUY CƠ ĐỐI VỚI AN TOÀN THÔNG TIN 1. Những nguy cơ hiện hữu: Theo thống kê của Trung tâm an ninh mạng Bách Khoa (Bkis), năm 2007 có hơn 33,6 triệu lượt máy tính ở Việt Nam đã nhiễm virus, với thiệt hại ước tính khoảng 2400 tỷ đồng.
Số lượng virus mới xuất hiện tăng nhanh, khoảng 6700 virus mới trong cả năm 2007, tăng gấp rưỡi so với năm trước đó. Đáng chú ý là các virus lây qua thẻ nhớ USB, virus phá hủy dữ liệu, virus xuất từ Trung Quốc và hiện tượng virus lây theo bầy đàn (chứa các loại phần mềm độc hại gồm sâu, trojan, spyware).1: Thiệt hại do virus gây ra trên thế giới Tên Năm Thiệt hại Sâu Morris 1988 Làm tê liệt 10% máy tính trên mạng Internet Vi rút Melisa 5/1999 100.000 máy tính bị ảnh hưởng/1 tuần Thiệt hại 1,5 tỷ USD Vi rút Explorer 6/1999 Thiệt hại 1,1 tỷ USD Vi rút Love Bug 5/2000 Thiệt hại 8,75 tỷ USD Vi rút Sircam 7/2001 2,3 triệu máy tính bị nhiễm, thiệt hại 1,25 tỷ USD Sâu Code Red 7/2001 359.000 máy tính bị nhiễm/14 giờ, Thiệt hại 2,75 tỷ USD Sâu Nimda 9/2001 160.000 máy tính bị nhiễm, Thiệt hại 1,5 tỷ USD Klez 2002 Thiệt hại 175 triệu USD BugBear 2002 Thiệt hại 500 triệu USD Badtrans 2002 90% máy tính bị nhiễm/10 phútThiệt hại 1,5 tỷ USD Blaster 2003 Thiệt hại 700 triệu USD Nachi 2003 Thiệt hại 500 triệu USD SoBig.F 2003 Thiệt hại 2,5 tỷ USD Sâu MyDoom 1/2004 100.000 máy tính bị nhiễm/1 giờ, Thiệt hại hơn 4 tỷ USD Nguy cơ mất ATTT tại Việt Nam tập trung vào hệ thống ngân hàng, bán lẻ và các công ty chứng khoán. Ngân hàng VietinBank cho biết mỗi ngày hệ thống của họ phát hiện khoảng 13.000 malware, grayware và khoảng 67. Ngành Tài chính Việt Nam có hơn 7 vạn người dùng cuối và đang theo đuổi xu hướng liên kết chia sẻ thông tin, mở rộng dịch vụ tài chính công trực tuyến… song đến nay vẫn chưa có một hệ thống quản lý ATTT hoàn chỉnh.
10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đáng lo hơn là tình trạng mất an toàn của các trang web ở Việt Nam, theo một báo cáo khác từ Trung tâm an ninh mạng Bách Khoa (Bkis) cho biết số lượng website bị tấn công tại Việt Nam đã gia tăng từ 461 website năm 2008 lên 1.037 website năm 2009, trong đó có không ít cuộc tấn công nhằm vào hệ thống website của các cơ quan Bộ và Chính phủ, với hầu hết các website (hơn 60% website) của các cơ quan doanh nghiệp đều bị hackers tấn công. khoảng trên 80% trang web của các cơ quan, doanh nghiệp ở Việt Nam nếu muốn, hacker có thể kiểm soát hệ thống. Việc thâm nhập có thể qua web, qua người dùng, thậm chí là ngồi ngoài hàng rào cơ quan móc dây, lấy trộm mật khẩu. Kết quả khảo sát của Bkis về các công ty chứng khoán cho thấy các trang web của lĩnh vực nhạy cảm này cũng không hề an toàn, khi có tới một nửa trong số 32 trang web chứng khoán có lỗ hổng nghiêm trọng có thể bị hacker lợi dụng để thay đổi kết quả giao dịch, đưa tin thất thiệt.
Sau gần 1 năm, Bkis lại tiếp tục khảo sát lại các trang web này thì tình hình bảo mật có được cải thiện nhưng vẫn còn tới 40% trang web còn lỗ hổng nguy hiểm. Tin tặc Việt Nam trình độ, thủ thuật ngày càng tinh vi hơn, chính vì thế mà tính chất các tấn công trở nên nguy hiểm hơn, đã xảy ra tình trạng một loạt website bị thay đổi nội dung thông tin, chiếm quyền điều khiển, thậm chí bị thay đổi tên miền, bị chiếm quyền sử dụng. Thêm vào đo là số virus mới xuất hiện cũng gia tăng từ 33. Trong các hướng của lây lan virus và các mã độc thì đã xuất hiện dạng lây lan sang các cả thiết bị di động.
Trên sách báo công khai cũng đã nói đến hệ thống di động bị xâm nhập. Một số thiết bị nhúng cũng đã xuất hiện lây lan virus. Sự xuất hiện virus theo các năm càng ngày càng gia tăng cả về số lượng và mức độ thiệt hại. Thống kê đã cho biêt có tới hàng vạn máy tính bị nhiễm virus và con số thiệt hại lên tới nhiều tỷ đồng.
Đây là một cuộc đấu tranh không có hồi kết, bởi vì kẻ xấu luôn lợi dụng những không gian mạng để làm việc rửa tiền, ăn cắp tài khoản hay thực hiện những mục đích cạnh tranh không lành mạnh. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2: Thống kê về virus năm 2007 tại Việt Nam Virus máy tính năm 2007 (tại Việt Nam ) Số lƣợng Số lượt máy tính bị nhiễm virus 33.000 lượt máy tính Số virus mới xuất hiện trong năm 6.752 virus mới Số virus xuất hiện trung bình trong 1 ngày 18,49 virus mới / ngày Virus lây lan nhiều nhất trong năm: W32.Worm Lây nhiễm 511.3: Tỷ lệ nhiễm virus theo các năm Năm Số virus mới xuất hiện Tỷ lệ máy tính bị nhiễm virus (%) 2005 232 94% 2006 880 93% 2007 6.2: Tỷ lệ các loai hình tấn công 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Nguy cơ tƣơng lai - Nguy cơ tia chớp - DDOS Toàn cầu - Tấn công hạ tầng trọng yếu Lĩnh vực - Nguy cơ rộng - Nguy cơ Warhol Khu vực - Tấn công tín dụng quốc gia Tổ chức - Tấn công hạ tầng riêng lẻ - Vi rút, Sâu - DOS Máy tính riêng lẻ - Tấn công tín dụng 1990s 2000 2002 2004 Thời gian Bảng 1.4: Phân bổ các loại nguy cơ theo thời gian và khu vực Giây Loại III Đối phó nhân công: bất khả thi Tự động đối phó: hy vọng Nguy cơ tia chớp Khóa tiên tiến: có thể Phút Nguy cơ Warhol Loại II Giờ Đối phó nhân công: khó/bất khả thi Tự động đối phó: có thể Nguy cơ Ngày Loại I diện rông Đối phó nhân công: có thể Sâu E-mail Tuần, tháng Vi rút Macro Vi rút File Đầu 1990s Giữa 1990s Cuối 1990s 2000 2003 Thời gian Bảng 1.5: Phân bổ các loại nguy cơ theo thời gian và khả năng đối phó 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nguy cơ về an toàn thông tin trong hạ tầng viễn thông: Như chúng ta đã biết ngày nay trên thế giới cũng như Việt Nam tất cả các hệ thống viễn thông đều dựa trên các hệ thống máy tính và ngày càng lệ thuộc vào máy tính nên có thể dễ dàng bị tấn công và làm cho gián đoạn hoặc đình trệ. Hạ tầng viễn thông lại được chia thành một số loại mạng như sau: Hệ thống viễn thông cố định: hệ thống viễn thông cố định cung cấp một hạ tầng mạng cho mạng điện thoại cố định, truyền số liệu và là phương tiện chủ yếu của thương mại điện tử và Chính phủ điện tử.
Đồng thời các phương tiện truyền thông như Internet đều dựa trên cơ sở mạng này. Hệ thống thông tin di động: đối với các nhà cung cấp dịch vụ điện thoại di động, do trong môi trường hoàn toàn máy tính hóa, nên họ cũng dễ dàng trở thành nạn nhân của bọn tội phạm mạng. Dịch vụ truyền số liệu: hiện tại mạng truyền số liệu còn ký sinh trên mạng điện thoại, nhưng trong tương lai gần, phần lớn mạng viễn thông được dùng để trao đổi số liệu như tất cả các mạng diện rộng của các tổ chức ngân hàng, hàng không, các hệ thống khảo sát thăm dò. Mạng Internet: đây là môi trường lý tưởng để cho các loại tội phạm mạng thâm nhập các hệ thống, các phương tiện thiết bị viễn thông, công nghệ thông tin, các cơ quan tổ chức để đạt được các lợi ích của chúng.
Hệ thống thông tin của quân đội: Mặc dù phần lớn hệ thống thông tin này tách biệt với các hệ thống thông tin khác, nhưng nó dựa trên mạng viễn thông cơ sở và hệ thống máy tính nên nó cũng trở thành mục tiêu của tội phạm mạng. Nguy cơ về an toàn thông tin trong hạ tầng cơ sở kinh tế: Các tổ chức tài chính: tất cả các ngân hàng, các trung tâm giao dịch chứng khoán. đều sử dụng máy tính để duy trì các tài khoản và các giao dịch tài chính. Các nhà máy công nghiệp của Nhà nước và tư nhân sử dụng máy tính để hiển thị và điều khiển các vật tư thiết bị mà con người không thể tiếp cận vì lý do bảo vệ sức khỏe, Thị trường mua bán công khai và không công khai, Các doanh nghiệp tư nhân, Các trung tâm kinh doanh lớn.
14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. NHU CẦU HỆ THỐNG QUẢN LÝ ATTT Một nghiên cứu cho thấy khi doanh nghiệp chuyển sang thương mại điện tử, nếu hệ thống thông tin bị tấn công và ngưng hoạt động, doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa sẽ giảm doanh số 50%, doanh nghiệp lớn có thể lên đến 80%. Nhu cầu về an toàn thông tin càng ngày càng trở nên nóng hơn do ứng dụng CNTT ngày cành mạnh mẽ trong bối cảnh nhận thức và hành lang pháp lý chưa theo kịp. Đầu tư cho CNTT ở Việt Nam đã bắt đầu vào giai đoạn tăng tốc.
Ví dụ, ngành tài chính đã chuyển sang giai đoạn đầu tư tập trung dựa trên web, khoảng 80% hoạt động vụ của ngành đã diễn ra trên môi trường mạng. Ngành bắt đầu hình thành các cơ sở dữ liệu tập trung lớn, cần bảo đảm an toàn. Các lĩnh vực như chứng khoán, ngân hàng, thuế và hải quan và đặc biệt là thương mại điện tử đã chuyển dần hoạt động lên môi trường mạng. Việc hội nhập WTO cũng thúc đẩy các tổ chức và doanh nghiệp ứng dụng CNTT mạnh mẽ hơn để tăng sức cạnh tranh.