Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Đồ án tốt nghiệp chuyên ngành Công nghệ thông tin với đề tài "Xây dựng Website bán giày Nguyễn Luân sneaker, dựa trên nền tảng Wordpress" do sinh viên Nguyễn Hoàng Anh (Lớp ĐHCNTT 1.K21, Mã sinh viên: 203148201052) thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Trần Quang Huy tại Khoa Công nghệ thông tin – Trường Đại học Hải Phòng (tháng 04/2024).
Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, thương mại điện tử đã trở thành phương thức kinh doanh tất yếu đối với các doanh nghiệp bán lẻ. Nhu cầu mua sắm giày dép, đặc biệt là các dòng sản phẩm giày thể thao (sneaker), qua các kênh trực tuyến ngày càng gia tăng nhờ tính tiện lợi, khả năng tra cứu thông tin đa dạng và tiết kiệm thời gian. Nhằm giải quyết bài toán tiếp cận khách hàng, mở rộng kênh bán lẻ và tin học hóa quy trình quản lý bán hàng cho cơ sở kinh doanh thực tế, tác giả lựa chọn xây dựng website cho thương hiệu Nguyễn Luân Sneaker.
Văn bản xác định rõ các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:
- Mục tiêu nghiên cứu (5 mục tiêu chính):
- Xây dựng được hệ thống quảng cáo và bán giày đáp ứng yêu cầu đề tài.
- Xây dựng được hệ thống quản lý thông tin giày.
- Xây dựng được hệ thống hỗ trợ bán giày trên nền web.
- Giải quyết tối ưu hóa quá trình mua bán qua mạng.
- Đưa ra các báo cáo, thống kê tổng hợp.
- Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu và ứng dụng hệ thống quản trị nội dung WordPress cùng các công cụ mở rộng bao gồm: plugin thương mại điện tử WooCommerce (quản lý sản phẩm, giỏ hàng, thanh toán, đơn hàng); plugin thiết kế giao diện Elementor; công cụ tối ưu hóa công cụ tìm kiếm Yoast SEO; plugin tạo biểu mẫu liên hệ WPForms; và plugin tích hợp theo dõi hành vi người dùng MonsterInsights (Google Analytics).
- Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
- Người tiêu dùng: Nghiên cứu hành vi mua sắm, các yếu tố quyết định lựa chọn mua giày trực tuyến (giao diện, trải nghiệm người dùng UI/UX, tính tiện lợi, dịch vụ sau bán hàng).
- Doanh nghiệp kinh doanh giày online: Nghiên cứu quy trình xây dựng, quản lý website bán hàng, chiến lược kinh doanh và tiếp thị trực tuyến.
- Nhà phát triển website: Nghiên cứu kỹ thuật lập trình web, thiết kế giao diện, tối ưu hóa nội dung và công cụ tìm kiếm.
- Chuyên gia thị trường và tiếp thị: Đánh giá xu hướng thị trường và hiệu quả các chiến dịch tiếp thị số.
- Người dùng cuối: Đánh giá trải nghiệm thực tế của khách hàng và nhân viên vận hành hệ thống.
- Giới hạn và phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung áp dụng vào hoạt động quảng cáo và bán lẻ giày cho thương hiệu Nguyễn Luân Sneaker; khảo sát quy trình quản lý thông tin giày, quy trình tìm kiếm sản phẩm và phương thức thanh toán trực tiếp/chuyển khoản qua ngân hàng và ví điện tử.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Đồ án xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết và công nghệ phát triển web mã nguồn mở:
- Hệ quản trị nội dung WordPress: WordPress là CMS mã nguồn mở được phát hành lần đầu ngày 27/05/2003 bởi Matt Mullenweg và Mike Little (phát triển từ nhánh b2/cafelog theo giấy phép GPLv2), vận hành trên nền ngôn ngữ PHP và cơ sở dữ liệu MySQL/MariaDB. Văn bản dẫn các số liệu thống kê: tính đến tháng 10/2021, WordPress chiếm 42,8% trong số 10 triệu website hàng đầu thế giới; chiếm 23% tổng số lượng website trên toàn cầu và chiếm 75% thị phần trong các website sử dụng CMS; phiên bản WordPress 4.0 đạt hơn 16 triệu lượt tải sau 2 tháng; có khoảng 785 lập trình viên tham gia phát triển mã nguồn; kho lưu trữ cung cấp hơn 2.700 giao diện miễn phí cùng 23 widget mặc định.
- Ngôn ngữ lập trình PHP: Ngôn ngữ kịch bản chạy phía máy chủ (server-side script) được Rasmus Lerdorf giới thiệu năm 1994, cho phép nhúng trực tiếp vào mã HTML. Hệ thống sử dụng 8 kiểu dữ liệu cơ bản của PHP: 4 kiểu đơn giản (boolean, integer, float, string), 2 kiểu phức tạp (array, object) và 2 kiểu đặc biệt (resource, NULL).
- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ (RDBMS) hoạt động theo mô hình máy chủ - máy khách, thuộc ngăn xếp công nghệ LAMP (Linux - Apache - MySQL - PHP). Tài liệu tổng hợp các lệnh thao tác dữ liệu cơ bản gồm định nghĩa bảng (
CREATE TABLE), thêm mới dữ liệu (INSERT INTO), cập nhật (UPDATE), xóa (DELETE) và truy vấn có điều kiện (SELECT, SELECT DISTINCT).
- Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp khảo sát, phân tích quy trình nghiệp vụ bán hàng thực tế tại các cửa hàng giày và website thương mại điện tử có tích hợp thanh toán ngân hàng, ví điện tử.
- Phương pháp thu thập, phân tích tài liệu kỹ thuật, nghiên cứu mã nguồn mở trên Internet và cộng đồng phát triển GitHub.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Tổng quan về đề tài
Chương 1 trình bày tổng quan lý thuyết về kiến trúc phần mềm nền tảng. Nội dung tập trung làm rõ lịch sử hình thành, cơ chế hoạt động, hệ thống theme/plugin và số liệu phát triển của CMS WordPress; nguyên lý thực thi của ngôn ngữ lập trình PHP trên máy chủ web; cùng cấu trúc lưu trữ bảng quan hệ, cơ chế phân quyền tài khoản và các câu lệnh truy vấn chuẩn trong hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL.
Chương 2: Phân tích và thiết kế hệ thống
Chương 2 mô tả chi tiết bài toán kinh doanh của cửa hàng Nguyễn Luân Sneaker, chuyển hóa các yêu cầu thực tiễn thành đặc tả kỹ thuật phần mềm:
- Yêu cầu bài toán: Thiết kế giao diện trực quan, tương thích thiết bị di động (responsive); bộ lọc và tìm kiếm sản phẩm theo thương hiệu, màu sắc, kích cỡ, giá; quản lý danh mục và tồn kho; tích hợp các hình thức thanh toán; hỗ trợ đánh giá sản phẩm (rating); tối ưu hóa chuẩn SEO và bảo mật dữ liệu khách hàng qua SSL.
- Đặc tả yêu cầu phi chức năng: Xác định các chỉ tiêu về thời gian đáp ứng hệ thống, năng lực phục vụ đồng thời, tính dễ dùng của giao diện người dùng và cơ chế xác thực, phân quyền chặt chẽ.
- Mô hình hóa hệ thống bằng UML: Xác định 4 tác nhân chính (Admin, Nhân viên, Khách hàng, Khách vãng lai); xây dựng sơ đồ Use Case tổng quát, 8 sơ đồ phân rã Use Case và 15 kịch bản Use Case chi tiết; thiết kế hệ thống biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) và biểu đồ hoạt động (Activity Diagram) cho các quy trình: đăng ký, đăng nhập, thanh toán, quản lý danh mục và quản lý sản phẩm.
Chương 3: Phân tích thiết kế chương trình
Chương 3 hiện thực hóa các mô hình phân tích thành giao diện chức năng của website, bao gồm:
- Giao diện trang chủ (Hiển thị banner, sản phẩm nổi bật, sản phẩm mới).
- Giao diện trang chi tiết sản phẩm (Hình ảnh, giá bán, mô tả, chọn kích cỡ, số lượng, đánh giá).
- Giao diện trang thanh toán (Form nhập thông tin nhận hàng, lựa chọn phương thức thanh toán).
- Giao diện trang tin tức (Đăng tải bài viết quảng bá, thông tin khuyến mại).
- Giao diện trang quản trị (Bảng điều khiển quản lý sản phẩm, đơn hàng, tài khoản và danh mục).
Thiết kế và triển khai
Hệ thống được thiết kế theo mô hình phân quyền tác nhân, cấu trúc module hóa trên nền tảng WordPress kết hợp plugin WooCommerce.
1. Phân quyền và vai trò tác nhân
| Nhóm tác nhân |
Chức năng và quyền hạn trong hệ thống |
| Quản trị viên (Admin) |
Toàn quyền quản trị hệ thống: Quản lý danh sách tài khoản, nâng cấp quyền người dùng lên nhân viên, khóa/mở khóa tài khoản khách hàng; quản trị cấu hình hệ thống và sử dụng toàn bộ chức năng của nhân viên. |
| Nhân viên |
Đăng nhập hệ thống quản trị; thêm, sửa, xóa sản phẩm và thông tin sản phẩm (tên, giá, hình ảnh); quản lý danh mục sản phẩm; quản lý đơn hàng (xem chi tiết, thay đổi trạng thái đơn); ẩn/hiện hình ảnh quảng bá; quản lý khuyến mại; theo dõi lượt truy cập và danh sách sản phẩm bán chạy. |
| Khách hàng (Đã đăng ký) |
Đăng nhập tài khoản; quản lý thông tin cá nhân, đổi mật khẩu, khôi phục mật khẩu qua mã xác nhận email; tích điểm khi mua hàng; bình luận và trả lời phản hồi về sản phẩm; xem lịch sử đơn hàng; sử dụng các chức năng của khách vãng lai. |
| Khách vãng lai |
Tìm kiếm sản phẩm theo tên; xem chi tiết sản phẩm; thêm, sửa số lượng, xóa sản phẩm trong giỏ hàng; tiến hành đặt hàng và chọn hình thức thanh toán; chấm điểm đánh giá (rating sao); gửi biểu mẫu liên hệ; đăng ký tài khoản mới. |
2. Tổng hợp các kịch bản Use Case hệ thống
| Mã kịch bản |
Tên kịch bản Use Case |
Tác nhân thực hiện |
Luồng xử lý chính & Điều kiện kết thúc |
| Bảng 2.3 |
Đăng ký thành viên |
Khách hàng, Nhân viên |
Nhập thông tin form đăng ký; kiểm tra tính hợp lệ và sự trùng lặp tên người dùng; tạo tài khoản mới. |
| Bảng 2.4 |
Đăng nhập |
Admin, Nhân viên, Khách hàng |
Nhập username và password; xác thực tài khoản; cấp quyền truy cập tương ứng với vai trò. |
| Bảng 2.5 |
Đăng xuất |
Admin, Nhân viên, Khách hàng |
Nhấn xác nhận đăng xuất; hệ thống hủy phiên làm việc của tài khoản. |
| Bảng 2.6 |
Xem thông tin cá nhân |
Khách hàng, Nhân viên |
Yêu cầu đã đăng nhập; hiển thị chi tiết hồ sơ tài khoản cá nhân. |
| Bảng 2.7 |
Sửa thông tin cá nhân |
Admin, Nhân viên, Khách hàng |
Chỉnh sửa thông tin trong form cá nhân; lưu dữ liệu hợp lệ vào hệ thống. |
| Bảng 2.8 |
Đổi mật khẩu |
Admin, Nhân viên, Khách hàng |
Nhập mật khẩu cũ, mật khẩu mới và xác nhận mật khẩu; cập nhật mật khẩu mới. |
| Bảng 2.9 |
Lấy lại mật khẩu |
Admin, Nhân viên, Khách hàng |
Nhập email đã đăng ký; nhận mã xác thực qua email; xác nhận mã và thiết lập mật khẩu mới. |
| Bảng 2.10 |
Tìm kiếm theo tên |
Tất cả tác nhân |
Nhập chuỗi ký tự tìm kiếm; hiển thị danh sách sản phẩm có tên phù hợp. |
| Bảng 2.11 |
Quản lý giỏ hàng |
Khách hàng, Khách vãng lai |
Thêm sản phẩm, xem giỏ hàng, xóa hoặc cập nhật số lượng (kiểm tra tồn kho thực tế). |
| Bảng 2.12 |
Xác nhận mua hàng |
Khách hàng, Khách vãng lai |
Nhập thông tin giao hàng; chọn hình thức thanh toán (chuyển khoản hoặc trực tiếp); tạo đơn hàng. |
| Bảng 2.13 |
Xem lịch sử mua hàng |
Khách hàng |
Truy cập liên kết lịch sử đơn hàng; hiển thị danh sách các đơn hàng đã đặt. |
| Bảng 2.14 |
Quản lý chi tiết sản phẩm |
Admin, Nhân viên |
Xem danh sách sản phẩm; chọn sửa thông tin chi tiết hoặc giữ nguyên dữ liệu sản phẩm. |
| Bảng 2.15 |
Quản lý danh mục |
Admin, Nhân viên |
Xem chi tiết, thêm danh mục mới, chỉnh sửa hoặc xóa danh mục sản phẩm. |
| Bảng 2.16 |
Quản lý danh sách đơn hàng |
Admin, Nhân viên |
Xem chi tiết đơn; phân loại đơn theo ngày, hình thức hoặc trạng thái thanh toán; thêm đơn hàng mới. |
| Bảng 2.17 |
Quản lý tài khoản |
Admin |
Thêm mới tài khoản, phân quyền quản trị/nhân viên, kích hoạt hoặc khóa tài khoản người dùng. |
3. Quy trình tương tác trên biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram)
Đồ án thiết lập các biểu đồ tuần tự minh họa tương tác giữa giao diện người dùng (UI), lớp điều khiển (Controller) và cơ sở dữ liệu (Database):
- Đăng nhập & Đăng ký (Hình 2.10, 2.11): Người dùng gửi yêu cầu xác thực; hệ thống đối soát dữ liệu trong bảng
user; trả về phiên làm việc hợp lệ hoặc thông báo lỗi khi thông tin không khớp.
- Thanh toán (Hình 2.12): Xử lý xác nhận giỏ hàng, thu thập thông tin người nhận, lưu trữ thông tin giao dịch và trừ tồn kho tương ứng.
- Nghiệp vụ sản phẩm và danh mục (Hình 2.13 - 2.18): Thực thi các thao tác CRUD (Create, Read, Update, Delete) trên các bảng dữ liệu danh mục và sản phẩm; có luồng kiểm tra tính hợp lệ trước khi ghi dữ liệu.
Kết quả và đóng góp
1. Kết quả đạt được
- Xây dựng hoàn chỉnh website bán giày Nguyễn Luân Sneaker trên nền tảng WordPress kết hợp WooCommerce, đáp ứng các yêu cầu nghiệp vụ thương mại điện tử.
- Thiết kế hoàn chỉnh bộ nhận diện giao diện front-end bao gồm trang chủ, trang chi tiết sản phẩm, giỏ hàng, trang tin tức và cổng thanh toán với khả năng tương thích trên nhiều kích thước màn hình.
- Hiện thực hóa trang quản trị back-end cho phép quản lý toàn diện danh mục sản phẩm, thông tin kho hàng, đơn hàng và phân quyền tài khoản (Admin, Nhân viên, Khách hàng).
- Thiết lập quy trình đặt hàng linh hoạt cho cả khách hàng đã tạo tài khoản và khách vãng lai, hỗ trợ 2 hình thức thanh toán: chuyển khoản ngân hàng và thanh toán trực tiếp khi nhận hàng.
2. Đóng góp của đề tài
- Cung cấp giải pháp triển khai website bán hàng hoàn chỉnh với chi phí tối ưu nhờ khai thác hệ sinh thái mã nguồn mở (WordPress, WooCommerce, Elementor).
- Chuẩn hóa tài liệu phân tích thiết kế hệ thống bán lẻ trực tuyến bằng mô hình UML, cung cấp hệ thống 15 kịch bản Use Case và biểu đồ tuần tự chi tiết làm tài liệu tham khảo cho các bài toán tương tự.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế:
- Hệ thống mới được thử nghiệm trong phạm vi mô hình vận hành của cơ sở Nguyễn Luân Sneaker, chưa triển khai thử nghiệm diện rộng dưới tải lượng người dùng đồng thời lớn.
- Hệ thống còn phụ thuộc vào các plugin trung gian của bên thứ ba trong hệ sinh thái WordPress.
- Phương thức thanh toán chủ yếu dừng lại ở mức xác nhận chuyển khoản và thanh toán trực tiếp, chưa tích hợp API cổng thanh toán trực tuyến tự động chuyên sâu.
- Hướng nghiên cứu tiếp:
- Tối ưu hóa mã nguồn và cấu hình máy chủ nhằm gia tăng tốc độ tải trang và khả năng chịu tải.
- Mở rộng tích hợp các cổng thanh toán điện tử tự động qua API của các ngân hàng và ví điện tử phổ biến tại Việt Nam.
- Phát triển ứng dụng di động (Mobile App) đồng bộ dữ liệu với hệ thống website để nâng cao trải nghiệm mua sắm đa kênh.
Giá trị tham khảo
Đồ án là tài liệu học thuật và kỹ thuật phù hợp cho sinh viên chuyên ngành Công nghệ thông tin, Hệ thống thông tin, Thương mại điện tử hoặc các nhà phát triển web mới tiếp cận giải pháp xây dựng cổng thương mại điện tử bằng CMS.
Các nội dung có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm:
- Quy trình phân tích yêu cầu phần mềm: Ma trận phân tích chức năng (Bảng 2.1) và xác định Use Case theo 4 nhóm tác nhân (Bảng 2.2).
- Đặc tả kịch bản Use Case chuẩn hóa: Tập hợp 15 bảng kịch bản Use Case mẫu với đầy đủ luồng sự kiện chính, trường hợp ngoại lệ và trạng thái kết thúc.
- Tập hợp biểu đồ phân tích UML: Hệ thống sơ đồ phân rã Use Case, biểu đồ tuần tự và biểu đồ hoạt động cho các chức năng thương mại điện tử cốt lõi.
Câu hỏi thường gặp
1. Hệ thống website Nguyễn Luân Sneaker phân chia quyền hạn người dùng thành những nhóm tác nhân nào?
Hệ thống xác định 4 nhóm tác nhân: Quản trị viên (Admin), Nhân viên, Khách hàng (đã đăng ký thành viên) và Khách vãng lai. Admin có toàn quyền quản lý tài khoản, nâng quyền và vận hành hệ thống; Nhân viên phụ trách quản lý sản phẩm, danh mục và đơn hàng; Khách hàng có tài khoản để tích điểm, bình luận, xem lịch sử mua hàng; Khách vãng lai có quyền tìm kiếm, xem sản phẩm, quản lý giỏ hàng và đặt mua hàng.
2. Những plugin mở rộng nào được lựa chọn tích hợp trên nền tảng WordPress trong đề tài?
Tác giả lựa chọn 5 plugin chính: WooCommerce (quản lý bán hàng, sản phẩm, đơn hàng và thanh toán), Elementor (trình tạo giao diện trang kéo thả), Yoast SEO (tối ưu hóa công cụ tìm kiếm), WPForms (tạo biểu mẫu liên hệ) và MonsterInsights (tích hợp Google Analytics để theo dõi lưu lượng và hành vi người dùng).
3. Quy trình xử lý của kịch bản Use Case "Lấy lại mật khẩu" được tiến hành như thế nào?
Theo Bảng 2.9, khi người dùng chọn "quên mật khẩu", hệ thống yêu cầu nhập tên tài khoản và email đăng ký. Hệ thống sẽ gửi một đoạn mã xác thực đến email. Người dùng nhập mã xác thực này lên hệ thống để ấn nút xác nhận, sau đó nhập mật khẩu mới và xác nhận mật khẩu mới để hoàn tất việc cập nhật.
4. Chức năng quản lý danh sách đơn hàng cho phép nhân viên và quản trị viên phân loại đơn hàng theo các tiêu chí nào?
Căn cứ kịch bản Use Case tại Bảng 2.16, hệ thống cho phép phân loại và lọc danh sách đơn hàng theo 3 tiêu chí: phân loại theo ngày đặt hàng, phân loại theo hình thức thanh toán, hoặc phân loại theo trạng thái thanh toán của đơn hàng.
5. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL trong đồ án sử dụng các lệnh thao tác dữ liệu nào?
Tài liệu trình bày các cú pháp SQL cơ bản gồm: lệnh tạo bảng CREATE TABLE user(...), lệnh thêm bản ghi INSERT INTO user VALUES(...), lệnh xóa DELETE FROM user WHERE..., lệnh cập nhật UPDATE user SET..., và các câu lệnh truy vấn SELECT * FROM user, SELECT DISTINCT name FROM user.
Kết luận
Đồ án tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Hoàng Anh đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu và xây dựng website thương mại điện tử bán giày Nguyễn Luân Sneaker trên nền tảng WordPress và WooCommerce. Đề tài thực hiện đầy đủ quy trình kỹ thuật từ khảo sát bối cảnh, phân tích yêu cầu chức năng, thiết kế mô hình UML với 15 kịch bản Use Case đến triển khai giao diện người dùng và hệ thống quản trị. Kết quả đạt được cung cấp một giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin thiết thực cho hoạt động bán lẻ trực tuyến, đồng thời là tài liệu tham khảo có giá trị về phân tích thiết kế hệ thống website bán hàng.
