CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY ƯU ĐÃI HỌC SINH, SINH VIÊN 1. KHÁI NIỆM TÍN DỤNG, TÍN DỤNG ƯU ĐÃI, CHO VAY ƯU ĐÃI 1. Tín dụng Tín dụng là quan hệ vay mượn lẫn nhau và hoàn trả cả gốc và lãi trong một thời gian nhất định giữa người đi vay và cả cho vay hay nói cách khác, tín dụng là một phạm trù kinh tế, trong đó mỗi cá nhân hay tổ chức nhường quyền sử dụng một khối lượng giá trị hiện vật cho một cá nhân hay tổ chức khác với thời hạn hoàn trả, cùng với lãi suất, cách thức vay mượn và thu hồi món vay… Tín dụng ra đời, tồn tại và phát triển cùng với nền sản xuất hàng hóa. Trong điều kiện nền kinh tế cần tồn tại song song hàng hóa và quan hệ hàng hóa tiền tệ thì sự tồn tại tín dụng là một tất yếu khách quan.
Tín dụng ưu đãi Tín dụng ưu đãi là một loại tín dụng đặc biệt mà người cho vay dành cho người đi vay hưởng những điều kiện thuận lợi hơn những người vay thông thường khác. Cho vay ưu đãi Cho vay ưu đãi là việc bên cho vay cung cấp nguồn tài chính cho bên đi vay trong đó bên đi vay sẽ hoàn trả tài chính cho bên cho vay trong một thời hạn thỏa thuận và thường kèm theo lãi suất ưu đãi (tức là thấp hơn lãi suất thị trường). CHO VAY ƯU ĐÃI HỌC SINH, SINH VIÊN 1. Đặc điểm đối tượng Học sinh sinh viên Có thể thấy rằng, diện mạo của học sinh, sinh viên Việt Nam trong những năm gần đây có những thay đổi nhất định.
Thế hệ trẻ ngày nay có nhiều điều kiện, cơ hội để tiếp cận thông tin mới, mở rộng kiến thức cũng như Luan van 7 rèn luyện kỹ năng về mọi mặt. Vì thế, bên cạnh những đặc điểm chung của thanh niên Việt Nam, cộng với những ưu thế riêng của thế hệ mình, học sinh, sinh viên Việt Nam ngày nay có những đặc điểm cơ bản sau đây: Thứ nhất, đó là những con người trẻ, khỏe, đầy nhiệt huyết, năng động, sống có hoài bão ước mơ, dám nghĩ dám làm.Đây chính là thế mạnh của họ. Lớp trẻ là nguồn nhân lực đông đảo, sung sức với ý chí và quyết tâm cao trong suy nghĩ cũng như trong hành động. Họ là những con người luôn có ý thức về trách nhiện của mình với bản thân, gia đình và xã hội.
Họ biết đứng trên đôi chân của mình, dám mạnh dạn đưa ra những quyết định táo bạo và dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Họ luôn ý thức được rằng, mình là công dân ngang hàng với mọi công dân khác về trách nhiệm và nghĩa vụ đối với đất nước. Thứ hai, đó là những con người thích ứng nhanh, dễ hòa nhập với hoàn cảnh bên ngoài và những thay đổi của thế giới. Ai cũng biết xã hội là một cơ thể sống luôn vận động biến đổi không ngừng.
Vì vậy, không có con người trừu tượng, chỉ có con người cụ thể trong mỗi giai đoạn phát triển nhất định của xã hội. Điều kiện lịch sử xã hội vận động biến đổi thì con người cũng phải thay đổi theo cho phù hợp. Sự thích nghi với môi trường và điều kiện hoàn cảnh bên ngoài không phải ai cũng có thể dễ dàng thay đổi và kịp thời hòa nhập. Trong xã hội, có thể nói thế hệ trẻ là những người năng động nên họ dễ thích nghi nhất.
Thứ ba, thế hệ trẻ thường thích giao lưu và ham học hỏi cái mới. Ai cũng biết, tuổi trẻ thường đi đôi với tính ham học hỏi và khám phá cái mới. Họ luôn là những con người tiên phong trong công cuộc tìm tòi và chinh phục cái mới. Sức trẻ đã tiếp thêm niềm tin, nghị lực để họ dám bước vào những con đường thậm chí là chông gai, ghềnh thác.Tuổi trẻ luôn đồng hành với những phiêu lưu, khám phá.
Họ không bảo thủ hoặc quá dè chừng trong khi đi tìm Luan van 8 cái mới. Họ là những người năng động, nhiệt tình, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Thứ tư, thế hệ trẻ cũng là những người dễ bị kích động, lôi kéo. Ai cũng biết, thế hệ trẻ là những người sung sức và tràn đầy nhựa sống.
Họ là những con người năng động, thông minh, dám nghĩ dám làm và dám chịu trách nhiệm. Tuổi trẻ đã cho họ tình yêu và đầy lòng nhiệt huyết. Họ là những con người thích thể hiện và muốn chứng minh cho người khác về bản lĩnh của mình. Chính vì thế, trong cuộc sống, nếu không được định hướng đúng đắn, họ cũng rất dễ bị lôi kéo, kích động.
Lớp trẻ đầy nhiệt huyết với sự quyết tâm, nhưng lớp trẻ cũng là đối tượng còn non nớt, bồng bột, chưa chín chắn. Và có thể nói đây cũng chính là một trong những hạn chế khó tránh khỏi của thế hệ trẻ, vì vậy, trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, trước những âm mưu và diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch, thì điểm yếu này của thế hệ trẻ rất dễ bị chúng lợi dụng và mua chuộc. Tóm lại, tuổi trẻ là nền tảng cho một đời người. Với SV, những người ngồi trên ghế giảng đường đại học là quãng thời gian vô cùng quan trọng trong quá trình lâu dài tích lũy kiến thức, kinh nghiệm, phương pháp tư duy và bản lĩnh chính trị.
Từ điểm xuất phát này, con người trưởng thành và bước vào đời. Nếu điểm xuất phát tốt, họ sẽ đạt được những bước đi dài, ổn định và vững chắc trong tương lai; ngược lại, con đường đi lên sẽ gặp trắc trở khó khăn. Một đất nước Việt Nam có phồn vinh và vững mạnh trong tương lai hay không là phụ thuộc phần lớn vào thế hệ trẻ sau này, trong đó có sinh viên. Khái niệm về cho vay đối với HSSV có hoàn cảnh khó khăn Cho vay đối với HSSV là những khoản cho vay chỉ dành riêng cho những HSSV có gia đình là hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình có hoàn cảnh khó khăn về tài chính, HSSV mồ côi cha mẹ, HSSV là bộ đội xuất ngũ hoặc lao động nông thôn đi học nghề thiếu tiền để trang trải học phí và những nhu cầu thiết Luan van 9 yếu của cuộc sống nhằm giúp HSSV có đủ tiền để yên tâm học tập, không phải bỏ học mà tự mình vươn lên hòa nhập chung với xã hội và cộng đồng.
Đặc điểm của cho vay ưu đãi Học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn Các quy trình vay vốn, thủ tục vay vốn, vấn đề đảm bảo tiền vay, quy định về thời hạn vay vốn, mức đầu tư tối đa, quy định về trích lập và xử lý rủi ro, quy trình xử lý nghiệp vụ có những khác biệt so với các quy định của NHTM. Vốn vay được ưu đãi về thủ tục, về các điều kiện vay vốn, về lãi suất cho vay, về tài sản đảm bảo. Cụ thể: - Khách hàng được hưởng lãi suất ưu đãi, tức là thấp hơn lãi suất thị trường của các ngân hàng thương mại. - Được sử dụng nguồn vốn vay trong một thời gian dài.
- Khách hàng chưa phải trả lãi trong thời gian ân hạn (tức là thời gian HSSV còn học ở trường). - Được miễn phí hồ sơ vay vốn và các khoản phí dịch vụ khác. - Không thế chấp tài sản cho vay. Vai trò của cho vay ưu đãi HSSV trong tổng thể chính sách cho vay ưu đãi của nhà nước - Cung cấp vốn tín dụng, góp phần hỗ trợ HSSV trong các khoản chi phí học tập như: tiền học phí, chi phí mua sách vở, dụng cụ học tập, ăn ở, đi lại … - Giảm tỷ lệ HSSV bỏ học hàng năm vì không đủ tiền đi học.
- Góp phần làm giảm tệ nạn cho vay nặng lãi. - Giảm bớt gánh nặng tài chính đối với gia đình các HSSV có hoàn cảnh khó khăn, giúp các em thực hiện được ước mơ đến trường. - Tạo được sự bình đẳng trong giáo dục, rút ngắn được khoảng cách giữa người giàu và người nghèo. Luan van 10 - Khơi dậy tinh thần hiếu học, tạo dựng được niềm tin của nhân dân đối với Đảng và nhà nước.
Trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong việc thực thi chính sách cho vay ưu đãi HSSV có HCKK - Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư bố trí nguồn vốn Nhà nước để cho học sinh, sinh viên vay và kinh phí cấp bù chênh lệch lãi suất, phí quản lý để Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện tốt việc cho học sinh, sinh viên vay vốn. - Bộ Giáo dục và đào tạo, Bộ Lao động thương binh và xã hội, các Bộ ngành: + Chỉ đạo các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và các cơ sở đào tạo nghề thuộc quyền quản lý phối hợp với Uỷ ban nhân dân địa phương và Ngân hàng Chính sách xã hội tổ chức thực hiện chính sách tín dụng học sinh, sinh viên. + Chỉ đạo các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và các cơ sở đào tạo nghề thực hiện xác nhận việc học sinh, sinh viên đang theo học tại trường có đủ điều kiện vay vốn. - Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các cơ quan chức năng và Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên theo đúng quy định của pháp luật.
- Ngân hàng Chính sách xã hội chịu trách nhiệm hướng dẫn hồ sơ xin vay vốn, trình tự và thủ tục cho vay, kỳ hạn trả nợ, mức trả nợ, gia hạn trả nợ, chuyển nợ quá hạn đối với học sinh, sinh viên theo quy định. Tổ chức huy động vốn để bổ sung nguồn vốn cho vay đối với học sinh, sinh viên. Phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và các cơ sở đào tạo nghề trong quá trình cho vay để vốn vay sử dụng đúng mục đích, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh, sinh viên trong việc nhận Luan van 11 tiền vay và đóng học phí. - Tổ chức, cá nhân sử dụng lao động là học sinh, sinh viên đã được vay vốn nhà nước theo quy địnhcó trách nhiệm đôn đốc học sinh, sinh viên chuyển tiền về gia đình để trả nợ hoặc trực triếp trả nợ Ngân hàng Chính sách xã hội.
Nội dung và phương thức cho vay ưu đãi HSSV a. Nguồn vốn cho vay HSSV Nguồn vốn của NHCSXH để cho vay HSSV được tạo lập chủ yếu từ ngân sách Nhà nước như: - Cấp vốn điều lệ và hàng năm được ngân sách Trung ương, địa phương cấp.