Hoàn thiện quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam hiện nay

Bài viết phân tích thực trạng và giải pháp hoàn thiện quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Việt Nam, hướng tới sự minh bạch và hiệu quả.

• Tác giả: Trần Hà Giang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Hùng Sơn
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thuế Thu Nhập Cá Nhân ở Việt Nam 55 ký tự

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một loại thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập thực tế của cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định. Nó được xem là một công cụ quan trọng để điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Thuế TNCN không chỉ đơn thuần là một nguồn thu, mà còn thể hiện mức độ phát triển và trình độ văn minh của một quốc gia. Trong nền kinh tế thị trường, nó đóng vai trò phân phối lại thu nhập, giảm thiểu sự chênh lệch giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư. Sự ra đời và phát triển của thuế TNCN xuất phát từ nhu cầu đảm bảo công bằng trong phân phối thu nhập, tăng cường nguồn thu cho ngân sách và điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Theo Trần Hà Giang (2012), một quốc gia chỉ thực sự văn minh khi thu nhập được phân phối công bằng và mỗi người dân nhận thức rõ trách nhiệm và lợi ích từ việc nộp thuế TNCN.

1.1. Khái niệm và vai trò then chốt của Thuế TNCN

Thuế TNCN được định nghĩa là khoản thuế trực thu, điều tiết vào thu nhập thực tế của cá nhân trong một khoảng thời gian cụ thể, thường là năm. Vai trò then chốt của nó bao gồm đảm bảo công bằng xã hội, điều tiết thu nhập và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Thuế TNCN thể hiện trình độ phát triển kinh tế và văn minh của một quốc gia, đồng thời là công cụ hữu hiệu để giảm thiểu chênh lệch giàu nghèo trong xã hội. Điều này giúp ổn định xã hội và tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của đất nước.

1.2. Đặc điểm chính của thuế thu nhập cá nhân

Thuế TNCN có một số đặc điểm chính cần lưu ý. Thứ nhất, đây là thuế trực thu, người nộp thuế và người chịu thuế là một, gây tâm lý trốn thuế. Thứ hai, thuế được tính trên thu nhập sau khi đã trừ các khoản giảm trừ. Việc xác định các khoản giảm trừ gặp nhiều khó khăn. Thứ ba, phạm vi và đối tượng nộp thuế TNCN rất rộng và phức tạp, bao gồm cả người Việt Nam và người nước ngoài, với thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau. Quản lý hiệu quả đòi hỏi các biện pháp chặt chẽ và phù hợp.

1.3. Nguyên tắc cơ bản khi đánh thuế thu nhập cá nhân

Nguyên tắc đánh thuế thu nhập cá nhân bao gồm đánh thuế trên cơ sở thu nhập chịu thuế hiện hữu, không phải toàn bộ thu nhập phát sinh. Thu nhập chịu thuế là thu nhập ròng sau khi trừ các chi phí và khoản giảm trừ theo luật định. Thứ hai, thuế TNCN thường được đánh theo phương pháp lũy tiến, với mức thuế tăng theo thu nhập, thể hiện "khả năng nộp thuế" của cá nhân. Việc này nhằm đảm bảo công bằng xã hội và điều tiết thu nhập hiệu quả. Mức luỹ tiến được coi là công cụ hữu hiệu để đảm bảo người có thu nhập cao đóng góp nhiều hơn vào ngân sách.

II. Thách Thức Quản Lý Thuế TNCN tại Việt Nam 57 ký tự

Mặc dù thuế TNCN có vai trò quan trọng, nhưng việc quản lý loại thuế này tại Việt Nam còn đối mặt với nhiều thách thức. Đầu tiên, tình trạng trốn thuế, gian lận thuế vẫn diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là đối với những nguồn thu nhập khó kiểm soát. Thứ hai, hệ thống quản lý thuế còn chưa hoàn thiện, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng. Thứ ba, nhận thức của người dân về nghĩa vụ nộp thuế còn hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng thất thu thuế, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách và sự công bằng trong xã hội. Để giải quyết những thách thức này, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả từ phía cơ quan nhà nước.

2.1. Tình trạng trốn thuế và gian lận thuế TNCN

Tình trạng trốn thuế và gian lận thuế TNCN là một thách thức lớn trong công tác quản lý thuế ở Việt Nam. Nhiều cá nhân, đặc biệt là những người có thu nhập cao, tìm cách khai giảm thu nhập hoặc che giấu thu nhập để trốn thuế. Điều này gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước và làm mất công bằng trong xã hội. Các biện pháp kiểm soát và xử lý vi phạm cần được tăng cường để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Hệ thống quản lý thuế TNCN còn nhiều bất cập

Hệ thống quản lý thuế TNCN ở Việt Nam còn nhiều bất cập, bao gồm sự thiếu đồng bộ giữa các cơ quan chức năng, thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp, và việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế. Điều này gây khó khăn cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế. Cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lý thuế.

2.3. Nhận thức của người dân về nghĩa vụ nộp thuế

Nhận thức của người dân về nghĩa vụ nộp thuế TNCN còn hạn chế, nhiều người chưa hiểu rõ về vai trò và tầm quan trọng của thuế TNCN đối với sự phát triển của đất nước. Công tác tuyên truyền, giáo dục về thuế cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người dân. Việc này góp phần quan trọng vào việc tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước và đảm bảo công bằng xã hội.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Thuế TNCN 59 ký tự

Để hoàn thiện quản lý thuế TNCN, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế, nâng cao ý thức tuân thủ của người nộp thuế. Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý thuế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thuế. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng để quản lý tốt thu nhập của cá nhân. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế trên toàn quốc. Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra thuế. Tăng cường hợp tác quốc tế, nghiên cứu và tiếp thu kinh nghiệm quản lý thuế của các nước tiên tiến. Phát triển hệ thống dịch vụ kế toán, tư vấn thuế.

3.1. Tăng cường tuyên truyền và phổ biến pháp luật thuế

Tuyên truyền và phổ biến pháp luật thuế TNCN là yếu tố quan trọng để nâng cao ý thức tuân thủ của người nộp thuế. Cần sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau, như truyền thông đại chúng, hội thảo, tập huấn, và tư vấn trực tiếp. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào những điểm mới của luật thuế, quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế, và các biện pháp xử lý vi phạm. Việc này giúp người dân hiểu rõ và tự giác thực hiện nghĩa vụ nộp thuế.

3.2. Kiện toàn bộ máy và nâng cao năng lực cán bộ thuế

Bộ máy quản lý thuế TNCN cần được kiện toàn, đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả. Cần bố trí đủ số lượng cán bộ thuế có trình độ chuyên môn cao, có phẩm chất đạo đức tốt, và có khả năng đáp ứng yêu cầu công việc. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thuế cần được chú trọng, nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng giao tiếp. Cán bộ thuế phải là những người am hiểu pháp luật, tận tâm với công việc, và luôn sẵn sàng hỗ trợ người nộp thuế.

3.3. Ứng dụng CNTT vào quản lý thuế TNCN

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN. Cần xây dựng hệ thống quản lý thuế điện tử, cho phép người nộp thuế kê khai, nộp thuế và tra cứu thông tin trực tuyến. Việc ứng dụng CNTT giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế. Đồng thời, giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả của công tác quản lý thuế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu 58 ký tự

Nghiên cứu về hoàn thiện quản lý thuế TNCN cần đi đôi với ứng dụng thực tiễn. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đề xuất các sửa đổi, bổ sung luật thuế, cải cách thủ tục hành chính, và xây dựng các chương trình tuyên truyền, giáo dục về thuế. Việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp quản lý thuế cũng rất quan trọng, giúp điều chỉnh và hoàn thiện chính sách thuế. Ứng dụng thực tiễn cần được thực hiện một cách có hệ thống, có kế hoạch, và có sự tham gia của các bên liên quan.

4.1. Đề xuất sửa đổi và bổ sung luật thuế TNCN

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đề xuất các sửa đổi, bổ sung luật thuế TNCN, nhằm khắc phục những bất cập, hạn chế của luật hiện hành. Các đề xuất cần dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn, và có tính khả thi cao. Việc sửa đổi, bổ sung luật thuế cần được thực hiện một cách thận trọng, có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, và các bên liên quan.

4.2. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế TNCN

Thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế TNCN cần được cải cách, nhằm giảm thiểu thời gian và chi phí cho người nộp thuế. Các thủ tục cần được đơn giản hóa, công khai, minh bạch, và dễ thực hiện. Việc ứng dụng CNTT giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế. Cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của việc cải cách thủ tục hành chính.

4.3. Xây dựng chương trình tuyên truyền giáo dục về thuế

Cần xây dựng chương trình tuyên truyền, giáo dục về thuế TNCN, nhằm nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người dân. Chương trình cần được thiết kế một cách khoa học, phù hợp với từng đối tượng, và có tính hấp dẫn cao. Việc sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau, như truyền thông đại chúng, hội thảo, tập huấn, và tư vấn trực tiếp, giúp lan tỏa thông tin đến đông đảo người dân.

V. Kết Luận và Tầm Nhìn Tương Lai Thuế TNCN 56 ký tự

Hoàn thiện quản lý thuế TNCN là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và xã hội. Trong tương lai, thuế TNCN sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo công bằng xã hội, điều tiết thu nhập, và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách thuế TNCN, và nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế.

5.1. Vai trò then chốt của thuế TNCN trong tương lai

Thuế TNCN tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc phân phối lại thu nhập, giảm bất bình đẳng xã hội, và cung cấp nguồn lực tài chính cho các hoạt động của nhà nước. Nó cũng đóng vai trò trong việc khuyến khích các hoạt động kinh tế bền vững và bảo vệ môi trường. Sự hoàn thiện liên tục của hệ thống thuế TNCN sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của đất nước.

5.2. Hướng tới hệ thống thuế TNCN công bằng và hiệu quả

Cần tiếp tục cải cách hệ thống thuế TNCN để đảm bảo tính công bằng, minh bạch, và hiệu quả. Việc này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, mở rộng cơ sở thuế, và tăng cường kiểm soát việc trốn thuế. Hệ thống thuế TNCN cần được thiết kế sao cho khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế hợp pháp và đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội.

5.3. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về quản lý thuế TNCN

Hợp tác quốc tế về quản lý thuế TNCN là yếu tố quan trọng để đối phó với các thách thức toàn cầu, như trốn thuế xuyên biên giới và cạnh tranh thuế. Việc trao đổi thông tin và kinh nghiệm với các nước khác giúp nâng cao năng lực quản lý thuế và đảm bảo công bằng trong hệ thống thuế quốc tế. Điều này góp phần quan trọng vào việc bảo vệ nguồn thu của nhà nước và đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1. Khái niệm thuế thu nhập cá nhân Thuế TNCN là loại thuế điều tiết trực tiếp thu nhập thực tế của các cá nhân và các tổ chức trong xã hội trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm). Về nguyên tắc, bất kỳ một thể nhân nào khi nhận được thu nhập dưới bất cứ hình thái nào (hiện vật hay giá trị) và bất kể từ nguồn nào (do lao động, hay đầu tư.) đều phải trích một phần từ thu nhập đó để nộp cho nhà nước dưới dạng thuế TNCN.

Thuế TNCN đã được áp dụng từ lâu trên thế giới: Lần đầu tiên ở Anh năm 1799 thuế TNCN đã được áp dụng như một hình thức thu tạm thời nhằm mục đích trang trải cho cuộc chiến tranh chống Pháp và được chính thức ban hành vào năm 1842. Sau đó thuế TNCN đã được nhanh chóng lan truyền sang các nước công nghiệp khác như: Nhật (năm 1887), Mỹ (năm 1913), Pháp (năm 1914), Trung Quốc (năm 1936). Ở các nước phát triển, thuế TNCN thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số thu từ thuế. Tuy nhiên, mức thuế cao hay thấp, đánh vào tổng thu nhập hay đánh vào từng khoản thu nhập khác nhau của các chủ thể thường phụ thuộc vào quan điểm điều tiết thu nhập và mục tiêu đặt ra trong chính sách phân phối thu nhập của từng nước trong từng thời kỳ nhất định.

Sự xuất hiện của thuế TNCN do những nguyên nhân chủ yếu sau: Thứ nhất, Thuế TNCN ra đời bắt nguồn từ yêu cầu đảm bảo sự công bằng trong phân phối thu nhập. Điều này đặc biệt cần thiết trong điều kiện kinh tế thị trường vì thu nhập của một cá nhân hay tổ chức phụ thuộc chủ yếu vào việc cung cấp các yếu tố sản xuất (vốn, lao động, công nghệ,. Trong 5 điều kiện đó sự phân hoá giàu nghèo khi phân phối thu nhập là điều khó tránh khỏi. Vì vậy, cần áp dụng thuế TNCN để thực hiện điều tiết thu nhập nhằm rút ngắn khoảng cách giàu nghèo trong xã hội.

Thuế TNCN là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của các cá nhân trong xã hội. Cùng với sự phát triển của nền sản xuất xã hội, thuế thu nhập cá nhân ngày càng có vị trí quan trọng trong hệ thống chính sách thuế ở các nước trên thế giới. Ở các nước phát triển như: Mỹ, Nhật, Anh,.thuế TNCN chiếm khoảng 30-40% tổng thu ngân sách. Ở các nước đang phát triển như: Thái Lan, Malaysia, Philippin,.

số thu thuế TNCN chiếm khoảng 15-20% tổng thu ngân sách và có xu hướng ngày càng tăng. Thuế TNCN đánh vào thu nhập của cá nhân dựa trên nguyên tắc “lợi ích”, “công bằng” và “khả năng nộp thuế”. Theo nguyên tắc “lợi ích”, công dân phải có nghĩa vụ nộp thuế để được hưởng những lợi ích do Nhà nước mang lại, chẳng hạn như hệ thống luật pháp, quốc phòng, an ninh, trật tự,.Thuế TNCN đảm bảo nguyên tắc “công bằng”. Trong đó, những người có thu nhập như nhau phải nộp thuế như nhau (công bằng theo chiều ngang), những người có thu nhập cao phải nộp thuế nhiều hơn người có thu nhập thấp (công bằng theo chiều dọc).

Bên cạnh đó, cần phải xem xét “khả năng nộp thuế” của đối tượng nộp để đảm bảo tính khả thi của chính sách thuế vì người dân không thể nộp thuế khi không đảm bảo thu nhập để duy trì cuộc sống tối thiểu. Trên ý nghĩa đó, thuế TNCN là sắc thuế đảm bảo tính công bằng, hợp lý và hiệu quả trong phân phối thu nhập quốc dân. Thứ hai, do nhu cầu chi tiêu ngày càng tăng của Nhà nước. Sự giảm dần của thuế quan do yêu cầu tự do hoá thương mại để phát triển kinh tế của các nước tư bản chủ nghĩa đòi hỏi phải tăng nguồn thu tài chính nhà nước thông qua các loại thuế khác như thuế hàng hoá, thuế thu nhập công ty và thuế thu nhập cá nhân, trong đó thuế thu nhập cá nhân là nguồn tài chính lớn 6 cho ngân sách của các quốc gia, đặc biệt đối với các nước đang phát triển.

Vì vậy, việc nghiên cứu và cải cách hệ thống thuế thu nhập nhằm biến chúng thành chỗ dựa ngày càng quan trọng hơn theo tiến trình phát triển của nền kinh tế là một mục tiêu được chú trọng đối với các nước đang phát triển. Thứ ba, thuế TNCN được sử dụng như một công cụ linh hoạt để điều tiết vĩ mô, kích thích tiêu dùng hoặc đầu tư để phát triển kinh tế. Một trong những lý thuyết căn bản của Kenyes về tính hữu dụng giảm dần của thu nhập cho rằng mức thu nhập càng cao thì tính hữu dụng của nó càng thấp. Do vậy, để tăng phúc lợi xã hội cần thiết phải điều tiết bớt thu nhập của những đối tượng có thu nhập cao và phân phối lại cho những đối tượng có thu nhập thấp hơn.

Bên cạnh đó, thông qua chính sách miễn giảm, ưu đãi. thuế TNCN có thể có tác động trực tiếp đến định hướng tiêu dùng và đầu tư theo hướng có lợi, thực hiện mục tiêu điều chỉnh kinh tế của nhà nước. Đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân 1.1 Thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu, được tính trực tiếp trên thu nhập thực nhận của người nộp thuế Xét trên phương diện quản lý thì người nộp thuế và người chịu thuế là đồng nhất, đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan thuế trong việc quản lý đối tượng nộp thuế. Còn xét trên phương diện kinh tế thì gắnh nặng thuế do NNT chịu và NNT không thể chuyển gánh nặng thuế của mình cho người khác.

Do điều tiết trực tiếp vào thu nhập của từng cá nhân nên thuế TNCN có tính nhậy cảm cao, NNT luôn có tâm lý tránh thuế, khai giảm thu nhập để nộp thuế thấp. Như vậy, trong điều kiện việc quản lý thu nhập chưa bao quát, chưa đầy đủ như hiện nay đã gây ra không ít khó khăn cho công tác quản lý thuế TNCN 1.2 Thuế TNCN được tính trên phần thu nhập còn lại của NNT sau khi đã trừ đi các khoản được giảm trừ Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều gặp khó khăn khi xác định các 7 khoản được giảm trừ cho NNT về các lý do như sau: không quản lý được tất cả các đối tượng, các trường hợp được giảm trừ, không kết nối được các thông tin để tránh giảm trừ trùng hoặc thủ tục hành chính để kiểm tra kiểm soát rất phức tạp…Điều đó khiến cho khối lượng các công việc quản lý thuế TNCN gia tăng, giảm hiệu quả quản lý cũng như thu thuế.3 Phạm vi, đối tượng nộp thuế TNCN rộng và phức tạp Số lượng ĐTNT là cá nhân có thu nhập thuộc diện chịu thuế TNCN là rất nhiều và rất phức tạp. Bao gồm cả người Việt Nam và người nước ngoài; cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú. Thu nhập chịu thuế phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau (ví dụ: đầu tư vốn, bản quyền, nhượng quyền thương mại, tiền lương tiền công, kinh doanh, trúng thưởng, thừa kế quà tặng, chuyển nhượng bất động sản.) có nguồn có thể kiểm soát được nhưng cũng có những nguồn thu nhập không thể kiểm soát được hoặc kiểm soát không đầy đủ.

Do đó, để quản lý thuế TNCN được hiệu quả cần có phương pháp quản lý phù hợp, các biện pháp quản lý chặt chẽ để vừa đảm bảo công bằng xã hội vừa đảm bảo nguồn thu cho Ngân sách nhà nước đồng thời không làm gia tăng các thủ tục hành chính cũng như chi phí quản lý.3 Nguyên tắc đánh thuế thu nhập cá nhân Các nước trên thế giới mặc dù áp dụng nhiều hình thức thuế thu nhập cá nhân khác nhau, nhưng khi ban hành thuế thu nhập cá nhân thường dựa trên các nguyên tắc nhất định. Đánh thuế trên cơ sở thu nhập chịu thuế hiện hữu: Mặc dù cá nhân có nhiều nguồn thu nhập khác nhau, nhưng trong thực tế không phải toàn bộ thu nhập phát sinh đều là đối tượng điều chỉnh của thuế thu nhập cá nhân. Thuế thu nhập cá nhân chỉ điều chỉnh phần thu nhập chịu thuế. Thu nhập chịu thuế là phần thu nhập quy định cơ sở đánh thuế thu nhập.

Mọi hệ thống thuế thu nhập dù đánh trên từng loại thu nhập hay trên 8 tổng thu nhập nói chung đều tính thuế trên thu nhập ròng để phản ánh đúng đắn khả năng kinh tế của người nộp thuế. Vì vậy thu nhập chịu thuế được xác định trên cơ sở các khoản thu nhập nhận được sau khi miễn trừ một số khoản chi phí của người nộp thuế. Hiện nay trên thế giới còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm và cách tính thu nhập nên cơ sở đánh thuế thu nhập cá nhân cũng không giống nhau. Tuỳ theo chính sách thuế thu nhập của mỗi nước mà nội dung, phương pháp xác định các khoản miễn trừ và thu nhập chịu thuế có sự khác nhau.

Mặc khác, trên thực tế không phải mọi khoản thu nhập phát sinh cũng đều có khả năng xếp vào thu nhập chịu thuế. Thứ nhất, về nguyên tắc tất cả các khoản thu nhập phát sinh dù bằng tiền hay hiện vật không phân biệt từ nguồn sản xuất kinh doanh hay lao động, đầu tư đều có thể được xếp vào thu nhập chịu thuế sau khi loại bỏ những khoản được phát luật quy định không phải chịu thuế thu nhập. Nói cách khác, thu nhập chịu thuế phải gồm hầu hết các khoản thu nhập chủ yếu phát sinh, không phân biệt hình thái và nguồn gốc của chúng. Thứ hai, thu nhập chịu thuế phải là thu nhập ròng nghĩa là thu nhập sau khi đã trừ các chi phí để tạo ra nó và các khoản được phép giảm trừ.

Đối với thuế thu nhập cá nhân thì thu nhập chịu thuế là thu nhập sau khi đã trừ các chi phí cần thiết để tạo ra thu nhập đó. Thứ ba, việc xác định thu nhập chịu thuế phải đảm bảo tính khả thi cho công tác quản lý. Một số nhà kinh tế đưa ra quan điểm cho rằng nên đánh thuế trên cơ sở thu nhập hoàn chỉnh: tức là thu nhập hiện hữu cộng lãi vốn dù là lãi đã có thực hay mới chỉ là hứa hẹn. Tuy nhiên, ý tưởng đánh thuế vào thu nhập hoàn chỉnh có tính khả thi kém do sự phức tạp và không chắc chắn của việc xác định thu nhập chịu thuế.

Mặt khác, để có thu nhập hoàn chỉnh thì mỗi chủ thể tạo ra thu nhập lại có các chi phí khách quan khác nhau, chẳng hạn chi phí 9 để khắc phục rủi ro, chi phí chữa bệnh.